Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
6

Midjanlaččat stajidit Israela

61

6,1
2,11+
Israellaččat dahke dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin, ja Hearrá attii sin midjanlaččaid gihtii čieža jahkái. 2
6,2
1 Sam 13,6
Midjanlaččat áŧestedje Israela, ja danin israellaččat šadde báhtarit váriide, bákteráiggiide ja ladniide maid ledje ráhkadan alcceseattet. 3Juohke háve go israellaččat ledje gilván, de sin fallehedje midjanlaččat, amaleklaččat ja Nuortaeatnama olbmot. 4
6,4
3 Mos 26,16
5 Mos 28,33
Sii bahkkejedje eatnamii ja duššadedje dan šattuid gitta Gaza rádjái ja rievidedje sávzzaid, vuovssáid ja áseniid, nu ahte israellaččaide ii báhcán mihkkege maid borrat. 5
6,5
2 Mos 10,14č
Duop 7,12
Jer 46,23
Nah 3,15
Vašálaččat bohte eatnamii ealuideasetguin ja gođiideasetguin dego rásselohkut. Sii ja sin kamelat ledje lohkameahttun ollu, ja go sii bahkkejedje eatnamii, de sii duššadedje visot. 6Midjanlaččat stajidedje Israela, ja israellaččat čurvo Hearrái.

7

6,7
3,9+
Go israellaččat čurvo Hearrái midjanlaččaid geažil, 8de son vuolggahii sin lusa profehta gii dajai: “Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Mun bukten din Egyptas, šlávvaviesus. 9Mun besten din egyptalaččaid gieđas ja buot sordiideattet gieđas. Mun ádjen sin din ovddas ja adden didjiide sin eatnama. 10
6,10
2 Gon 17,3540
Mun celken didjiide: Mun lean Hearrá, din Ipmil. Dii ehpet oaččo bálvalit amorlaččaid ipmiliid, vaikko ássabehtetge sin eatnamis. Muhto dii ehpet gullan mu.”

Hearrá rávká Gideona duopmárin

11

6,11
1 Mos 16,7Jos 17,2
Hearrá eŋgel bođii Ofrai ja čohkkedii dan terebintta vuollái mii gulai abieserlaš Joašii. Joaša bárdni Gideon lei aiddo ráidnemin nisuid viidnebohčingáris, vai midjanlaččat eai gávnna daid. 12Hearrá eŋgel almmustuvai sutnje ja celkkii: “Hearrá lea duinna, jálus soahteolmmái!” 13Gideon vástidii: “Vuoi hearrá, jos Hearrá lea minguin, de manin buot dát lea deaividan min? Gosa leat šaddan buot su oavddut maid min áhčit lávejedje muitalit? Sii dadje ahte Hearrá buvttii min Egyptas. Dál Hearrá lea hilgon min ja addán min Midjana gihtii.” 14
6,14
2 Mos 3,10–13
Dalle Hearrá jorgalii sutnje čalmmiid ja dajai: “Ane dan fámu mii dus lea. Mana ja beastte Israela Midjana gieđas. Mun vuolggahan du!” 15
6,15
1 Sam 9,21
1 Gon 3,7
Jer 1,6
Gideon vástidii: “Hearrá, gula mu! Mo mun sáhtášin beastit Israela? Mu sohkahan lea Manasse heajumus, ja mun lean nuoramus áhččán viesus.” 16Hearrá celkkii sutnje: “Go mun lean duinna, de don časkkát midjanlaččaid dego ovtta áidna olbmá.” 17Gideon dajai: “Jos mun lean gávdnan árpmu du čalmmiin, de atte munnje mearkka das ahte don ieš sártnut muinna. 18Ale gáidda dás, ovdal go mun máhcan. Mun vieččan attáldaga ja bijan dan du ovdii.” Hearrá vástidii: “Mun orun dás dassážii go máhcat.”

