Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
2

Israela jorraleapmi

21Hearrá sátni bođii munnje: 2

2,2
Hos 11,1
Mana čuorvut Jerusalema beljiide: Ná cealká Hearrá:

Mun muittán man oskkáldas

don ledjet nuorran,

man gieris ledjet moarsin,

mo don čuvvot mu meahcis,

eatnamis gos ii oktage gilvve.

3

2,3
5 Mos 7,6eč
Sál 105,14č
Jak 1,18
Israel lei basuhuvvon Hearrái,

dat lei su álgošaddu.

Buohkat geat borre dan,

šadde sivalažžan,

oasehisvuohta deaividii sin,

cealká Hearrá.

4Gullet Hearrá sáni, Jakoba viessu,

buot Israela viesu sogat!

5

2,5
2 Gon 17,15
Hos 9,10
Rom 1,21
Ná cealká Hearrá:

Maid vearrivuođaid din áhčit gávdne mus,

go sii gáide mus eret

čuvvo guttahis ipmiliid

ja šadde ieža guttaheapmin.

6

2,6
5 Mos 32,10
Job 35,10
Eai sii jearran: “Gos lea Hearrá,

guhte buvttii min Egyptas

ja oahpistii min čađa meahci,

čađa ájuid ja skurččuid,

čađa goikkisvuođa ja moskku,

čađa eatnama gos ii oktage vádjol

ja gos ii oktage olmmoš ása?”

7

2,7
5 Mos 8,7eč
Jer 16,18
Mun dolvon din šattolaš eatnamii,

borrat dan šaddosiid ja buriid.

Muhto go dii leiddet boahtán,

de dii dagaidet mu eatnama

buhtismeahttumin

ja mu opmodaga fastin.

8

2,8
8,8
23,13č
Esek 34,1eč
Hos 4,4č
2,8 báimmanat Israela gonagasat ja oaivámuččat.Báhpat eai jearran:

“Gos lea Hearrá?”

Láhkadovdit eai beroštan mus,

báimmanat jorraledje mus eret,

profehtat profehtastalle Baala nammii.

Sii bálvaledje ipmiliid

mat eai sáhte veahkehit.

9

2,9
Hos 4,1
Mi 6,2
Dan dihte mun ain bijan din vástidit,

cealká Hearrá,

duođaid, mun bijan

din mánáidmánáidge vástidit.

10

2,10
18,13eč
Mannet kittelaččaid rittuide geahččat,

bidjet sáni Kedarii ja guorahallet dárkilit,

leago mihkkege dakkáriid dáhpáhuvvan!

11

2,11
Sál 106,20
Rom 1,23
Leago oktage álbmot

lonuhan ipmiliiddis

– vaikko vel dat eai leatge ipmilat?

Muhto mu álbmot lea lonuhan gudnis

dainna mas ii leat gudda.

12Hirpmástuva, albmi,

suorgan ja gáfestuva!

cealká Hearrá.

13

2,13
Sál 36,10
Jer 17,13
Dasgo mu álbmot lea dahkan

guokte suttu:

Sii leat guođđán mu,

ealli čázi ádjaga,

ja čuollan alcceseaset gáivvuid,

rágadeaddji gáivvuid mat eai jeage čázi.

14

2,14
2 Mos 4,22
Leago Israel šlávva,

leago son riegádan šlávvan?

Manne son šattai sálašin?

15

2,15
Jes 5,29
Ledjonat čergot ja harret sutnje,

dat leat dahkan su eatnama ávdimin.

Su gávpogat leat boldojuvvon,

ii oktage sáhte ássat dain.

162,16 Memfis Nubbi namma lea Nof, Vuolle-Egypta oaivegávpot 20 km Kairo lulábealde. Tahpanhes rádjegávpot Nileanu njálmmi nuorttabealde.Velá Memfisa ja Tahpanhesa olbmát

guhtot du oaivečohka báljisin.

17

2,17
4,18
Dát lea deaividan du

danne go don hilgot Hearrá, Ipmilat.

