Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
4

Debora ja Barak

41

4,1
2,11+
Ehuda jápmima maŋŋil israellaččat dahke ain dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin. 2
4,2
2,14+
Dalle Hearrá attii sin Jabina, Kanaana gonagasa, gihtii. Jabin ráđđii Hasoris, ja su soahteveagaoaivámuš lei Sisera gii ásai Harošet Haggojimis. 3
4,3
1,19
Israellaččat čurvo Hearrái, dasgo Jabinis ledje ovccičuođi ruovdesoahtevovnna, ja son sorddii israellaččaid guoktelogi jagi.

4Dan áigge Israelis lei duopmárin profehtanisson Debora, Lappidota áhkká. 5

4,5
1 Mos 35,8
Son lávii čohkkát pálmma vuolde Rama ja Betela gaskkas Efraima várreeatnamis; dan pálmma gohčodedje Debora pálbman. Israellaččat bohte su lusa oažžut duomu riidoáššiineaset. 6
4,6
Hebr 11,32
Debora rávkkai lusas Baraka, Abinoama bártni, gii lei eret Kedešis Naftalis, ja dajai sutnje: “Hearrá, Israela Ipmil, gohčču du: Čohkke logiduhát naftalilačča ja sebulonlačča ja mana Taborvárrái. 7
4,7
Sál 83,10
Mun buvttán Sisera, Jabina soahteveagaoaivámučča, oktan soahtevovnnaidisguin ja soahtejoavkkuinis Kišonjoga gáddái ja attán su du gihtii.” 8Barak dajai Deborai: “Mun vuolggán, jos don vuolggát muinna. Muhto jos don it vuolgge, de in vuolgge munge.” 9Dalle Debora dajai: “Mun gal vuolggán duinna, muhto don it oaččo gudni dán reaissus. Hearrá addá Sisera nissona gihtii.” Debora vulggii dasto Barakiin Kedešii. 10Doppe Barak gohčui čoahkkái Sebulona ja Naftali čearddaid, ja logiduhát olbmá vulge suinna, ja maiddái Debora vulggii suinna soahtat.

11

4,11
4 Mos 10,29
24,21č
Duop 1,16
4,17eč
4,11 kenlaččain dán vearssa mielde kenlaččat ledje Mosesa fuolkkit.Dan áigge kenlaš Heber lei earránan iežá kenlaččain geat ledje Mosesa vuohpa Hobaba nális, ja lei ássan Saanannima terebintta lusa Kedeša lahka.

12Go Sisera gulai ahte Barak, Abinoama bárdni, lei boahtán Taborvárrái, 13de son čohkkii buot vovnnaidis, ovccičuođi ruovdesoahtevovnna, ja oppa soahteveagas ja vulggii Harošet Haggojimis Kišonjoga gáddái. 14

4,14
2 Sam 5,24
Dalle Debora dajai Barakii: “Vuolgge! Aiddo dán beaivvi Hearrá addá Sisera du gihtii. Hearrá manná du ovdal!” De Barak njiedjalii Taborváris logiduhát olbmáinis. 15
4,15
Jos 10,10
Go son fallehii, de Hearrá moivašuhtii Sisera ja buot su soahtevovnnaid ja oppa su soahteveaga. Sisera njiejai vovnnastis ja báhtarii viega. 16Barak doarridii soahtevovnnaid ja soahteveaga gitta Harošet Haggojima rádjái. Oppa Sisera soahteveahka duššaduvvui, iige das báhcán heggii oktage olmmái.

17Sisera báhtarii viega ja bođii Jaela, kenlaš Hebera áhká, goahtái. Hasora gonagasa Jabina ja kenlaš Hebera olbmuid gaskkas lei ráfi. 18Jael manai Sisera ovddal ja dajai: “Boađe sisa, hearrán! Boađe mu goahtái, ale bala!” Sisera manai su goahtái, ja Jael čiegai su gokčasiin. 19

4,19
5,25
Sisera dajai Jaelii: “Attes munnje veaháš čázi, mun lean goikkus.” Jael rabai mielkeseahka ja attii sutnje juhkat. De son fas govččai su. 20Sisera dajai: “Čuoččas uksaráigái! Jos muhtun boahtá ja jearrá leago dáppe oktage, de vástit ahte ii leat.”

