Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
3

Eanan lea dahkkojuvvon eahpebassin

31

3,1
5 Mos 24,1–4
Jer 2,20
Jos olmmái earrána áhkástis,

ja áhkká manná su luhtte eret

ja náitala nuppiin,

de oažžugo olmmái váldit su fas áhkkán?

Iigo eanan dalle šatta eahpebassin?

Ja don gii leat furrošan eatnat olbmáiguin,

dongo de galggašit máhccat mu lusa?

cealká Hearrá.

23,2 ráhkisteddjiidátguin mearkkaša dás “vieris ipmilat”.Bajit čalmmiidat

báljes dieváid guvlui ja geahča:

Gávdnogo báiki gos don it livčče

furrošan ráhkisteddjiidátguin?

Geaidnoguorain don čohkkájit

vuordimin sin

dego arába meahcis.

Don dahket eatnama eahpebassin

furrošemiinat ja bahávuođainat.

3

3,3
5 Mos 11,16č
1 Gon 17,1
Am 4,7
Danne arveoavttit dollojuvvojedje

iige giđđaarvi boahtán.

Dus lei fuorá geahčastat,

don biehttalit heahpaneames.

4Dattetge don dál čuorvvut munnje:

“Áhččán, don leat mu nuorravuođa ustit.

5

3,5
Sál 103,9
Leago son moaris agibeaivái,

bistágo su vašši agálaččat?”

Nu don sártnut, muhto don dahket baháid,

nu ollu go nagodit.

Oskkáldasmeahttun oappážat

6

3,6
2 Gon 17,10
Jer 2,20
3,6 furrošan tempelfurrošeapmi.Hearrá celkkii munnje gonagas Jošia áigge: Leatgo oaidnán maid duot jorralan nisson, Israel, lea dahkan? Son lea furrošan juohke alla dievás ja juohke rudnes muora vuolde. 7Mun jurddašin: “Maŋŋil go son lea dahkan buot dán, de son máhccá mu lusa.” Muhto ii son máhccan. Dan oinnii su behtolaš oabbá Juda. 8
3,8
2 Gon 17,18č
Jes 50,1
Son oinnii ahte mun vuolggahin eret Israela gii lei jorralan furrošeami dihte ja adden sutnje earrogirjji. Su behtolaš oabbá Juda ii dattetge ballán, muhto songe furrošišgođii. 9Heabuhis furrošemiinis son dagai eatnama eahpebassin; son furrošii geađge- ja muorragovaiguin. 10Buot dás beroškeahttá su behtolaš oabbá Juda ii máhccan mu lusa oppa váimmustis, muhto dušše dahkaluttai, cealká Hearrá.

11

3,11
Esek 16,51č
Hearrá celkkii munnje: Jorralan Israel lea vanhurskáset go behtolaš Juda. 12Mana čuorvut dáid sániid davás guvlui:

Máhca ruoktot, jorralan Israel!

cealká Hearrá.

Mun in geahča dutnje moaris,

dasgo mun lean árbmugas, cealká Hearrá.

Mu moarri ii bistte agálaččat.

13

3,13
Sál 32,5
Sát 28,13
Duššefal dovdda iežat suddovealggi:

Don leat čuožžilan Hearrá, Ipmilat, vuostá.

Don leat viehkan vieris ipmiliid maŋis

juohke rudnes muora vuollái

itge leat guldalan mu jiena,

cealká Hearrá.

14

3,14
Jes 54,5
Máhccet ruoktot, jorralan mánát! cealká Hearrá. Dasgo mun lean din hearrá, ja mun válddán din, ovtta guđege gávpogis ja guokte guđege sogas, ja doalvvun din Sionii. 15
3,15
23,4
3,15 báimmaniid >2,8.Mun attán didjiide báimmaniid geat leat mu miela mielde, ja sii gehččet din dieđuin ja jirpmiin. 16
3,16
31,33
Daid beivviid, cealká Hearrá, go dii lassánehpet ja lehpet šattolaččat eatnamis, de ii oktage šat sártno Hearrá lihtuárkka birra iige dat badján šat millii. Dan ii oktage šat muitte iige ohcal, iige ođđa árka šat duddjojuvvo. 17
3,17
Jes 2,2eč
18,7
Dan áiggi Jerusalem gohčoduvvo Hearrá truvdnun. Buot álbmogat čoagganit Jerusalemii bálvalit Hearrá. Sii eai šat vádjol bahás ja buššon váimmuset mielde. 18Daid beivviid Juda álbmot searvá Israela álbmogii, ja ovttas sii bohtet davvieatnamis dan eatnamii maid mun adden opmodahkan din áhčiide.

