Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
51

51151,1 Leb-Kamai Álgoteavsttas lea dás suollemas namma Leb-Kamai mii mearkkaša “mu vuostálastiid váibmu” ja mearkkaša Babylona. Vrd. 25,26 ja 51,41.Ná cealká Hearrá:

Mun bajidan riđu

Babylona vuostá,

vuolggahan heavaheaddji dálkki

daid vuostá geat ásset Leb-Kamajis.

2Mun vuolggahan Babyloniai vierrásiid

ráidnet dan dego gortni ja

gurret eatnama.

Sii fallehit dan juohke guovllus,

go dan lihkuhisvuođa beaivi lea joavdan.

3Geldos báhčči dávggis

dávgegealdi vuostá,

dan vuostá gii čoalčá soahtegárvvuinis!

Ale seastte gávpoga nuorra olbmáid,

duššat oppa dan soahteveaga!

4Gahččan olbmot

leat kaldealaččaid eatnamis,

čukkohallan olbmát njaŋgájit miehtá gáhtaid.

5Muhto Hearrá Ipmil, Almmiveagaid Ipmil

ii leat hilgon Israela iige Juda.

Vaikko daid eatnama dievva lea suddovealgi

Israela Basi ovddas,

dat eai leat báhcán okto dego leaskkat.

6

51,6
Jes 48,20
Jer 50,8
Alm 18,46
Báhtarehket Babylonis,

gádjos juohkehaš heakkas,

amadet duššat

go gávpot ráŋggáštuvvo.

Lea boahtán áigi go Hearrá mávssaha,

son mávssaha dasa dan daguid.

7

51,7
25,15eč
Alm 17,24
Babylon lei gollecearki Hearrá gieđas,

dat gárihuhtii oppa máilmmi.

Álbmogat juhke dan viinni,

danne dat bieđđaledje.

8

51,8
Jes 21,9
Jer 46,11
Alm 14,8
18,2
51,8 balsama balsam.Fáhkkestaga Babylon gahččá ja cuovkana.

Lávlot dasa váidalanlávlaga!

Vižžet balsama dan háviide,

nago dat de buorránivččii.

9

51,9
Alm 18,5
“Mii geahččaleimmet dálkkastit Babylona,

muhto ii dat lean dálkkasteames.

Diktet orrut!

Vulgot, juohkehaš iežas eatnamii.

Babylona duopmu ollá albmái,

dat badjána gitta balvvaid rádjái.”

10

51,10
50,34
Hearrá čájeha min sivaheapmin.

Bohtet, muitalehkot Sionis

maid Hearrá, min Ipmil, lea dahkan!

11

51,11
50,28
“Čohkot njuolaid,

devdet njuollaskuohpuid!”

Hearrá lea rávkan Media gonagasaid vuoiŋŋa, dasgo son áigu duššadit Babylona. Dat lea Hearrá mávssaheapmi, son mávssaha iežas tempela.

12Bajidehket soahteleavgga,

fallehehket Babylona muvrraid!

Fáktejehket dárkilit,

bidjet várdájeddjiid,

ráhkkanahttet vuđgŋiid!

Hearrá dahká maid lea áigon,

dan mainna lea áitán

Babylona ássiid.

13

51,13
Alm 17,1
Don gii ásat stuorra eanuid gáttiin,

geas leat valjis dávvirat,

dál du loahppa lea joavdan,

du eallima árpu botkejuvvo.

14Hearrá, Almmiveagaid Ipmil,

lea vurdnon iežas bokte:

Mun deavddán du eatnama vašálaččaiguin.

Sii leat dego rásselohkut,

ja sii bajidit du vuostá soahtečuorvasa.

15

51,15
10,12–16
Hearrá sivdnidii eatnama fámuinis,

vuođđudii máilmmi viisodagainis,

lebbii almmi iežas čehppodagain.

16Go su jietna jullá,

de almmi čázit šávvagohtet.

Son diktá balvvaid badjánit

eatnama ravddain,

bidjá álddagasaid šleađgut ja arvvi šoallat,

vuolggaha biekka vuorkágámmáriinnis.

17Buohkat leat dáidemeahttumat,

eai sii ipmir.

Gollerávdi čádjidahttá su ipmilgova:

Govat maid son lea leiken, leat gielis,

ii dain leat vuoigŋa.

18

51,18
50,38
Dat leat árvvuheamit, bilkidan veara,

dat duššet go ráŋggáštusa áigi joavdá.

19Daid láhkásaš ii leat Jakoba Ipmil,

dasgo son lea sivdnidan buot.