21Muhto Jael, Hebera áhkká, válddii giddennávlli ja šluppoha, njágai Sisera lusa ja časkkii giddennávlli su geađđašii, nu ahte dat manai eatnama rádjái. Sisera lei oađđimin lossadit, danin go son lei váiban. Nu Sisera jámii. 22Go Barak, gii lei doarrideamen Sisera, bođii, de Jael manai su ovddal ja dajai: “Boađe, de mun čájehan dutnje dan olbmá gean leat ohcamin.” Barak manai su goahtái, ja doppe Sisera njaŋgái jábmin, giddennávli geađđašis.

23Dan beaivvi Ipmil divttii israellaččaid vuolidit Jabina, Kanaana gonagasa. 24Israellaččat áŧestedje Jabina ain garraseappot, dassážii go duššadedje su.

5

Debora lávlla

51Dan beaivvi Debora ja Barak, Abinoama bárdni, lávlluiga dán lávlaga:

2

5,2
Sál 110,3
Israel čuožžilii soahtat,

álbmot lei gearggus.

Máidnot Hearrá!

3

5,3
2 Mos 15,120č
4 Mos 23,18
5 Mos 32,1
Gullet, gonagasat!

Guldalehket, oaivámuččat!

Mun lávllun Hearrái,

mun máinnun Israela Ipmila.

4

5,4
5 Mos 33,2+
Hearrá, go don vuolggát Seiras,

go don manat ovdan Edoma eatnamis,

de eanan doarggista,

dalle almmit goikot,

balvvat šoalahit čázi.

5

5,5
2 Mos 19,16
Várit doarggistit Hearrá,

Sinai Hearrá, muođuid ovddas,

Hearrá, Israela Ipmila, muođuid ovddas.

6

5,6
3,31
Jes 33,8
Šamgara, Anata bártni, áiggiid,

Jaela beivviid máđijat ledje ávdimat,

mátkkálaččat manne mohkkás bálgáid.

7Njunnošat eai šat dihtton,

Israela siiddat ledje ávdimat.

Dalle don, Debora, čuožžilit,

don, Israela eadni, loaiddastit ovdan.

8Ipmil bovdii ođđa njunnošiid

go soahti lei poarttaid ovddas.

Ii lean galba, ii oktage sáiti

Israela njealljelogiduháha gieđas.

9Mu váibmu ravká

Israela oaivámuččaide,

dan álbmogii mii lei mieđis čuovvulit.

Máidnot Hearrá!

10Dii geat riidebehtet

vilges ásendámmáiguin,

dii geat čohkkábehtet ránuid alde,

dii geat vádjolehpet bálgáid,

lávlot!

11Jugahangárcuid luhtte

rámiduvvojit Hearrá dagut,

su vuoittut Israela njunnošis.

Dalle Hearrá álbmot manai poarttaid vuostá.

12Čuožžil, Debora, čuožžil!

Čuožžil ja lávllo lávlaga!

Čuožžil, Barak,

váldde fáŋgan vašálaččaid,

Abinoama bárdni!

13Dalle bohte Israela jálus olbmát,

Hearrá álbmot oktan sáŋgáriiddisguin.

14Efraima njunnošat bohte duolbadasas,

sii čuvvo du, Benjamin, ja du álbmoga.

Makiris bohte oaivámuččat,

Sebulonis olbmát ráđđensoabbi gieđas.

15Isaskara oaivámuččat

čuovvuledje Debora,

Isaskar, Baraka doarjja,

vulggii suinna duolbadassii.

Rubena sogat ráđđádalle guhká.

16Manin don ádjánit

oapmegárddiid gaskkas, Ruben,

guldalit báimmannjurggona jiena?