18Mii ávkkiid lea dutnje mannat Egyptii

juhkat Nileanu čázi?

Mii ávkkiid lea dutnje mannat Assurii

juhkat Eufrateanu čázi?

19Du bahávuohta ráŋggášta du,

du jorraleapmi dubme du.

De dovddit dalle ja oainne

man bahá ja bahča lea

go don hilgot Hearrá, Ipmilat,

itge bala mus,

cealká Hearrá Ipmil, Almmiveagaid Ipmil.

20

2,20
Jes 57,5
Jer 3,6
2,20 fieradan fuorrán bálvalan vieris ipmiliid. Vrd. Hos 2,5eč. ▶ tempelfurrošeapmi.Doloža rájes don leat doadján

iežat geassá,

botken čanastagaidat ja dadjan munnje:

“Mun in dáhto bálvalit du.”

Buot alla dieváin

ja juohke rudnes muora vuolde

don leat fieradan fuorrán.

21

2,21
Sál 80,9eč
Jes 5,1eč
Mark 12,1
Mun gilven du válljuviidnemuorran,

válljusuorgin.

Mo don dalle leat rievdan

vieris viidnemuorran?

22

2,22
Job 9,30č
Vaikko don basadivččet gutnačázis

ja geavahivččet valjis sáibbo,

de duolvvasin bissot du suttut mu čalmmiin,

cealká Hearrá Ipmil.

232,23 leagis jáhkkimis Ben-Hinnomleahki Jerusalema lulábealde. Gč. 7,31.Mo don sáhtát dadjat:

“In mun leat buhtismeahttun,

in mun leat čuvvon Baal-ipmiliid”?

Geahča luottaidat mat leat leagis,

muitte maid don leat bargan,

don fales njiŋŋelas kamela

mii ruohtadat duohkot deike,

242,24 gipmásis Masorehtalaš teavsttas lea “su mánus”. Sátni “mánnu” geavahuvvo maid čujuhit mánočalbmebeaivái, man ávvudeami eará profehtat maid cuiggodedje. Vrd. Jes 1,13č; Hos 2,11. ▶ mánočalbmebeaivi.don meahciásendámmá

mii leat hárjánan meahccái!

Don bosut gipmásis.

Gii čáskada du gimi?

Dat geat ohcet du,

eai dárbbaš rahčat váibamassii,

sii gávdnet du, go don leat gipmásis.

25

2,25
18,11č
Ale divtte julggiidat šaddat rabasin

alege čoddaga goikkisin!

Muhto don vástidat: “Divtte mu orrut!

Mun ráhkistan vieris ipmiliid,

daid maŋis mun dáhtun mannat.”

26Dego gávnnahallan suola heahpana,

nu gártet israellaččatge heahpanit,

sii ieža ja sin gonagasat,

sin oaivámuččat, báhpat ja profehtat,

27

2,27
5 Mos 32,17č
Jer 32,33
dat geat dadjet murrii:

“Don leat mu áhčči”

ja geađgái: “Don leat riegádahttán mu.”

Sii leat jorgalan munnje sealggi,

eai muođuid,

muhto go lihkuhisvuohta šaddá,

de sii čurvot:

“Boađe beastit min!”

28

2,28
5 Mos 32,37č
Jer 10,1eč
11,12č
Gos de leat du ipmilat

maid ráhkadit alccesat?

Bohtoset sii veahkehit du

lihkuhisvuođa áigge, jos sáhttet!

Dus leat ipmilat seammá ollu

go gávpogat, Juda.

29Manne dii bealkibehtet muinna?

Dii lehpet buohkat stuimmáskan mu vuostá,

cealká Hearrá.

30

2,30
1 Gon 19,10
Jer 5,3
17,23
Duššás mun cábmen din bártniid,

sii eai váldán vuostá bagadusa.

Din miehkit duššadedje profehtaid

dego speaddji ledjon.

