Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
44

Jeremia várre iežas olbmuid

44144,1 Migdol rádjegávpot nuortadavvin. Gč. 2 Mos 14,2. Tahpanhes, Nof >2,16. Patros Badje-Egypta.Jeremiai bođii sátni Hearrás; dat guoskkai buot Juda olbmuide geat ásse Egyptas. Sii ásse Migdolis, Tahpanhesis, Nofas ja Patrosa guovllus. Dát lei Hearrá sátni: 2Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Dii lehpet ieža oaidnán buot oasehisvuođa man mun dikten deaividit Jerusalema ja buot Juda gávpogiid. Dál dat leat buot ávdimin, iige dain ása oktage. 3Ná geavai danin go daid ássit dahke baháid ja moaráhuhtte mu. Sii bolde suovvasiid eará ipmiliidda ja bálvaledje daid, vaikko eai dovdan daid eaige sin áhčitge lean dovdan daid. 4

44,4
25,4+
Ain ođđasis mun vuolggahin bálvaleddjiidan profehtaid din lusa cealkit: “Allet daga daid fastivuođaid maid mun vašuhan.” 5Muhto dii ehpet guldalan sin, ehpet luoikan bealjige, nu ahte livččiidet jorgalan bahávuođasteattet ja heaitán boaldimis suovvasiid eará ipmiliidda. 6Dalle govddai mu vašši ja buolli moarri Juda gávpogiidda ja Jerusalema gáhtaide, nu ahte dat šadde heavvobázahassan ja ávdimin, nu mo dilli lea dál.

7Ja dál cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil ná: Manne dii dagahehpet alcceseattet stuorra vahága ja duššadehpet oppa Juda álbmoga, dan olbmáid ja nissoniid, mánáid ja njammimánáid, nu ahte dis ii báze ii oktage? 8Dii moaráhuhttibehtet mu daguideattetguin, go dii boaldibehtet suovvasiid eará ipmiliidda Egypta eatnamis gosa lehpet ássan. Danin dii duššaduvvobehtet, danin dii šaddabehtet garuhussan, ja buot eatnama álbmogat hiddjidit din. 9Lehpetgo dii vajáldahttán, makkár bahá din áhčit ja Juda gonagasat ja sin áhkát leat dahkan Juda eatnamis ja Jerusalema gáhtain? Naba dii ieža ja din áhkát? 10Dán beaivvi rádjái dii ehpet leat vuollánan. Dii ehpet bala mus, ehpet doala mu lágaid ehpetge mu báhkkomiid, vaikko mun lean addán daid din áhčiide ja didjiide. 11

44,11
21,10
Am 9,4
Dan dihte cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Vašis mun jorgalan muođuid din vuostá ja duššadan oppa Juda álbmoga. 12
44,12
42,17č
Mun in luoitte gieđas Juda bázahasa, daid geat mearridedje vuolgit Egyptii ja ásse dohko. Egyptas sii buohkat duššet: Sii gahččet miehkkái dahje nelgot jámas. Miehkki ja nealgi goddet sihke stuorráid ja smávváid. Sii hiddjiduvvojit ja bilkiduvvojit, sii šaddet garuhussan ja duššaduvvojit. 13Mun ráŋggáštan daid geat ásset Egyptas, seamma láhkai go mun ráŋggáštin Jerusalema ássiid: mihkiin, nelggiin ja rohttudávddain. 14Sis ii báze iige gáddjo oktage. Ii oktage sis máhca Juda eatnamii gosa sii áibbašit, earret soapmásiid geat besset báhtarussii.

