Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
13

Billašuvvan beallemasboagán

131De Hearrá celkkii munnje: “Mana oastit alccesat beallemasboahkána ja čana dan alimiiddát birra, muhto várut njuoskadeames dan.” 2Mun osten boahkána nugo Hearrá lei gohččon, ja čatnen dan alimiiddán birra. 3Dalle Hearrá sátni bođii munnje nuppádassii: 4“Váldde boahkána maid ostet ja mii lea alimiiddát birra, ja mana Eufratii. Čiega dan dohko bákteráhkamii.” 5Mun mannen ja čihken dan Eufratii, nugo Hearrá lei gohččon. 6Guhkes áiggi geažes Hearrá celkkii munnje: “Mana Eufratii viežžat dan boahkána maid mun gohččon du čiehkat dohko.” 7Mun mannen Eufratii ja roggen boahkána bajás dan sajis masa ledjen čiehkan dan. Muhto boagán lei billašuvvan iige dohkken šat maninge. 8Dalle Hearrá sátni bođii munnje: 9Ná cealká Hearrá: Seamma láhkai mun doaján Juda ja Jerusalema stuora čeavlli. 10Dát bahás álbmot biehttala gullamis mu sániid. Dan váibmu lea buššon, dat manná eará ipmiliid maŋis ja bálvala ja gopmirda daid. Danin dasa geavvá nugo dán boahkánii mii ii dohkke šat maninge. 11

13,11
5 Mos 26,19
Nugo olmmái čatná boahkána alimiiddis birra, nu munge lean čatnan oppa Israela álbmoga ja Juda álbmoga alccesan, cealká Hearrá. Dat galge leat mu álbmot, munnje gudnin, rámádussan ja čikŋan, muhto dat eai dáhtton gullat.

Cuvkejuvvon viidneruhkut

12Cealkke sidjiide dán sáni: Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Juohke viidneruhkku devdojuvvo viinniin. Ja jos sii dadjet dutnje: “Eatgoson mii dieđe ahte juohke viidneruhkku devdojuvvo viinniin?” 13

13,13
25,15eč
Esek 23,33
de vástit: Ná cealká Hearrá: Mun deavddán viinniin buot dán eatnama ássiid ja gárihuhtán sin, sihke gonagasaid geat čohkkájit Davida truvnnus ja báhpaid, profehtaid ja buot Jerusalema ássiid. 14Mun cuvken sin nuppi nuppi vuostá, sihke áhčiid ja bártniid, cealká Hearrá. Mun in árpmit, in árkkáš inge seastte; mun duššadan sin.

Várrehus ja ráŋggáštus

15Gullet! Guldalehket!

Allet čeavllástala,

dasgo Hearrá ieš sárdnu.

16

13,16
Alm 14,7
Addet gudni Hearrái, Ipmilasadet,

ovdal go son diktá sevnnjodit,

ovdal go din juolggit čuhcet

moskováriide.

Dalle dii vuordibehtet čuovgasa,

muhto son dahká dan jápminsuoivvanin,

suhkkes seavdnjadassan.

17

13,17
9,1
14,17
Muhto jos dii ehpet gula,

de mun čierun čihkosis

din čeavláivuođa dihte.

Mun čierun bahččagit,

gatnjalat golget mu čalmmiin,

go Hearrá eallu dolvojuvvo fáŋgavuhtii.

18

13,18
Váid 5,16
Esek 21,31
13,18 gonagassii ja gonagasa eadnái jáhkkimis gonagas Jojakin ja su eadni Nehušta, geat fertiiga vuollánit babylonialaččaid gihtii 597 o.Kr. Vrd. 2 Gon 24,8eč.Celket gonagassii ja gonagasa eadnái:

Njieddji alla sajisteatte,

dasgo hearvás kruvdnu lea

gahččan dudno oaivvis.

19Negeva gávpogat leat dahppojuvvon,

iige oktage raba daid.

Oppa Juda lea dolvojuvvon fáŋgavuhtii,

dolvojuvvon juohke olmmoš.

2013,20 dutnje Jerusalem. Gč. v. 27.Bajidehket čalmmiid ja gehččet daid

geat bohtet davvin!

Gos dál lea eallu

mii dutnje lea oskkilduvvon,

du ebmos sávzzat?

21Maid don dajat,

go Hearrá bidjá dutnje oaivámužžan daid

geaid don leat hárjánan atnit ustibin?

