Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
16

161Oktii go Samson finai Gazas, de son oinnii doppe fuorá ja manai su lusa. 2Go Gaza olbmot gulle ahte Samson lei nissona luhtte, de sii birastahtte viesu ja vuđgŋe oppa ija gávpotpoartta luhtte. Muhto ija sii orro mášus, sii oainnat jurddašedje: “Mii vuordit dassá go iđit čuvggoda, ja dalle mii goddit su.” 3Samson ođii gaskaija rádjái. De son lihkai, dohppii gávpotpoartta uvssaid ja guktuid uksastoalppuid ja gaikkihii daid luovus oktan smarttiin. Son loktii daid olggiid ala ja guttii daid dan várrečohkkii mii lea Hebrona lahka.

Samson ja Delila

416,4 Sorekleagis Timna lahka. >14,1.Soames áiggi geažes Samson ráhkásmuvai muhtin nissonii gii ásai Sorekleagis. Nissona namma lei Delila. 5

16,5
14,15
Filistalaččaid oaivámuččat manne nissona lusa ja dadje sutnje: “Fille su muitalit mas son oažžu stuorra gievravuođas ja mo mii sáhtášeimmet vuoitit su, vai beassat čatnat ja vuolidit su. De don oaččut mis juohkehaččas duhát čuođi silbašekela.”

6Delila dajai Samsonii: “Muital munnje gos don oaččut dan stuorra gievravuođa ja mo du sáhttá čatnat ja vuolidit.” 7Samson vástidii: “Jos mun čadnojuvvon čiežain ođđa suonain mat eai leat goikan, de mun šattan nuollin ja lean nugo earáge olmmoš.” 8Filistalaččaid oaivámuččat bukte Delilai čieža ođđa suona mat eai lean goikan, ja daiguin son čanai Samsona. 9Nuppi lanjas ledje olbmát šokčamen. De Delila čurvii: “Samson, filistalaččat bohtet!” Dalle Samson botkii suonaid dego dat livčče lean gusmon nuovveárpput. Su gievravuođa sivva ii boahtán albma.

10Delila dajai Samsonii: “Don leat beahttán ja gielistan mu! Muital dál mo du sáhttá čatnat.” 11Samson vástidii: “Jos mun čadnojuvvon ođđa báttiiguin mat eai leat adnojuvvon mange bargui, de mun šattan nuollin ja lean nu go earáge olmmoš.” 12Delila válddii ođđa báttiid, čanai daiguin Samsona ja čurvii: “Samson, filistalaččat bohtet!” Nuppi lanjas ledje vuot olbmát šokčamin. Muhto Samson botkii báttiid gieđaidis birra dego árppuid.

13Delila dajai Samsonii: “Dássážii don leat beahttán mu ja gielistan mu. Muital dál mo du sáhttá čatnat.” Samson vástidii: “Jos don gođát mu čieža bárggaldaga oktii čuožžamiiguin ja giddet daid seaidnái giddennávlliin, de mun šattan nuollin ja lean nugo earáge olmmoš.” 1416,14 Vearssa álgu čuovvu ▶ Septuaginta. ▶ Masorehtalaš teaksta álgá ná: “Son giddii giddennávlli seaidnái”.Delila nohkkadii su ja de gođii su čieža bárggaldaga čuožžamiidda ja giddii daid seaidnái. De son čurvii: “Samson, filistalaččat bohtet!” Samson morihii ja gaikkihii luovus sihke giddennávlli ja čuožžamiid.

15Dalle Delila dajai: “Mo don sáhtát dadjat ahte ráhkistat mu, go it muital munnje visot? Golbmii don leat beahttán mu itge leat muitalan munnje, mas du stuorra gievravuohta boahtá.” 16Ja Delila vuorjjai ja váivvidii Samsona duojážassii. Loahpas son lei nu giksašuvvan ahte beanta jámestuvai, 1716,17 nasira >13,5.ja son muitalii Delilai iežas čiegusvuođa: “Ráhkenniibi ii leat goassege guoskan mu oaivái, danin go mun lean Ipmila nasira eatni goaŧu rájes. Jos mu vuovttat ráhkejuvvojit, de mu gievravuohta gáidá mus, ja mun šattan nuollin ja lean nugo earáge olmmoš.”