19Gideon manai, ráhkadii gihci ja ovtta efa jáffuid suvrutkeahtes gáhkkun ja bijai de bierggu veaddelihttái ja liema ruhkkui. De son buvttii daid Ipmila eŋgela lusa terebintta vuollái ja bijai su ovdii. 20Ipmila eŋgel celkkii: “Bija bierggu ja suvrutkeahtes gáhkuid duosa bávtti ala ja leike liema daid ala.” Gideon dagai nu. 21

6,21
3 Mos 9,24
1 Gon 18,38
1 Muit 21,26
2 Muit 7,1
De Hearrá eŋgel geigii soappi mii sus lei gieđas, ja guoskkahii dan gežiin bierggu ja suvrutkeahtes gáhkuid, ja bávttis badjánii dolla mii lovttii bierggu ja gáhkuid. Dasto Hearrá eŋgel jávkkai. 22
6,22
1 Mos 32,30
2 Mos 33,20
Duop 13,21č
Dalle Gideon ipmirdii ahte lei oaidnán Hearrá eŋgela, ja son čuorvvui: “Vuoi mu, Hearrá, mu Ipmil! Mun lean oaidnán Hearrá eŋgela muođus muhtui!”

23Muhto Hearrá celkkii sutnje: “Ráfi dutnje! Ale bala, it don jáme.” 24

6,24
1 Mos 33,20
2 Mos 17,15
Jos 22,34
De Gideon huksii dasa áltára Hearrái ja bijai dasa namman “Hearrá lea ráfi”. Áltár lea veláge abieserlaččaid Ofras.

25

6,25
2 Mos 34,13
5 Mos 7,5
2 Gon 11,18
6,25 Baalii, ašeračuoldda >2,11. ▶ Baal, ▶ Ašera.Dan ija Hearrá celkkii Gideonii: “Váldde áhčát buoremus vuovssá, dan ebmos čiežajahkásačča. Gaikkot áhčát áltára man alde son oaffaruššá Baalii, ja njeaidde ašeračuoldda dan guoras. 26Hukse dasto dán bávtti ala rievttes láhkái áltára Hearrái, Ipmilasat, oaffaruša dan ebmos vuovssá boaldinoaffarin ja ane njeidojuvvon ašeračuoldda boaldámuššan.”

27Gideon válddii mielddis logi bálvvá ja dagai nugo Hearrá lei gohččon. Son ii goit duostan dahkat dan beaivet muhto ihkku, danin go son balai iežas fulkkiin ja gávpoga olbmuin. 28Árrat iđedis gávpoga olbmot oidne ahte Baala áltár lei gaikkoduvvon, ašeračuolda dan guoras lei njeidojuvvon ja dat ebmos vuoksá lei oaffaruššojuvvon easkka huksejuvvon áltára alde. 29Sii jearahedje nubbi nuppiin: “Gii dán lea dahkan?” Go sii guorahalle ášši, de sii gávnnahedje ahte dan lei dahkan Gideon, Joaša bárdni. 30Gávpoga olbmát dadje Joašii: “Buvtte bártnát deike! Son ferte jápmit, danin go son lea gaikkodan Baala áltára ja njeaidán ašeračuoldda dan guoras.” 31

6,31
1 Gon 18,27
Muhto Joaš dajai daidda geat čužžo das: “Bealuštehpetgo dii Baala? Diigo áigubehtet veahkehit su? Dat gii bealušta Baala, ferte jápmit ovdal iđida! Jos Baal lea ipmil, de bealuštehkos son iežas, go Gideon lea gaikkodan su áltára.” 326,32 Jerubbaal Hebreagiela mielde “divtte Baala soahtat”.Dan beaivvi Gideon oaččui nama Jerubbaal, danin go olbmot dadje: “Bealuštehkos Baal iežas, go Gideon lea gaikkodan su áltára.”