Israel dovddasta suttus

19Mun dáhtton atnit du iežan mánnán

ja addit dutnje čáppa eatnama,

hearvábu go eará álbmogiid eatnamat.

Mun gádden ahte don

gohčodivččet mu áhččin

itge goassege jorgalivčče mus eret.

20Muhto nugo áhkká beahttá iežas boatnjá,

nu diige, Israela viessu, lehpet beahttán mu,

cealká Hearrá.

21

3,21
2,32
Čuorvvas gullo báljes dieváin,

Israela álbmoga čierrun ja rohkadusat.

Sii leat vádjolan boasttogeainnu,

sii leat vajáldahttán Hearrá, Ipmileaset.

22Máhccet ruoktot, jorralan mánát,

de mun buoridan din jorraleami.

“Geahča, mii boahtit du lusa,

dasgo don leat min Ipmil.

23

3,23
Sál 3,9
68,20č
Jes 45,24
3,23 dieváin Báikkit gos olbmot bálvaledje Ipmila boastut ja bálvaledje maiddái eará ipmiliid. Gč. Hos 4,13.Dieváin lea gielis ja beahtus,

garra šlápma váriin.

Duođaid, dušše Hearrás, min Ipmilis,

lea Israela bestojupmi.

24

3,24
11,13
Hos 9,10
3,24 Heahpat hebreagillii bošet, ▶ Baala bilkideaddji namma.Gitta min nuorravuođa rájes

lea Heahpat loaktán

áhčiideamet rahčamušaid,

sin sávzzaid ja vuovssáid,

sin bártniid ja nieiddaid.

25

3,25
Dan 9,7č
Veallájehkot mii min heahpada siste,

gokčos min heahpat min!

Mii leat suddudan

Hearrá, Ipmileamet, vuostá,

sihke mii ja min áhčit,

nuorravuođa rájes gitta otná beaivvi rádjái.

Mii eat leat jeagadan Hearrá,

Ipmileamet, jiena.”

4

41Israel, jos don jorgalat,

de beasat máhccat mu lusa, cealká Hearrá.

Jos don jávkadat fasttes eahpeipmiliiddát

mu muođuid ovddas,

de it dárbbaš leat golgosis.

2

4,2
5 Mos 6,13
Jes 45,25
65,16
Jer 12,16
Dalle don vuortnut rehálaččat,

rievttuid ja vuoiggalaččat:

“Nu duohta go Hearrá eallá”,

ja álbmogat buressivdnidit

iežaset su nama bokte

ja rámidit su.

3

4,3
Hos 10,12
Matt 13,22
Ná cealká Hearrá

Juda olbmáide ja Jerusalemii:

Jorgot alcceseattet ođđa eatnama!

Allet gilvve bastilislánjáid gaskii.

4

4,4
Esek 18,31
4,4 Birračuohpahehket iežadet Birračuohpahus, mii lei olgguldas lihtumearka Ipmiliin (1 Mos 17,10), govvida muhtomin váimmu jorgalusa. Vrd. 3 Mos 26,41; 5 Mos 10,16; 30,6; Rom 2,28eč; Kol 2,11.Birračuohpahehket iežadet Hearrái,

váldet eret váimmu ovdaliikki,

dii Juda olbmát ja Jerusalema ássit!

Muđui mu moarri njivžula

din bahás daguid dihte dego dolla,

iige dat leat čáskadeames.

Ráŋggáštus boahtá davvin

5

4,5
8,14
Hos 5,8
Joel 2,1
Almmuhehket Judas,

gulahehket Jerusalemis,

bossot dorvve oppa eatnamis,

čurvot jitnosit:

Čoahkkanehket, mannot

ladnegávpogiidda!

6

4,6
1,14
5,15č
6,122
4,6 lihkuhisvuođa davvin >1,14.Bajidehket soahteleavgga! Sionii!

Báhtarehket, allet bisán!

Dasgo mun vuolggahan

lihkuhisvuođa davvin,

stuorra heavahusa.

7

4,7
5,6
50,44
4,7 Ledjon govvida dás vašálačča gonagasa dahje soahteveagaoaivámučča.Ledjon lea lihkkan suovkkastis,

álbmogiid duššadeaddji

lea lihkkasan mátkái,

vuolgán báikkistis

dahkat du eatnama ávdimin.

