Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
12

Jefta ja efraimlaččat

121

12,1
8,1
Efraimlaččat rávke olbmáideaset čoahkkái ja manne Jordana rastá Safonii. Sii dadje Jeftai: “Manin don it rávkan min fárrui, go vulget soahtat ammonlaččaiguin? Mii boaldit du viesu ja du oktan dainna.” 2Jefta vástidii sidjiide: “Dalle go mun ja mu álbmot soađaimet garrasit ammonlaččaiguin, de mun rávken din, muhto dii ehpet boahtán gádjut mu sin gieđas. 3Go mun oidnen ahte dii ehpet áigon veahkehit mu, de mun in beroštan iežan heakkas muhto vulgen soahtat ammonlaččaiguin, ja Hearrá attii sin mu gihtii. Manin dii dál lehpet vuolgán soahtat muinna?”

412,4 Efraima ja Manasse gaskkas Masorehtalaš teaksta ii leat čielggas.De Jefta čohkkii buot Gileada olbmáid, soahttái efraimlaččaiguin ja vuittii sin. Efraimlaččat lávejedje dadjat: “Dii gileadlaččat ehpet leat eará go báhtareaddjit Efraimis, din eananhan lea Efraima ja Manasse gaskkas.” 5

12,5
3,28
7,24
Gileadlaččat válde Jordana gállamiid maid bokte beasai Efraimii. Go efraimlaš báhtareaddjit bohte ja bivde beassat rastá, de gileadlaččat jerre juohkehaččas: “Leatgo don efraimlaš?” Jos olmmái biehttalii, 612,6 šibbolet Hebreagiela mielde “gordneoaivi”. Efraima olbmot jietnadedje dán sáni eará ládje (sibbolet) iežaset suopmana mielde; nu dovddahuvvui guđe čerdii sii gulle.de sii gohččo su dadjat “šibbolet”. Jos son dajai “sibbolet”, danin go ii máhttán jietnadit riekta, de sii dohppejedje su ja godde. Jordana gállamiidda gahčče dalle njealljelogiguokteduhát efraimlačča.

7Jefta lei Israela duopmárin guhtta jagi. De son jámii ja hávdáduvvui ruovttugávpogasas Gileadii.

Eará duopmárat

812,8 betlehemlaš ii Betlehem Judas, muhto Betlehem Galileas, Nasareta lahka. Gč. Jos 19,15.Jefta maŋŋil Israela duopmárin lei betlehemlaš Ibsan. 9Sus ledje golbmalogi bártni ja golbmalogi nieidda. Son náittii buot golbmalogi nieiddas soga olggobeallái ja válddii soga olggobealde golbmalogi nieidda bártniidasas áhkkán. Ibsan lei duopmárin čieža jagi. 10De Ibsan jámii, ja son hávdáduvvui Betlehemii. 11Su maŋŋil Israela duopmárin šattai sebulonlaš Elon. Son lei duopmárin logi jagi. 12De Elon jámii, ja son hávdáduvvui Ajalonii Sebulona eatnamii. 13Su maŋŋil Israela duopmárin lei piratonlaš Abdon, Hillela bárdni. 14Sus ledje njealljelogi bártni ja golbmalogi áddjuba, ja sii riidejedje čiežainlogiin áseniin. Abdon lei duopmárin gávcci jagi. 15De Abdon jámii, ja son hávdáduvvui Piratonii mii lea Efraima eatnamis amaleklaččaid várreeatnamis.

13

Samson riegáda

131

13,1
2,11+
Israellaččat dahke fas dan mii lei bahá Hearrá čalmmiin, ja Hearrá attii sin filistalaččaid gihtii njealljelogi jahkái.

213,2 Sora gávpot Šefelas mii gulai Dana čerdii. Vrd. Jos 15,33; 19,41.Soras lei muhtin Dana čeardda olmmái gean namma lei Manoah. Su áhkká lei sahkuheapme, eaige sus lean mánát. 3De almmustuvai áhkkái Hearrá eŋgel ja dajai: “Mun dieđán ahte don leat sahkuheapme itge leat riegádahttán, muhto don šattat áhpeheapmin ja riegádahtát bártni. 4Várut juhkamis viinni ja garra juhkamuša ja borramis maidege buhtismeahttumiid 513,5 nasira sátni mearkkaša “vihahuvvon”. ▶ nasira. Vrd. 4 Mos 6,1eč; 1 Sam 1,11.go leat áhpeheapmin, danin go bárdni gean don riegádahtát, lea Ipmila nasira juo eatni goaŧu rájes, iige ráhkenniibi goassege oaččo guoskat su oaivái. Son beastigoahtá Israela filistalaččaid gieđas.”

