Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
23

Hearrá čuoččáldahttá ođđa báimmaniid

231

23,1
10,21
22,22
Esek 34,2eč
23,1 báimmaniid >2,8.Vuoi daid báimmaniid geat duššadit ja biđgejit ealu maid mun guođohan! cealká Hearrá. 2Dan dihte cealká Hearrá, Israela Ipmil, daid báimmaniid birra geat gehččet mu álbmoga: Dii lehpet biđgen mu sávzzaid ja ádján daid eret ehpetge leat atnán dain fuola. Dál mungis anán fuola dis: Mun ozahalan din din bahás daguid dihte. 3
23,3
Esek 11,17
De mun ieš čohkken sávzzaidan bázahasa buot dain eatnamiin maidda lean vuojehan daid, ja mun buvttán daid ruoktot daid guohtuneatnamiidda, ja doppe dat šaddet šattolažžan ja eatnánit. 4
23,4
3,15
30,10
Mun čuoččáldahtán daidda báimmaniid, ja dat gehččet daid. Eai dat šat bala eaige suorgan, iige dain váillo oktage, cealká Hearrá. 5
23,5
Jes 4,2
11,1eč
Jer 33,15eč
Sak 3,8
6,12
23,5 vanhurskkis vesá vanhurskkis gonagas (Messias) gii galgá beastit Israela. Gč. Jes 4,2.Beaivvit bohtet, cealká Hearrá, go mun čuoččáldahtán Davidii vanhurskkis vesá. Son lea gonagas gii ráđđe viisát ja háhká eatnamii rievtti ja vuoigatlašvuođa. 6
23,6
32,37
33,16
Sak 14,11
23,6 Hearrá, min vanhurskkisvuohta čujuha Israela gonagasa Sidkia nammii.Su beivviid Juda bestojuvvo ja Israel ássá oadjebassan. Ja dáinna namain son gohčoduvvo: Hearrá, min vanhurskkisvuohta. 7
23,7
16,14č
Beaivvit bohtet, cealká Hearrá, go ii šat celkojuvvo: “Nu duohta go Hearrá eallá, son guhte buvttii israellaččaid Egyptas”, 8muhto “Nu duohta go Hearrá eallá, son guhte buvttii Israela náli ruoktot davvieatnamis ja buot eatnamiin maidda son lei ádján sin. Dalle sii besset fas ássat iežaset eatnamis.”

Vearreprofehtat

9

23,9
4,19č
14,13–16
Jeremia sánit profehtaide.

Mu váibmu lea cuovkanan rattistan,

buot mu dávttit doarggistit.

Hearrá dihte,

su bassi sániid geažil

mun lean dego gárrenolmmoš,

nugo olmmái gean viidni lea vuoitán.

10

23,10
12,4
Eatnama dievva leat náittosrihkkut.

Eanan guorbá garuhusa dihte,

meahci guohtuneatnamat goiket.

Olbmot doarridit bahá,

vearrivuohta lea sin fápmu.

11

23,11
6,13eč
8,10eč
Sihke báhpat ja profehtat

leat ipmilmeahttumat,

velá iežan viesusge

mun ferten geahččat sin bahávuođa,

cealká Hearrá.

12

23,12
Sál 35,6
Jer 11,23
Sin geaidnu šaddá sidjiide

njaláhas, sevdnjes bálggisin.

Sii njaláhastet ja ravget,

dasgo mun buvttán sidjiide lihkuhisvuođa

dan jagi go mun ozahalan sin, cealká Hearrá.

13Samaria profehtaid mun oidnen

dahkamin fasttes daguid.

Sii profehtastalle Baala nammii

ja čádjidahtte mu álbmoga Israela.

14

23,14
Jes 1,10
Jer 5,30
Esek 13,22
Muhto Jerusalema profehtaid dagut

leat gáfatlaččat.

Sii rihkkot náittosdili ja gielistit,

sii dorjot vearredahkkiid,

nu ahte ii oktage dáhto

jorgalit bahávuođastis.

Dat leat buohkat mu čalmmiin

dego Sodoma,

ja Jerusalema ássit nugo Gomorra olbmot.

15

23,15
9,15
23,15 márona mirkošaddu mas lea rihča smáhkka. ▶ máron.Danne cealká Hearrá,

Almmiveagaid Ipmil, dáid profehtaid birra:

Mun attán sidjiide márona borrat

ja mirkkočázi juhkat,

dasgo Jerusalema profehtain

ipmilmeahttunvuohta lea leavvan

miehtá eatnama.