Rubena sogat ráđđádalle guhká.

17Gilead bisui don bealde Jordana.

Manin ájahalai Dan skiippaid luhtte?

Ašer bisui mearragáttis,

orodii stáffuidis guoras.

18Sebulona álbmot ii ballan jápmimis,

ii Naftali álbmotge,

go alážiin lei soahti.

19Gonagasat bohte soahtat,

Kanaana gonagasat sohte Taanakis,

Megiddo čáziid gáttiin.

Eai sii ožžon sálašin silbba.

20

5,20
Jos 10,14
Almmi násttitge ledje falleheamen,

raŧiineaset dat sohte Siserain.

21

5,21
4,713
Kišonjogaš doalvvui vašálačča eret,

Kišon, dološáigásaš jogaš!

Ovddos, mu siellu, fámolaččat!

22Heasttagaccat dulbme eatnama,

oret luite olles doalvvi.

235,23 Meros gávpot Naftalis.Garuhehket Merosa, cealká Hearrá eŋgel,

garuhehket dan ássiid,

go eai boahtán Hearrái veahkkin,

veahkehit Hearrá ja su soahteolbmáid.

24

5,24
4,17eč
Rámiduvvon ovdalii eará nissoniid

lea Jael, kenlaš Hebera áhkká,

rámiduvvon nisson

johtti olbmuid gaskkas.

25Sisera ánui čázi,

mielkki Jael attii,

buvttii lávcca hearvás lihtis.

26Son dohppii giddennávlli,

olgeš gihtii šluppoha.

Nu son časkkii Sisera,

cuvkii su oaivvi,

ráiggai ja luddii su geađđaša.

27Jaela julggiid ovdii ravggai Sisera,

gahčai, bázii veallát.

Jaela julggiid ovdii son ravggai,

gosa ravggai, dasa bázii jábmin.

28Sisera eadni geahččá láseráigge,

čurve čeargalasa čađa:

“Manne ádjánit su vovnnat?

Manne eai gullo su heasttaid lávkkit?”

29Viisámus hoavvanisson vástida,

eadni geardu su sániid:

30“Várra leat juogadeamen sállaša.

Nieida dahje guokte guhtiige,

hearvabiktasat sálašin Siserai,

hearvabiktasat sálašin,

moadde girjeliinni dan čeabehii

gii váldojuvvo sálašin.”

31

5,31
Duop 3,212 Sam 23,3č
Sál 37,20
68,2
Dan 12,3
Nu duššet buot du vašálaččat, Hearrá.

Muhto dat geat ráhkistit Hearrá

leat dego beaivváš

go dat badjána oppa fámustis.

De eatnamis lei ráfi njealljelogi jagi.

6

Midjanlaččat stajidit Israela

61

6,1
2,11+
Israellaččat dahke dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin, ja Hearrá attii sin midjanlaččaid gihtii čieža jahkái. 2
6,2
1 Sam 13,6
Midjanlaččat áŧestedje Israela, ja danin israellaččat šadde báhtarit váriide, bákteráiggiide ja ladniide maid ledje ráhkadan alcceseattet. 3Juohke háve go israellaččat ledje gilván, de sin fallehedje midjanlaččat, amaleklaččat ja Nuortaeatnama olbmot. 4
6,4
3 Mos 26,16
5 Mos 28,33
Sii bahkkejedje eatnamii ja duššadedje dan šattuid gitta Gaza rádjái ja rievidedje sávzzaid, vuovssáid ja áseniid, nu ahte israellaččaide ii báhcán mihkkege maid borrat. 5
6,5
2 Mos 10,14č
Duop 7,12
Jer 46,23
Nah 3,15
Vašálaččat bohte eatnamii ealuideasetguin ja gođiideasetguin dego rásselohkut. Sii ja sin kamelat ledje lohkameahttun ollu, ja go sii bahkkejedje eatnamii, de sii duššadedje visot. 6Midjanlaččat stajidedje Israela, ja israellaččat čurvo Hearrái.

