Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
14

Samsona heajat

14114,1 Timna gávpot Juda ja filistalaččaid eatnama rájá alde.Oktii Samson manai Timnai ja oinnii doppe filistalaš nieidda. 2

14,2
1 Mos 34,4
Go son bođii ruoktot, de son muitalii áhččásis ja eadnásis: “Mun oidnen Timnas filistalaš nieidda. Váldi su munnje áhkkán!” 3
14,3
1 Mos 24,3č
28,1č
5 Mos 7,3
Su áhčči ja eadni dajaiga sutnje: “Iigo du iežat sogas dahje oppa min álbmogis leat dutnje oktage nisson, go don áiggut vuolgit áhká váldit birračuohpakeahtes filistalaččaid gaskkas?” Muhto Samson dajai áhččásis: “Váldde su munnje áhkkán, sutnje mun lean gesson.” 4
14,4
Jes 28,29
Su vánhemat eaba ipmirdan ahte dat lei Hearrá dáhttu, ja ahte Hearrá lei oččodeamen riidalanášši filistalaččaiguin. Filistalaččat oainnat ráđđejedje dalle Israela.

5Samson vulggii vánhemiiddisguin Timnai. Go sii ledje joavdan Timna viidnegárddiid lusa, de bođii ledjon čearggu Samsona ovddal. 6

14,6
3,101 Sam 17,34č
Dalle Hearrá vuoigŋa bođii Samsona badjelii, ja son gaikkodii ledjona báljes gieđaiguin dego dat livččii leamaš gihcci. Muhto vánhemiiddásis son ii muitalan maid lei dahkan. 7De son manai gávpogii ja sártnodii nieiddain, ja son liikui niidii sakka.

8Muhtin áiggi geažes Samson vulggii fas Timnai, vai beassá váldit nieidda áhkkán. Son earránii bálgás geahččat ledjona ráppi ja oinnii ahte dan siste lei mieđašeatnemoahti ja honnet. 9Son faskkui honnega gieđaidasas ja borai dan váccedettiin. Go son bođii vánhemiiddis lusa, de son attii sudnuidege honnega, ja soai boraiga. Muhto son ii muitalan sudnuide ahte lei faskon honnega ledjona gorudis.

10Samsona áhčči manai nieidda ruktui, ja Samson lágidii doppe feastta, nugo nuorra olbmát lávejedje dahkat. 11Go timnalaččat oidne ahte Samson lei boahtán, de sii válljejedje golbmalogi headjaolbmá orrut suinna. 1214,12 árvidepmoša Vrd. 1 Gon 10,1; Sát 1,6; Esek 17,2.Samson dajai sidjiide: “Mun bijan didjiide árvidepmoša. Jos dii árvidehpet dan dán headjavahku áigge, de mun attán didjiide golbmalogi liidnebáiddi ja golbmalogi ávvubiktasa. 13Muhto jos dii ehpet árvit, de dii galgabehtet addit munnje golbmalogi liidnebáiddi ja golbmalogi ávvubiktasa.” Sii celke: “Muital árvidepmošat, miihan guldalit!” 14Samson dajai sidjiide:

“Bođii borešis borramuš,

bođii gievrra siste njálggat.”

Golmma beaivvi geažes sii eai lean vel árvidan árvidepmoša. 15Njealját beaivvi sii dadje Samsona áhkkái: “Fille boatnját čilget midjiide árvidepmoša, muđui mii boaldit du áhči viesu ja du oktan dainna. Vai lehpetgo dii bovden min deike dan nammii ahte beassabehtet speadjat min?” 16Samsona áhkká manai čieru boatnjás lusa ja dajai: “Donhan vašuhat mu itge ráhkis! Don bidjet mu álbmogii árvidepmoša, muhto it čilge dan munnje.” Samson vástidii: “Mun in leat čilgen dan in áhččásan inge eadnásange. Dutnjego mun dalle galggašin čilget dan?” 17Áhkká čierui ja vuorjjai Samsona heajaid čihččet beaivvi rádjái. Go áhkká vuorjjai su nu sakka, de čihččet beaivvi son viimmat čilgii árvidepmoša áhkkásis. Áhkká muitalii čilgehusa iežas álbmoga olbmuide, 18ja čihččet beaivvi ovdal go beaivváš luoitádii, gávpoga olbmát dadje Samsonii:

“Mii njálgát go honnet,

mii gievrrat go ledjon?”