16

23,16
14,14
23,21
27,914
Esek 13,2č
Matt 7,15
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil: Allet guldal daid profehtaid, allet daid sániid maid sii gulahit. Sii fillejit din! Sii sárdnot iežaset váimmu oainnáhusaid, eai mu sániid. 17
23,17
6,14
8,11
Mi 3,5
Sii dadjet daidda geat badjelgehččet mu: “Hearrá cealká: Dii oažžubehtet eallit ráfis.” Daidda geat vádjolit iežaset buššon váimmu mielde, sii dadjet: “Ii din deaivit lihkuhisvuohta.” 18
23,18
Job 15,8
Am 3,7
Guhtemuš sis lei mu, Hearrá, ráđđádallamiin? Guhtemuš sis oinnii ja gulai maid mun ledjen áigumin? Gii guldalii mu sáni ja jeagadii dan?

19

23,19
Sál 11,6
Jer 30,23č
Gehččet Hearrá ramádaga!

Moarri badjána, jorribiegga riđđuda

ipmilmeahttumiid oaivvi badjel.

20Hearrá moarri ii soaččo,

ovdal go son lea doaimmahan

ja ollašuhttán váimmus áigumušaid.

Boahtti beivviid dii ipmirdehpet

dan ollásit.

21

23,21
14,14
23,16
28,15
29,9
Mun in leat vuolggahan profehtaid,

ja dattetge sii vihket;

mun in leat sárdnon sidjiide,

ja dattetge sii profehtastallet.

22Muhto jos sii livčče leamaš

mu ráđđádallamiin,

de sii gulahivčče mu

mearrádusa álbmogasan

ja jorgalahtášedje dan vearregeainnus

ja bahás daguin.

23Leango mun Ipmil

gean váldi ollá dušše lahkasiidda?

Iigo maiddái guhkás? cealká Hearrá.

24

23,24
1 Gon 8,27
Sál 139,7eč
Jer 16,17
Am 9,2eč
Máhttágo oktage čiehkádit nu čihkosii

ahte mun in oainnáše su? cealká Hearrá.

Almma mun deavddán almmi ja eatnama?

cealká Hearrá.

25Mun lean gullan maid dadjet profehtat geat profehtastallet giellásiid mu nammii. Sii dadjet: “Mun lean niegadan niegu, mun lean niegadan niegu!” 26Man guhká dát profehtat áigot profehtastallat giellásiid ja behtolaš govahallamiid? 27Nieguideasetguin maid sii muitalit guhtet guimmiidasaset, sii vigget oažžut mu álbmoga vajáldahttit mu, nugo sin áhčit vajáldahtte mu ja bálvališgohte Baala. 28Profehta gii lea niegadan niegu, galgá muitalit iežas niegu. Muhto dat geasa mun lean sárdnon, galgá sárdnut mu sáni duođalaččat. Mii oalggain lea dahkamuššan gortniid seahká? cealká Hearrá.

29

23,29
Hebr 4,12
Almma mu sátni lea dego dolla, nugo veahčir mii cuvke bávttiid? cealká Hearrá. 30Dan dihte mun fallehan profehtaid geat suoládit sániid guhtet guimmiineaset ja gulahit daid mu sátnin, cealká Hearrá. 31
23,31
Esek 13,8
22,28
Mun fallehan profehtaid geat muitalit iežaset einnostusaid, muhto dadjet: Dát lea Hearrá sátni. 32Mun fallehan daid geat profehtastallet iežaset gielisnieguid, cealká Hearrá. Sii čádjidahttet mu álbmoga giellásiiddisetguin ja rámiineaset, vaikko mun in leat vuolggahan inge gohččon sin. Sii eai leat eisege ávkin dán álbmogii, cealká Hearrá.