Ipmil addá Gideonii mearkka

33Midjanlaččat, amaleklaččat ja Nuortaeatnama olbmot čoagganedje, rasttildedje Jordana ja luoitaledje Jisreela duolbadassii. 34

6,34
3,10+
Dalle Hearrá vuoigŋa devddii Gideona. Son bosádii dorvve ja rávkkai abieserlaččaid lusas. 35Son vuolggahii áirasiid juohke báikái gos Manasse čeardda olbmot ásse, ja manasselaččatnai čoagganedje su lusa. Son vuolggahii maid áirasiid Ašera, Sebulona ja Naftali čearddaid gaskii, ja dat čearddatnai serve earáide.

36Gideon dajai Ipmilii: “Čájet munnje ahte don duođaid divttát mu gádjut Israela, nugo leat lohpidan. 37Mun bijan ulluid gordneráidnensadjái. Jos iđedis suoldni lea ulluin, muhto oppa eanan lea goikkis, de mun dieđán ahte don divttát mu gádjut Israela, nugo leat lohpidan.” 38Ja nu šattai. Go Gideon árrat iđedis čárvvui ulluid, de son bažii dain lihti dievva čázi. 39

6,39
1 Mos 18,30
Dalle Gideon dajai Ipmilii: “Ale moaráhuva, jos mun sártnun dutnje velá oktii. Divtte mu vel dán háve geahččalit ulluiguin. Divtte dán háve ulluid bissut goikkisin, muhto oppa eatnama suoldnut.” 40Ja Ipmil dagai nu dan ija. Ullut ledje goikásat, muhto oppa eanan lei suldnon.

7

Gideon vuoitá midjanlaččaid

71

7,1
6,32
7,1 Moredievá Jisreela duolbadasa lahka.Iđedis Gideon gii gohčoduvvui maid Jerubbaalin, johttái oppa soahteveagainis ja luoitalii Harodádjaga gáddái. Midjanlaččaid soahtesiida lei su davvelis, duolbadasas Moredievá vuolde. 2
7,2
5 Mos 8,17č
Jes 10,13eč
Am 6,13
Hearrá celkkii Gideonii: “Dus leat ilá ollu olbmot fárus. Mun in atte midjanlaččaid sin gihtii, vai Israel ii beasa rámidit iežas das ahte lea vuoitán, ja dadjat: Mu iežan giehta lea beastán mu! 3
7,3
5 Mos 20,8
Gulat soahteveahkasat: Vulgos Gileadváris ruoktot juohkehaš gii lea árgi ja suorganan.” Dalle soahteveagas manne ruoktot guoktelogiguokteduhát olbmá, muhto logiduhát olbmá báhce.

4Hearrá celkkii Gideonii: “Dus leat ain ilá ollu olbmot. Doalvvo sin čáhcegáddái, de doppe mun geahččalan sin dutnje. Mun dajan dutnje, geaid galggat váldit mielddát ja geaid it oaččo váldit.” 5Gideon doalvvui soahteveagas čáhcegáddái, ja Hearrá celkkii sutnje: “Daid geat čuhket gieđain čázi dego beana, don galggat sirret dain geat čippostit juhkat.” 6Dat geat čuhke gieđain čázi, ledje golbmačuođi olbmá; buot earát čippostedje juhkat. 7

7,7
1 Sam 14,6
Hearrá celkkii Gideonii: “Dainna golmmainčuđiin olbmáin geat čuhke, mun beasttán israellaččaid ja attán midjanlaččaid du gihtii. Buot earát galget máhccat, iešguhtege ruktosis.” 8Gideon vuolggahii buot eará israellaččaid ruoktot, muhto dan golbmačuohtása son gohčui báhcit lusas. Sii válde mielddiset buot eallámušaid ja dorvviid. Midjanlaččaid soahtesiida lei duolbadasas sin vuollelis.

