Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
10

Tola ja Jair

101Abimeleka jápmima maŋŋil Israela gáddjun čuožžilii isaskarlaš Tola, Pua bárdni ja Dodo áddjut. Son ásai Šamiris Efraima várreeatnamis. 2Son lei duopmárin Israelis guoktelogigolbma jagi. De son jámii ja hávdáduvvui Šamirii. 3Su maŋŋil Israela duopmárin šattai gileadlaš Jair gii lei duopmárin guoktelogiguokte jagi. 4

10,4
4 Mos 32,41
1 Muit 2,22
Sus ledje golbmalogi bártni geat riidejedje golmmainlogiin ásenoriin, ja sis ledje Gileadis golbmalogi gávpoga maid vel odnenai gohčodit Jaira siidan. 5Jair jámii, ja son hávdáduvvui Kamonii.

Ammonlaččat áŧestit Israela

6

10,6
2,11+
Israellaččat dahke vuot dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin. Sii bálvaledje Baal-ipmiliid ja Astarte-ipmiliid ja velá aramealaččaid, sidonlaččaid, moablaččaid, ammonlaččaid ja filistalaččaid ipmiliid. Sii hilgo Hearrá eaige šat bálvalan su. 7
10,7
2,14+
Dalle Hearrá moaráhuvai Israelii ja attii sin filistalaččaid ja ammonlaččaid gihtii.

8Ammonlaččat áŧestedje ja sorde gávccinuppelohkái jagi daid israellaččaid geat ásse Jordana don bealde Gileadis, amorlaččaid eatnamis. 9De sii bohte Jordana rastá ja fallehedje Juda, Benjamina ja Efraima čearddaid olbmuid. Israel lei stuorra áŧestusas. 10

10,10
3,9+
Dalle israellaččat čurvo Hearrái ja dadje: “Mii leat suddudan du vuostá, mii leat hilgon Ipmileamet ja bálvalan Baal-ipmiliid.” 11Hearrá celkkii sidjiide: “Go egyptalaččat, amorlaččat, ammonlaččat, filistalaččat, 12sidonlaččat, amaleklaččat ja midjanlaččat sorde din, de dii čuorvvuidet munnje, ja mun gádjon din sin gieđas. 13
10,13
1 Sam 8,8
Muhto dii hilgguidet mu ja bálvališgođiidet eará ipmiliid. Dan dihte mun in šat gájo din. 14
10,14
5 Mos 32,37č
Jer 2,28
Čurvot dal daidda ipmiliidda maid lehpet válljen. Gádjoset dat din go lehpet heađis.” 15
10,15
1 Sam 12,10
Israellaččat dadje Hearrái: “Mii leat suddudan. Daga midjiide maid anát buorrin, go fal dán háve gájut min.” 16
10,16
1 Mos 35,24
Jos 24,23
1 Sam 7,4
Sii jávkadedje vieris ipmiliiddiset ja bálvaledje fas Hearrá. Dalle Hearrá ii šat gierdan oaidnit israellaččaid gillámuša.

17Ammonlaččat rávkojuvvojedje čoahkkái, ja sii dahke soahtesiidda Gileadii. Dalle israellaččatnai čoahkkanedje, ja sii dahke soahtesiidda Mispai. 18Gileadlaččat ja sin oaivámuččat dadje guhtet guoibmáseaset: “Dat gii ovddimustá vuolgá soahtat ammonlaččaiguin, šaddá Gileada ássiid oaivámužžan.”

11

Jefta

111

11,1
Hebr 11,32
Gileadlaš Jefta lei jálus soahteolmmái. Son lei muhtun fuorá ja Gilead-nammasaš olbmá bárdni. 2
11,2
1 Mos 21,10
Maiddái Gileada áhkká riegádahtii boadnjásis bártniid. Go sii rávásmuvve, de sii ádje Jefta eret ja dadje: “Dus ii leat árbeoassi áhččámet viesus, danin go don leat vierronissona bárdni.” 311,3 Tob aramealaš guovlu Gileada nuorttadavábealde.Jefta báhtarii vieljainis ja ásai Toba eatnamii. Doppe su lusa čoagganedje luovosolbmát, ja sii jođašedje suinna.