6Nisson manai muitalit boadnjásis: “Mu lusa bođii Ipmila olmmái. Son lei Ipmila eŋgela hápmásaš, hui suorggahahtti. Mun in jearran gos son bođii, iige son muitalan munnje iežas nama. 7Son dajai munnje: Don šattat áhpeheapmin ja riegádahtát bártni. Ale juga viinni alege garra juhkamuša alege bora maidege buhtismeahttumiid, danin go bárdni lea Ipmila nasira eatni goaŧu rájes gitta jápminbeaivvis rádjái.”

8Dalle Manoah rohkadalai Hearrá: “Hearrá, divtte dan Ipmila olbmá gean ledjet vuolggahan, boahtit vel muitalit munnuide maid moai galge dahkat, go bárdni riegáda.” 9Ipmil gulai Manoaha rohkadusa, ja Ipmila eŋgel bođii ođđasis nissona lusa. Nisson lei dalle bealddus, muhto su boadnjá Manoah ii lean dalle das. 10Nisson viehkalii dalán ruoktot ja muitalii boadnjásis: “Dat olmmái gii gieskat bođii mu lusa, almmustuvai fas munnje!” 11Manoah vulggii áhkás mielde. Son manai olbmá lusa ja jearai: “Leatgo don dat olmmái gii sártnui mu áhkáin?” Son vástidii: “De lean.” 12Manoah dajai: “Go du sánit ollašuvvet, de mo moai galge meannudit bártniin, ja maid moai galge dahkat sutnje?” 13Hearrá eŋgel vástidii: “Du áhkká galgá dahkat visot maid mun lean gohččon su dahkat. 14Son ii oaččo borrat maidege mii boahtá viidnemuoras. Son ii oaččo juhkat viinni iige garra juhkamuša iige borrat maidege buhtismeahttumiid. Son galgá váldit vuhtii buot maid mun lean gohččon su váldit vuhtii.” 15

13,15
6,18
Manoah dajai Hearrá eŋgelii: “Divtte munno ájihit du oanehaš, vai besse ráhkadit dutnje gihci.” 16Muhto Hearrá eŋgel vástidii: “Vaikko don ájihivččetge mu, de mun in goit boraše du borramuša. Muhto jos don dáhtut, de ráhkat boaldinoaffara ja oaffaruša dan Hearrái.” Manoah ii diehtán ahte dat lei Hearrá eŋgel, 17
13,17
1 Mos 32,29
ja danin son jearai: “Mii lea du namma? Moai áigo gudnejahttit du go du sánit ollašuvvet.” 18Hearrá eŋgel celkkii: “Manin don jearat mu nama? Mu namma lea ovddolaš.”

19De Manoah vieččai gihci ja borramušoaffara ja oaffarušai daid bávtti alde Hearrái. Hearrá divttii dáhpáhuvvat ipmaša, dan botta go Manoah ja su áhkká geahčadeigga: 20

13,20
6,21+
Go dollanjuokčamat badjánedje áltáris almmi guvlui, de Hearrá eŋgel badjánii oktan dollanjuokčamiiguin. Go Manoah ja su áhkká oinniiga dan, ja soai luoitádeigga muđolassii eatnamii. 21Hearrá eŋgel ii šat almmustuvvan Manoahii iige su áhkkái. Manoah ipmirdii dál ahte olmmái lei Hearrá eŋgel, 22
13,22
6,22+
13,22 Dál moai gal jápme Vrd. 1 Mos 32,30; 2 Mos 33,20.ja son dajai áhkkásis: “Dál moai gal jápme, go letne oaidnán Ipmila.” 23Muhto su áhkká dajai: “Jos Hearrá livččii dáhtton goddit munno, de ii son livčče váldán munnos boaldinoaffara iige borramušoaffara, iige son livčče diktán munno oaidnit iige gullat buot dán.”

2413,24 Samson Namma lea suorggiduvvon hebreagiel sánis man mearkkašupmi lea “beaivváš”.Nisson riegádahtii bártni ja gohčodii su Samsonin. Bárdni rávásmuvai, ja Hearrá buressivdnidii su. 25

13,25
18,12
Hearrá vuoigŋa ádjigođii su go son lei Dana siiddas, Sora ja Eštaola gaskkas.