15Dalle buot olbmát geat dihte ahte sin áhkát bolde oaffariid eará ipmiliidda, ja buot nissonat geat čužžo das álbmogassii, ja oppa álbmot geat ásse Patrosis Egypta eatnamis, vástidedje Jeremiai ná: 16

44,16
6,16eč
18,12
“Mii eat guldal du dán áššis, vaikko don sártnutge midjiide Hearrá nammii. 1744,17 Almmi dronnegii >7,18.Mii doallat lohpádusaideamet Almmi dronnegii. Mii boaldit sutnje suovvasiid ja golggahit sutnje juhkamušoaffariid, nugo mii dagaimet Juda gávpogiin ja Jerusalema gáhtain ja nugo maiddái min áhčit, gonagasat ja oaivámuččat doppe dahke. Dalle mis lei borramuš galle, min dilli lei buorre eatge mii muosáhan baháid. 18Muhto dan rájes go mii heittiimet boaldimis suovvasiid Almmi dronnegii eatge šat golggahan sutnje juhkamušoaffariid, de mis lea váilon visot. Miehkki ja nealgi duššadit min!” 19Nissonat dadje: “Mii leat boaldán suovvasiid Almmi dronnegii ja golggahan sutnje juhkamušoaffariid ovttas boatnjáideametguin. Livččiimetgo mii ráhkadan sutnje oaffargáhkuid main lea su govva, ja golggahan sutnje juhkamušoaffariid, jos min boatnját eai livčče suovvan dan?”

20Dalle Jeremia dajai oppa álbmogii, buot olbmáide ja nissoniidda, buohkaide geat ledje nággen su vuostá: 21Aiddo dat suovvasat maid dii lehpet boaldán Juda gávpogiin ja Jerusalema gáhtain – dii ieža, din áhčit, din gonagasat ja oppa álbmot – leat sivvan din oasehisvuhtii. Almma Hearrá muittii daid, almma dat badjánedje su millii? 22Hearrá ii šat gierdan din daguid, dat ledje nu bahát ja fasttit. Dan dihte din eana šattai heavvobázahussan, ávdimin ja garuhussan, iige doppe ása oktage, nugo dilli lea dál. 23Dan dihte dát oasehisvuohta lea deaividan din, go dii bolddiidet suovvasiid Almmi dronnegii ja suddudeiddet Hearrá vuostá ehpetge gullan su jiena, ehpet doallan su lága, báhkkomiid ehpetge njuolggadusaid.

24Jeremia dajai vel álbmogii ja buot nissoniidda: Gullet Hearrá sáni, buot Juda álbmoga olbmot geat lehpet dál Egyptas! 25Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Dii, sihke olbmát ja nissonat, lehpet dahkan dan maid lohpideiddet. Dii lohpideiddet: “Mii doallat lohpádusaideamet, mii boaldit suovvasiid Almmi dronnegii ja golggahit sutnje juhkamušoaffariid.” Bures dii lehpet doallan lohpádusaideattet ja ollašuhttán daid! 26Dan dihte gullet maid mun, Hearrá, cealkkán buot Juda olbmuide geat ásset Egyptas: Mun vuortnun iežan stuorra nama bokte ná: Fargga oppa Egyptas ii leat oktage Juda olmmoš gii vurtnošii mu nammii ja dajašii: “Nu duohta go Hearrá, min Ipmil, eallá!” 27

44,27
1,12
Mun gozihan din, in lihkkun, muhto lihkuhisvuohtan. Buot Juda olbmot geat leat Egypta eatnamis, jápmet miehkkái ja nelgot jámas, dassá go buohkat leat duššan. 28Dušše soapmásat, uhca jovkkoš, besset báhtarit miehkis ja máhccet Egyptas Judai. Ja nu dát Juda bázahas beassá diehtit, gean sátni ollašuvvá, mu vai sin. 29Mun, Hearrá, attán didjiide mearkka, vai dii dieđášeiddet ahte mun ráŋggáštan din dán báikkis ja ahte mu sánit ollašuvvet. Din deaivida oasehisvuohta! 30
44,30
21,7
34,21
46,24eč
Esek 29,20
44,30 farao Hofra >37,5.Ná mun, Hearrá, lean mearridan: Mun attán farao Hofra, Egypta gonagasa, su vašálaččaid gihtii, daid gihtii geat bivdalit su heakka. Seamma láhkai mun adden Sidkia, Juda gonagasa, Babylona gonagasa Nebukadnesara gihtii, gii lei su vašálaš ja bivdalii su heakka.