9Dan ija Hearrá celkkii Gideonii: “Fallet filistalaččaid soahtesiidda, mun attán dan du gihtii. 10Jos balat falleheames dan, de mana bálvaleddjiinat Purain soahtesiidii 11ja guldal maid doppe sárdnot. Dat addá dutnje roahkkatvuođa fallehit sin soahtesiidda.” Gideon ja su bálvaleaddji Pura manaiga soahtesiidii gitta ovdafávttaid rádjái. 12

7,12
6,5
Midjanlaččat, amaleklaččat ja buot Nuortaeatnama olbmát ledje luoitalan duolbadassii eatnagin dego rásselohkut, ja sin kamelat ledje lohkameahttumat dego mearragátti sáttočalmmit. 13Aiddo go Gideon bođii, de muhtun olmmái lei muitaleamen nubbái iežas niegu: “Mun niegadin niegu: Bivgeláibi fierai min siidii, bođii muhtun goađi njeaiga ja bálkestii dan veallut, ja dasa goahti gahčai.” 14Nubbi dajai: “Dat ii leat mihkkege eará go israellaš Gideona, Joaša bártni, miehkki. Ipmil lea addán min ja oppa min soahteveaga su gihtii.”

15Go Gideon gulai niegu ja dan čilgehusa, de son gopmirdii eatnamii muođuid ja rohkadalai. Dasto son máhcai Israela soahtesiidii ja dajai: “Čuožžilehket! Hearrá lea addán midjanlaččaid soahtesiidda din gihtii.” 16Son jugii dan golbmačuohtása golmma jovkui ja attii juohke olbmái dorvve, guoros ruhku ja spáidara maid galggai doallat ruhku siste. 17Son dajai sidjiide: “Go mun iežan joavkkuin lean joavdan soahtesiidda olggumuš ravdii, de galgabehtet geahččat munnje ja dahkat aiddo nugo mii dahkat. 18Go mii bosádit dorvve, de diinai galgabehtet bosádit dorvve oppa soahtesiidda birra ja čuorvut: Hearrá ja Gideona ovddas!”

197,19 idjagohcinvuorru idja ja beaivi.Gideon ja su čuođi olbmá jovde soahtesiidda olggumuš ravdii aiddo go gaskkamuš idjagohcinvuorru lei biddjojuvvon. Sii bosádedje dorvve ja cuvkejedje ruhkuid mat sis ledje gieđas. 20Dalle earáge joavkkut bosádedje dorvve, cuvkejedje ruhkuid, válde gurut gihtii spáidara ja olgeš gihtii dorvve ja čurvo: “Hearrá ja Gideona miehkki!” 21Israellaččat čužžo iešguhtege sajistis soahtesiidda birra, muhto soahtesiiddas buohkat njuikejedje čuoččat, viegadedje duohkot deike čuorvvu ja iske beassat báhtui. 22

7,22
1 Sam 14,20
7,22 Abel-Mehola, Tabbat gávpogat Gileadis, Jordana nuorttabealde.Go sii bosádedje dan golbmačuođi dorvve, de Hearrá divttii buohkaid soahtesiiddas jorgalit miehki guhtet guimmiideaset vuostá. Soahteveahka báhtarii Serera guvlui Bet-Hašittai ja gitta Abel-Mehola rádjái, Tabbata lahka. 23Naftali ja Ašera čearddaid olbmát ja oppa Manasse čearda rávkojuvvojedje doarridit midjanlaččaid.

24

7,24
3,28
12,5
Gideon vuolggahii oppa Efraima várreeatnamii áirasiid cealkit: “Bohtet soahtat midjanlaččaiguin ja váldet Jordana gálabáikkiid gitta Bet-Bara rádjái.” Buot Efraima olbmát rávkojuvvojedje, ja sii válde Jordana gálabáikkiid gitta Bet-Bara rádjái. 25
7,25
Sál 83,12
Jes 9,4
10,26
Sii válde fáŋgan Oreba ja Seeba, guokte midjanlaččaid oaivámučča. Oreba sii godde Oreba bávttis, ja Seeba sii godde Seeba viidnebohčingári luhtte. Sii doarridedje ain midjanlaččaid, ja sii bukte Oreba ja Seeba oivviid Gideonii Jordana nuppe beallái.

