Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
18

Dana čearda ássá davás

181

18,1
17,6+
Dan áigge go Israelis ii lean vel gonagas, de Dana čearda ozai alccesis eatnama gosa ássat. Sis ii lean vuos opmodat Israela čearddaid gaskkas. 2
18,2
17,2eč
Danlaččat vuolggahedje iežaset sogain vihtta olbmá, roahkkadis soahteolbmáid Soras ja Eštaolis, iskkadit ja dihtoštit eatnama. Sii dadje olbmáide: “Mannet dihtoštit eatnama!” Olbmát bohte Efraima várreeatnamii Mika vissui ja idjadedje das. 3Go sii ledje Mika viesus, de sii dovdájedje nuorra levilačča suopmana. Sii manne su lusa ja jerre: “Mo don deike leat boahtán? Manne don leat dáppe, ja maid don barggat?” 4Son muitalii sidjiide mii lei dáhpáhuvvan ja mo Mika lei bálkáhan su iežas báhppan. 5
18,5
1,1
De sii bivde: “Jeara min beales Ipmilis, lihkostuvvágo dát min reaisu.” 6
18,6
2 Mos 4,18
1 Sam 1,17
Báhppa vástidii: “Dii oažžubehtet mannat ráfis. Hearrá atná fuola din vádjolusas.”

718,7 Lajiš Lešem (Jos 19,47), mii maŋŋil oaččui nama Dan, v. 29. Gávpot Hermonvári vuolde.Dasto dat viđas vulge das ja bohte Lajišii. Sii oidne ahte olbmot elle doppe oadjebassan dego sidonlaččatge, muosis ja ráfis. Sii ásse guhkkin sidonlaččain iige sis lean dahkamuš eará olbmuiguin. 818,8 Sora >13,2. Eštaol gávpot Šefelas, gulai Dana čerdii. Vrd. Jos 15,33; 19,41.Go olbmát bohte ruoktot Sorai ja Eštaolii, de sin vieljat jerre sis ságaid dohko, 9ja sii dadje: “Fallehehkot dálán! Mii oinniimet ahte dat eanan lea buorre. Maid dii vel vuordibehtet? Allet ájahala, muhto mannet váldit dan eatnama oapmineattet. 10Go dii ollebehtet dohko, de doppe lea oadjebas álbmot, ja eanan lea viiddis juohke guvlui. Ipmil lea addán dan eatnama din gihtii, iige doppe váillo mihkkege maid olmmoš sáhttá sávvat.”

11Guhttačuođi Dana čeardda vearjoolbmá lihkkasedje mátkái Soras ja Eštaolis. 12

18,12
Jos 15,9
Mátkkis sii luoitaledje Kirjat-Jearimii Judas; dan dihte dan báikki gohčodit vel otná beaivvige Dana soahtesiidan. Dat lea Kirjat-Jearima oarjjabealde. 13Doppe sii manne Efraima várreeatnamii ja bohte Mika vissui. 14
18,14
17,4č
18,14 efod, viessoipmilat >8,27; 17,5.Dat viđas geat ledje fitnan iskkadeamen Lajiša guovlluid, dadje vieljaidasaset: “Diehtibehtetgo ahte dán viesus lea efod, muoras čuhppojuvvon ja silbbain skoađastuvvon ipmilgovva ja viessoipmilat? Almma dii áddebehtet maid galgabehtet dahkat.” 15Sii manne Mika vissui dan nuorra levilačča lusa ja dearvvahedje su. 16Guhttačuođi danlaš soahteolbmá čuoččastedje uksanjálbmái 17dan botta go dat viđas geat ledje fitnan iskkadeamen eatnama, manne vissui ja válde efoda, muoras čuhppojuvvon ja silbbain skoađastuvvon ipmilgova ja viessoipmiliid. Báhppa čuoččui soahteolbmáid gaskkas uvssas, 18ja go dat viđas manne Mika vissui ja válde efoda, muoras čuhppojuvvon ja silbbain skoađastuvvon ipmilgova ja viessoipmiliid, de son jearai: “Maid dii dahkabehtet?” 19
18,19
17,10
Job 21,5
29,9
39,37
Sát 30,32
Mi 7,16
Sii vástidedje: “Oro jaska, ale jietnat maidege! Vuolgge min fárrui ja álgge min áhččin ja báhppan. Almma dutnje lea buoret leat olles Israela čeardda ja soga báhppan go ovtta olbmá báhppan?” 20Dalle báhppa šattai buori millii. Son válddii efoda, muoras čuhppojuvvon ipmilgova ja viessoipmiliid ja vulggii olbmáid mielde. 21De danlaččat vulge das ja bidje nissoniid ja mánáid, omiid ja mávssolaš gálvvuid ovddimussii.