Eaigo dalle ávttat čárvvo du

dego riegádahtti nissona?

22

13,22
Jes 47,2č
Nah 3,5
Don dajat váimmustat:

“Manne munnje lea geavvan dán láhkai?”

Du ollu vearredaguid geažil

du bivttashealmmit leat bajiduvvon

ja don leat heahppášuhttojuvvon!

23

13,23
Sál 55,20
13,23 nubialaš Nubia dahjege Kuš lei guovlu ja álbmot Egypta lulábealde, Nileatnogáttis. Vrd. 1 Mos 2,13; Jes 18,1.Sáhttágo nubialaš muhttit liikkis

dahje leopárda girjjiidis?

Dalle diige sáhtášeiddet dahkat buriid,

guđet lehpet hárjánan dahkat baháid.

24

13,24
Job 21,18
Sál 1,4
Mun biđgen din dego oalggaid

maid meahci biegga girddiha.

25Dát šaddá du vuorbi,

du mihtiduvvon oassi

maid mun lean mearridan dutnje,

cealká Hearrá,

dainna go don vajáldahttet mu

ja dorvvastit giellásii.

26Mun ieš bajidan du bivttashelmmiid

du oaivvi badjel,

vai du heahpat oidno.

27Mun lean oaidnán du náittosrihkkumiid,

du hirdnumiid ja du heahpatlaš furrošeami.

Dieváin ja meahcis

mun lean oaidnán du fastivuođaid.

Vuoi du, Jerusalem, go it buhtásmuva!

Man guhká dát bistteš?

14

Stuorra goikkádat

141Hearrá sátni mii bođii Jeremiai goikkádaga dihte:

2

14,2
Jes 3,26
Váid 1,4
Juda morašta,

gávpogat goarránit,

poarttat njagagit morrašis eatnamii,

váidalusčuorvasat badjánit Jerusalemis.

3

14,3
Am 4,8
Gávpoga stuorrát

vuolggahit bálvváideaset viežžat čázi,

muhto go dat bohtet gáldogurrii,

de ii leat čáhci.

Sii nuonddahallet, máhccet guoros lihtiiguin

ja gokčet muođuid heahpanemiin.

4

14,4
Joel 1,11
Bealddut luoddanaddet

go eatnamii ii boađe arvi,

bealdobargit heahpanit ja gokčet oaivviset.

5

14,5
Joel 1,18
Velá goddeáldu meahcis guođđá

easkka šaddan miesis,

danne go ii leat mihkkege ruotnasiid.

6

14,6
Joel 1,20
Báljes dieváin čužžot meahciásenat

ja hahpaštuddet nugo šakálat,

dat gehččet dieigan čalmmiiguin,

rássi ii leat.

7

14,7
Sál 25,11
79,9
Vaikko min vearredagut

duođaštitge min vuostá,

de veahket, Hearrá, namat dihte!

Eatnat gerddiid mii leat jorralan,

du vuostá mii leat suddudan.

8

14,8
17,13
Hearrá, don guhte leat

Israela doaivu ja beasti heađi áiggi,

manne don leat dego

vieris olmmoš eatnamis,

nugo mátkkálaš gii orusta

dušše ovtta idjii?

9Manne don leat dego

dárpmehis olmmái,

nugo soahteolmmái gii ii sáhte veahkehit?

Ja almmatge don leat min gaskkas,

du namma lea celkojuvvon min badjel.

Hearrá, ale guođe min!

10

14,10
2,2331
Hos 8,13
Ná cealká Hearrá dán álbmoga birra: Sii liikojit jođašit, julggiideaset sii eai seastte. Muhto mun, Hearrá, in šat gierdda dan. Mun muittán sin vearredaguid ja ráŋggáštan sin suttuid.

11

14,11
7,16
11,14
Hearrá celkkii munnje: Ale rohkadala dán álbmoga ovddas. 12
14,12
Jes 1,11eč
Jer 6,20
Am 5,22
Vaikko sii fástudit, de mun in gula sin čuorvuma; go sii oaffaruššet boaldinoaffariid ja borramušoaffariid, de mun in beroš sis. Mun loavttán sin mihkiin, nelggiin ja rohttudávddain. 13
14,13
6,14
8,11
De mun dadjen: Muhto Hearrá, mu Ipmil, profehtathan dadjet sidjiide: “Dii ehpet oainne miehki ehpetge gillá nealggi, danin go Hearrá addá didjiide bissovaš ráfi dán eatnamis.”