Samson dajai sidjiide:

“Jos dii ehpet livčče jorgon mu guigguin,

de ehpet livčče árvidan mu árvidepmoša.”

19
14,19
3,10+
De Hearrá vuoigŋa bođii Samsona badjelii. Son manai Aškelonii ja časkkii doppe jámas golbmalogi olbmá, nuolai sis biktasiid ja attii daid daidda geat ledje čilgen árvidepmoša. Moaris son vulggii ruoktot. 20Muhto Samsona áhkká náitojuvvui Samsona lagamus headjaolbmái.
15

151Muhtin áiggi geažes, nisorádjanáigge, Samson bođii fitnat áhkás luhtte, ja sus lei mielde gihcci. Son dajai áhkás áhččái: “Divtte mu mannat áhkkán lusa su gámmárii.” Muhto áhká áhčči ii luoitán su dohko. 2Son dajai: “Munhan gádden ahte don ledjet hilgon su, ja danin mun adden su du lagamus headjaolbmái. Muhto váldde áhkkán su nuorat oappá, sonhan lea vel čábbátge.” 3Samson dajai: “Dán háve mun in šatta sivalažžan, jos vahágahtán filistalaččaid.”

4De Samson vulggii doppe ja čohkkii golbmačuođi riebana. Son válddii spáidariid, čanai ain guokte riebana seaibbis oktii ja bijai spáidara seibbiid gaskii. 5Dasto son cahkkehii spáidariid ja luittii riebaniid filistalaččaid gordnebealdduide ja bolddii sihke gordnegihpuid ja čuohpakeahtes gortni, ja daidda lassin bulle velá viidnegárddit ja oliivagárddit. 6

15,6
14,15eč
Filistalaččat jerre: “Gii dagai dán?” Sii gulle ahte Samson, timnalačča vivva, lei dahkan dan máksun das ahte son lei addán Samsona áhká su lagamus headjaolbmái. Dalle filistalaččat vulge Timnai ja bolde sihke nissona ja su áhči. 7Samson dajai sidjiide: “Go dii dahkabehtet dákkáriid, de mun in heaitte ovdal go lean mávssahan didjiide.” 8Ja son fallehii sin, cápmii sin dávttiid moallun ja gottii sis eatnagiid. Dasto son vulggii Etama bákteskorrui ja orrui dohko.

915,9 Lehi Namma mearkkaša “oaloldávtti”. Vrd. v. 15–17.Filistalaččat johttájedje, dahke soahtesiidda Judai ja lávde Lehi lahkosiidda. 10Juda olbmát jerre: “Manin dii lehpet vuolgán min vuostá?” Filistalaččat vástidedje: “Mii leat boahtán váldit gitta Samsona ja dahkat sutnje seammá ládje go son dagai midjiide.” 11Dalle golbmaduhát Juda olbmá manne Etama bákteskoaru lusa ja dadje Samsonii: “Almma don dieđát ahte filistalaččat ráđđejit dáppe? Manin don leat dahkan dán midjiide?” Son vástidii: “Mun dahken sidjiide nugo sii dahke munnje.” 12Olbmát dadje: “Mii leat boahtán váldit du gitta ja addit du filistalaččaid gihtii.” Samson dajai: “Vurdnot munnje ahte ehpet ieža časkke mu jámas.” 13Sii vástidedje: “Eat mii gotte du. Mii dušše čatnat du ja addit du sin gihtii.” Sii čatne su guvttiin ođđa báttiin ja válde su mielddiset.

14

15,14
3,10+
Go Samson buktojuvvui Lehii, de filistalaččat čurvo ávus go vihke su ovddal. Dalle Hearrá vuoigŋa bođii su badjelii. Báttit maiguin su gieđat ledje čadnojuvvon, boatkanedje dego civnnagan liidneárpput, ja čatnasat gahčče moallun su gieđain. 15Samson áiccai das ásena varas oaloldávtti, válddii dan eatnamis ja časkkii dainna jámas duhát olbmá. 16De son dajai:

“Ásena oaloldávttiin mun časken

ovtta joavkku, guoktenai,

ásena oaloldávttiin

mun godden duhát olbmá.”