31Dii dán buolvva olbmot,

váldet vuhtii Hearrá sáni!

Leango mun leamaš Israelii

dego ávdin meahcci,

nugo moskkusevdnjes eana?

Manne mu álbmot cealká:

“Mii viehkat gosa hálidit,

mii eat máhca šat du lusa”?

32Vajáldahttágo nieida čiŋaidis

dahje moarsi boahkánis?

Muhto mu álbmot lea vajáldahttán mu

lohkameahttun beivviid.

33Don leat čeahppi dádjadit

go siđat ráhkisvuođa!

Dan dihte don leatge hárjánan

vádjolit bahás geainnuid.

34

2,34
Jes 1,15
Du bivttashelmmiin lea

sivahis gefiid varra,

vaikko sii eai leat dutnje gávnnahallan suolan.

35Dattetge don dajat:

“Mun lean sivaheapme;

Hearrá lea vissásit jorgalan

moaris mus eret.”

Muhto mun bijan du vástidit,

danne go don dajat:

“Mun in leat suddudan.”

36Vuoi, man geahppadit don

válljet nuppi geainnu!

Egypta beahttá du,

nugo Assyriage behtii du.

37

2,37
2 Sam 13,19
Doppege don fertet vuolgit

gieđat oaivvi alde,

dasgo Hearrá lea hilgon daid

geaidda don dorvvastit.

Dat eai leat dutnje maninge ávkin.

3

Eanan lea dahkkojuvvon eahpebassin

31

3,1
5 Mos 24,1–4
Jer 2,20
Jos olmmái earrána áhkástis,

ja áhkká manná su luhtte eret

ja náitala nuppiin,

de oažžugo olmmái váldit su fas áhkkán?

Iigo eanan dalle šatta eahpebassin?

Ja don gii leat furrošan eatnat olbmáiguin,

dongo de galggašit máhccat mu lusa?

cealká Hearrá.

23,2 ráhkisteddjiidátguin mearkkaša dás “vieris ipmilat”.Bajit čalmmiidat

báljes dieváid guvlui ja geahča:

Gávdnogo báiki gos don it livčče

furrošan ráhkisteddjiidátguin?

Geaidnoguorain don čohkkájit

vuordimin sin

dego arába meahcis.

Don dahket eatnama eahpebassin

furrošemiinat ja bahávuođainat.

3

3,3
5 Mos 11,16č
1 Gon 17,1
Am 4,7
Danne arveoavttit dollojuvvojedje

iige giđđaarvi boahtán.

Dus lei fuorá geahčastat,

don biehttalit heahpaneames.

4Dattetge don dál čuorvvut munnje:

“Áhččán, don leat mu nuorravuođa ustit.

5

3,5
Sál 103,9
Leago son moaris agibeaivái,

bistágo su vašši agálaččat?”

Nu don sártnut, muhto don dahket baháid,

nu ollu go nagodit.

Oskkáldasmeahttun oappážat

6

3,6
2 Gon 17,10
Jer 2,20
3,6 furrošan tempelfurrošeapmi.Hearrá celkkii munnje gonagas Jošia áigge: Leatgo oaidnán maid duot jorralan nisson, Israel, lea dahkan? Son lea furrošan juohke alla dievás ja juohke rudnes muora vuolde. 7Mun jurddašin: “Maŋŋil go son lea dahkan buot dán, de son máhccá mu lusa.” Muhto ii son máhccan. Dan oinnii su behtolaš oabbá Juda. 8
3,8
2 Gon 17,18č
Jes 50,1
Son oinnii ahte mun vuolggahin eret Israela gii lei jorralan furrošeami dihte ja adden sutnje earrogirjji. Su behtolaš oabbá Juda ii dattetge ballán, muhto songe furrošišgođii. 9Heabuhis furrošemiinis son dagai eatnama eahpebassin; son furrošii geađge- ja muorragovaiguin. 10Buot dás beroškeahttá su behtolaš oabbá Juda ii máhccan mu lusa oppa váimmustis, muhto dušše dahkaluttai, cealká Hearrá.