8

Gideon Israela duopmárin

81

8,1
12,1
Efraimlaččat dadje Gideonii: “Manin don dahket midjiide ná? Manin it rávkan min fárrui, go vulget soahtat midjanlaččaiguin?” Sii láite Gideona garrasit, 2muhto son dajai sidjiide: “Leango mun mahkáš dahkan juoidá mii livččii veardideames din dahkun? Almma Efraima maŋŋerádjange lea buoret go Abiesera oppa viidnemuorječoaggin! 3Din gihtiihan Ipmil attii midjanlaččaid oaivámuččaid Oreba ja Seeba. Maid mun lean olahan din ektui?” Go son sártnui ná, de sii sožžo.

4Gideon bođii Jordangáddái ja rasttildii eanu golmmainčuđiin olbmáinis. Doarrideapmi lei váibadan sin, 58,5 Sebah, Salmunna soaitá leat bilkideaddji sátnestoahkan. Hebreagillii sebah mearkkaša “oaffarealli”, “njuovvanoaffar”, ja salmunna mearkkaša “biehttalit suodjaleames”.ja Gideon dajai Sukkota olbmáide: “Addet láibbi dáidda mu olbmáide. Sii leat váiban. Mii leat doarrideamen midjanlaččaid gonagasaid Sebaha ja Salmunna.” 6Muhto Sukkota oaivámuččat vástidedje: “Leabago Sebah ja Salmunna juo du gieđas, go mii galggašeimmet addit láibbi du soahtevehkii?” 7Dalle Gideon dajai: “Go Hearrá addá Sebaha ja Salmunna mu gihtii, de mun cápmán din bastilislánjáiguin ja gáskálasaiguin.” 8Gideon manai das Penuelii ja bivddii sisnai láibbi, muhto Penuela olbmát vástidedje sutnje seammá láhkái go Sukkota olbmát. 9Dalle Gideon dajai Penuela olbmáide: “Go mun máhcan vuoitin, de mun gaikkodan din toartna.”

10Sebah ja Salmunna leigga Karkoris oktan soahteveagaideaskkaguin, sullii vihttanuppelohkáiduhát olbmáin. Dat lei visot mii lei báhcán Nuortaeatnama álbmogiid soahteveagas; čuođiguoktelogiduhát olbmá ledje gahččan soađis. 11Gideon manai karavánabálgá Nobaha ja Jogbeha nuorttabeale ja fallehii soahteveaga mii lei vuoiŋŋasteamen oadjebassan. 12Midjanlaččaid gonagasaguovttos Sebah ja Salmunna báhtareigga, muhto Gideon doarridii sudno, válddii sudno fáŋgan ja suorggahii oppa sudno soahteveaga.

13Gideon, Joaša bárdni, máhcai soađis Heresgorgŋehaga bokte. 14Son fáhtii sukkotlaš nuorra olbmá ja gažadii su. Olmmái čálii Gideonii Sukkota njunnošiid ja vuorrasiid namaid; sii ledje oktiibuot čiežalogičiežas. 15Dasto Gideon manai Sukkota olbmáid lusa ja dajai: “Dá de leaba Sebah ja Salmunna, geaid dihte dii hiddjideiddet mu. Diihan dajaidet: Sebaha ja Salmunna čorpmat leat gusto juo du gieđas, go mii galgat addit láibbi du váiban olbmáide.” 16De son dohppii Sukkota vuorrasiid ja cápmii sin bastilislánjáiguin ja gáskálasaiguin. 17Penuela toartna son gaikkodii ja gávpoga olbmáid gottii.