7

6,7
3,9+
Go israellaččat čurvo Hearrái midjanlaččaid geažil, 8de son vuolggahii sin lusa profehta gii dajai: “Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Mun bukten din Egyptas, šlávvaviesus. 9Mun besten din egyptalaččaid gieđas ja buot sordiideattet gieđas. Mun ádjen sin din ovddas ja adden didjiide sin eatnama. 10
6,10
2 Gon 17,3540
Mun celken didjiide: Mun lean Hearrá, din Ipmil. Dii ehpet oaččo bálvalit amorlaččaid ipmiliid, vaikko ássabehtetge sin eatnamis. Muhto dii ehpet gullan mu.”

Hearrá rávká Gideona duopmárin

11

6,11
1 Mos 16,7Jos 17,2
Hearrá eŋgel bođii Ofrai ja čohkkedii dan terebintta vuollái mii gulai abieserlaš Joašii. Joaša bárdni Gideon lei aiddo ráidnemin nisuid viidnebohčingáris, vai midjanlaččat eai gávnna daid. 12Hearrá eŋgel almmustuvai sutnje ja celkkii: “Hearrá lea duinna, jálus soahteolmmái!” 13Gideon vástidii: “Vuoi hearrá, jos Hearrá lea minguin, de manin buot dát lea deaividan min? Gosa leat šaddan buot su oavddut maid min áhčit lávejedje muitalit? Sii dadje ahte Hearrá buvttii min Egyptas. Dál Hearrá lea hilgon min ja addán min Midjana gihtii.” 14
6,14
2 Mos 3,10–13
Dalle Hearrá jorgalii sutnje čalmmiid ja dajai: “Ane dan fámu mii dus lea. Mana ja beastte Israela Midjana gieđas. Mun vuolggahan du!” 15
6,15
1 Sam 9,21
1 Gon 3,7
Jer 1,6
Gideon vástidii: “Hearrá, gula mu! Mo mun sáhtášin beastit Israela? Mu sohkahan lea Manasse heajumus, ja mun lean nuoramus áhččán viesus.” 16Hearrá celkkii sutnje: “Go mun lean duinna, de don časkkát midjanlaččaid dego ovtta áidna olbmá.” 17Gideon dajai: “Jos mun lean gávdnan árpmu du čalmmiin, de atte munnje mearkka das ahte don ieš sártnut muinna. 18Ale gáidda dás, ovdal go mun máhcan. Mun vieččan attáldaga ja bijan dan du ovdii.” Hearrá vástidii: “Mun orun dás dassážii go máhcat.”

19Gideon manai, ráhkadii gihci ja ovtta efa jáffuid suvrutkeahtes gáhkkun ja bijai de bierggu veaddelihttái ja liema ruhkkui. De son buvttii daid Ipmila eŋgela lusa terebintta vuollái ja bijai su ovdii. 20Ipmila eŋgel celkkii: “Bija bierggu ja suvrutkeahtes gáhkuid duosa bávtti ala ja leike liema daid ala.” Gideon dagai nu. 21

6,21
3 Mos 9,24
1 Gon 18,38
1 Muit 21,26
2 Muit 7,1
De Hearrá eŋgel geigii soappi mii sus lei gieđas, ja guoskkahii dan gežiin bierggu ja suvrutkeahtes gáhkuid, ja bávttis badjánii dolla mii lovttii bierggu ja gáhkuid. Dasto Hearrá eŋgel jávkkai. 22
6,22
1 Mos 32,30
2 Mos 33,20
Duop 13,21č
Dalle Gideon ipmirdii ahte lei oaidnán Hearrá eŋgela, ja son čuorvvui: “Vuoi mu, Hearrá, mu Ipmil! Mun lean oaidnán Hearrá eŋgela muođus muhtui!”

23Muhto Hearrá celkkii sutnje: “Ráfi dutnje! Ale bala, it don jáme.” 24

6,24
1 Mos 33,20
2 Mos 17,15
Jos 22,34
De Gideon huksii dasa áltára Hearrái ja bijai dasa namman “Hearrá lea ráfi”. Áltár lea veláge abieserlaččaid Ofras.

