Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
7

Jeremia sárdnu tempelis

71Dát Hearrá sátni bođii Jeremiai: 2

7,2
26,2
Mana čuožžut Hearrá tempela portii ja gulat doppe ná:

Gullet Hearrá sáni, buot dii Juda ássit geat mannabehtet dáid poarttaid ráigge rohkadallat Hearrá! 3

7,3
18,11
26,13
Am 5,14
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Hilgot vearregeainnuideattet ja dahket buriid, de mun divttán din ássat dán báikkis. 4
7,4
Mi 3,11
Allet dorvvas dákkár gielis sániide: “Dát lea Hearrá tempel, Hearrá tempel, Hearrá tempel!” 5
7,5
22,3
Muhto jos dii duođaid buoridehpet vádjolusadet ja daguideattet, jos dahkabehtet rievttuid guhtet guimmiidasadet, 6
7,6
2 Mos 22,21eč
jos ehpet soardde vierrásiid, oarbásiid ehpetge leaskkaid, ehpet golggat vigihis vara dán báikkis ehpetge vádjol eará ipmiliid maŋis alcceseattet vahágin, 77,7 áhčiide áhčči.de mun divttán din ássat dán báikkis, dán eatnamis maid mun dolin adden din áhčiide agálaš áigái. 8Muhto dii dorvvastehpet gielis sániide mat eai leat maninge ávkin. 9Dii suoládehpet, goddibehtet, rihkkubehtet náittosdili, vuordnubehtet vearrut, cahkkehehpet oaffardola Baalii ja vádjolehpet eará ipmiliid maŋis maid ehpet dovdda. 10Ja de dii loaiddastehpet mu ovdii dán vissui man badjel mu namma lea celkojuvvon, ja dadjabehtet: “Mii leat bestojuvvon!” muhto dahkabehtet ain buot hirbmatlaš daguideattet. 11
7,11
Jes 56,7
Matt 21,13
Rievvárbiedjungo dii atnibehtet dán viesu man badjel mu namma lea celkojuvvon? Dakkáražžan munge lean dan gávnnahan, cealká Hearrá.

12

7,12
Jos 18,1eč
1 Sam 1,3
4,311
7,12 Šilo deaŧalaš gávpot Efraimis, ovdal gonagasaid áiggi dat lei Israela čearddaid oskkoldatlaš ja politihkalaš guovddáš. Šilo bassibáiki jáhkkimis duššaduvvui go israellaččat sohte filistalaččaiguin.Mannet mu bassibáikái Šilos, gos mun ovdal dikten iežan nama ássat. Gehččet maid mun dahken dasa álbmogan Israela bahávuođa dihte! 13
7,13
Sát 1,24eč
Jes 65,12
Jer 25,4eč
35,17
Ja dál dii lehpet dahkan buot seammá daguid, cealká Hearrá. Dii ehpet gullan vaikko mun árrat ja oktilassii sárdnon didjiide, dii ehpet vástidan vaikko mun rávken din. 14Dán vissui man badjel mu namma lea celkojuvvon ja masa dii dorvvastehpet, ja dán báikái maid mun adden didjiide ja din áhčiide, mun dagan nugo dahken Šiloi. 15
7,15
2 Gon 17,23
21,13eč
24,20
7,15 Efraima náli Israela dehálaš čearda; dás dat mearkkaša oppa Davviriikka álbmoga, maid assyrialaččat dolvo fáŋgavuhtii jagi 722 o.Kr.Mun suhppen din eret muođuidan ovddas, seammá láhkái go mun suhppejin eret buot din vieljaid, oppa Efraima náli.

