Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
22

Hearrá várrehusat

221Hearrá celkkii munnje: Mana Juda gonagasa šlohttii ja sártno doppe ná: 2

22,2
17,20
Gullet Hearrá sáni! Son cealká dán dutnje, Juda gonagas, gii čohkkát Davida truvnnus, du bálvaleddjiide ja du álbmogii, didjiide buohkaide geat mannabehtet sisa dáid poarttaid ráigge: 3
22,3
2 Mos 22,21ečJer 21,12
Dahket dan mii lea riekta ja vuoigat! Gádjot stajiduvvon olbmo soardi gieđas. Allet vealat vierrásiid, oarbásiid alletge leaskkaid, allet daga veahkaválddi geasage. Allet golggat vigihis vara dán báikkis. 4
22,4
17,25
Jos dii doahttalehpet mu sáni, de gonagasat geat čohkkájit Davida truvnnus bohtet sisa dán viesu poarttaid ráigge. Sii bohtet oktan bálvaleddjiideasetguin, vovnnaiguin ja heasttaiguin vuoji, ja maiddái sin álbmot boahtá deike. 5Muhto jos dii ehpet gula maid mun sártnun didjiide, de dát viessu duššaduvvo. Dan mun vuortnun iežan bokte, cealká Hearrá. 622,6 Gilead, Libanon Gilead lea várreeanan ja Libanonis leat alla várit.Ná cealká Hearrá Juda gonagasvissui:

Don leat leamaš munnje dego Gilead,

nugo Libanona čohkka,

muhto mun dagan du meahccin,

gávpogin gos olbmot eai ása.

7Mun vihahan hearjideddjiid fallehit du.

Sii bohtet vearjjut gieđas,

njeidet du válljusederiid

ja bálkestit daid dollii.

8

22,8
5 Mos 29,24eč
1 Gon 9,8č
2 Muit 7,21č
Jer 5,19
Ollu álbmogiid olbmot mannet dán gávpoga meaddel ja jearahit: “Manne Hearrá lea dahkan dán láhkai dán stuorra gávpogii?” 9Sii ožžot dán vástádusa: “Dan ássit hilgo Hearrá, Ipmileaset, lihtu. Sii rohkadalle ja bálvaledje eará ipmiliid.”

Vuoi gonagas Šalluma!

1022,10 jábmi Gonagas Jošia, gii gahčai soađis egyptalaččaiguin Megiddos 609 o.Kr. Gč. 2 Gon 23,29. su gii manná eret Jošia bárdni Joahas, su nubbi namma lea Šallum, gč. 1 Muit 3,15. Farao Neko válddii su fáŋgan. Gč. 2 Gon 23,33.Allet čiero jábmi, allet moraš su. Čirrot baicce su gii manná eret, gii ii máhca šat ruoktot iige beasa šat oaidnit dan eatnama gos riegádii. 11

22,11
2 Gon 23,30eč34
Dasgo ná cealká Hearrá Juda gonagasa Šalluma, Jošia bártni, birra, gii šattai gonagassan áhčis Jošia maŋŋil ja dolvojuvvui eret dán eatnamis: Son ii šat máhca deike. 1222,12 dohko Egyptii.Son jápmá dohko gosa lea dolvojuvvon fáŋgan, iige son šat goassege oainne dán eatnama.

Vuoi gonagas Jojakima!

13

22,13
3 Mos 19,131 Gon 5,13eč
Hab 2,12
Vuoi su gii ii hukse

iežas viesu vanhurskkisvuođain,

loktalanjas vearrivuođain.

Don barggahat lagamuččat nuvttá

itge atte sutnje su bálkká.

14Don dajat: “Mun huksen alccesan

stuorra viesu, saddjás loktalanjaid,

ráhkadahtán vissosan ihkkoniid,

skoađastan dan sedermuorain

ja málen ruoksadin.”

15

22,15
2 Gon 22,2
Sárd 3,13
Datgo dahká du gonagassan,

ahte goarggastalat sederfielluiguin?

Almma du áhččige borai ja jugai gallás,

muhto dattetge son dagai dan

mii lea vuoigat ja riekta,

ja danin sutnje geavai bures.