11

3,11
Esek 16,51č
Hearrá celkkii munnje: Jorralan Israel lea vanhurskáset go behtolaš Juda. 12Mana čuorvut dáid sániid davás guvlui:

Máhca ruoktot, jorralan Israel!

cealká Hearrá.

Mun in geahča dutnje moaris,

dasgo mun lean árbmugas, cealká Hearrá.

Mu moarri ii bistte agálaččat.

13

3,13
Sál 32,5
Sát 28,13
Duššefal dovdda iežat suddovealggi:

Don leat čuožžilan Hearrá, Ipmilat, vuostá.

Don leat viehkan vieris ipmiliid maŋis

juohke rudnes muora vuollái

itge leat guldalan mu jiena,

cealká Hearrá.

14

3,14
Jes 54,5
Máhccet ruoktot, jorralan mánát! cealká Hearrá. Dasgo mun lean din hearrá, ja mun válddán din, ovtta guđege gávpogis ja guokte guđege sogas, ja doalvvun din Sionii. 15
3,15
23,4
3,15 báimmaniid >2,8.Mun attán didjiide báimmaniid geat leat mu miela mielde, ja sii gehččet din dieđuin ja jirpmiin. 16
3,16
31,33
Daid beivviid, cealká Hearrá, go dii lassánehpet ja lehpet šattolaččat eatnamis, de ii oktage šat sártno Hearrá lihtuárkka birra iige dat badján šat millii. Dan ii oktage šat muitte iige ohcal, iige ođđa árka šat duddjojuvvo. 17
3,17
Jes 2,2eč
18,7
Dan áiggi Jerusalem gohčoduvvo Hearrá truvdnun. Buot álbmogat čoagganit Jerusalemii bálvalit Hearrá. Sii eai šat vádjol bahás ja buššon váimmuset mielde. 18Daid beivviid Juda álbmot searvá Israela álbmogii, ja ovttas sii bohtet davvieatnamis dan eatnamii maid mun adden opmodahkan din áhčiide.

Israel dovddasta suttus

19Mun dáhtton atnit du iežan mánnán

ja addit dutnje čáppa eatnama,

hearvábu go eará álbmogiid eatnamat.

Mun gádden ahte don

gohčodivččet mu áhččin

itge goassege jorgalivčče mus eret.

20Muhto nugo áhkká beahttá iežas boatnjá,

nu diige, Israela viessu, lehpet beahttán mu,

cealká Hearrá.

21

3,21
2,32
Čuorvvas gullo báljes dieváin,

Israela álbmoga čierrun ja rohkadusat.

Sii leat vádjolan boasttogeainnu,

sii leat vajáldahttán Hearrá, Ipmileaset.

22Máhccet ruoktot, jorralan mánát,

de mun buoridan din jorraleami.

“Geahča, mii boahtit du lusa,

dasgo don leat min Ipmil.

23

3,23
Sál 3,9
68,20č
Jes 45,24
3,23 dieváin Báikkit gos olbmot bálvaledje Ipmila boastut ja bálvaledje maiddái eará ipmiliid. Gč. Hos 4,13.Dieváin lea gielis ja beahtus,

garra šlápma váriin.

Duođaid, dušše Hearrás, min Ipmilis,

lea Israela bestojupmi.

24

3,24
11,13
Hos 9,10
3,24 Heahpat hebreagillii bošet, ▶ Baala bilkideaddji namma.Gitta min nuorravuođa rájes

lea Heahpat loaktán

áhčiideamet rahčamušaid,

sin sávzzaid ja vuovssáid,

sin bártniid ja nieiddaid.

25

3,25
Dan 9,7č
Veallájehkot mii min heahpada siste,

gokčos min heahpat min!

Mii leat suddudan

Hearrá, Ipmileamet, vuostá,

sihke mii ja min áhčit,

nuorravuođa rájes gitta otná beaivvi rádjái.