Hearrá noađđi

3323,33 noađđin Hebreagiel sátni massa mearkkaša sihke “sáhka” ja “noađđi”.Go dát álbmot dahje profehta dahje báhppa, jearrá: “Man sáni Hearrá dál lea bidjan midjiide noađđin?” de vástit sidjiide: “Dii ieža lehpet šaddan munnje noađđin, ja mun suhppen din eret!” cealká Hearrá. 34Jos báhppa, profehta dahje muhtin álbmogis gohčoda mu sáni “Hearrá noađđin”, de mun ozahalan su ja su bearraša. 35Go dii sártnodehpet guhtet guimmiineattet, de jearahehket baicce ná: “Maid Hearrá lea vástidan?” dahje “Maid Hearrá cealká?” 36Muhto allet šat jeara: “Mii lea Hearrá noađđi?” Danin go juohkehažžii gii dadjá ná, su iežas sátni šaddá noađđin. Dii botnjabehtet ealli Ipmila, Almmiveagaid Ipmila, min Ipmila sániid. 37Dii galgabehtet jearrat profehtain ná: “Maid Hearrá lea vástidan dutnje?” dahje “Maid Hearrá cealká?” 38Muhto jos dii ain dadjabehtet “Hearrá noađđi”, de Hearrá cealká: Danne go dii dadjabehtet “Hearrá noađđi”, vaikko mun gilden din sárdnumis nu, 39de mun áiggun ollásit vajáldahttit din ja suhppet din muođuidan ovddas, din ja dán gávpoga maid mun adden didjiide ja din áhčiide. 40

23,40
20,11
Mun bijan din badjelii agálaš hiddjádusa ja heahpada mii ii vajálduva goassege.

24

Guokte fiikongore

241

24,1
2 Gon 24,14eč
24,1 Jekonja Jekonja namma sáhttá maid leat Jojakin dahjege Konja. >22,24.Hearrá oainnihii munnje oainnáhusa: Guokte fiikongore ledje biddjojuvvon Hearrá tempela ovdii. Dat dáhpáhuvai maŋŋil go Nebukadnesar, Babylona gonagas, lei dolvon fáŋgavuhtii Jekonja, Juda gonagasa, Jojakima bártni. Oktan suinna son lei dolvon Jerusalemis Babylonii Juda oaivámuččaid, duojáriid ja rávdiid. 2
24,2
29,17
Nuppi gores ledje hui buorit fiikonat, seamma buorit go árrafiikonat. Nuppi goresgis ledje hui heajos fiikonat, nu heajut ahte dat eai borahan. 3
24,3
1,11
Hearrá jearai mus: “Maid don oainnát, Jeremia?” Mun vástidin: “Fiikoniid. Buorit fiikonat leat hui buorit, muhto heajos fiikonat leat hui heajut, nu heajut ahte dat eai borat.” 4Dalle munnje bođii dát Hearrá sátni: 5
24,5
29,11
24,5 kaldealaččaid eatnamii Babylonia. >21,4.Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Nugo mun geahčan dáidda buriide fiikoniidda, nu mun geahčan buorrevuođain Judas eret dolvojuvvon olbmuide, daidda geaid mun vuolggahin dáppe kaldealaččaid eatnamii. 6
24,6
1,10
31,28
Am 9,15
Mun geahčan sin beallái ja buvttán sin fas dán eatnamii. Mun huksen sin inge gaikkot, mun gilvván sin inge rohtte eret. 7
24,7
31,33eč
32,38eč
Esek 11,19eč
36,26eč
Sak 8,8
Hebr 8,10
Mun attán sidjiide váimmu dovdat mu ja ipmirdit ahte mun lean Hearrá. Sii jorgalit mu beallái olles váimmusteaset. Sii leat mu álbmot, ja mun lean sin Ipmil. 8
24,8
2 Gon 25,5č
Jer 29,16eč
Muhto nugo dahkkojuvvo heajos fiikoniidda mat eai borat, cealká Hearrá, nu mun dagan Sidkiai, Juda gonagassii, su oaivámuččaide ja Jerusalema bázahassii, daidda geat vel leat báhcán dán eatnamii dahje leat ássan Egyptii. 9
24,9
42,18
44,12
Esek 5,15
Mun dagan sin suorggahussan buot máilmmi álbmogiidda, bilkolávllan ja garuhussan buot báikkiin gosa mun áján sin. 10
24,10
14,12
34,17
42,17
Esek 6,12
14,21
Mun vuolggahan sin gaskii miehki, nealggi ja rohttudávdda, dassážii go sii leat duššaduvvon dan eatnamis maid mun adden sidjiide ja sin áhčiide.