Álbmot ii leat dáhtton gullat Hearrá

16

7,16
11,14
14,11
Ale rohkadala dán álbmoga ovddas. Ale bajit dan ovddas váidalusa dahje rohkosa, ale vuorjja mu, dasgo mun in guldal du. 17Itgo don oainne maid sii dahket Juda gávpogiin ja Jerusalema gáhtain? 18
7,18
44,15eč
7,18 Almmi dronnegii nissonipmil Astarte. Vd 44,17eč. ▶ Astarte.Mánát čogget muoraid, áhčit cahkkehit dola ja nissonat duhppejit dáiggi vai besset láibut oaffargáhkuid Almmi dronnegii. Sii golggahit juhkamušoaffariid eará ipmiliidda ja nu rihkkot mu vuostá. 19Muhto mun, Hearrá, jearan: Mugo vuostá sii rihkkot? Eaigo sii baicce rihko iežaset vuostá? Iežaset sii heahppášuhttet! 20Dan dihte cealká Hearrá Ipmil: Mun golggahan suhtton ja moarrán dán báikki badjelii, olbmuid ja spiriid badjelii, meahci muoraid ja eatnama šattuid badjelii, ja dat buollá iige čáskka.

21

7,21
11,15–17
Hos 8,13
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Lasihehket boaldinoaffariid iežadet njuovvanoaffariidda ja borret bierggu! 22
7,22
1 Sam 15,22
Jes 1,11eč
Am 5,21eč
Mi 6,7č
Go mun bukten din áhčiid Egyptas, de mun in addán sidjiide mearrádusaid boaldinoaffariid ja njuovvanoaffariid birra. 23
7,23
3 Mos 26,3eč
5 Mos 10,12č
28,1eč
Muhto mun gohččon sin ná: “Gullet mu jiena, de mun lean din Ipmil ja dii lehpet mu álbmot. Vádjolehket álo dan geainnu man mun gohčun din vádjolit, vai didjiide geavvá bures.” 24
7,24
Jes 65,2
Jer 11,8
17,23
Muhto sii eai gullan mu eaige bivdán bealjige, muhto vádjoledje iežaset jurdagiid mielde, iežaset bahás ja buššon váimmu mielde. Sii jorgaledje munnje sealggi eaige muođuid. 25Dan beaivvi rájes go sin áhčit vulge Egyptas gitta dán beaivvi rádjái, mun lean vuolggahan bálvaleddjiidan profehtaid sin lusa. 26
7,26
16,12
Muhto sii eai dáhtton guldalit mu, eai dáhtton dahkat oppa gullinge. Sii dušše buoššudedje iežaset ja dahke vearrábut go sin áhčit.

27Ja go don, Jeremia, sártnut sidjiide buot dán, de sii eai guldal du, ja go don rávkkat sin, de sii eai vástit dutnje. 28Cealkke dalle sidjiide: Dát lea álbmot mii ii dáhtton gullat Hearrá, Ipmilis, jiena iige váldit vuostá bagadusa. Duohtavuohta lea nohkan, dat ii gullo šat sin njálmmis.

29

7,29
Mi 1,16
7,29 Čuohpa vuovttaidat ávžžuhus čájehit morraša. ▶ moraštanvierut.Čuohpa vuovttaidat ja bálkes daid eret!

Rohttet morašlávlaga báljes alážiin!

Hearrá lea hilgon ja duvdilan eret

buolvva masa son lea moaris.

30

7,30
2 Gon 21,4č
Jer 32,34č
Juda álbmot lea dahkan dan mii lea bahá mu čalmmiin, cealká Hearrá. Sii leat ceggen fasttes ipmilgovaideaset dan vissui man badjel mu namma lea celkojuvvon, sii leat dahkan dan buhtismeahttumin. 31
7,31
3 Mos 18,21Jer 19,5eč
Esek 16,20
23,37
7,31 Tofet báiki Ben-Hinnomleagis, gos olbmot kanaanlaččaid árbevieru mielde oaffarušše mánáid. Gč. 2 Gon 23,10. ▶ Molok.Sii leat huksen Tofeta oaffarbáikki Ben-Hinnoma leahkái vai besset boaldit das bártniideaset ja nieiddaideaset. Dan mun in leat gohččon sin dahkat iige dat leat badjánan mu millii.