18Dasto Gideon jearai Sebahis ja Salmunnas: “Makkárat ledje dat olbmát geaid doai gottiide Taboris?” Soai vástideigga: “Sii ledje nugo don. Juohkehaš lei gonagasa bártni hápmásaš.” 19Gideon dajai sudnuide: “Sii ledje mu vieljat, eadnán bártnit. Nu duohta go Hearrá eallá, jos livččiide diktán sin eallit, de mun in gottáše dudno.” 20Dasto son dajai Jeterii, iežas vuosttašriegádeaddjái: “Gotte sudno!” Muhto bárdni ii rohtten miehkis; son lei balus, sonhan lei ain bárdnelunttaš. 21

8,21
9,54
Sál 83,12
Dalle Sebah ja Salmunna dajaiga: “Gotte ieš munno! Olbmás lea olbmá givrodat.” Gideon gottii Sebaha ja Salmunna ja válddii dasto mánnobealčiŋaid sudno kamelaid čeabehis.

22Israellaččat dadje Gideonii: “Don leat beastán min midjanlaččaid gieđas. Riema dál min ráđđejeaddjin! Maiddái du bárdni ja bártni bárdni ožžot ráđđet min du maŋŋil.” 23

8,23
1 Sam 8,7
12,12
Muhto Gideon dajai: “Mun in riema din ráđđejeaddjin, eaige mu bártnitge šatta din ráđđejeaddjin. Hearrá lea din ráđđejeaddji.”

24Gideon dajai vel sidjiide: “Mun bivddán din addit munnje rieggáid maid válddiidet sálašin.” Midjanlaččat oainnat atne gollebealljerieggáid, siihan ledje ismaellaččat. 25

8,25
2 Mos 32,2eč
Sii vástidedje: “Mii addit daid dutnje millosit.” Sii lebbejedje biktasa man ala buohkat bálkestedje rieggáid maid ledje váldán sálašin. 268,26 duhátčiežačuođi šekela sullii 19,4 kilo.Gollerieggát maid Gideon lei bivdán, dedde duhátčiežačuođi šekela; dasa lassin ledje vel mánnobealčiŋat ja goaikkanasčiŋat, midjanlaš gonagasaid purpurbiktasat ja kamelaid čeabetviđjjit. 278,27 efoda dán oktavuođas soaitá leat bázzi, gč. Duop 17,5. ▶ efod.Gollis Gideon duddjui efoda ja ceggii dan iežas gávpogii Ofrai. Israellaččat atne dan eahpeipmilbálvalusas, ja dat šattai giellan Gideonii ja su sohkii.

28

8,28
3,113,30
Go midjanlaččat ledje vuoittáhallan israellaččaide, de sii eai šat goassege ožžon ovddeš fámuset. Israelis lei ráfi njealljelogi jagi, nu guhká go Gideon elii.

29Gideon, Joaša bárdni, gii gohčoduvvui maid Jerubbaalin, máhcai ruovttugávpogasas ja ásai doppe. 30Sus ledje čiežalogi bártni; sus ledje ollu áhkát. 31Maiddái su liigeáhkká gii ásai Sikemis, riegádahtii sutnje bártni. Gideon gohčui bártni Abimelekin. 32Gideon, Joaša bárdni, jámii boarisin, ja son hávdáduvvui áhčis Joaša hávdái abieserlaččaid Ofrai.

33

8,33
2,11+
8,33 Baal-Berit Hebreagiela mielde “lihtu hearrá”, Baala namma, soaitá danin go dat rávkojuvvui lihtu várjaleaddjin, vai lihtu eavttut dollojuvvojit. Gč. 9,46.Go Gideon lei jápmán, de israellaččat eai lean šat oskkáldasat Hearrái, muhto bálvališgohte Baal-ipmiliid ja válde Baal-Berita iežaset ipmilin. 34Sii vajáldahtte Hearrá, Ipmileaset, gii lei gádjon sin buot vašálaččain geat ledje sin birra. 35
8,35
9,16
Sii eai lean oskkáldasat Gideona sohkiige, vaikko son lei dahkan ollu buriid Israelii.