25

Jeremia einnosta čiežalogi jagi fáŋgavuođa

251

25,1
36,1
Dát lea sátni mii bođii Jeremiai oppa Juda álbmoga birra, dalle go Jošia bárdni Jojakim lei njealját jagi Juda gonagassan, ja Nebukadnesar lei vuosttas jagi Babylona gonagassan. 2Dan sáni Jeremia sártnui oppa Juda álbmogii ja buot Jerusalema ássiide:

3

25,3
1,2č
Juda gonagasa Jošia, Amona bártni, golbmanuppelogát ráđđenjagi rájes gitta dán beaivvi rádjái, olles guoktelogigolbma jagi, Hearrá sátni lea boahtán munnje. Mun lean ain ođđasis sárdnon didjiide, muhto dii ehpet leat guldalan. 4
25,4
7,13+
Ain ođđasis Hearrá lea vuolggahan din lusa bálvaleddjiidis profehtaid, muhto dii ehpet leat guldalan sin. Dii ehpet dahkan oppa gullinge, go sii sárdno: 5
25,5
2 Gon 17,13
Jer 18,11
35,15
Sak 1,4
Jorgalehket buohkat bahás geainnuineattet ja daguineattet, de dii beassabehtet álo ássat dan eatnamis maid mun adden didjiide ja din áhčiide agálaš áiggiide. 6
25,6
5 Mos 8,19
Jer 7,6
35,15
Allet vádjol eará ipmiliid maŋis, allet bálval alletge rohkadala daid! Allet moaráhuhte mu ipmiliiguin maid lehpet duddjon, de mun in daga didjiide maidege baháid. 7
25,7
2,17
Muhto dii ehpet dáhtton guldalit mu, cealká Hearrá, muhto moaráhuhtiidet mu eahpeipmilgovaideattetguin, alcceseattet vahágin.

8Dan dihte cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil: Go dii ehpet leat guldalan mu sániid, 9

25,9
27,6
43,10
de mun bijan sáni ja vieččahan deike davvin buot álbmogiid ja bálvaleaddján Nebukadnesara, Babylona gonagasa. Mun gohčun sin fallehit dán eatnama ja dan ássiid ja buot dan birasálbmogiid. Mun divttán din duššat ollásit, dagan din eatnama ávdimin, agálaš čievračopman, ja buohkat hiddjidit din. 10
25,10
7,34+
Mun loahpahan din ávvučuorvasiid ja illučuorvasiid, irggi jiena ja moarsi jiena, millu jiena ja lámppá čuovgga. 11
25,11
2 Muit 36,21č
Esra 1,1
Jer 29,10
Dan 9,2
Sak 1,12
25,11 čiežalogi jagi jorbes lohku mii čujuha ođđababylonialaš riikka bistimii. Persia gonagas Kyros válddii Babylona 539 o.Kr.Oppa dát eanan šaddá geađgebázahassan, ávdin báikin, ja dát álbmogat bálvalit Babylona gonagasa čiežalogi jagi.

12Muhto go čiežalogi jagi leat dievvan, de mun ráŋggáštan Babylona gonagasa ja su álbmoga sin vearredaguid dihte, cealká Hearrá. Maiddái sin eatnama mun ráŋggáštan, mun dagan dan agálaš meahccin. 13Mun divttán ollašuvvat dan eatnamis buot sániidan maid lean sárdnon dan vuostá, buot dan mii lea čállojuvvon dán girjái ja maid Jeremia lea profehtastallan álbmogiid vuostá. 14Boahtá áigi go babylonialaččatgis šaddet bálvalit eará álbmogiid ja stuorra gonagasaid. Mun mávssahan sidjiide sin vádjolusa ja sin daguid.