32Dan dihte bohtet beaivvit, cealká Hearrá, go dan namma ii šat leat Tofet iige Ben-Himmonleahki, muhto Sorbmenleahki. Dán álbmoga rupmašat hávdáduvvojit Tofetii dassážii go ii leat šat sadji. 33

7,33
Jes 34,3
Alm 19,21
Dat šaddet almmi lottiid ja eatnama elliid biebmun, iige oktage gavdnje daid eret. 34
7,34
Jes 24,8
Jer 16,9
25,10
33,11
Alm 18,23
Mun loahpahan Juda gávpogiin ja Jerusalema gáhtain ávvučuorvasiid ja illučuorvasiid, mun divttán irggi ja moarsi jiena jaskkodit. Dasgo eanan šaddá ávdimin.

8

81Dan áiggi, cealká Hearrá, roggojuvvojit hávddiin Juda gonagasaid ja sin oaivámuččaid dávttit, báhpaid ja profehtaid ja Jerusalema ássiid dávttit. 2

8,2
5 Mos 4,19
17,3
2 Gon 21,3
Jer 7,17č
16,4
Dat háddjejuvvojit beaivváža, mánu ja oppa almmi veaga ovdii maid sii ráhkistedje, bálvaledje ja maid maŋis vádjoledje, main jerre ráđi ja maid rohkadalle. Sin dávttit eai čoggojuvvo eaige hávdáduvvo, muhto dat šaddet eatnama veahkan. 3
8,3
Job 3,21
Alm 9,6
Oppa dán bahás buolvva bázahas atná jápmima eallima buorebun buot báikkiin gosa mun áján sin, cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil.

Israel ii dovdda Hearrá lága

4Sártno sidjiide:

Ná cealká Hearrá:

Iigo dat gii jorrala, fas čuožžil,

iigo dat gii čádjida, fas jorgal ruoktot?

5

8,5
5,23
Manne dát jorralan álbmot ain jorrala,

manne Jerusalem biehttala

jorgaleames ruoktot?

6Mun lean dárkon ja gullan:

Dat maid sii sárdnot ii leat vuoiga.

Ii oktage gáđa iežas bahávuođa,

ii jurddaš: “Maid mun lean dahkan!”

Juohkehaš viehká hoahpus geidnosis

dego heasta ruohttá ovdan soađis.

7

8,7
Jes 1,3
Velá almmi háigirge

dovdá mearreáiggis,

turtelduvvá ja spálfu

máhttet boahtit go lea áigi,

muhto mu álbmot ii dovdda Hearrá lága.

8Mo dii sáhttibehtet dadjat:

“Mii leat viisát, mis lea Hearrá láhka?”

Duššas peanna lea cáhcon,

duššas čállit čállán!

9

8,9
5 Mos 4,6
Job 5,13
1 Kor 3,19
Viisát šaddet heahpanit,

sii suorganit ja šaddet fáŋgan.

Sii leat hilgon Hearrá sáni,

mii viisodagaid dat lea?

10

8,10
6,12eč
Dan dihte mun attán

din áhkáid earrásiidda,

din bealdduid rievideddjiide.

Sii buohkat, sihke smávvát ja stuorrát,

bivdet vearrevuoittu.

Profehtat ja báhpat meannudit behtolaččat.

11Geahppadit sii buoridit

mu álbmoga vigi.

Sii celket: “Ráfi, ráfi!”

vaikko ráfi ii leat.

12Sii šaddet heahpadii,

dasgo sii leat dahkan fasttes daguid.

Muhto eai sii heahpanatta,

eai sii oppa máhtege heahpanit.

Danne sii gahččet gahččan olbmuid gaskii,

iežaset ozahallanáiggi sii jorralit,

cealká Hearrá.

13

8,13
6,9
Mi 7,1
Matt 21,19
8,13 Mun divttán … badjel Masorehtalaš teaksta ii leat čielggas.Dál mun čoakkán sin, cealká Hearrá.

Eai leat muorjjit viidnemuoras,

eaige fiikonat fiikonmuoras,

lasttat leat goldnan.

Dan maid mun adden sidjiide, lea jávkan.

14

8,14
4,5
9,15
23,15
Manne mii čohkkát dás?

Čoagganehket!

Mannot ladnegávpogiidda

ja duššot doppe!

Hearrá, min Ipmil, diktá min duššat,

son jugaha midjiide mirkkočázi,

danin go mii leat suddudan su vuostá.

15

8,15
14,19
Mii vurddiimet ráfi,

muhto ii boahtán mihkkege buriid.