17Go son lei dadjan dan, de son bálkestii oaloldávtti. Nu dat báiki gohčoduvvui Oaloldáktedievván.

18Samson goikkai sakka, ja son čuorvvui Hearrái: “Don leat addán dán stuorra vuoittu munnje, bálvaleaddjásat, muhto dál mun goikkan jámas ja gárttan birračuohpakeahtes olbmuid gihtii.” 19Dalle Ipmil luddii gobi mii lei Lehis, ja das golggai čáhci. Samson jugai, ja su eallinnávccat máhcce. Nu dat báiki gohčoduvvui Čuorvuájan, ja dat lea Lehis vel otná beaivvige.

20Samson lei Israela duopmárin guoktelogi jagi dan áigge go filistalaččat ráđđejedje.

16

161Oktii go Samson finai Gazas, de son oinnii doppe fuorá ja manai su lusa. 2Go Gaza olbmot gulle ahte Samson lei nissona luhtte, de sii birastahtte viesu ja vuđgŋe oppa ija gávpotpoartta luhtte. Muhto ija sii orro mášus, sii oainnat jurddašedje: “Mii vuordit dassá go iđit čuvggoda, ja dalle mii goddit su.” 3Samson ođii gaskaija rádjái. De son lihkai, dohppii gávpotpoartta uvssaid ja guktuid uksastoalppuid ja gaikkihii daid luovus oktan smarttiin. Son loktii daid olggiid ala ja guttii daid dan várrečohkkii mii lea Hebrona lahka.

Samson ja Delila

416,4 Sorekleagis Timna lahka. >14,1.Soames áiggi geažes Samson ráhkásmuvai muhtin nissonii gii ásai Sorekleagis. Nissona namma lei Delila. 5

16,5
14,15
Filistalaččaid oaivámuččat manne nissona lusa ja dadje sutnje: “Fille su muitalit mas son oažžu stuorra gievravuođas ja mo mii sáhtášeimmet vuoitit su, vai beassat čatnat ja vuolidit su. De don oaččut mis juohkehaččas duhát čuođi silbašekela.”

6Delila dajai Samsonii: “Muital munnje gos don oaččut dan stuorra gievravuođa ja mo du sáhttá čatnat ja vuolidit.” 7Samson vástidii: “Jos mun čadnojuvvon čiežain ođđa suonain mat eai leat goikan, de mun šattan nuollin ja lean nugo earáge olmmoš.” 8Filistalaččaid oaivámuččat bukte Delilai čieža ođđa suona mat eai lean goikan, ja daiguin son čanai Samsona. 9Nuppi lanjas ledje olbmát šokčamen. De Delila čurvii: “Samson, filistalaččat bohtet!” Dalle Samson botkii suonaid dego dat livčče lean gusmon nuovveárpput. Su gievravuođa sivva ii boahtán albma.

10Delila dajai Samsonii: “Don leat beahttán ja gielistan mu! Muital dál mo du sáhttá čatnat.” 11Samson vástidii: “Jos mun čadnojuvvon ođđa báttiiguin mat eai leat adnojuvvon mange bargui, de mun šattan nuollin ja lean nu go earáge olmmoš.” 12Delila válddii ođđa báttiid, čanai daiguin Samsona ja čurvii: “Samson, filistalaččat bohtet!” Nuppi lanjas ledje vuot olbmát šokčamin. Muhto Samson botkii báttiid gieđaidis birra dego árppuid.

13Delila dajai Samsonii: “Dássážii don leat beahttán mu ja gielistan mu. Muital dál mo du sáhttá čatnat.” Samson vástidii: “Jos don gođát mu čieža bárggaldaga oktii čuožžamiiguin ja giddet daid seaidnái giddennávlliin, de mun šattan nuollin ja lean nugo earáge olmmoš.” 1416,14 Vearssa álgu čuovvu ▶ Septuaginta. ▶ Masorehtalaš teaksta álgá ná: “Son giddii giddennávlli seaidnái”.Delila nohkkadii su ja de gođii su čieža bárggaldaga čuožžamiidda ja giddii daid seaidnái. De son čurvii: “Samson, filistalaččat bohtet!” Samson morihii ja gaikkihii luovus sihke giddennávlli ja čuožžamiid.