14

14,14
5,31
23,1621
29,9
Hearrá celkkii munnje: Profehtat leat profehtastallan giellásiid mu nammii. In mun leat vuolggahan sin, in leat gohččon sin inge sárdnon sidjiide. Gielis oainnáhusaid, guoros einnostusaid ja iežaset behtolaš govahallamiid sii profehtastallet didjiide. 15Dan dihte cealkkán mun, Hearrá, daid profehtaid birra geat profehtastallet mu namas vaikko mun in leat vuolggahan sin, ja geat dadjet ahte miehkki ja nealgi ii boađe dán eatnamii. Duot profehtat duššet miehkkái ja nealgái. 16
14,16
Sál 79,2č
Ja seammá ládje geavvá dán álbmogii masa sii einnostit: Jerusalema gáhtat divvet dain geat leat jápmán miehkkái ja nealgái. Ii oktage leat hávdádeamen sin ja sin áhkáid, bártniid ja nieiddaid. Mun golggahan sin bahávuođa sin iežaset badjelii.

17

14,17
9,1
13,17
Váid 1,16
3,48eč
Am 5,1č
Sártno sidjiide dáid sániid:

Gatnjalat golget mu čalmmiin

ijatbeaivái eaige bisán.

Nieida, mu iežan álbmot,

lea deaivvahallan garra časkkástahkii,

lea ožžon buoritmeahttun hávi.

18

14,18
5 Mos 32,24č
Jer 24,10
29,17č
Esek 5,16č
Jos mun vuolggán gávpogis,

de mun oainnán daid

geaid miehkki lea goddán,

ja jos boađán gávpogii,

de mun oainnán daid

geat leat roahppánan nealgái.

Velá profehtat ja báhpatge

čádjádallet eatnamis

eaige dieđe maid dahkat.

19

14,19
8,15
10,19
Leatgo don, Hearrá, áibbas hilgon Juda,

fasttášatgo don Siona?

Manne leat časkán min,

nu ahte mii eat šat buorrán?

Mii sávaimet ráfi,

muhto ii boahtán mihkkege buriid,

mii vurddiimet dálkkasteami,

muhto bođii suorganeapmi.

20

14,20
Sál 106,6
Jer 3,25
Dan 9,5
Hearrá, mii dovdat iežamet bahávuođa,

mii diehtit áhčiideamet rihkkosiid.

Mii leat suddudan du vuostá.

21Namat dihte, ale hilggo min,

ale suova hearvásvuođat truvnnu

šaddat heahppášuhttojuvvot!

Muitte lihtot maid dahket minguin,

ale rihko dan!

22

14,22
Job 5,10
Jer 10,13
51,16
Apd 14,15eč
Vedjetgo álbmogiid guttahis ipmilat

addit arvvi?

Dahkágo albmi ieš arveovttiid?

Itgo dušše don, Hearrá, min Ipmil?

Du mii vuordit,

dasgo don leat sivdnidan buot dáid.

15

151

15,1
2 Mos 32,11eč
4 Mos 14,13eč
1 Sam 7,9
Sál 99,6
Esek 14,14
Hearrá celkkii munnje: Vaikko Moses ja Samuel loaiddastivččiiga mu ovdii, de mun in árkkášivčče dán álbmoga. Áje sin eret mu luhtte, divtte sin mannat. 2
15,2
43,11
Jos sii jerret dus: “Gosa mii mannat?” de vástit sidjiide: Ná cealká Hearrá:

Gii galgá jápmit, dat mannos jápmimii,

gii miehkkái, mannos miehkkái,

gii galgá nealgut, dat nelgos,

gii fáŋgavuhtii, mannos fáŋgavuhtii!

3
15,3
Esek 14,21
Njealji láhkái mun ráŋggáštan sin, cealká Hearrá: Miehkki goddá, beatnagat gesset daid eret, almmi lottit ja meahcieallit gaikkodit ja borret daid. 4
15,4
2 Gon 21,2eč
23,26
24,3
2 Muit 33,2eč
15,4 Manasse Vrd. 2 Gon 21,1–18.Mun dagan sin balddáhusgovvan buot eatnama riikkaide, visot dan dihte maid Juda gonagas Manasse, Hiskia bárdni, lea dahkan Jerusalemis.