45

Hearrá lohpádus Barukii

451

45,1
36,1eč
Dáid sániid profehta Jeremia sártnui Barukii, Neria bárdnái, Juda gonagasa Jojakima, Jošia bártni, njealját ráđđenjagi. Baruk čálii daid girjái Jeremia sánuheami mielde. 2Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil, du birra, Baruk: 3
45,3
Sál 6,7
Váid 5,5
Don dajat: “Vuoi mu! Hearrá lasiha bákčasa mu gihpui. Mun lean váiban šuohkkimis, mun in gávnna mášu.” 4
45,4
1,10
Mun, Hearrá, gohčun Jeremia dadjat dutnje ná: Dan maid lean huksen, mun gaikkodan, daid maid lean ceggen, mun gaikkun eret; dát guoská oppa eatnamii. 5
45,5
39,18
Rom 12,316
Don bivddát stuorra áššiid! Ale bivdde, danin go mun, Hearrá, divttán oasehisvuođa deaividit buot olbmuid. Muhto du mun divttán bissut heakkas, gosa ihkinassii manažat.

46

Egypta duopmu

461

46,1
Jes 13–23
Esek 25–32
Am 1,1–2,3
Dát leat Hearrá sánit maid profehta Jeremia gulahii vieris álbmogiid birra. 2
46,2
2 Gon 23,29
24,7
2 Muit 35,20
Jes 19,1eč
Jer 25,1
36,1
46,2 Karkemiš Go egyptalaččat vuoittáhalle doppe 605 o.Kr., de Nebukadnesar šattai daid eatnamiid áidna ráđđejeaddjin. >Jes 10,9.Egyptii.

Jeremia profetia farao Neko, Egypta gonagasa, ja su soahteveaga birra Jojakima, Jošia bártni, njealját ráđđenjagi, dan jagi go Babylona gonagas Nebukadnesar časkkii farao soahteveaga Karkemišis Eufrateanu gáttis.

3Atnet gárvvisin galbbaid,

smávváid ja stuorráid,

ja vulget soahtat!

4Geassastehket heasttaid,

gorgŋejehket riidet!

Ruovdegahpirat oaivái,

sáittit gihtii,

gárvodehket ruovdegárvvuid!

5Muhto maid mun oainnán?

Buohkat suorganit ja murdet,

veagalaččat vuoittáhallet.

Sii jorgalit oaivvát báhtarussii

ja dárret balus,

cealká Hearrá.

6

46,6
Am 2,14
Gehpeš ii beasa báhtui,

gievra ii gáddjo.

Davvin, Eufratgáttis,

sii guossalit eaige čuožžil.

7Mii badjána dego Nileatnu,

márrá nugo dulvejogat?

8

46,8
1 Mos 7,19č
Jes 8,7eč
Jer 47,2
Egypta badjána dego Nileatnu,

márrá nugo dulvejogat.

Dat dadjá: Mun badjánan

ja govččan eatnama,

duššadan gávpogiid ja daid ássiid.

946,9 Kuš >13,23. Put eanan Gaskamearas, Egypta oarjjabealde. Lud eará čálabáikkiin Lydia Uhca-Asias, gč. Jes 66,19. Dás dat soaitá leat eanan Afrihkas, gč. 1 1 Mos 10,13.Ovddos, heasttat!

Girddihehket, vovnnat!

Johtui, soahteolbmát –

dii Kuša ja Puta galbaguoddit,

dii Luda dávgeolbmát!

10

46,10
Jes 34,5č8
Sef 1,7
Dát lea Hearrá Ipmila, Almmiveagaid Ipmila, beaivi,

odne son mávssaha egyptalaččaide.

Miehkki vuohppu gallás,

dat juhkaluvvá sin varas.

Hearrá Ipmil, Almmiveagaid Ipmil,

doallá oaffarnjuovalmasaid

davvieatnamis, Eufratgáttis.

11

46,11
8,22
46,11 balsama balsam.Mana Gileadii viežžat balsama,

Egypta, nieidariehpu!

Duššás don anát

máŋggalágan dálkasiid,

du hávit eai savvo.

12Álbmogat gullet du heahpada birra,

du váidalusčuorvvas deavdá eatnama.