14

Samsona heajat

14114,1 Timna gávpot Juda ja filistalaččaid eatnama rájá alde.Oktii Samson manai Timnai ja oinnii doppe filistalaš nieidda. 2

14,2
1 Mos 34,4
Go son bođii ruoktot, de son muitalii áhččásis ja eadnásis: “Mun oidnen Timnas filistalaš nieidda. Váldi su munnje áhkkán!” 3
14,3
1 Mos 24,3č
28,1č
5 Mos 7,3
Su áhčči ja eadni dajaiga sutnje: “Iigo du iežat sogas dahje oppa min álbmogis leat dutnje oktage nisson, go don áiggut vuolgit áhká váldit birračuohpakeahtes filistalaččaid gaskkas?” Muhto Samson dajai áhččásis: “Váldde su munnje áhkkán, sutnje mun lean gesson.” 4
14,4
Jes 28,29
Su vánhemat eaba ipmirdan ahte dat lei Hearrá dáhttu, ja ahte Hearrá lei oččodeamen riidalanášši filistalaččaiguin. Filistalaččat oainnat ráđđejedje dalle Israela.

5Samson vulggii vánhemiiddisguin Timnai. Go sii ledje joavdan Timna viidnegárddiid lusa, de bođii ledjon čearggu Samsona ovddal. 6

14,6
3,101 Sam 17,34č
Dalle Hearrá vuoigŋa bođii Samsona badjelii, ja son gaikkodii ledjona báljes gieđaiguin dego dat livččii leamaš gihcci. Muhto vánhemiiddásis son ii muitalan maid lei dahkan. 7De son manai gávpogii ja sártnodii nieiddain, ja son liikui niidii sakka.

8Muhtin áiggi geažes Samson vulggii fas Timnai, vai beassá váldit nieidda áhkkán. Son earránii bálgás geahččat ledjona ráppi ja oinnii ahte dan siste lei mieđašeatnemoahti ja honnet. 9Son faskkui honnega gieđaidasas ja borai dan váccedettiin. Go son bođii vánhemiiddis lusa, de son attii sudnuidege honnega, ja soai boraiga. Muhto son ii muitalan sudnuide ahte lei faskon honnega ledjona gorudis.

10Samsona áhčči manai nieidda ruktui, ja Samson lágidii doppe feastta, nugo nuorra olbmát lávejedje dahkat. 11Go timnalaččat oidne ahte Samson lei boahtán, de sii válljejedje golbmalogi headjaolbmá orrut suinna. 1214,12 árvidepmoša Vrd. 1 Gon 10,1; Sát 1,6; Esek 17,2.Samson dajai sidjiide: “Mun bijan didjiide árvidepmoša. Jos dii árvidehpet dan dán headjavahku áigge, de mun attán didjiide golbmalogi liidnebáiddi ja golbmalogi ávvubiktasa. 13Muhto jos dii ehpet árvit, de dii galgabehtet addit munnje golbmalogi liidnebáiddi ja golbmalogi ávvubiktasa.” Sii celke: “Muital árvidepmošat, miihan guldalit!” 14Samson dajai sidjiide:

“Bođii borešis borramuš,

bođii gievrra siste njálggat.”

Golmma beaivvi geažes sii eai lean vel árvidan árvidepmoša. 15Njealját beaivvi sii dadje Samsona áhkkái: “Fille boatnját čilget midjiide árvidepmoša, muđui mii boaldit du áhči viesu ja du oktan dainna. Vai lehpetgo dii bovden min deike dan nammii ahte beassabehtet speadjat min?” 16Samsona áhkká manai čieru boatnjás lusa ja dajai: “Donhan vašuhat mu itge ráhkis! Don bidjet mu álbmogii árvidepmoša, muhto it čilge dan munnje.” Samson vástidii: “Mun in leat čilgen dan in áhččásan inge eadnásange. Dutnjego mun dalle galggašin čilget dan?” 17Áhkká čierui ja vuorjjai Samsona heajaid čihččet beaivvi rádjái. Go áhkká vuorjjai su nu sakka, de čihččet beaivvi son viimmat čilgii árvidepmoša áhkkásis. Áhkká muitalii čilgehusa iežas álbmoga olbmuide, 18ja čihččet beaivvi ovdal go beaivváš luoitádii, gávpoga olbmát dadje Samsonii:

“Mii njálgát go honnet,

mii gievrrat go ledjon?”

Samson dajai sidjiide:

“Jos dii ehpet livčče jorgon mu guigguin,

de ehpet livčče árvidan mu árvidepmoša.”

19
14,19
3,10+
De Hearrá vuoigŋa bođii Samsona badjelii. Son manai Aškelonii ja časkkii doppe jámas golbmalogi olbmá, nuolai sis biktasiid ja attii daid daidda geat ledje čilgen árvidepmoša. Moaris son vulggii ruoktot. 20Muhto Samsona áhkká náitojuvvui Samsona lagamus headjaolbmái.