Du gávpogat duššaduvvojit,

iige oktage sáhte ássat dain.

8

4,8
6,26
4,8 horstta bivttas duddjojuvvon guolggas; morraša dahje gáhtamuša mearka. ▶ moraštanvierut.Gárvodehket horstta,

váidalehket ja bárgot!

Hearrá buolli moarri ii leat gáidan mis.

9Dan beaivvi, cealká Hearrá,

gonagas ja oaivámuččat dorvvuhuvvet,

báhpat suorganit

ja profehtat hirpmástuvvet.

10

4,10
6,14
8,15
14,13eč
28
Sii dadjet: “Vuoi Hearrá, min Ipmil!

Don leat beahttán

dán álbmoga ja Jerusalema.

Don celket: ‘Ráfi šaddá din oassin’,

muhto dál miehkki lea min čoddaga vuostá.”

11Dan áigge celkojuvvo

Jerusalemii ja oppa dán álbmogii:

Buolli biegga boahtá

meahci báljes alážiin

mu álbmoga njeaiga.

Dat biegga ii heive gortniid suohppumii

iige ráidnemii.

12Biegga maid mun vuolggahan,

lea dasa ilá garas.

Dál mun cealkkán didjiide duomu.

13

4,13
Jes 5,28č
Joel 2,3eč
Hab 1,8
Vašálaš badjána dego bajánbalva,

su vovnnat leat dego riđđu,

su heasttat leat falibut go goaskimat.

Vuoi min, mii duššat!

14

4,14
Jes 1,16
Joel 2,12č
Jerusalem, basa váimmot bahávuođas,

vai bestojuvvošit.

Man guhká don divttát

bahás jurdagiid ássat iežat siskkildasas?

15

4,15
8,16
Dasgo Danis gullo áirasa jietna,

dat gulaha lihkuhisvuođa Efraimváriin.

16Dieđihehket dan álbmogii,

gulahehket Jerusalemii:

Birastahttit bohtet gáiddus eatnamis,

sii bajidit soahtečuorvasa

Juda gávpogiid vuostá.

17

4,17
6,3
Luk 19,43
Dego bealdduid fávttat

sii birastahttet eatnama,

danne go dat lea stuibmidan mu vuostá,

cealká Hearrá.

18

4,18
2,19
Du eallin ja du dagut

leat buktán dutnje dán oasehisvuođa.

Dakkár lea du bahávuohta, dat lea bahča

ja čuohcá du iežat váibmui.

19

4,19
10,19
Hab 3,16
Vuoi mu! Vuoi mu!

Mun botnjasattan bákčasiin.

Mu váibmu šoavvá, mu siskkildas buollá!

Mun in sáhte orrut jávohaga.

Mun gulan dorvečuodjama

ja soahtečuorvasiid.

20Duššadeapmi duššadeami ala,

oppa eanan lea duššaduvvon!

Fáhkkestaga mu goađit leat biliduvvon,

mu loavdagat gaikkoduvvon

čalbmeravkalanbottus!

21Man guhká mun ferten

oaidnit soahteleavggaid,

gullat soahtedorvviid jiena?

22

4,22
5 Mos 32,6
Jes 1,3
Mu álbmot lea jierpmeheapme,

dat ii dovdda mu.

Sii leat dáidemeahttun mánát,

ii sis leat áddejupmi.

Sii leat čeahpit dahkat bahá,

muhto eai máhte dahkat buori.

23

4,23
1 Mos 1,2
Mun geahčadin eatnama

– dat lei ávdin ja guorus,

ja almmi – dan čuovga lei jávkan.

24

4,24
Nah 1,5
Mun geahčadin váriid

– dat doarggistedje,

ja buot dievát sparaidedje.

25

4,25
9,10
Sef 1,2č
Mun gehččen

– ii oidnon oktage olmmoš,

buot almmi lottitge ledje báhtaran.

26Mun geahčadin šaddogárddi

– dat lei visot guorban,

buot gávpogat ledje gaikkoduvvon.

Buot dán lea dahkan Hearrá buolli moarri.

27

4,27
5,1018
30,11
Ná cealká Hearrá:

Oppa eanan šaddá ávdimin,

muhto datte mun in loahpat dan áibbas.