16Son rábidii vuoigatvuođa

vártnuheapmái ja váivvášii –

dalle visot lei buorre.

Dat gii dahká ná,

dat dovdá mu, cealká Hearrá.

17Muhto du čalmmit ja váibmu

bivdet dušše du iežat vuoittu,

vigihis vara golggaheami,

soardima ja veahkaválddi.

18

22,18
1 Gon 13,30
2 Gon 23,34
Jer 34,5
Danne Hearrá cealká ná

Juda gonagasa Jojakima,

Jošia bártni, birra:

Ii oktage moraš su iige čuorvvo:

“Vuoi vieljažan! Vuoi oappážan!”

Ii oktage moraš su iige čuorvvo:

“Vuoi hearrážeamet!

Vuoi su hearvásvuođa!”

19

22,19
Jes 14,19č
Jer 36,30
Son hávdáduvvo dego ásen,

su rumaš gessojuvvo ja suhppejuvvo

olggos Jerusalema poarttain.

Vuoi Jerusalema!

20

22,20
5 Mos 32,49
Goarkŋo Libanonii ja bárggo,

divtte jienat skádjat Bašanis,

huikke Abarimváriin,

dasgo buot du ráhkisteaddjit

leat skálmmastuvvon!

21

22,21
2,225
3,25
6,16č
Mun sárdnon dutnje dalle go don

ain ellet oadjebassan,

muhto don dadjet: “Mun in guldal!”

Dat lei dus vierrun

gitta nuorravuođat rájes,

don biehttalit guldaleames mu jiena.

22Riđđu doalvu buot du báimmaniid,

du ráhkisteaddjit dolvojuvvojit fáŋgan.

Dalle don oaččut heahpada ja bilkku

bálkán buot bahávuođastat.

23Don ásat dál dego Libanonis,

leat ráhkadan beasi sedermuoraide.

Mo don šattatge dalle luoibmat

go dohppehalat bákčasiidda,

dego riegádahtti nissona ávttaide!

Vuoi gonagas Jojakina!

24

22,24
2 Gon 24,6
2 Muit 36,9
All 8,6
Hag 2,23
22,24 Konja Jekonja dahjege Jojakin geas 597 o.Kr. váldojuvvui eret gonagasváldi ja gii dolvojuvvui Babylonii. Vrd. 2 Gon 24,8eč. >13,18. seailasuorpmas seaila. Gč. Hag 2,23.Nu duohta go mun ealán, cealká Hearrá: Vaikko don, Konja, Juda gonagas, Jojakima bárdni, livččet seailasuorpmas mu olgeš gieđas, de dasge mun gaikkihivččen du eret. 25
22,25
21,7
34,20
Mun attán du Babylona gonagasa Nebukadnesara ja kaldealaččaid gihtii, daid geat bivdet du heakka ja geain don balat. 26
22,26
2 Gon 24,1215
Mun suhppen vieris eatnamii du ja du eatni gii riegádahtii du. Doppe doai eahppi riegádan, muhto dohko doai jápmibeahtti. 27Muhto dán eatnamii gosa doai áibbašeahppi, doai eahppi máhca šat goassege. 28
22,28
17,4
Leago dát olmmái, Konja, badjelgeahčahas, cuvkejuvvon láirálihtti mas ii oktage fuola? Manne son ja su nálli leat bálkestuvvon guhkás, suhppejuvvon dakkár eatnamii maid sii eai dovdda? 29Eanan, eanan, eanan, gula Hearrá sáni! 30Ná cealká Hearrá: Čálit dán olbmá mánáheapmin, olmmájin gean eallimis ii leat mihkkege lihkuid. Ii oktage su nális šat eambbo ane lihku čohkkát Davida truvnnus ja ráđđet Juda.