22Sii ledje joavdan juo guhkás Mika viesus go Mika siidaguoimmit geat ledje rávkojuvvon čoahkkái, jokse sin. 23Doarrideaddjit čurvejedje danlaččaide, ja sii jorggihedje ja jerre Mikas: “Mii dus lea heahtin, go don boađát diekkár joavkkuin?” 24Son vástidii: “Dii válddiidet mus ipmiliid maid mun ledje duddjohan, ja doalvvuidet vel mu báhpage. Mus ii leat šat mihkkege, ja dii jearrabehtet, mii mus lea heahtin!” 25Muhto danlaččat dadje: “Jaskkot! Muđui min giivvislunddot olbmát fallehit din, ja dalle don massát heakka oktan olbmáidatguin.” 26Dasto danlaččat manne geidnoseaset. Go Mika oinnii ahte dot ledje gievrrabut go son, de son jorggihii ja máhcai ruoktot. 27Go danlaččat ledje váldán Mikas daid diŋggaid maid son lei duddjohan, ja maiddái su báhpa, de sii fallehedje Lajiša oadjebas álbmoga, godde sin ja bolde gávpoga. 28Ii oktage boahtán veahkehit Lajiša olbmuid, danin go sin gávpot lei Bet-Rehoba duolbadasas guhkkin Sidonis, iige sis lean mihkkege dahkamuššan eará olbmuiguin. Danlaččat huksejedje dan sadjái ođđa gávpoga ja ásse dasa. 29Sii gohčodedje gávpoga Danin áhčiset Dana, Jakoba bártni, mielde, muhto gávpoga namma lei ovdal Lajiš. 30

18,30
2 Mos 2,22
18,3
18,30 Jonatan nuorra levilaš, vrd. 17,7eč; 18,15eč. álbmot … eret eatnamis daid doalvvui Assyria gonagas Tiglat-Pileser 734 o.Kr. Gč. 2 Gon 15,29.Danlaččat ceggejedje ipmilgova dohko. Jonatan gii lei Mosesa bártni Geršoma nális, ja Jonatana náli olbmát ledje doppe báhppan dassážii go álbmot dolvojuvvui eret eatnamis. 31
18,31
Jos 18,1
1 Gon 12,29
18,31 Šilo deaŧalaš gávpot Efraimis. Ovdal gonagasaid áiggi dat lei Israela čearddaid oskkoldatlaš ja politihkalaš guovddáš. Gč. Jos 18,1.Danlaččat dolle dan ipmilgova maid Mika lei duddjohan, oppa dan áiggi go Ipmila viessu lei Šilos.