28Eanan morašta,

ja albmi dan badjel sevnnjoda.

Muhto maid lean sárdnon ja mearridan,

in mun gáđa inge das jorggit.

29Riidejeddjiid ja dávgebáhččiid šlámas

báhtara juohke gávpot.

Olbmot čiehkádit suhkkes vuvddiide,

gorgŋot bávttiid ala.

Buot gávpogat leat hilgojuvvon,

ii oktage báze ássat daidda.

30

4,30
Jes 3,16eč
Jer 13,21
Esek 23,40
Maid dalle ávkkuha

ahte don gárvodat purpurbiktasiid,

čiŋadat golliin,

stuorrudat čalmmiidat ivnniin?

Duššás don čiŋadat:

Du ráhkisteaddjit leat hilgon du,

sii bivdet dál du heakka.

31

4,31
6,24
4,31 nieida Sion Jerusalem, govviduvvon nissonolmmožin.Mun gulan

dego riegádahtti nissona jiena,

dego nissona bárgasa

go son riegádahttá vuosttašriegádeaddjis.

Dat lea nieida Siona jietna.

Son fuoiku, son geaigguha gieđaid:

“Vuoi mu! Mun lean vuoimmeheapme,

mun gahčan olmmošgoddiid gihtii!”

5

Hearrá dubme iežas álbmoga

51

5,1
1 Mos 18,23eč
Jer 6,10
Mi 7,2
Vázzet Jerusalema gáhtaid,

gehččet ja jearahehket,

dárkojehket olbmuid dan márkanšiljuin.

Jos gávdnabehtet ovttage gii dahká riekta

ja ohcá duohtavuođa,

de mun attán ándagassii dán gávpogii.

2Sii dadjet: “Nu duohta go Hearrá eallá”,

ja dattetge sii vurdnot vearrut.

3

5,3
Jes 9,13
Jer 2,30
Hearrá, du čalmmit

dáhttot oaidnit vuoiggalašvuođa.

Don leat cábmán sin,

muhto sii eai dovdan bákčasa.

Don leat measta duššadan sin,

muhto sii eai dáhtton

váldit vuostá bagadusa.

Sii leat biehttalan jorgaleames

ja leat dahkan iežaset bávtti garraseabbon.

4Mun jurddašin:

Sii leat oktageardánis olbmot,

sii leat meannudan jierpmeheamit,

sii eai dovdda Hearrá geainnu,

eai dovdda Ipmileaset dáhtu.

5

5,5
Sál 2,3
Jer 2,20
Mun manan stuorráid lusa

ja sártnun singuin,

sii dovdet Hearrá geainnu,

Ipmileaset dáhtu.

Muhto sii buohkat leat doadján geassáideaset

ja botken čanastagaideaset.

6

5,6
4,7
Hos 13,7
Dan dihte vuovddi ledjon falleha sin,

dan dihte ávdin eatnama gumpe speadjá sin;

leopárda vuođgŋá sin gávpogiid guorain.

Juohkehaš gii manná poarttas, gaikkoduvvo.

Eatnagat leat sin rihkkosat,

eatnat gerddiid sii leat jorralan.

7

5,7
5 Mos 32,15
Hos 13,6
Manne mun attášin dutnje ándagassii?

Du bártnit leat hilgon mu

ja vurdnon ipmiliid bokte

mat eai leat ipmilat.

Mun gallehin sin,

muhto sii ledje oskkáldasmeahttumat,

čoagganedje fuorrávissui.

8Sii leat dego bures bibmojuvvon

rahkki oret,

juohkehaš šnjirggáhallá

siidaguoimmis eamidii.

9

5,9
5,29
9,9
Ingo mun ráŋggáštivčče dákkár daguid,

cealká Hearrá,

ingo mun mávssahivčče

dákkár álbmogii?

10

5,10
2,21
4,27
Esek 6,8
Gorgŋot viidnegárdelovttaide

ja duššadehket daid,

muhto allet loahpat daid áibbas!

Gaikot viidnemuoraid ovssiid,

dasgo dat eai gula Hearrái.

11Israel ja Juda leat beahttán mu,

cealká Hearrá.

12

5,12
Sál 10,4
Jer 14,13č
Dat leat biehttalan Hearrá ja dadjan:

“Son ii daga maidege,

lihkuhisvuohta ii deaivit min,

ii min áitte miehkki iige nealgi.

13Profehtat leat dušše biegga,

ii sis leat Hearrá sátni.”