Mii vurddiimet buorideami áiggi,

muhto bođii suorggahus.

16

8,16
4,15eč
5,17
6,23
Danis gullo heasttaid russun.

Go oret šnjirgot,

de oppa eanan doarggista.

Dat bohtet, dat borret eatnama

ja buot mii das lea,

duššadit gávpogiid ja daid ássiid.

17

8,17
4 Mos 21,6
5 Mos 32,24
Sál 58,5č
Gehččet! Mun vuolggahan

din gaskii gearbmašiid,

mirkkogearbmašiid

mat eai leat lapmumis.

Dat gásket din, cealká Hearrá.

Profehta gillá oktan álbmogiinnis

18Vare mun oččošin

áhpásmahttojumi morrašisttán!

Mu váibmu buohcá.

19

8,19
7,18
Mi 4,9
Mu vártnuhis álbmoga

heahtečuorvvas gullo guhkálmas eatnamis:

“Iigo Hearrá leat Sionis,

iigo dan gonagas leat doppe?”

Hearrá vástida:

Manne sii leat moaráhuhttán mu

ipmilgovaideasetguin,

vieris ja guttahis ipmiliiguin?

20“Ládju lea nohkan, geassi lea vássán,

muhto mii eat leat gáddjojuvvon.”

21Mu álbmoga cuvkejupmi

lea cuvken mu.

Mun gárvodan morašgárvvuid,

suorganeapmi lea dohppen mu.

22

8,22
30,17
46,11
8,22 balsam balsam.Iigo Gileadis leat balsam,

iigo doppe leat dálkkodeaddji?

Manne eai savvo

mu vártnuhis álbmoga hávit?

9

91

9,1
13,17
14,17
Vare mu oaivi livččii čáhci

ja mu čalmmit ganjalája,

de mun čirošin ijatbeaivvi

iežan álbmoga gahččan olbmuid!

2

9,2
Sál 55,7
Vare mun gávnnašin idjasaji meahcis!

Dalle mun guođášin álbmogan

ja vuolggášin eret sin luhtte.

Sii leat buohkat náittosrihkkut,

behtolaččaid joavku.

3

9,3
Sál 12,1–4
Jer 5,27č
Sin njuovčča lea geldojuvvon dávgi,

eatnamis ráđđe gielis, ii duohtavuohta.

Sii mannet bahávuođas bahávuhtii,

muhto mu sii eai dáhto dovdat,

cealká Hearrá.

4

9,4
12,6
Mi 7,6
Váruhehket ustibiin,

allet luohte villjiige!

Viellja beahttá vieljas,

ustit cielaha ustibis sealggebealde.

5

9,5
Sál 52,5
Buohkat behttet guhtet guimmiideaset,

ii oktage sártno duođa.

Sii leat hárjehan njuokčameaset gielistit,

sii leat váibadan iežaset verrošemiin.

6Don ásat behtolaččaid gaskkas,

behtolašvuođasteaset

sii biehttalit dovdamis mu,

cealká Hearrá.

7

9,7
Jes 48,10
Jer 6,27
Dan dihte cealká Hearrá,

Almmiveagaid Ipmil:

Mun šolgen sin ja geahččalan sin.

Mo mun sáhtášin meannudit eará láhkái

iežan álbmogiin?

8

9,8
Sál 28,3
62,5
Sin njuovčča lea goddi njuolla,

sin njálbmi sárdnu behttosa.

Sii sárdnot ustitlaččat

guhtet guoibmáseaset,

muhto váimmus sii leat bidjamin gielaid.

9

9,9
5,929
Ingo mun ráŋggáštivčče sin

dakkár daguin,

ingo mun mávssahivčče

dákkár álbmogii?

Jerusalem duššaduvvo

10

9,10
4,25
12,4
Váriid dihte mun čierun ja váidalan,

meahci guohtumiid geažil

mun lávllun morašlávlaga.

Dat leat boldojuvvon,

doppe ii oktage vádjol,

omiid jietna ii doppe gullo.

Almmi lottit ja spiret leat báhtaran doppe.