Israel lea su iežas čearda.

Hearrá, Almmiveagaid Ipmil lea su namma.

20

51,20
50,23
Don, Babylon,

leat mu veažir, mu soahtevearju.

Duinna mun cuvken álbmogiid

ja duššadan riikkaid,

21duinna mun cuvken

heasttaid ja riidejeddjiid,

duinna mun cuvken vovnnaid ja vuddjiid,

22duinna mun cuvken olbmáid ja nissoniid,

duinna mun cuvken boarrásiid ja nuoraid,

duinna mun cuvken bártni ja nieidda,

23duinna mun cuvken guođoheddjiid

ja sin ealuid,

duinna mun cuvken bealdobargiid

ja sin vuovssáid,

duinna mun cuvken oaivámuččaid

ja eatnanhearráid.

24Din oaidnut

mun mávssahan Babylonii

ja buot Kaldea ássiide

buot dan bahá maid sii leat dahkan Sionii,

cealká Hearrá.

25Mun boađán du lusa, don billašumi várri mii billašuhtát oppa eatnama, cealká Hearrá. Mun geigen gieđa du vuostá, fierahan du vuolás bávttiin ja dagan du buollán várrin.

26

51,26
50,40
51,62
Dus ii váldojuvvo ii čiehkageađgi

iige vuođđogeađgi.

Don šattat ávdimin agálaš áigái,

cealká Hearrá.

2751,27 Ararat, Minni riikkat dan guovllus mii lea dálá Tyrkia, Armenia ja Davvi-Iran. Aškenas johttiálbmot.Bajidehket soahteleavgga eatnamis,

bossot dorvve álbmogiid gaskkas,

vihahehket álbmogiid

soahtat Babyloniin,

vihahehket Ararata, Minni ja Aškenasa,

bidjet soahteoaivámučča dan vuostá,

diktet heasttaid šávihit ovdan

dego hárjás rásselohkut!

28Vihahehket álbmogiid soahtat Babyloniin, vihahehket Media gonagasaid, sin hálddašeddjiid ja eatnanhearráid ja oppa sin riikka.

29Eanan doarggista ja rabaida,

dasgo Hearrá ollašuhttá áigumušaidis,

son duššada Babylona.

Son dahká oppa Babylona ávdin meahccin

gos ii oktage olmmoš sáhte ássat.

30

51,30
50,37
Babylona soahteolbmát

leat heaitán soahtamis,

sii čohkkájit jaska ladniineaset.

Sin fápmu lea nohkan,

sii ballet dego nissonat.

Gávpoga ássanviesut leat cahkkehuvvon,

dan smarttit leat doddjojuvvon.

31Viehkki viehkki maŋis,

áirras áirasa maŋis

boahtá muitalit Babylona gonagassii

ahte su gávpot váldojuvvo.

32Gálabáikkit leat oamastuvvon,

suodjerustegat boldojuvvon,

soahteolbmát suorganaddan.

33Ná cealká Hearrá,

Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil:

Nieida Babylon lea dego gordneráidnenbáiki,

čavga dulbmojuvvon.

Uhca bottoš velá,

de lea rádjanáigi.

34Babylonia gonagas Nebukadnesar

lea borran min, loahpahan min

ja duvdán Jerusalema dego guoros lihti.

Son lea njiellan min dego mearraguovdi,

deavdán čoavjjis min njálgáiguin

ja ádján min eret.

35Vare visot veahkaváldi,

visot duššadeapmi

maid mii leat gillán,

deaivvašii Babyloniai,

dadjet Siona ássit.

Vare ráŋggáštus das ahte

sii golggahedje mu vara,

deaivvašii kaldealaččaide,

dadjá Jerusalem.

36Dan dihte Hearrá cealká ná:

Mun gozihan du ášši

ja mávssahan du beales.

Mun goikadan Babylonia meara

ja dahpan dan ádjagiid.

37

51,37
18,16
50,13
Babylon šaddá čievračopman,

šakálaid orrunsadjin,

ávdimin ja suorggahussan,

doppe ii oktage sáhte ássat.

38Kaldealaččat čergot dego ledjonat,

máraidit nugo ledjončivggat.

39

51,39
Jes 21,5
Jer 51,57
Dan 5,1eč
Hab 2,16
Mun rievdadan sin juhkamuša mirkon

ja jugahan sin gárremiidda.

Sii ávvudit ja nohkket agálaš nahkáriidda,

eaige šat gohccá,

cealká Hearrá.