18Delila ipmirdii ahte Samson lei dal muitalan sutnje iežas čiegusvuođa. Son vuolggahii sáni filistalaččaid oaivámuččaide: “Bohtet! Dál Samson lea muitalan iežas čiegusvuođa.” Oaivámuččat bohte Delila lusa, ja sis lei ruhta fárus. 19Delila nohkkadii Samsona askásis, ja de son rávkkai muhtin olbmá gii ráhkii eret Samsona čieža bárggaldaga. Dalle Samsona gievravuohta gáiddai sus, ja dáinna lágiin Delila vuolidišgođii Samsona. 20Delila čurvii: “Samson, filistalaččat bohtet!” Samson morihii ja jurddašii: “Gal mun nagodan dálge gaikkihit iežan luovus.” Muhto son ii diehtán ahte Hearrá lei gáidan sus.

21

16,21
2 Gon 25,7
16,21 málet gortniid Gordni málejuvvui giehtamilluin maid fáŋggat jorahedje.Filistalaččat dohppejedje su, čuggo su čalmmiid ja dolvo su Gazai. Sii čatne su bronsaláhkkiiguin, ja giddagasas son šattai málet gortniid.

22Muhto su vuovttat mat ledje ráhkejuvvon eret, šaddagohte ođđasis.

23

16,23
1 Sam 5,2eč
Filistalaččaid oaivámuččat čoahkkanedje ávvudit ja oaffaruššat stuorra njuovvanoaffara ipmilasaset Dagonii. Sii dadje:

“Min ipmil lea addán min gihtii

Samsona, vašálažžamet.”

24Go filistalaččat oidne mo Samsonii lei geavvan, de sii máidno ipmileaset ja dadje:

“Min ipmil lea addán min gihtii vašálažžamet

gii duššadii min eatnama

ja gottii eatnagiid min olbmuin.”

25Go sii ledje šaddan buori millii, de sii dadje: “Rávket Samsona deike, vai beassat áccuhit su.” Samson vižžojuvvui giddagasas, ja sii áccuhedje su. Sii bidje su čuožžut bácciid gaskii. 26Samson dajai bártnážii gii láidii su: “Doalvvo mu bácciid báldii, vai beasan doallat daid ja mieigat daidda.” 27Viesu dievva ledje olbmát ja nissonat, ja doppe ledje maiddái buot filistalaččaid oaivámuččat. Gáhtu alde ledje sullii golbmaduhát olbmá ja nissona geahččamin, mo Samson áccuhuvvui.

28Dalle Samson čuorvvui Hearrái: “Hearrá, mu Ipmil, muitte mu! Daga mu gievran velá dán háve, vai beasan mávssahit filistalaččaide guktuid čalmmiidan oktanaga!” 29Ja Samson bijai gieđaid guovtti gaskkamus bácci vuostá maid alde viessu lei, ja guldalii olgeš gieđain nuppi ja gurut gieđain nuppi bácci. 30De son dajai: “Juolun jápmit oktanaga filistalaččaiguin!” De son hoigadii bácciid dakkár fámuin ahte viessu gahčai oaivámuččaid ja buot olbmuid ala geat das ledje. Nu son gottii jámedettiin eanebuid go lei goddán ealedettiin.

31

16,31
13,25
Su vieljat ja oppa su bearaš vižže su ja hávdádedje su su áhči Manoaha hávdái Sora ja Eštaola gaskii. Samson lei leamaš duopmárin Israelis guoktelogi jagi.

17

Mika bassibáiki

171Efraima várreeatnamis ásai muhtimin olmmái gean namma lei Mika. 2Son dajai eadnásis: “Dat oktanuppelohkáičuođi šekela silbba maid don suoláduhttet ja maid dihte mun gullen du cealkit garuhusa, dat ruđat leat mu hálddus. Mun válden daid, muhto dál mun máhcahan daid dutnje.” Eadni dajai: “Hearrá buressivdnidehkos du, bártnážan!” 3Mika máhcahii eadnásis dan oktanuppelohkáičuođi šekela silbba, ja eadni dajai: “Bárdnán beales mun basuhan dáid ruđaid Hearrái. Mun duddjohan muoras čuhppojuvvon ipmilgova ja divttán skoađastit dan silbbain.” 4

17,4
Jes 40,19
Go Mika lei máhcahan silbba eadnásis, de eadni válddii das guoktečuođi šekela ja attii daid silbarávdái gii duddjui muoras čuhppojuvvon ipmilgova ja skoađastii dan silbbain, ja dat biddjojuvvui Mika vissui. 5
17,5
8,27
17,5 efoda >8,27. viessoipmiliid hebreagillii terafim, smávva ipmilgovat dahje bassi biergasat mat gulle bearrašii. Daid sáhtte atnit go dáhtto váldit mearkkaid. Vrd. 1 Mos 31,19; Esek 21,26.Mikas lei bassibáiki. Son duddjui vel efoda ja viessoipmiliid ja vihahii ovtta iežas bártniin alccesis báhppan.