14

5,14
23,29
Dan dihte cealká Hearrá,

Almmiveagaid Ipmil:

Danne go dii sárdnubehtet diekkáriid,

de mu sánit maid mun adden du njálbmái

rivdet dollan.

Ja dán álbmoga mun dagan muorran,

ja dolla loaktá dan.

15

5,15
5 Mos 28,49eč
Jes 28,11
33,19
Jer 6,22eč
Israellaččat, mun buvttán din vuostá

guhkilmas álbmoga,

cealká Hearrá.

Dat lea fámolaš álbmot

mii lea leamaš dološ áiggiid rájes,

álbmot man giela don it dovdda,

man ságaid don it ádde.

16Sin njuollaskuohput leat

dego rabas hávddit,

veagalaš soahteolbmát sii leat buohkat.

17Sii borret du šattu ja láibbi,

sii borret du bártniid ja nieiddaid,

sii borret du smávvaomiid ja stuorraomiid,

sii borret du viidnemuoraid

ja fiikonmuoraid.

Mihkiin sii duššadit du ladnegávpogiid

maidda don luohtát.

18

5,18
4,27
30,11
Muhto daid beivviidge mun in duššat din áibbas, cealká Hearrá. 19
5,19
16,10eč
17,4
22,8č
Ja go olbmot jerret dus: “Manne Hearrá, min Ipmil, lea dahkan buot dán midjiide?” de vástit: “Nugo dii hilgguidet Hearrá ja bálvaleiddet vieris ipmiliid din iežadet eatnamis, nu dii dál šaddabehtet bálvalit vieris álbmoga eatnamis mii ii leat din.”

20Almmuhehket dán Jakoba sohkii,

gulahehket ná Judas:

21

5,21
Jes 6,9č
Jer 4,22
6,10
Gula dán, don jierpmehis

ja dáidemeahttun álbmot!

Dis leat čalmmit, muhto ehpet dii oainne,

dis leat bealjit, muhto ehpet dii gula.

22

5,22
Job 38,811
Sál 104,6eč
Ehpetgo dii bala mus,

cealká Hearrá,

ehpetgo dii doarggis mu muođuid ovddas?

Mun lean bidjan sáttogátti rádján merrii,

agálaš caggin man badjel dat ii beasa.

Vaikko bárut boršot,

de dat eai veaje maidege,

vaikko dat márret,

de dat eai ole badjel rájá.

23

5,23
Jes 1,4
Muhto dán álbmogis lea gážžáris

ja ceaggás váibmu.

Sii buohkat leat gáidan mus ja mannan eret.

24

5,24
3 Mos 26,4
5 Mos 11,14
Jes 30,23
Apd 14,17
Eai sii daja váimmusteaset:

“Ballot Hearrás, Ipmilisttámet!

Son addá arvvi rivttes áigái,

sihke čakčaarvvi ja giđđaarvvi,

ja diktá min ládjudit dihto vahkuid.”

25

5,25
3,3
Din vearredagut leat earáhuhttán

visot dán,

din suttut leat caggan dis buot buori.

26Dasgo mu álbmogis

leat ipmilmeahttun olbmot.

Sii njágadit dego loddebivdit,

bidjet gielaid ja darvehit olbmuid.

27

5,27
Sál 73,312
Nugo veaddelihtis leat dievva lottit,

nu lea sin viesuid dievva behtolašvuohta.

Dan dihte sii leat šaddan

stuorisin ja rikkisin,

28

5,28
2 Mos 22,22
Sál 73,7
Jes 1,23
Jer 7,6
buoidin ja šealgájeaddjin.

Sin bahás sániin ii leat mearri.

Sii eai dubme rievttuid áhčihemiid áššis

nu ahte dan ovddidivčče,

eaige sii hága váivvášiidda rievtti.

29

5,29
5,9
Ingo mun ráŋggáštivčče dákkár daguid,

cealká Hearrá,

ingo mun mávssahivčče dákkár álbmogii?

30

5,30
23,14
Hirbmatlaš ja gáfatlaš dagut

dáhpáhuvvet eatnamis.

31

5,31
Jes 10,3
Jer 20,6
Profehtat profehtastallet giellásiid,

báhpat ráđđejit sin rávvagiid mielde,

ja nu mu álbmot dáhttu dan leat.

Muhto maid dii dahkabehtet

go dan loahppa boahtá?