Hearrá moari gearra

15

25,15
Jes 51,17
Jer 49,12
51,7
Hab 2,16
Alm 14,10
16,19
Hearrá, Israela Ipmil, celkkii munnje: Váldde mu gieđas dán geara ja jugat mu moari viinni buot álbmogiidda maid lusa mun vuolggahan du. 16Dat juhket ja suibot ja bieđáskit miehki geažil maid mun vuolggahan sin gaskii. 17Nu mun válden geara Hearrá gieđas ja jugahin moari viinni buot álbmogiidda maid lusa Hearrá vuolggahii mu: 18Jerusalemii ja buot Juda gávpogiidda, Juda gonagasaide ja oaivámuččaide, vai gávpogat šattašedje muvrralátnan ja ávdimin, bilkun ja garuhussan, nugo lea otná beaivvige; 19faraoi, Egypta gonagassii, su bálvaleddjiide ja oaivámuččaide ja oppa su álbmogii, 2025,20 Us dovdameahttun eanan mii Váid 4,21 buohtastahttojuvvo Edomiin. Gč. Job 1,1.buot seahkeálbmogiidda, buot Usa eatnama gonagasaide, buot Filistea gonagasaide ja Aškelona, Gaza ja Ekrona álbmogiidda ja daidda geat leat báhcán Ašdodii; 21Edomii, Moabii ja ammonlaččaide, 22buot Tyrosa ja Sidona gonagasaide ja riddoeatnamiid gonagasaide nuppe bealde ábi, 23
25,23
9,26
25,23 Dedan, Tema, Bus eatnamat Davvi-Arabias. Vrd. Jes 21,13č. birrajevdejuvvon vuovttat >9,26.Dedana, Tema ja Busa álbmogiidda ja buohkaide geain leat birrajevdejuvvon vuovttat; 24buot Arabia gonagasaide geat ásset ávdin guovlluin; 2525,25 Simri, Elam, Media Namma Simri lea amas. Elam ja Media leat eatnamat Persia riikkas, Babylona nuorttabealde.buot Simri, Elama ja Media gonagasaide, 2625,26 Šešak Babylon.buot davviguovllu gonagasaide lahka ja guhkkin, juohkehažžii su vuorus, buot riikkaide mat leat miehtá eatnama. Maŋimuš dan juhká maiddái Šešaka gonagas.

27

25,27
51,7
Cealkke sidjiide: Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil: Juhket, gárihuvvet ja vuovssadehket! Gahččet miehkkái maid mun vuolggahan din gaskii, alletge šat čuožžil. 28Muhto jos sii biehttalit váldimis geara du gieđas ja juhkamis, de daja sidjiide: Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil: Dii fertebehtet juhkat! 29
25,29
49,12
Go mun divttán oasehisvuođa deaividit vuos dan gávpoga man badjel mu namma lea celkojuvvon, de diigo dalle beasašeiddet ráŋggáškeahttá! Ehpet eisege! Mun gohčun miehki fallehit buot eatnama ássiid, cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil. 30
25,30
Jes 16,9č
63,2č
Jer 48,33
Joel 3,21
Am 1,2
Muhto don, Jeremia, sártno buot dáid sániid! Cealkke sidjiide:

Hearrá čeargu allagasas,

son skájaha jienas bassi ássanbáikkistis,

čeargu alla jienain

iežas guohtuneatnama badjel.

Nugo čurvot dat geat dulbmet

viidnebohčingári,

nu čuorvu Hearrá buot eatnama ássiide,

31

25,31
Jes 34,2
66,16
Jer 12,112
su jiena márra gullo

gitta eatnama ravddaid rádjái.

Hearrás lea ášši álbmogiiguin,

son lágasta buot oččiin,

son goddá mihkiin ipmilmeahttumiid.

32Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil:

Riđđu badjána eatnama

olggumuš guovlluin,

oasehisvuohta leavvá álbmogis álbmogii.

33

25,33
9,22+
Dan beaivvi juohke sajis, eatnama ravddas nubbái, njaŋgájit olbmot geaid Hearrá lea goddán. Sidjiide eai dollojuvvo váidalusat, sii eai čohkkejuvvo eaige hávdáduvvo, muhto sin rupmašat šaddet eatnama duktan.

34Váidalehket ja bárgot, dii báimmanat,

fieradehket gunaid siste,

dii ealu bajimuččat!

Dasgo áigi lea boahtán

go dii njuvvojuvvobehtet.

Dii biđgejuvvobehtet,

cuovkanehpet moallun

dego mávssolaš lihtti.

35

25,35
Am 2,14
Jávkan lea báimmaniid

báhtaransadji,

gáddjojupmi ealu oaivámuččain.

36Gullet mo báimmanat luibmet,

ealu oaivámuččat vuobaidit!

Hearrá duššada sin guohtumiid,

37oadjebas guohtuneatnamat

šaddet ávdimin,

go Hearrá moarri áhcagastá.

38Dego ledjon

Hearrá lea vuolgán čiehkádansajistis.

Buolli moriinis ja goddi mihkiinis

son dahká sin eatnama ávdimin.