Jerusalema vuorbi

5Gii árkkálmastá du, Jerusalem,

gii árpmoštallá du?

Gii earrána geainnus jearrat mo don veaját?

6

15,6
5 Mos 32,15
Jes 1,4
Don hilgot mu, cealká Hearrá,

ja jorgalit munnje selggiid.

Danne mun bajidin gieđa du vuostá,

mun lean váiban árpmiheames!

7Mun áján ássiid eatnama gávpogiin,

goaivvuin mun suohpun sin

poartaráigge olggos.

Mun dagan álbmogan mánáheapmin

ja duššadan dan,

danin go dat ii jorgalan bahás geainnuinis.

8Sin leaskkat šaddet eanebun

go mearragátti sáttočalmmit.

Mun vuolggahan nuorra olbmáid

etniid vuostá

hearjideaddji soahteolbmáid

guovdelaš beaivvi.

Fáhkkestaga hirbma ja áŧestus dohppe sin.

9

15,9
Hos 9,12
Am 8,9
Velá datge gii lea riegádahttán čieža máná,

nuonddahallá ja rohtte heakka.

Su beaivváš luoitá go ain lea beaivi,

son heahppášuhttojuvvo ja boalggahuvvo.

Álbmoga bázahasa

mun attán sin vašálaččaid gihtii.

Miehkki goddá sin, cealká Hearrá.

Jeremia váidalus

10

15,10
Job 3,3
Jer 11,18eč
20,1eč
26,7eč
Vuoi mu, eadnán, go riegádahttet mu,

riiddu ja nákku olmmájin oppa eatnamii!

In mun leat lonen geasage

inge váldán geasge loanas,

ja almmatge buohkat garuhit mu.

11

15,11
21,1eč
37,3eč
42,1eč
Duođaid, Hearrá,

mun lean bálvalan du eará olbmuid ávkin.

Mun lean rohkadallan du

vašálaččaidan ovddas

heađi ja áŧestusa áiggi.

12Cuovkanago ruovdi,

ruovdi mii boahtá davvin, ja veaiki?

13

15,13
Sál 44,13
Jes 52,35
Jer 17,3eč
Du riggodaga ja du dávviriid

mun attán stajádussan.

Dat lea ráŋggáštus buot du suttuin

maid leat dahkan juohke sajis

iežat eatnamis.

14

15,14
5 Mos 32,22
Mun bijan du vašálaččaidat šlávvan

eatnamii maid don it dovdda.

Mu moari dolla lea cahkiidan,

dat buollá álelassii.

15Hearrá, muitte mu ja ane mus fuola,

mávssat daidda geat doarridit mu!

Ale divtte iežat gierdavašvuođa

šaddat munnje sorbmin.

Donhan oainnát mo sii hiddjidit mu du dihte!

16

15,16
Esek 3,1eč
Go mun ožžon du sániid,

de mun borren daid.

Dat ledje mu ávvu ja váibmon illu,

danin go du namma

lea celkojuvvon mu badjel,

Hearrá, Almmiveagaid Ipmil.

17

15,17
6,11
Mun in leat čohkkán

suohtastalliid searvvis,

okto mun lean čohkkán,

danin go du giehta deaddá mu,

ja don leat deavdán mu moriinat.

18

15,18
Job 6,15eč
Jer 10,19
14,17
30,12
15,18 dego čázehuvvi ájan jogaš mas lea čáhci dušše arveáiggi.Manin mu bávččaš ii noga goassege,

manin mu hávvi ii savvo?

Don leat šaddan munnje dego goikan johka,

čáhci masa olmmoš ii sáhte dorvvastit.

19Dan dihte, ná cealká Hearrá:

Jos don jorgalat,

de mun suovan du máhccat

šaddat mu bálvaleaddjin.

Jos don čuolddát gealbboheami

das mii lea gelbbolaš,

de don oaččut leat mu njálbmin.

Dalle olbmot jorgalit du beallái,

muhto don it galgga jorgalit sin beallái.

20

15,20
1,18č
Esek 3,8č
Mun dagan du nana bronsamuvran.

Vaikko dát álbmot soahtá duinna,

de dat ii biđe dus,

danin go mun lean duinna,

mun beasttán du ja gájun du,

cealká Hearrá.

21Mun gájun du baháid gieđas

ja lonistan du veahkaválddálaččaid válddis.