40Mun doalvvun sin njuvvojuvvot

dego lábbáid,

nugo vierccaid ja bohkáid.

4151,41 Šešak Babylon. >25,26.Vuoi, Šešak lea gahččan,

oppa máilmmi rápmi váldojuvvon!

Vuoi, mo Babylonia vuorbi

suorggaha álbmogiid!

42Mearra lea badjánan Babylonia badjel

ja gokčan dan máraideaddji báruiguin.

43Dan gávpogat leat šaddan meahccin,

goikeeanamin ja ávdin báikin,

eanamin gos ii oktage ása

ja man čađa ii oktage olmmoš vádjol.

4451,44 Bel >50,2.Mun ráŋggáštan Bela, Babylonia ipmila,

ja geasán dan njálmmis

visot maid dat lea njiellan.

Álbmogat eai šat

mára su lusa.

Babylonia muvrratge leat gahččan.

45

51,45
50,8+
Álbmogan, vuolgge doppe eret!

Gádjos juohkehaš heakkas

Hearrá buolli moari páras!

46
51,46
Matt 24,6
Ale hearddohuva, ale suorgan dain ságain mat begget eatnamis, ovtta jagi okta sáhka, nuppi jagi nubbi sáhka. Eatnamis lea vearrivuohta, ráđđejeaddji soahtá ráđđejeddjiin.

47Beaivvit bohtet

go mun ráŋggáštan Babylonia eahpeipmiliid.

Oppa eanan šaddá heahpadii,

juohke sajis njaŋgájit gahččan olbmot.

48

51,48
Alm 18,20
Albmi ja eanan ja buot mii dain lea,

ávvudit, go duššadeaddjit

fallehit Babylonia.

Davvin dat bohtet,

cealká Hearrá.

49Babylon ferte gahččat

Israela gottáhallan olbmuid dihte,

nugo gottáhallan olbmot miehtá eatnama

leat gahččan Babylonia dihte.

50

51,50
Sál 137,5č
Dii geat lehpet beassan báhtarit miehkis,

mannet, allet bisán!

Muitet Hearrá gáiddus eatnamis,

allet vajálduhte Jerusalema!

51Dii dadjabehtet:

“Mii leat heahppášuhttojuvvon,

mii leat hiddjiduvvon,

min muođut leat ruvssodan heahpadis,

go vierroolbmot leat bahkken

Hearrá bassi tempelii.”

52Muhto beaivvit bohtet, cealká Hearrá,

go mun ráŋggáštan Babylonia eahpeipmiliid,

ja oppa eatnamis gullo

hávváduvvan olbmuid fuoikun.

53

51,53
1 Mos 11,4
Jes 14,13–15
Ob 3č
51,53 gorgŋešii albmái govvida Babylona čeavláivuođa; gč. Jes 14,13.Vaikko Babylon gorgŋešii albmái

ja dagašii nana ladni allagassii,

de mun dattetge vuolggahivččen

duššadeddjiid dohko,

cealká Hearrá.

54Bárgun gullo Babylonias,

heavahus lea stuoris kaldealaččaid eatnamis.

55Hearrá heavaha Babylonia,

loahpaha doppe buot jidnes šláma.

Bárut márret báfaideaddji jumain

dego čáziid eatnatvuohta.

56

51,56
Sál 94,1eč
Jes 35,4
59,18
Duššadeaddji boahtá,

dat falleha Babylonia.

Dan soahteolbmát fáŋgejuvvojit,

sin dávggit doddjojuvvojit.

Hearrá lea mávssaheami Ipmil,

son mávssaha ollásit.

57

51,57
25,15
Mun jugahan gárremiidda Babylonia stuorráid ja viisáid, dan oaivámuččaid, eatnanhearráid ja soahteolbmáid. Sii nohkket agálaš nahkáriidda eaige šat gohccá, cealká Gonagas – Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, lea su namma.

58

51,58
Hab 2,13
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil:

Babylonia assás muvrrat

gaikkoduvvojit eatnama ráje,

dan alla poarttat cahkkehuvvojit.

Álbmogiid rahčamuš manná duššás,

buot mainna dat leat váibadan iežaset,

jávká dollanjuovččan.