4

11,4
10,9eč
Muhtun áiggi geažes ammonlaččat soahttájedje israellaččaiguin. 5Go sii fallehedje israellaččaid, de Gileada vuorrasat vulge viežžat Jefta Toba eatnamis. 6Sii dadje Jeftai: “Álgge min njunušolmmájin, vai mii nagodit soahtat ammonlaččaiguin.” 7Jefta vástidii Gileada vuorrasiidda: “Dii vašuheiddet mu ja ájiidet mu áhččán viesus. Manin dii boahtibehtet mu lusa dál, go lehpet heađis?” 8Vuorrasat vástidedje: “Aiddo dan dihte mii leatge boahtán du lusa. Vuolgge min mielde soahtat ammonlaččaiguin, de don šattat buot Gileada ássiid oaivámužžan.” 9Jefta dajai Gileada vuorrasiidda: “Jos dii doalvubehtet mu ruoktot soahtat ammonlaččaiguin, ja Hearrá diktá mu vuoitit sin, de mun šattan din oaivámužžan.” 10
11,10
1 Sam 12,5
Jer 29,23
42,5
Mal 2,14
Vuorrasat dadje: “Hearrá lea min duođašteaddjin; mii lohpidit dahkat nugo don dajat.” 11Dalle Jefta vulggii Gileada vuorrasiid mielde, ja álbmot dagai su oaivámužžan ja njunušolmmájin. Mispas Jefta nannii Hearrá muođuid ovddas dan maid lei dadjan.

12Jefta vuolggahii áirasiid ammonlaččaid gonagasa lusa jearrat: “Mii munnos lea čoavddekeahttá gaskaneame, go don bahkket mu eatnamii?” 13

11,13
4 Mos 21,24
11,13 Arnon, Jabbok Jordana oalgejogat.Ammonlaččaid gonagas vástidii Jefta áirasiidda: “Go israellaččat ledje boahtimin Egyptas, de sii válde mu eatnama mii lea Arnona ja Jabboka gaskkas, gitta Jordana rádjái. Atte dál riidalkeahttá munnje visot ruoktot!” 14Jefta vuolggahii fas áirasiid ammonlaččaid gonagasa lusa 15
11,15
5 Mos 2,918eč
cealkit: “Ná dadjá Jefta: Israellaččat eai leat váldán moablaččaid eaige ammonlaččaid eatnama. 16Go sii ledje boahtimin Egyptas, de sii vádjoledje meahci čađa Ruksesmerrii ja doppe Kadešii. 17
11,17
4 Mos 20,14eč
Doppe sii vuolggahedje áirasiid Edoma gonagasa lusa bivdit lobi johtit su eatnama čađa, muhto son ii dáhtton gullat sin. Sii vuolggahedje áirasiid maiddái Moaba gonagasa lusa, muhto ii songe dáhtton gullat sin, ja nu israellaččat gárte orrot Kadešii. 18
11,18
4 Mos 21,13
Dasto sii vádjoledje meahci čađa, garve Edoma ja Moaba ja bohte Moaba nuorttabeallái. Sii luoitaledje Arnona don beallái, muhto eai rasttildan rádjejoga Moaba eatnamii. 19
11,19
4 Mos 21,21–26
Israellaččat vuolggahedje áirasiid amorlaččaid gonagasa Sihona lusa gii ráđđii Hešbonis, ja sihte su luoitit sin iežas eatnama čađa, vai besset dohko gosa ledje áigumin. 20Muhto Sihon ii suovvan israellaččaid johtit iežas eatnama čađa. Son čohkkii oppa soahteveagas, luoitalii Jahsai ja soahttái Israeliin. 21Hearrá, Israela Ipmil, attii Sihona ja oppa su soahteveaga israellaččaid gihtii. Dasto israellaččat válde oppa eatnama amorlaččain geat ásse doppe. 22Sii válde oppa amorlaččaid eatnama Arnona rájes gitta Jabboka rádjái ja meahci rájes gitta Jordana rádjái. 23Hearrá, Israela Ipmil, ájii amorlaččaid eret iežas álbmoga Israela ovddas, ja dál don áiggut váldit sin eatnama! 24
11,24
4 Mos 21,29
Almma lea nu ahte go du ipmil Kemoš lea ádján muhtin álbmoga du ovddas, de don válddát sin eatnama, ja go Hearrá, min Ipmil, lea ádján muhtin álbmoga min ovddas, de mii váldit sin eatnama? 25Leatgo don buoret go Moaba gonagas Balak, Sippora bárdni? Son ii riidalan israellaččaiguin iige soahtan singuin. 26Israellaččat leat ássan Hešbonis ja dan birasgávpogiin, Aroeris ja dan birasgávpogiin ja buot gávpogiin goappáge bealde Arnona juo golbmačuođi jagi. Manne dii ehpet juo ovdal váldán daid? 27
11,27
1 Sam 24,16
Mun in leat dahkan maidege du vuostá, muhto don baicca dagat stuorra vearrivuođa mu vuostá go fallehat mu. Dubmejehkos dál Hearrá, gii lea duopmár, israellaččaid ja ammonlaččaid riiddu.” 28Muhto ammonlaččaid gonagas ii beroštan dain sániin maid Jefta cealkkihii sutnje.