19

Vearredahku Gibeas

191

19,1
17,6+
Daid áiggiid go Israelis ii lean vel gonagas, de muhtun levilaš lei ássan vierisin Efraima várreeatnamii. Son válddii alccesis liigeáhkkán nissona gii lei eret Betlehemis Judas. 2Muhto liigeáhkká suhtai sutnje, vulggii su luhtte ja máhcai áhčis vissui Betlehemii Judas. Go son lei orron doppe njeallje mánu, 3de olmmái válddii mielde bálvvá ja guokte ásena ja vulggii su maŋŋái sártnuhit su boahtit ruoktot. Liigeáhkká luittii su áhčis vissui, ja go áhká áhčči oinnii olbmá, de son dearvvahii su ilolaččat 4ja oaččohii su orrostit lusas. Son orui vuohpas luhtte golbma beaivvi, ja sii borre, juhke ja vuoiŋŋastedje doppe. 5Njealját beaivvi iđida olmmái lihkai ja ráhkkanii vuolgit, muhto áhká áhčči dajai vivvasis: “Bora vuos juoidá, ovdal vuolgibeahtti.” 6Nu dat guovttos čohkáneigga ja boraiga ja jugaiga ovttas. De áhká áhčči dajai olbmái: “Orro dása vel ovtta idjii ja leage buori mielas.” 7Olmmái lei juo gearggus vuolgit, muhto go su vuohppa bivdalii, de son orrui vel ovtta idjii. 8Viđát beaivvi olmmái lihkai árrat ja ráhkkanii vuolgit, muhto áhká áhčči dajai: “Bora vuos juoidá, vuordi eahketbeaivái.” Ja soai boradeigga ovttas. 9Go olmmái de lei vuolgaleamen liigeáhkáinis ja bálvváinis, su vuohppa dajai sutnje: “Dál lea juo eahketbeallái. Orro vel idjii ja leage buori mielas. Vulget dasto árrat iđedis, de buvttehehpet ruoktot.” 10
19,10
Jos 15,8
18,16
Duop 1,21
Olmmái ii goit šat dáhtton orrut das ija muhto vulggii, ja su liigeáhkká vulggii suinna. Sádelastojuvvon áseniiguin riidemiin sii bohte Jebusa dahjege Jerusalema lahkosiidda.

11Go sii jovde Jebusa gurrii, de veaigánišgođii beaivi. Dalle bálvá dajai isidasas: “Eatgo mii mana dohko jebuslaččaid gávpogii idjadit?” 12

19,12
Hos 9,9
10,9
19,12 eai leat israellaččat Israellaččat eai váldán jebuslaččaid gávpoga ovdal gonagas Davida áiggi. Vrd. 2 Sam 5,6eč.Muhto isit dajai: “Eat mii mana gávpogii man olbmot eai leat israellaččat, muhto mii mannat Gibeai.” 13Son dajai bálvásis: “Mii ollet vel muhtin eará báikái, vaikko Gibeai dahje Ramai.” 14De sii manne ain ovddos, ja beaivváža luoitádettiin sii ledje lahka Gibea, mii lea Benjaminis. 15Go sii earránedje das gávpogii vai besset idjadit doppe, de ii oktage bivdán sin vissosis idjii, muhto sii gárte báhcit čohkohallat márkanšilljui.

16Eahkedis muhtin boares olmmái lei boahtimin ruoktot bealdobargguin. Son lei Efraima várreeatnamis ja lei ássan Gibeai, muhto dan báikki olbmot ledje benjaminlaččat. 17Boares olmmái áiccai mátkkálaččaid márkanšiljus ja jearai olbmás: “Gos don boađát ja gosa leat mannamin?” 18Olmmái vástidii: “Mii leat boahtimin Betlehemis Judas ja leat mannamin Efraima várreeatnamii. Mun ásan doppe. Lean fitnan Betlehemis Judas ja dál lean máhccamin ruoktot, muhto ii oktage leat váldán mu vissosis idjii. 19Mis leat oalggat ja eará fuođar áseniidda, ja láibi ja viidni alccesan, áhkkásan ja bálvásan. Mis lea visot maid dárbbašit.” 20Dalle boares olmmái dajai: “Bures boahtin mu vissui! Divtte mu atnit fuola buot das maid dárbbašehpet. Allet fal orro idjii márkanšilljui.” 21

19,21
1 Mos 18,4
19,2
24,32
Son doalvvui mátkkálaččaid vissosis ja biepmai áseniid. Go sii ledje bassan julggiid, de sii boradišgohte.