23

Hearrá čuoččáldahttá ođđa báimmaniid

231

23,1
10,21
22,22
Esek 34,2eč
23,1 báimmaniid >2,8.Vuoi daid báimmaniid geat duššadit ja biđgejit ealu maid mun guođohan! cealká Hearrá. 2Dan dihte cealká Hearrá, Israela Ipmil, daid báimmaniid birra geat gehččet mu álbmoga: Dii lehpet biđgen mu sávzzaid ja ádján daid eret ehpetge leat atnán dain fuola. Dál mungis anán fuola dis: Mun ozahalan din din bahás daguid dihte. 3
23,3
Esek 11,17
De mun ieš čohkken sávzzaidan bázahasa buot dain eatnamiin maidda lean vuojehan daid, ja mun buvttán daid ruoktot daid guohtuneatnamiidda, ja doppe dat šaddet šattolažžan ja eatnánit. 4
23,4
3,15
30,10
Mun čuoččáldahtán daidda báimmaniid, ja dat gehččet daid. Eai dat šat bala eaige suorgan, iige dain váillo oktage, cealká Hearrá. 5
23,5
Jes 4,2
11,1eč
Jer 33,15eč
Sak 3,8
6,12
23,5 vanhurskkis vesá vanhurskkis gonagas (Messias) gii galgá beastit Israela. Gč. Jes 4,2.Beaivvit bohtet, cealká Hearrá, go mun čuoččáldahtán Davidii vanhurskkis vesá. Son lea gonagas gii ráđđe viisát ja háhká eatnamii rievtti ja vuoigatlašvuođa. 6
23,6
32,37
33,16
Sak 14,11
23,6 Hearrá, min vanhurskkisvuohta čujuha Israela gonagasa Sidkia nammii.Su beivviid Juda bestojuvvo ja Israel ássá oadjebassan. Ja dáinna namain son gohčoduvvo: Hearrá, min vanhurskkisvuohta. 7
23,7
16,14č
Beaivvit bohtet, cealká Hearrá, go ii šat celkojuvvo: “Nu duohta go Hearrá eallá, son guhte buvttii israellaččaid Egyptas”, 8muhto “Nu duohta go Hearrá eallá, son guhte buvttii Israela náli ruoktot davvieatnamis ja buot eatnamiin maidda son lei ádján sin. Dalle sii besset fas ássat iežaset eatnamis.”

Vearreprofehtat

9

23,9
4,19č
14,13–16
Jeremia sánit profehtaide.

Mu váibmu lea cuovkanan rattistan,

buot mu dávttit doarggistit.

Hearrá dihte,

su bassi sániid geažil

mun lean dego gárrenolmmoš,

nugo olmmái gean viidni lea vuoitán.

10

23,10
12,4
Eatnama dievva leat náittosrihkkut.

Eanan guorbá garuhusa dihte,

meahci guohtuneatnamat goiket.

Olbmot doarridit bahá,

vearrivuohta lea sin fápmu.

11

23,11
6,13eč
8,10eč
Sihke báhpat ja profehtat

leat ipmilmeahttumat,

velá iežan viesusge

mun ferten geahččat sin bahávuođa,

cealká Hearrá.

12

23,12
Sál 35,6
Jer 11,23
Sin geaidnu šaddá sidjiide

njaláhas, sevdnjes bálggisin.

Sii njaláhastet ja ravget,

dasgo mun buvttán sidjiide lihkuhisvuođa

dan jagi go mun ozahalan sin, cealká Hearrá.

13Samaria profehtaid mun oidnen

dahkamin fasttes daguid.

Sii profehtastalle Baala nammii

ja čádjidahtte mu álbmoga Israela.

14

23,14
Jes 1,10
Jer 5,30
Esek 13,22
Muhto Jerusalema profehtaid dagut

leat gáfatlaččat.

Sii rihkkot náittosdili ja gielistit,

sii dorjot vearredahkkiid,

nu ahte ii oktage dáhto

jorgalit bahávuođastis.

Dat leat buohkat mu čalmmiin

dego Sodoma,

ja Jerusalema ássit nugo Gomorra olbmot.

15

23,15
9,15
23,15 márona mirkošaddu mas lea rihča smáhkka. ▶ máron.Danne cealká Hearrá,

Almmiveagaid Ipmil, dáid profehtaid birra:

Mun attán sidjiide márona borrat

ja mirkkočázi juhkat,

dasgo Jerusalema profehtain

ipmilmeahttunvuohta lea leavvan

miehtá eatnama.