29

11,29
3,10+
Dalle Hearrá vuoigŋa bođii Jefta badjelii. Son manai Gileada ja Manasse čađa ja bođii Mispai mii lea Gileadis. Doppe son vulggii soahtat ammonlaččaiguin. 30Jefta attii Hearrái dán lohpádusa: “Jos don attát ammonlaččaid mu gihtii, 3111,31 boaldinoaffarin Láhka ja profehtat atne olmmošoaffariid dohkketmeahttumin. Vrd. 3 Mos 18,21; Mi 6,7č.de mun lohpidan dutnje ahte dat gii ovddemus boahtá mu viesu uvssas mu ovddal go lean máhccamin ruoktot vuoitin, gullá Hearrái ja oaffaruššojuvvo boaldinoaffarin.”

32Jefta vulggii soahtat ammonlaččaiguin, ja Hearrá attii sin su gihtii. 33

11,33
8,28
Son časkkii oppa sin soahteveaga ja válddii sin eatnama Aroera rájes gitta Minnita guovllu rádjái, guoktelogi gávpoga, ja gitta Abel Keramima rádjái. Nu israellaččat vuolidedje ammonlaččaid.

Jefta nieida

34

11,34
1 Sam 18,6
Go Jefta máhcai ruktosis Mispai, de su ovddal bođii dánsumiin ja rumbbu dearpamiin su iežas nieida. Son lei su áidna mánná; earret su sus ii lean bárdni iige nieida. 35
11,35
4 Mos 30,3
5 Mos 23,21
Sárd 5,3č
11,35 gaikkodii biktasiiddis morraša dahje suorganeami mearka. ▶ moraštanvierut.Go Jefta oinnii nieiddas, de son gaikkodii biktasiiddis ja dajai: “Vuoi nieiddažan, makkár bákčasa ja morraša don buvttát munnje! Mun lean dahkan Hearrái lohpádusa maid in sáhte váldit ruoktot.” 36Dalle nieida dajai: “Áhčážan, jos don leat dahkan Hearrái lohpádusa, de daga munnje nugo leat lohpidan, dál go Hearrá lea diktán du mávssahit vašálaččaidasat ammonlaččaide.” 37Son dajai vel: “Mun ánun dušše dán: Atte munnje guokte mánu, vai mun beasan ustibiiddánguin mannat váriide čierrut dan ahte šattan jápmit nieidan.” 38Jefta dajai sutnje: “Mana fal!” Jefta divttii nieiddas mannat guovtte mánnui. Nieida vulggii ustibiiddisguin váriide ja čierui doppe iežas nieidavuođa. 39Go guokte mánu ledje gollan, de son máhcai áhčis lusa. Jefta dagai sutnje nugo lei lohpidan Hearrái, ja su nieida jámii eadneviđá. Israelis šattai vierrun 40ahte nieiddat juohke jagi manne njealji beaivái máidnut gileadlaš Jefta nieidda.