22

19,22
1 Mos 19,4č
19,22 veallát suinna Vrd. 1 Mos 19,5; 3 Mos 18,22; 20,13; Rom 1,27.Go sii dal ledje čohkkámin muosis, de birastahtte viesu gávpoga olbmát, návccahis olbmát. Sii derpe uvssa ja čurvo boares olbmái, dálu isidii: “Buvtte olggos dan olbmá gii bođii du vissui, de mii veallát suinna!” 23Dalle isit manai olggos olbmáid lusa ja dajai: “Vieljat, allet daga nu bahás, go juo dát olmmái lea boahtán mu guossái, de allet daga diekkár fasttes dagu! 24Muhto dáppe lea mu nieida gii lea eadneviđá, ja dán olbmá liigeáhkká. Mun buvttán didjiide sudno. Dii oažžubehtet meannudit sudnuin nugo dáhttubehtet, muhto dán olbmái allet daga maidege nie issorasaid!” 25Muhto gávpoga olbmát eai goit dáhtton gullat boares olbmá. Dalle levilaš doalvvui liigeáhkás olggos sidjiide. Sii veallájedje suinna ja illastedje su geažos ija gitta iđida rádjái eaige luoitán su ovdal go iđedisguovssu badjánii. 26Iđedisveaigin nisson bođii ja gahčai dan dálu uvssa ovdii gos su boadnji lei idjadeamen, ja njaŋgái das dassá go lei čuvggodan.

27Iđedis go levilaš lihkai, rabastii uvssa ja manai olggos vai beassá vuolgit, de son oinnii liigeáhkás njaŋgámin uvssa ovddas gieđat šielmmá alde. 28Boadnji dajai áhkkásis: “Čuožžil, de moai vulge!” Muhto áhkká ii vástidan. Olmmái loktii su ásena čielgái ja vulggii ruovttu guvlui.

29

19,29
1 Sam 11,7
Go levilaš joavddai ruoktot, de son válddii niibbi, čuohpadii liigeáhkás guoktinnuppelot bihttán ja vuolggahii bihtáid miehtá Israela. 30Olbmát geaid son vuolggahii, galge cealkit: “Leago juoga dákkár dáhpáhuvvan dahje oidnojuvvon dan rájes go Israel vulggii Egyptas? Guorahallet dal dárkilit ja dadjet, maid galgá dahkat!”

20

Soahti benjaminlaččaiguin

201Buot israellaččat Dana rájes gitta Beer Šeba rádjái ja vel Gileadis, johttájedje, ja oppa searvegoddi čoagganii Hearrá ovdii Mispai. 2Israela oaivámuččat, buot čearddaid njunušolbmát, ja oppa Ipmila álbmot čoagganedje oktasaš čoahkkimii, njeallječuođiduhát vearjoolbmá. 3Benjaminlaččat gulle ahte israellaččat ledje čoagganan Mispai.

Israellaččat dadje: “Muital, mo dát bahádahku dáhpáhuvai!” 4

20,4
19,22eč
Levilaš, dan goddojuvvon nissona boadnji, muitalii: “Moai liigeáhkáin bođiime Benjamina Gibeai vai besse orrot dohko idjii, 5muhto Gibea olbmát vigge fallehit mu ja birastahtte ihkku dan viesu gos mun ledjen. Sii áigo goddit mu, ja mu liigeáhká sii illastedje nu ahte son jámii. 6Dalle mun čuohpadin liigeáhkkán ja vuolggahin bihtáid miehtá Israela eatnama, danin go gibealaččat ledje dahkan dakkár fasttes vearredagu Israelis. 7
20,7
19,30
Israellaččat, dii lehpet dál buohkat dás. Guorahallet dál ášši ja dadjet, maid galggašii dahkat!”