Soahteolbmát guossalit badjálaga,

oktanaga dat buohkat gahččet.

13

46,13
43,8eč
Dát lea Hearrá sátni maid profehta Jeremia gulahii dalle go Babylona gonagas Nebukadnesar fallehii Egypta vai beassá váldit eatnama:

1446,14 Migdol >44,1. Nof, Tahpanhes >2,16.Almmuhehket Egyptas,

gulahehket Migdolis,

dieđihehket Nofas ja Tahpanhesis:

Čuoččas, leage gárvvis,

dasgo miehkki loaktá buot du birra!

1546,15 Apis egyptalaš burruipmil.Manne Apis, du gievrras ipmil,

njáŋgá eatnamis?

Dat ii bihtán bealis,

Hearrá norddastii dan gopmut.

16

46,16
50,16
Hearrá guossalahtii máŋgasa,

olbmát gahčče bálddalaga.

Dalle sii dadje: “Vulgot ruoktot

iežamet álbmoga lusa,

máhccot šaddaneatnamasamet

báhtui soardi miehkis!”

17Addet faraoi, Egypta gonagassii,

ođđa nama:

“Stuimmár gean áigi lea meattá”.

18“Nu duohta go mun ealán”,

cealká Gonagas

– Hearrá, Almmiveagaid Ipmil,

lea su namma –

nugo Tabor váriid gaskkas,

nugo Karmel mearragáttis,

nu lea dat gii boahtá.

19

46,19
10,17eč
Esek 12,3
Čohkkejehket gálvvuideattet,

dii Egypta olbmot,

dii dolvojuvvobehtet eret!

Memfis šaddá ávdimin,

dat duššaduvvo,

ii oktage ása šat doppe.

20Egypta lea ebmos guigu.

Dan falleha boaru davvin.

21Dan bálkásoahteolbmát

leat dego buoiduduvvon gálbbit,

muhto datnai jorggihit báhtui,

eai dat ceavzze.

Sin lihkuhisvuođa beaivi lea boahtán,

sin ráŋggáštusa áigi lea ollen.

22Egypta šuđđá dego gearpmaš,

go dan vašálaččat márret dan njeaiga.

Sii fallehit dan ákšu gieđas

dego vuovdemáddadeaddjit.

23Sii njeidet oppa vuovddi,

cealká Hearrá,

dan man čađa lea veadjemeahttun beassat.

Sii leat eanebut go rásselohkut,

sii eai leat lohkamis.

24

46,24
44,30
Egypta šaddá heahpanit,

dat addojuvvo davviálbmoga gihtii.

25

46,25
Jes 19,1
Jer 43,12
Nah 3,8
46,25 No ipmila Beaivvášipmil Amon lei dan áiggi egyptalaččaid alimus ipmil. Sii bálvaledje su erenoamážit No gávpogis, mii greikkagillii lea Theben; Badje-Egypta oaivegávpot. Gč. Nah 3,8.Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Mun ozahalan Amona, No ipmila, ja oppa Egypta – dan ipmiliid ja gonagasaid, farao ja buohkaid geat dorvvastit sutnje. 26
46,26
Esek 29,13eč
Mun attán sin daid gihtii geat bivdet sin heakka – Babylona gonagasa Nebukadnesara ja su soahteveaga gihtii. Muhto maŋŋil Egyptas besset ássat dego dolin, cealká Hearrá.

Lohpádus Israelii

27

46,27
30,10eč
Ale bala, mu bálvaleaddji Jakob,

ale gáfestuva, Israel!

Mun gájun du gáiddus eatnamis,

buvttán du náli doppe

gos sii leat leamaš fáŋgan.

Jakob máhccá ruoktot,

eallá mášus ja oadjebassan,

iige oktage šat suorggat su.

28

46,28
10,24
Ale bala, mu bálvaleaddji Jakob!

Mun lean duinna, cealká Hearrá.

Mun duššadan buot álbmogiid

geaid seahká mun du ádjen,

muhto du mun in duššat.

Mun bagadan du muttágit,

muhto áibbas ráŋggáškeahttá

mun in divtte du orrut.