6

17,6
18,1
19,1
21,25
Dan áigge Israelis ii lean gonagas. Juohkehaš dagai nugo su iežas mielas lei riekta.

7Juda čeardda Betlehemis lei muhtin nuorra olmmái gii lei Levi čearddas ja lei ássan doppe vierisin muhtin áiggi. 8Son vulggii Betlehemis ohcat báikki gosa ássat. Vádjolettiinis son bođii Mika vissui Efraima várreeatnamii. 9Mika jearai sus: “Gos don boađát?” Son vástidii: “Mun lean levilaš Betlehemis Judas eret, muhto mun vulgen doppe ohcat báikki gosa ássat.” 10

17,10
18,19
Mika dajai sutnje: “Ása deike ja álgge munnje áhččin ja báhppan. Mun attán dutnje juohke jagi logi šekela silba ja vel gárvvuid ja biepmu.” 11Olmmái mieđihii ássat Mika lusa, ja son lei Mikai dego su iežas bárdni. 12Mika vihahii levilačča alccesis báhppan, ja son ásai Mika vissui. 13Mika dajai: “Dál mun dieđán ahte Hearrá dahká munnje buori, munhan lean ožžon báhppan Levi čeardda olbmá.”

18

Dana čearda ássá davás

181

18,1
17,6+
Dan áigge go Israelis ii lean vel gonagas, de Dana čearda ozai alccesis eatnama gosa ássat. Sis ii lean vuos opmodat Israela čearddaid gaskkas. 2
18,2
17,2eč
Danlaččat vuolggahedje iežaset sogain vihtta olbmá, roahkkadis soahteolbmáid Soras ja Eštaolis, iskkadit ja dihtoštit eatnama. Sii dadje olbmáide: “Mannet dihtoštit eatnama!” Olbmát bohte Efraima várreeatnamii Mika vissui ja idjadedje das. 3Go sii ledje Mika viesus, de sii dovdájedje nuorra levilačča suopmana. Sii manne su lusa ja jerre: “Mo don deike leat boahtán? Manne don leat dáppe, ja maid don barggat?” 4Son muitalii sidjiide mii lei dáhpáhuvvan ja mo Mika lei bálkáhan su iežas báhppan. 5
18,5
1,1
De sii bivde: “Jeara min beales Ipmilis, lihkostuvvágo dát min reaisu.” 6
18,6
2 Mos 4,18
1 Sam 1,17
Báhppa vástidii: “Dii oažžubehtet mannat ráfis. Hearrá atná fuola din vádjolusas.”

718,7 Lajiš Lešem (Jos 19,47), mii maŋŋil oaččui nama Dan, v. 29. Gávpot Hermonvári vuolde.Dasto dat viđas vulge das ja bohte Lajišii. Sii oidne ahte olbmot elle doppe oadjebassan dego sidonlaččatge, muosis ja ráfis. Sii ásse guhkkin sidonlaččain iige sis lean dahkamuš eará olbmuiguin. 818,8 Sora >13,2. Eštaol gávpot Šefelas, gulai Dana čerdii. Vrd. Jos 15,33; 19,41.Go olbmát bohte ruoktot Sorai ja Eštaolii, de sin vieljat jerre sis ságaid dohko, 9ja sii dadje: “Fallehehkot dálán! Mii oinniimet ahte dat eanan lea buorre. Maid dii vel vuordibehtet? Allet ájahala, muhto mannet váldit dan eatnama oapmineattet. 10Go dii ollebehtet dohko, de doppe lea oadjebas álbmot, ja eanan lea viiddis juohke guvlui. Ipmil lea addán dan eatnama din gihtii, iige doppe váillo mihkkege maid olmmoš sáhttá sávvat.”