8Oppa álbmot čuožžilii, ja sii celke: “Ii oktage mis oaččo máhccat, ii oktage vuolgit ruktosis. 9Mii dahkat Gibeai ná: Mii fallehit dan, muhto vuos mii vuorbádit. 10Mii váldit buot Israela čearddain logi olbmá čuohtásis ja čuohtása duháhis ja duháha logiduháhis. Sii galget háhkat biepmu soahtevehkii go dat manná mávssahit Benjamina Gibeai dan fasttes bahádagu maid sii leat dahkan Israelis.” 11Israellaččat mearridedje ovttamielalaččat vuolgit soahtat Gibeain.

12Israela čearddat vuolggahedje olbmáid cealkit buot Benjamina sogaide: “Din gaskkas lea dahkkojuvvon fasttes vearredahku. 13Addet dal min gihtii Gibea bahádahkkiid, vai mii beassat goddit sin ja duššadit bahá Israelis.” Muhto benjaminlaččat eai dáhtton gullat israellaš vieljaideaset, 14muhto čoagganedje iežaset gávpogiin Gibeai soahtat israellaččaiguin. 15Dan beaivvi geahčaduvvojedje dat geat ledje boahtán Benjamina gávpogiin, ja sii ledje guoktelogiguhttaduhát olbmá. Dasa lassin ledje vel dat geat ásse Gibeas, 16čiežačuođi gurutgieđat válljusoahteolbmá geat buohkat máhtte šleŋget geađggi meattekeahttá vuoktačalmmi njeaiga.

17Israellaččatge geahčaduvvojedje, ja go benjaminlaččat eai lean mielde, de sii ledje njeallječuođiduhát olbmá, buohkat árjjálaš soahteolbmát. 18

20,18
1,1č
20,2328
Sii manne Betelii jearrat Ipmilis: “Guhtemuš mis galgá vuolgit ovddimustá soahtat benjaminlaččaiguin?” Hearrá vástidii: “Juda galgá vuolgit ovddimustá.”

19Maŋit iđida israellaččat johttájedje ja luoitaledje Gibea lahka. 20Nu sii vulge soahtat benjaminlaččaiguin ja divvo iežaset soahtan láhkái Gibea olggobeallái. 21Benjaminlaččat bohte olggos gávpogis ja godde dan beaivvi guoktelogiguokteduhát israellačča. 23

20,23
1,1č
20,1828
Dalle israellaččat manne Betelii ja čirro Hearrá muođuid ovddas gitta eahkeda rádjái. Sii jerre: “Galgatgo mii ain soahtat vieljaineamet Benjaminiin?” Hearrá vástidii: “De galgabehtet!” 22Dalle israellaččat roahkasmuvve ja divvo iežaset soahtan láhkái seammá báikái go ovddit beaivvige. 24Go israellaččat maŋit beaivvi vulge soahtat, 25de benjaminlaččat bohte olggos Gibeas ja godde vel gávccinuppelohkáiduhát soahteolbmá. 26Oppa israellaččaid soahteveahka manai fas Betelii. Doppe sii čohkkájedje Hearrá muođuid ovddas ja čirro. Dan beaivvi sii fástudedje gitta eahkeda rádjái ja oaffarušše Hearrái boaldinoaffariid ja searvevuođaoaffariid 27ja jerre Hearrás rávvaga. Dan áigge Ipmila lihtuárka lei Betelis, 28
20,28
4 Mos 25,7eč
Jos 22,1330eč
Duop 1,1č
20,1823
ja Pinehas, Elasara bárdni ja Arona áddjut, bálvalii doppe Hearrá muođuid ovddas. Sii jerre: “Galgatgo mii velá oktii mannat soahtat vieljaineamet Benjaminiin, vai galgatgo mii heaitit?” Hearrá vástidii: “Mannet soahtat! Ihttin mun divttán sin vuoittáhallat didjiide.”