Mii eat leat jeagadan Hearrá,

Ipmileamet, jiena.”

4

41Israel, jos don jorgalat,

de beasat máhccat mu lusa, cealká Hearrá.

Jos don jávkadat fasttes eahpeipmiliiddát

mu muođuid ovddas,

de it dárbbaš leat golgosis.

2

4,2
5 Mos 6,13
Jes 45,25
65,16
Jer 12,16
Dalle don vuortnut rehálaččat,

rievttuid ja vuoiggalaččat:

“Nu duohta go Hearrá eallá”,

ja álbmogat buressivdnidit

iežaset su nama bokte

ja rámidit su.

3

4,3
Hos 10,12
Matt 13,22
Ná cealká Hearrá

Juda olbmáide ja Jerusalemii:

Jorgot alcceseattet ođđa eatnama!

Allet gilvve bastilislánjáid gaskii.

4

4,4
Esek 18,31
4,4 Birračuohpahehket iežadet Birračuohpahus, mii lei olgguldas lihtumearka Ipmiliin (1 Mos 17,10), govvida muhtomin váimmu jorgalusa. Vrd. 3 Mos 26,41; 5 Mos 10,16; 30,6; Rom 2,28eč; Kol 2,11.Birračuohpahehket iežadet Hearrái,

váldet eret váimmu ovdaliikki,

dii Juda olbmát ja Jerusalema ássit!

Muđui mu moarri njivžula

din bahás daguid dihte dego dolla,

iige dat leat čáskadeames.

Ráŋggáštus boahtá davvin

5

4,5
8,14
Hos 5,8
Joel 2,1
Almmuhehket Judas,

gulahehket Jerusalemis,

bossot dorvve oppa eatnamis,

čurvot jitnosit:

Čoahkkanehket, mannot

ladnegávpogiidda!

6

4,6
1,14
5,15č
6,122
4,6 lihkuhisvuođa davvin >1,14.Bajidehket soahteleavgga! Sionii!

Báhtarehket, allet bisán!

Dasgo mun vuolggahan

lihkuhisvuođa davvin,

stuorra heavahusa.

7

4,7
5,6
50,44
4,7 Ledjon govvida dás vašálačča gonagasa dahje soahteveagaoaivámučča.Ledjon lea lihkkan suovkkastis,

álbmogiid duššadeaddji

lea lihkkasan mátkái,

vuolgán báikkistis

dahkat du eatnama ávdimin.

Du gávpogat duššaduvvojit,

iige oktage sáhte ássat dain.

8

4,8
6,26
4,8 horstta bivttas duddjojuvvon guolggas; morraša dahje gáhtamuša mearka. ▶ moraštanvierut.Gárvodehket horstta,

váidalehket ja bárgot!

Hearrá buolli moarri ii leat gáidan mis.

9Dan beaivvi, cealká Hearrá,

gonagas ja oaivámuččat dorvvuhuvvet,

báhpat suorganit

ja profehtat hirpmástuvvet.

10

4,10
6,14
8,15
14,13eč
28
Sii dadjet: “Vuoi Hearrá, min Ipmil!

Don leat beahttán

dán álbmoga ja Jerusalema.

Don celket: ‘Ráfi šaddá din oassin’,

muhto dál miehkki lea min čoddaga vuostá.”

11Dan áigge celkojuvvo

Jerusalemii ja oppa dán álbmogii:

Buolli biegga boahtá

meahci báljes alážiin

mu álbmoga njeaiga.

Dat biegga ii heive gortniid suohppumii

iige ráidnemii.

12Biegga maid mun vuolggahan,

lea dasa ilá garas.

Dál mun cealkkán didjiide duomu.

13

4,13
Jes 5,28č
Joel 2,3eč
Hab 1,8
Vašálaš badjána dego bajánbalva,

su vovnnat leat dego riđđu,

su heasttat leat falibut go goaskimat.

Vuoi min, mii duššat!