11

9,11
Sál 79,1
Jes 13,20eč
34,10eč
Jer 10,22
26,18
Mi 3,12
Mun dagan Jerusalema geađgečopman,

šakálaid orrunsadjin.

Juda gávpogiid mun dagan ávdimin

gos ii oktage olmmoš šat ása.

12

9,12
Hos 14,10
Gii lea nu viissis ahte ádde dán? Gii lea váldán vuostá Hearrá sáni ja máhttá čilget dan? Manne eanan lea duššan, manne dat lea dego buollán meahcci gos ii oktage vádjol?

13Hearrá vástidii: Ná lea geavvan, danne go sii hilgo lága maid mun adden sidjiide. Sii eai guldalan mu eaige eallán nugo mun oahpahin, 14

9,14
Jes 65,2
Jer 3,17
7,24
muhto vádjoledje buššon váimmuset mielde ja Baal-ipmiliid maŋis, nugo sin áhčit ledje oahpahan sin dahkat. 15
9,15
8,14
23,15
9,15 márona mirkošaddu mas lea rihča smáhkka. ▶ máron.Danne cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Mun attán dan álbmogii márona borrat ja mirkkočázi juhkat. 16
9,16
3 Mos 26,33
5 Mos 28,64
Mun biđgen sin álbmogiid gaskii maid sii eai dovdda ja maid sin áhčitge eai dovdan. Mun vuolggahan sin maŋŋái miehki, dassážii go lean loaktán sin.

17

9,17
Am 5,16
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil:

“Rávket váidaleaddji nissoniid,

vuolggahehket sin deike!

Vieččahehket čeahpes nissoniid,

vuolggahehket sin deike!”

18Dopmoset boahtit

bajidit váidaluslávlaga min dihte,

nu ahte min čalmmiin golget gatnjalat

ja čalbmerapmasiin čáhci.

19Váidalusjietna gullo Sionis:

“Vuoi min, mii leat heavahuvvon!

Min heahpat lea stuoris.

Mii fertet vuolgit eatnamisttámet,

danne go min ruovttut

leat gaikkoduvvon.”

20Nissonat, gullet Hearrá sáni,

váldet vuhtii maid son sárdnu!

Oahpahehket nieiddaidasadet

váidaluslávlaga,

guhtet guimmiidasadet morašlávlaga:

21

9,21
Joel 2,9
“Jápmin lea čákŋan sisa láseráigge,

dat lea bahkken min ladniide.

Dat lea heavahan mánáid gáhtain,

nuorra olbmáid šiljuin.”

22

9,22
8,2
16,4
25,33
Gulat dán Hearrá sáni:

Liikkat veallájit

dego muhkki eatnamis,

dego gordnegihput

ládjobargiid láju maŋŋá,

ii oktage čohkke daid.

Rivttes rápmi

23Ná cealká Hearrá:

Allos viissis rámádallo viisodagastis,

allos gievra givrodagastis,

allos rikkis riggodagastis.

24

9,24
1 Kor 1,31
2 Kor 10,17
Jos muhtun dáhttu rámádallat,

de rámádallos das

ahte lea jierpmálaš ja dovdá mu.

Mun lean Hearrá,

mu dagut eatnama alde

leat árbmugas, vuoigatlaš

ja vanhurskkis dagut.

Daid mun dáhtun din dahkat,

cealká Hearrá.

Birračuohpakeahtes váimmut

25

9,25
25,17
Rom 2,25
Beaivvit bohtet, cealká Hearrá, go mun ráŋggáštan buohkaid geaid ovdaliiki lea birračuhppojuvvon: 26
9,26
5 Mos 30,6
Jer 4,4
25,23
49,32
Apd 7,51
9,26 birrajevdejuvvon geađaš meahcceássit geain lei erenoamáš vuoktamálle. Gč. Jer 25,23. birračuohpakeahtes váibmu >4,4.Egypta, Juda, Edoma, ammonlaččaid, Moaba ja buot meahcceássiid geain lea birrajevdejuvvon geađaš. Buot báhkinálbmogat leat birračuohpakeahttá, ja oppa Israela álbmogis lea birračuohpakeahtes váibmu.