25

6,25
2 Mos 34,13
5 Mos 7,5
2 Gon 11,18
6,25 Baalii, ašeračuoldda >2,11. ▶ Baal, ▶ Ašera.Dan ija Hearrá celkkii Gideonii: “Váldde áhčát buoremus vuovssá, dan ebmos čiežajahkásačča. Gaikkot áhčát áltára man alde son oaffaruššá Baalii, ja njeaidde ašeračuoldda dan guoras. 26Hukse dasto dán bávtti ala rievttes láhkái áltára Hearrái, Ipmilasat, oaffaruša dan ebmos vuovssá boaldinoaffarin ja ane njeidojuvvon ašeračuoldda boaldámuššan.”

27Gideon válddii mielddis logi bálvvá ja dagai nugo Hearrá lei gohččon. Son ii goit duostan dahkat dan beaivet muhto ihkku, danin go son balai iežas fulkkiin ja gávpoga olbmuin. 28Árrat iđedis gávpoga olbmot oidne ahte Baala áltár lei gaikkoduvvon, ašeračuolda dan guoras lei njeidojuvvon ja dat ebmos vuoksá lei oaffaruššojuvvon easkka huksejuvvon áltára alde. 29Sii jearahedje nubbi nuppiin: “Gii dán lea dahkan?” Go sii guorahalle ášši, de sii gávnnahedje ahte dan lei dahkan Gideon, Joaša bárdni. 30Gávpoga olbmát dadje Joašii: “Buvtte bártnát deike! Son ferte jápmit, danin go son lea gaikkodan Baala áltára ja njeaidán ašeračuoldda dan guoras.” 31

6,31
1 Gon 18,27
Muhto Joaš dajai daidda geat čužžo das: “Bealuštehpetgo dii Baala? Diigo áigubehtet veahkehit su? Dat gii bealušta Baala, ferte jápmit ovdal iđida! Jos Baal lea ipmil, de bealuštehkos son iežas, go Gideon lea gaikkodan su áltára.” 326,32 Jerubbaal Hebreagiela mielde “divtte Baala soahtat”.Dan beaivvi Gideon oaččui nama Jerubbaal, danin go olbmot dadje: “Bealuštehkos Baal iežas, go Gideon lea gaikkodan su áltára.”

Ipmil addá Gideonii mearkka

33Midjanlaččat, amaleklaččat ja Nuortaeatnama olbmot čoagganedje, rasttildedje Jordana ja luoitaledje Jisreela duolbadassii. 34

6,34
3,10+
Dalle Hearrá vuoigŋa devddii Gideona. Son bosádii dorvve ja rávkkai abieserlaččaid lusas. 35Son vuolggahii áirasiid juohke báikái gos Manasse čeardda olbmot ásse, ja manasselaččatnai čoagganedje su lusa. Son vuolggahii maid áirasiid Ašera, Sebulona ja Naftali čearddaid gaskii, ja dat čearddatnai serve earáide.

36Gideon dajai Ipmilii: “Čájet munnje ahte don duođaid divttát mu gádjut Israela, nugo leat lohpidan. 37Mun bijan ulluid gordneráidnensadjái. Jos iđedis suoldni lea ulluin, muhto oppa eanan lea goikkis, de mun dieđán ahte don divttát mu gádjut Israela, nugo leat lohpidan.” 38Ja nu šattai. Go Gideon árrat iđedis čárvvui ulluid, de son bažii dain lihti dievva čázi. 39

6,39
1 Mos 18,30
Dalle Gideon dajai Ipmilii: “Ale moaráhuva, jos mun sártnun dutnje velá oktii. Divtte mu vel dán háve geahččalit ulluiguin. Divtte dán háve ulluid bissut goikkisin, muhto oppa eatnama suoldnut.” 40Ja Ipmil dagai nu dan ija. Ullut ledje goikásat, muhto oppa eanan lei suldnon.