12

Jefta ja efraimlaččat

121

12,1
8,1
Efraimlaččat rávke olbmáideaset čoahkkái ja manne Jordana rastá Safonii. Sii dadje Jeftai: “Manin don it rávkan min fárrui, go vulget soahtat ammonlaččaiguin? Mii boaldit du viesu ja du oktan dainna.” 2Jefta vástidii sidjiide: “Dalle go mun ja mu álbmot soađaimet garrasit ammonlaččaiguin, de mun rávken din, muhto dii ehpet boahtán gádjut mu sin gieđas. 3Go mun oidnen ahte dii ehpet áigon veahkehit mu, de mun in beroštan iežan heakkas muhto vulgen soahtat ammonlaččaiguin, ja Hearrá attii sin mu gihtii. Manin dii dál lehpet vuolgán soahtat muinna?”

412,4 Efraima ja Manasse gaskkas Masorehtalaš teaksta ii leat čielggas.De Jefta čohkkii buot Gileada olbmáid, soahttái efraimlaččaiguin ja vuittii sin. Efraimlaččat lávejedje dadjat: “Dii gileadlaččat ehpet leat eará go báhtareaddjit Efraimis, din eananhan lea Efraima ja Manasse gaskkas.” 5

12,5
3,28
7,24
Gileadlaččat válde Jordana gállamiid maid bokte beasai Efraimii. Go efraimlaš báhtareaddjit bohte ja bivde beassat rastá, de gileadlaččat jerre juohkehaččas: “Leatgo don efraimlaš?” Jos olmmái biehttalii, 612,6 šibbolet Hebreagiela mielde “gordneoaivi”. Efraima olbmot jietnadedje dán sáni eará ládje (sibbolet) iežaset suopmana mielde; nu dovddahuvvui guđe čerdii sii gulle.de sii gohččo su dadjat “šibbolet”. Jos son dajai “sibbolet”, danin go ii máhttán jietnadit riekta, de sii dohppejedje su ja godde. Jordana gállamiidda gahčče dalle njealljelogiguokteduhát efraimlačča.

7Jefta lei Israela duopmárin guhtta jagi. De son jámii ja hávdáduvvui ruovttugávpogasas Gileadii.

Eará duopmárat

812,8 betlehemlaš ii Betlehem Judas, muhto Betlehem Galileas, Nasareta lahka. Gč. Jos 19,15.Jefta maŋŋil Israela duopmárin lei betlehemlaš Ibsan. 9Sus ledje golbmalogi bártni ja golbmalogi nieidda. Son náittii buot golbmalogi nieiddas soga olggobeallái ja válddii soga olggobealde golbmalogi nieidda bártniidasas áhkkán. Ibsan lei duopmárin čieža jagi. 10De Ibsan jámii, ja son hávdáduvvui Betlehemii. 11Su maŋŋil Israela duopmárin šattai sebulonlaš Elon. Son lei duopmárin logi jagi. 12De Elon jámii, ja son hávdáduvvui Ajalonii Sebulona eatnamii. 13Su maŋŋil Israela duopmárin lei piratonlaš Abdon, Hillela bárdni. 14Sus ledje njealljelogi bártni ja golbmalogi áddjuba, ja sii riidejedje čiežainlogiin áseniin. Abdon lei duopmárin gávcci jagi. 15De Abdon jámii, ja son hávdáduvvui Piratonii mii lea Efraima eatnamis amaleklaččaid várreeatnamis.