29Israellaččat bidje olbmáid beitosii Gibea birra. 30Goalmmát beaivvi sii vulge Gibea olggobeallái soahtat benjaminlaččaiguin nugo ovddit gerddiidge. 31Go benjaminlaččat bohte olggos gávpogis, de sii gessojuvvojedje guhkás gávpoga luhtte. Álggos sii vuite nugo ovddit gerddiidge ja godde sullii golbmalogi israellačča daid máđijaid ala main nubbi manai Betelii ja nubbigis meahci čađa Gibeonii.

32Dalle benjaminlaččat jurddašedje: “Mii vuoitit sin dego ovdalge”. Muhto israellaččaid áigumuš lei báhtarit ja geassit sin máđijaid ala, guhkás gávpogis. 33Israellaččat geassádedje ja divvo iežaset soahtan láhkái Baal-Tamarii. Dalle dat geat ledje beitosis gibealaččaid duogábealde, bohte ovdan vuođgŋinsajiineaset. 34Logiduhát israellaš válljusoahteolbmá fallehedje Gibea. Soahti lei garas, eaige benjaminlaččat ipmirdan ahte lihkuhisvuohta lei juksamin sin. 35Hearrá divttii benjaminlaččaid vuoittáhallat Israelii, ja dan beaivvi israellaččat godde guoktelogivihttaduhát ja čuođi benjaminlaš soahteolbmá. 36Benjaminlaččat ipmirdedje dál ahte sii ledje vuoittáhallamin. Soahti manai ná: Israellaččat geassádedje benjaminlaččaid ovddas, danin go sii luhtte daidda geaid ledje bidjan beitosii Gibea birra. 37Dat geat ledje vuođgŋimin dopme fallehit Gibea, bahkkejedje gávpogii ja godde buohkaid. 38Israellaččat ledje soahpan vuđgŋiiguin ahte sii galge bidjat suhkkes suova badjánit gávpogis. 39Soađis israellaččat jorggihedje álggos báhtui. Go benjaminlaččat ledje goddán sullii golbmalogi israellačča, de sii jurddašedje: “Vissásit mii vuoitit sin nugo ovddit dáistaleamisge.” 40Muhto dalle gávpogis badjánišgođii suhkkes suovva, ja go benjaminlaččat jorggihedje geahččat, de sii oidne gávpoga mannamin suovvan almmi guvlui.

41Dál israellaččat jorggihedje ruoktot, ja benjaminlaččat suorganedje go sii oidne ahte lihkuhisvuohta lei juksan sin. 42Sii báhtaredje israellaččain meahci guvlui, muhto doarrideaddjit čuvvo sin šušmmi duohken. Benjaminlaččat šadde israellaččaid váldojoavkku ja daid gaskii geat ledje leamaš gávpogis. 43Israellaččat časke benjaminlaččaid ja doarridedje sin, dassá go jukse sin Gibea nuorttabealde. 44Benjaminis gahčče gávccinuppelohkáiduhát olbmá geat buohkat ledje árjjálaš soahteolbmát. 4520,45 Rimmonbákti Betela nuorttabealde.Earát jorggihedje ja báhtaredje meahccái Rimmonbávtti guvlui. Israellaččat godde máđijaid ala velá vihttaduhát olbmá, doarridedje sin gitta Gidoma rádjái ja godde vel guokteduhát olbmá. 46Benjaminlaččain gahčče dan beaivvi guoktelogivihttaduhát olbmá geat buohkat ledje árjjálaš soahteolbmát. 47Dušše guhttačuođi benjaminlačča besse báhtui meahccái Rimmonbáktái, ja doppe sii orro njeallje mánu.

48Israellaččat máhcce Benjamina eatnamii ja godde buot maid deive, buot gávpogiid olbmuid ja elliid, ja buolláhedje buot gávpogiid.