15Dalle Delila dajai: “Mo don sáhtát dadjat ahte ráhkistat mu, go it muital munnje visot? Golbmii don leat beahttán mu itge leat muitalan munnje, mas du stuorra gievravuohta boahtá.” 16Ja Delila vuorjjai ja váivvidii Samsona duojážassii. Loahpas son lei nu giksašuvvan ahte beanta jámestuvai, 1716,17 nasira >13,5.ja son muitalii Delilai iežas čiegusvuođa: “Ráhkenniibi ii leat goassege guoskan mu oaivái, danin go mun lean Ipmila nasira eatni goaŧu rájes. Jos mu vuovttat ráhkejuvvojit, de mu gievravuohta gáidá mus, ja mun šattan nuollin ja lean nugo earáge olmmoš.”

18Delila ipmirdii ahte Samson lei dal muitalan sutnje iežas čiegusvuođa. Son vuolggahii sáni filistalaččaid oaivámuččaide: “Bohtet! Dál Samson lea muitalan iežas čiegusvuođa.” Oaivámuččat bohte Delila lusa, ja sis lei ruhta fárus. 19Delila nohkkadii Samsona askásis, ja de son rávkkai muhtin olbmá gii ráhkii eret Samsona čieža bárggaldaga. Dalle Samsona gievravuohta gáiddai sus, ja dáinna lágiin Delila vuolidišgođii Samsona. 20Delila čurvii: “Samson, filistalaččat bohtet!” Samson morihii ja jurddašii: “Gal mun nagodan dálge gaikkihit iežan luovus.” Muhto son ii diehtán ahte Hearrá lei gáidan sus.

21

16,21
2 Gon 25,7
16,21 málet gortniid Gordni málejuvvui giehtamilluin maid fáŋggat jorahedje.Filistalaččat dohppejedje su, čuggo su čalmmiid ja dolvo su Gazai. Sii čatne su bronsaláhkkiiguin, ja giddagasas son šattai málet gortniid.

22Muhto su vuovttat mat ledje ráhkejuvvon eret, šaddagohte ođđasis.

23

16,23
1 Sam 5,2eč
Filistalaččaid oaivámuččat čoahkkanedje ávvudit ja oaffaruššat stuorra njuovvanoaffara ipmilasaset Dagonii. Sii dadje:

“Min ipmil lea addán min gihtii

Samsona, vašálažžamet.”

24Go filistalaččat oidne mo Samsonii lei geavvan, de sii máidno ipmileaset ja dadje:

“Min ipmil lea addán min gihtii vašálažžamet

gii duššadii min eatnama

ja gottii eatnagiid min olbmuin.”

25Go sii ledje šaddan buori millii, de sii dadje: “Rávket Samsona deike, vai beassat áccuhit su.” Samson vižžojuvvui giddagasas, ja sii áccuhedje su. Sii bidje su čuožžut bácciid gaskii. 26Samson dajai bártnážii gii láidii su: “Doalvvo mu bácciid báldii, vai beasan doallat daid ja mieigat daidda.” 27Viesu dievva ledje olbmát ja nissonat, ja doppe ledje maiddái buot filistalaččaid oaivámuččat. Gáhtu alde ledje sullii golbmaduhát olbmá ja nissona geahččamin, mo Samson áccuhuvvui.

28Dalle Samson čuorvvui Hearrái: “Hearrá, mu Ipmil, muitte mu! Daga mu gievran velá dán háve, vai beasan mávssahit filistalaččaide guktuid čalmmiidan oktanaga!” 29Ja Samson bijai gieđaid guovtti gaskkamus bácci vuostá maid alde viessu lei, ja guldalii olgeš gieđain nuppi ja gurut gieđain nuppi bácci. 30De son dajai: “Juolun jápmit oktanaga filistalaččaiguin!” De son hoigadii bácciid dakkár fámuin ahte viessu gahčai oaivámuččaid ja buot olbmuid ala geat das ledje. Nu son gottii jámedettiin eanebuid go lei goddán ealedettiin.

31

16,31
13,25
Su vieljat ja oppa su bearaš vižže su ja hávdádedje su su áhči Manoaha hávdái Sora ja Eštaola gaskii. Samson lei leamaš duopmárin Israelis guoktelogi jagi.