16

23,16
14,14
23,21
27,914
Esek 13,2č
Matt 7,15
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil: Allet guldal daid profehtaid, allet daid sániid maid sii gulahit. Sii fillejit din! Sii sárdnot iežaset váimmu oainnáhusaid, eai mu sániid. 17
23,17
6,14
8,11
Mi 3,5
Sii dadjet daidda geat badjelgehččet mu: “Hearrá cealká: Dii oažžubehtet eallit ráfis.” Daidda geat vádjolit iežaset buššon váimmu mielde, sii dadjet: “Ii din deaivit lihkuhisvuohta.” 18
23,18
Job 15,8
Am 3,7
Guhtemuš sis lei mu, Hearrá, ráđđádallamiin? Guhtemuš sis oinnii ja gulai maid mun ledjen áigumin? Gii guldalii mu sáni ja jeagadii dan?

19

23,19
Sál 11,6
Jer 30,23č
Gehččet Hearrá ramádaga!

Moarri badjána, jorribiegga riđđuda

ipmilmeahttumiid oaivvi badjel.

20Hearrá moarri ii soaččo,

ovdal go son lea doaimmahan

ja ollašuhttán váimmus áigumušaid.

Boahtti beivviid dii ipmirdehpet

dan ollásit.

21

23,21
14,14
23,16
28,15
29,9
Mun in leat vuolggahan profehtaid,

ja dattetge sii vihket;

mun in leat sárdnon sidjiide,

ja dattetge sii profehtastallet.

22Muhto jos sii livčče leamaš

mu ráđđádallamiin,

de sii gulahivčče mu

mearrádusa álbmogasan

ja jorgalahtášedje dan vearregeainnus

ja bahás daguin.

23Leango mun Ipmil

gean váldi ollá dušše lahkasiidda?

Iigo maiddái guhkás? cealká Hearrá.

24

23,24
1 Gon 8,27
Sál 139,7eč
Jer 16,17
Am 9,2eč
Máhttágo oktage čiehkádit nu čihkosii

ahte mun in oainnáše su? cealká Hearrá.

Almma mun deavddán almmi ja eatnama?

cealká Hearrá.

25Mun lean gullan maid dadjet profehtat geat profehtastallet giellásiid mu nammii. Sii dadjet: “Mun lean niegadan niegu, mun lean niegadan niegu!” 26Man guhká dát profehtat áigot profehtastallat giellásiid ja behtolaš govahallamiid? 27Nieguideasetguin maid sii muitalit guhtet guimmiidasaset, sii vigget oažžut mu álbmoga vajáldahttit mu, nugo sin áhčit vajáldahtte mu ja bálvališgohte Baala. 28Profehta gii lea niegadan niegu, galgá muitalit iežas niegu. Muhto dat geasa mun lean sárdnon, galgá sárdnut mu sáni duođalaččat. Mii oalggain lea dahkamuššan gortniid seahká? cealká Hearrá.

29

23,29
Hebr 4,12
Almma mu sátni lea dego dolla, nugo veahčir mii cuvke bávttiid? cealká Hearrá. 30Dan dihte mun fallehan profehtaid geat suoládit sániid guhtet guimmiineaset ja gulahit daid mu sátnin, cealká Hearrá. 31
23,31
Esek 13,8
22,28
Mun fallehan profehtaid geat muitalit iežaset einnostusaid, muhto dadjet: Dát lea Hearrá sátni. 32Mun fallehan daid geat profehtastallet iežaset gielisnieguid, cealká Hearrá. Sii čádjidahttet mu álbmoga giellásiiddisetguin ja rámiineaset, vaikko mun in leat vuolggahan inge gohččon sin. Sii eai leat eisege ávkin dán álbmogii, cealká Hearrá.