14

4,14
Jes 1,16
Joel 2,12č
Jerusalem, basa váimmot bahávuođas,

vai bestojuvvošit.

Man guhká don divttát

bahás jurdagiid ássat iežat siskkildasas?

15

4,15
8,16
Dasgo Danis gullo áirasa jietna,

dat gulaha lihkuhisvuođa Efraimváriin.

16Dieđihehket dan álbmogii,

gulahehket Jerusalemii:

Birastahttit bohtet gáiddus eatnamis,

sii bajidit soahtečuorvasa

Juda gávpogiid vuostá.

17

4,17
6,3
Luk 19,43
Dego bealdduid fávttat

sii birastahttet eatnama,

danne go dat lea stuibmidan mu vuostá,

cealká Hearrá.

18

4,18
2,19
Du eallin ja du dagut

leat buktán dutnje dán oasehisvuođa.

Dakkár lea du bahávuohta, dat lea bahča

ja čuohcá du iežat váibmui.

19

4,19
10,19
Hab 3,16
Vuoi mu! Vuoi mu!

Mun botnjasattan bákčasiin.

Mu váibmu šoavvá, mu siskkildas buollá!

Mun in sáhte orrut jávohaga.

Mun gulan dorvečuodjama

ja soahtečuorvasiid.

20Duššadeapmi duššadeami ala,

oppa eanan lea duššaduvvon!

Fáhkkestaga mu goađit leat biliduvvon,

mu loavdagat gaikkoduvvon

čalbmeravkalanbottus!

21Man guhká mun ferten

oaidnit soahteleavggaid,

gullat soahtedorvviid jiena?

22

4,22
5 Mos 32,6
Jes 1,3
Mu álbmot lea jierpmeheapme,

dat ii dovdda mu.

Sii leat dáidemeahttun mánát,

ii sis leat áddejupmi.

Sii leat čeahpit dahkat bahá,

muhto eai máhte dahkat buori.

23

4,23
1 Mos 1,2
Mun geahčadin eatnama

– dat lei ávdin ja guorus,

ja almmi – dan čuovga lei jávkan.

24

4,24
Nah 1,5
Mun geahčadin váriid

– dat doarggistedje,

ja buot dievát sparaidedje.

25

4,25
9,10
Sef 1,2č
Mun gehččen

– ii oidnon oktage olmmoš,

buot almmi lottitge ledje báhtaran.

26Mun geahčadin šaddogárddi

– dat lei visot guorban,

buot gávpogat ledje gaikkoduvvon.

Buot dán lea dahkan Hearrá buolli moarri.

27

4,27
5,1018
30,11
Ná cealká Hearrá:

Oppa eanan šaddá ávdimin,

muhto datte mun in loahpat dan áibbas.

28Eanan morašta,

ja albmi dan badjel sevnnjoda.

Muhto maid lean sárdnon ja mearridan,

in mun gáđa inge das jorggit.

29Riidejeddjiid ja dávgebáhččiid šlámas

báhtara juohke gávpot.

Olbmot čiehkádit suhkkes vuvddiide,

gorgŋot bávttiid ala.

Buot gávpogat leat hilgojuvvon,

ii oktage báze ássat daidda.

30

4,30
Jes 3,16eč
Jer 13,21
Esek 23,40
Maid dalle ávkkuha

ahte don gárvodat purpurbiktasiid,

čiŋadat golliin,

stuorrudat čalmmiidat ivnniin?

Duššás don čiŋadat:

Du ráhkisteaddjit leat hilgon du,

sii bivdet dál du heakka.

31

4,31
6,24
4,31 nieida Sion Jerusalem, govviduvvon nissonolmmožin.Mun gulan

dego riegádahtti nissona jiena,

dego nissona bárgasa

go son riegádahttá vuosttašriegádeaddjis.

Dat lea nieida Siona jietna.

Son fuoiku, son geaigguha gieđaid:

“Vuoi mu! Mun lean vuoimmeheapme,

mun gahčan olmmošgoddiid gihtii!”