5951,59 Seraja Baruka viellja, gč. 32,12.Dáinna gohččosiin profehta Jeremia rávvii Serajai, Neria bárdnái, Mahseja áddjubii, dalle go Juda gonagas Sidkia lei njealját ráđđenjagistis vuolgimin Babyloniai oktanaga Serajain; Seraja anii fuola idjasajiin. 60Jeremia lei čállán girjái buot lihkuhisvuođaid mat galge deaividit Babylona, visot mii lei einnostuvvon dan gávpoga hárrái. 61Jeremia dajai Serajai: Go don ollet Babylonii, de ane fuola ahte logat visot mii lea čállojuvvon dán girjái. 62Daja dasto: “Hearrá, don leat ieš áitán duššadit dán báikki, nu ahte dáppe ii ása oktage, eai olbmot eaige oamit. Dat šaddá meahccin agibeaivái.” 63

51,63
Alm 18,21
Ja go leat geargan lohkamis dán girjji, de čana dasa geađggi ja bálkes guovdu Eufrateanu. 64Daja dasto: “Ná vuodju Babylon iige goassege šat govddit daid lihkohisvuođaid geažil maid Hearrá diktá deaivat dasa.”

Dása nohket Jeremia sánit.

52

Jerusalem váldojuvvo

521

52,1
2 Gon 24,18eč
2 Muit 36,11eč
Jer 37,1eč
52,1 Jeremia Eará olmmoš go profehta.Sidkia lei guoktelogiokta jagi boaris go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis oktanuppelohkái jagi. Su eadni lei libnalaš Hamutal, Jeremia nieida. 2Son dagai dan mii lei bahá Hearrá čalmmiin, áibbas nugo Jojakim lei dahkan. 3
52,3
39,1eč
Esek 17,15
Hearrá moari dihte Jerusalemii ja Judai geavai nu mo geavai. Viimmat Hearrá suhppii daid muođuidis ovddas.

Sidkia stuimmáskii Babylonia gonagasa vuostá. 4

52,4
2 Gon 25,1eč
52,4 logát mánus ođđajagimánnu-guovvamánnu 588 o.Kr.Sidkia ovccát ráđđenjagi logát mánus, mánu logát beaivvi, Babylonia gonagas Nebukadnesar fallehii oppa soahteveagainis Jerusalema. Su soahteveahka ceggii soahtesiidda gávpoga lusa ja ráhkadii fallehančomaid dan birra. 5Gávpot birastahttojuvvui gitta gonagas Sidkia oktanuppelogát ráđđenjagi rádjái. 652,6 Njealját mánu borgemánnu 587 o.Kr.Njealját mánu ovccát beaivvi, go nealgi lei šaddan gávpogis stuorisin iige eatnama álbmogis lean láibi, 7
52,7
39,4
de vašálaš gaikkui muvrra čađa gávpogii. Ihkku gonagas ja buot soahteolbmát báhtaredje birastahttojuvvon gávpogis poartaráigge dan guovtti muvrra gaskka gonagasa šaddogárddi guoras. Sii dollejedje Jordanleagi guvlui, 8muhto kaldealaččaid soahteveahka doarridii gonagas Sidkia ja juvssai su Jeriko duolbadasas. Dalle oppa soahteveahka guđii su ja bieđganii. 952,9 Ribla >39,5.Gonagas dohppejuvvui ja dolvojuvvui Riblai, Hamata eatnamis. Doppe Babylonia gonagas celkkii sutnje duomu. 10
52,10
39,5eč
Babylonia gonagas gottii Sidkia bártniid áhčiset oaidnut, ja son gottihii maiddái buot Juda oaivámuččaid Riblas. 11Son gohčui čalmmehuhttit Sidkia, čanahii su bronsaláhkkiiguin, doalvvui su Babyloniai ja bijai su giddagassii. Doppe Sidkia šattai orrut gitta jápminbeaivvis rádjái.

1252,12 Nebusaradan Vrd. 39,9eč.Viđát mánu logát beaivvi, Babylonia gonagasa Nebukadnesara ovccinuppelogát ráđđenjagi, bođii Jerusalemii okta Babylonia gonagasa lagamus olbmáin. Su namma lei Nebusaradan ja son lei heaggafávttaid oaivámuš. 13Son bolddii Hearrá viesu ja gonagasa šloahta ja buot Jerusalema viesuid. Maiddái buot stuorráid viesuid son bolddii. 14Kaldealaččaid soahteveahka mii lei heaggafávttaid oaivámučča mielde, gaikkui eatnamii buot muvrraid Jerusalema birra. 15Dasto heaggafávttaid oaivámuš Nebusaradan doalvvui fáŋgavuhtii maŋimušaidge álbmogis geat ain ledje gávpogis. Son doalvvui maiddái daid geat ledje mannan Babylonia gonagasa beallái, ja daid duojáriid geat velá ledje báhcán. 16Dušše soames geafes olbmuid son guđii bargat viidnegárddiid ja bealdduid.