Hearrá noađđi

3323,33 noađđin Hebreagiel sátni massa mearkkaša sihke “sáhka” ja “noađđi”.Go dát álbmot dahje profehta dahje báhppa, jearrá: “Man sáni Hearrá dál lea bidjan midjiide noađđin?” de vástit sidjiide: “Dii ieža lehpet šaddan munnje noađđin, ja mun suhppen din eret!” cealká Hearrá. 34Jos báhppa, profehta dahje muhtin álbmogis gohčoda mu sáni “Hearrá noađđin”, de mun ozahalan su ja su bearraša. 35Go dii sártnodehpet guhtet guimmiineattet, de jearahehket baicce ná: “Maid Hearrá lea vástidan?” dahje “Maid Hearrá cealká?” 36Muhto allet šat jeara: “Mii lea Hearrá noađđi?” Danin go juohkehažžii gii dadjá ná, su iežas sátni šaddá noađđin. Dii botnjabehtet ealli Ipmila, Almmiveagaid Ipmila, min Ipmila sániid. 37Dii galgabehtet jearrat profehtain ná: “Maid Hearrá lea vástidan dutnje?” dahje “Maid Hearrá cealká?” 38Muhto jos dii ain dadjabehtet “Hearrá noađđi”, de Hearrá cealká: Danne go dii dadjabehtet “Hearrá noađđi”, vaikko mun gilden din sárdnumis nu, 39de mun áiggun ollásit vajáldahttit din ja suhppet din muođuidan ovddas, din ja dán gávpoga maid mun adden didjiide ja din áhčiide. 40

23,40
20,11
Mun bijan din badjelii agálaš hiddjádusa ja heahpada mii ii vajálduva goassege.

24

Guokte fiikongore

241

24,1
2 Gon 24,14eč
24,1 Jekonja Jekonja namma sáhttá maid leat Jojakin dahjege Konja. >22,24.Hearrá oainnihii munnje oainnáhusa: Guokte fiikongore ledje biddjojuvvon Hearrá tempela ovdii. Dat dáhpáhuvai maŋŋil go Nebukadnesar, Babylona gonagas, lei dolvon fáŋgavuhtii Jekonja, Juda gonagasa, Jojakima bártni. Oktan suinna son lei dolvon Jerusalemis Babylonii Juda oaivámuččaid, duojáriid ja rávdiid. 2
24,2
29,17
Nuppi gores ledje hui buorit fiikonat, seamma buorit go árrafiikonat. Nuppi goresgis ledje hui heajos fiikonat, nu heajut ahte dat eai borahan. 3
24,3
1,11
Hearrá jearai mus: “Maid don oainnát, Jeremia?” Mun vástidin: “Fiikoniid. Buorit fiikonat leat hui buorit, muhto heajos fiikonat leat hui heajut, nu heajut ahte dat eai borat.” 4Dalle munnje bođii dát Hearrá sátni: 5
24,5
29,11
24,5 kaldealaččaid eatnamii Babylonia. >21,4.Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Nugo mun geahčan dáidda buriide fiikoniidda, nu mun geahčan buorrevuođain Judas eret dolvojuvvon olbmuide, daidda geaid mun vuolggahin dáppe kaldealaččaid eatnamii. 6
24,6
1,10
31,28
Am 9,15
Mun geahčan sin beallái ja buvttán sin fas dán eatnamii. Mun huksen sin inge gaikkot, mun gilvván sin inge rohtte eret. 7
24,7
31,33eč
32,38eč
Esek 11,19eč
36,26eč
Sak 8,8
Hebr 8,10
Mun attán sidjiide váimmu dovdat mu ja ipmirdit ahte mun lean Hearrá. Sii jorgalit mu beallái olles váimmusteaset. Sii leat mu álbmot, ja mun lean sin Ipmil. 8
24,8
2 Gon 25,5č
Jer 29,16eč
Muhto nugo dahkkojuvvo heajos fiikoniidda mat eai borat, cealká Hearrá, nu mun dagan Sidkiai, Juda gonagassii, su oaivámuččaide ja Jerusalema bázahassii, daidda geat vel leat báhcán dán eatnamii dahje leat ássan Egyptii. 9
24,9
42,18
44,12
Esek 5,15
Mun dagan sin suorggahussan buot máilmmi álbmogiidda, bilkolávllan ja garuhussan buot báikkiin gosa mun áján sin. 10
24,10
14,12
34,17
42,17
Esek 6,12
14,21
Mun vuolggahan sin gaskii miehki, nealggi ja rohttudávdda, dassážii go sii leat duššaduvvon dan eatnamis maid mun adden sidjiide ja sin áhčiide.