11Guhttačuođi Dana čeardda vearjoolbmá lihkkasedje mátkái Soras ja Eštaolis. 12

18,12
Jos 15,9
Mátkkis sii luoitaledje Kirjat-Jearimii Judas; dan dihte dan báikki gohčodit vel otná beaivvige Dana soahtesiidan. Dat lea Kirjat-Jearima oarjjabealde. 13Doppe sii manne Efraima várreeatnamii ja bohte Mika vissui. 14
18,14
17,4č
18,14 efod, viessoipmilat >8,27; 17,5.Dat viđas geat ledje fitnan iskkadeamen Lajiša guovlluid, dadje vieljaidasaset: “Diehtibehtetgo ahte dán viesus lea efod, muoras čuhppojuvvon ja silbbain skoađastuvvon ipmilgovva ja viessoipmilat? Almma dii áddebehtet maid galgabehtet dahkat.” 15Sii manne Mika vissui dan nuorra levilačča lusa ja dearvvahedje su. 16Guhttačuođi danlaš soahteolbmá čuoččastedje uksanjálbmái 17dan botta go dat viđas geat ledje fitnan iskkadeamen eatnama, manne vissui ja válde efoda, muoras čuhppojuvvon ja silbbain skoađastuvvon ipmilgova ja viessoipmiliid. Báhppa čuoččui soahteolbmáid gaskkas uvssas, 18ja go dat viđas manne Mika vissui ja válde efoda, muoras čuhppojuvvon ja silbbain skoađastuvvon ipmilgova ja viessoipmiliid, de son jearai: “Maid dii dahkabehtet?” 19
18,19
17,10
Job 21,5
29,9
39,37
Sát 30,32
Mi 7,16
Sii vástidedje: “Oro jaska, ale jietnat maidege! Vuolgge min fárrui ja álgge min áhččin ja báhppan. Almma dutnje lea buoret leat olles Israela čeardda ja soga báhppan go ovtta olbmá báhppan?” 20Dalle báhppa šattai buori millii. Son válddii efoda, muoras čuhppojuvvon ipmilgova ja viessoipmiliid ja vulggii olbmáid mielde. 21De danlaččat vulge das ja bidje nissoniid ja mánáid, omiid ja mávssolaš gálvvuid ovddimussii.

22Sii ledje joavdan juo guhkás Mika viesus go Mika siidaguoimmit geat ledje rávkojuvvon čoahkkái, jokse sin. 23Doarrideaddjit čurvejedje danlaččaide, ja sii jorggihedje ja jerre Mikas: “Mii dus lea heahtin, go don boađát diekkár joavkkuin?” 24Son vástidii: “Dii válddiidet mus ipmiliid maid mun ledje duddjohan, ja doalvvuidet vel mu báhpage. Mus ii leat šat mihkkege, ja dii jearrabehtet, mii mus lea heahtin!” 25Muhto danlaččat dadje: “Jaskkot! Muđui min giivvislunddot olbmát fallehit din, ja dalle don massát heakka oktan olbmáidatguin.” 26Dasto danlaččat manne geidnoseaset. Go Mika oinnii ahte dot ledje gievrrabut go son, de son jorggihii ja máhcai ruoktot. 27Go danlaččat ledje váldán Mikas daid diŋggaid maid son lei duddjohan, ja maiddái su báhpa, de sii fallehedje Lajiša oadjebas álbmoga, godde sin ja bolde gávpoga. 28Ii oktage boahtán veahkehit Lajiša olbmuid, danin go sin gávpot lei Bet-Rehoba duolbadasas guhkkin Sidonis, iige sis lean mihkkege dahkamuššan eará olbmuiguin. Danlaččat huksejedje dan sadjái ođđa gávpoga ja ásse dasa. 29Sii gohčodedje gávpoga Danin áhčiset Dana, Jakoba bártni, mielde, muhto gávpoga namma lei ovdal Lajiš. 30

18,30
2 Mos 2,22
18,3
18,30 Jonatan nuorra levilaš, vrd. 17,7eč; 18,15eč. álbmot … eret eatnamis daid doalvvui Assyria gonagas Tiglat-Pileser 734 o.Kr. Gč. 2 Gon 15,29.Danlaččat ceggejedje ipmilgova dohko. Jonatan gii lei Mosesa bártni Geršoma nális, ja Jonatana náli olbmát ledje doppe báhppan dassážii go álbmot dolvojuvvui eret eatnamis. 31
18,31
Jos 18,1
1 Gon 12,29
18,31 Šilo deaŧalaš gávpot Efraimis. Ovdal gonagasaid áiggi dat lei Israela čearddaid oskkoldatlaš ja politihkalaš guovddáš. Gč. Jos 18,1.Danlaččat dolle dan ipmilgova maid Mika lei duddjohan, oppa dan áiggi go Ipmila viessu lei Šilos.