17

52,17
27,19eč
Kaldealaččat gaiko cuovkkas bronsabácciid mat ledje Hearrá viesus, nu maiddái tempela bevddiid ja bronsameara, ja buot bronssa sii dolvo Babyloniai. 18Sii válde báđiid, gutnagoaivvuid ja niibbiid, oaffarbolluid, gohpuid ja buot bronsalihtiid mat ledje adnojuvvon ipmilbálvalusas. 19Heaggafávttaid oaivámuš válddii lihtiid ja dollalihtiid, oaffarbolluid ja báđiid, ginttaljulggiid, suovaslihtiid ja juhkanoaffarbolluid mat ledje duddjojuvvon gollis ja silbbas. 20
52,20
1 Gon 7,15eč23eč
Buot dain dávviriin maid gonagas Salomo lei duddjohan Hearrá vissui, dan guovtti bronsabáccis, bronsamearas ja guoktenuppelohkái bronsavuovssás mat ledje meara vuolde, ja logi beavddis, lei bronsa nu ollu ahte dat ii lean vihkkemis. 21
52,21
2 Gon 25,17
2 Muit 3,15
52,21 gávccinuppelohkái állana sullii 9 mehtera. guoktenuppelohkái állana sullii 6 mehtera.Guktuid bácciid allodat lei gávccinuppelohkái állana ja birramihttu guoktenuppelohkái állana. Báccit ledje njeallje suorpma gasu ja dat ledje siskkil guovnnjil. 22Goappáge báccis lei bronsabázzeoaivi mii lei vihtta állana alu, ja dan birra ledje gođushearvvat ja granáhtaehpelat, buot bronssas. 23Ovccilogiguhtta granáhtaehpela ledje oidnosis; buohkanassii gođushearvvain ledje čuođi granáhtaehpela.

Juda olbmot dolvojuvvojit Babyloniai

24Heaggafávttaid oaivámuš válddii fáŋgan Seraja, bajimušbáhpa, ja Sefanja, nubbin bajimuš báhpa, ja golbma uksafávtta. 25Gávpogis son válddii fáŋgan dan hoavvaolbmá gii lei soahteveagaoaivámuš, gonagasa čieža lagamus bálvaleaddji geat ledje ain gávpogis, ja soahteveagaoaivámučča čálli gean bargun lei čálihit eatnamis olbmáid soahtebálvalussii, ja guhttalogi eará olbmá geat ledje gávpogis. 26Daid buohkaid heaggafávttaid oaivámuš Nebusaradan doalvvui Babylonia gonagasa lusa Riblai. 27Riblas, Hamata eatnamis, Babylonia gonagas gottihii sin. Nu Juda álbmot dolvojuvvui eret eatnamisttis.

28Dát lea daid olbmuid lohku geaid Nebukadnesar doalvvui fáŋgavuhtii: Čihččet ráđđenjagistis son doalvvui golbmaduhát guoktelogigolbma Juda olbmo, 29gávccinuppelogát ráđđenjagistis gávccičuođigolbmalogiguokte Jerusalema ássi, 30ja Nebukadnesara guoktelogigoalmmát ráđđenjagis heaggafávttaid oaivámuš Nebusaradan doalvvui fáŋgavuhtii vel čiežačuođinjealljelogivihtta Juda olbmo, oktiibuot njealljeduhát guhttačuođi olbmo.

Gonagas Jojakin árpmihuvvo

31

52,31
2 Gon 25,27eč
52,31 golbmalogičieža jagi 562 o.Kr.Go Juda gonagas Jojakin lei leamaš fáŋgavuođas golbmalogičieža jagi, de Babylonia gonagas Evil-Merodak árpmihii su ja luittii su giddagasas. Dat dáhpáhuvai seammá jagi go Evil-Merodak lei šaddan gonagassan, dan jagi guoktenuppelogát mánus, mánu guoktelogiviđát beaivvi. 32Babylonia gonagas sártnui suinna ustitlaččat ja attii sutnje saji boaššoleappos go eará gonagasaide geat ledje su luhtte Babylonas. 33Jojakin beasai nuollat fáŋgabiktasiiddis, ja dasto son boradii gonagasa beavddis nu guhká go elii. 34Son oaččui Babylonia gonagasas bissovaš ealáhusa juohke beaivvi, gitta jápminbeaivvis rádjái.