Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
5

Viidnegárdelávlla

51

5,1
Sál 80,9eč
Jer 2,21
Matt 21,33eč
5,1 ráhkis ustiban Veardádus álgá ráhkisvuođa lávllan, mas viidnegárdi govvida ráhkkása, gč. All 1,6.Mun dáhtun lávlut ráhkis ustiban lávlaga,

mu ustiba ja su viidnegárddi lávlaga.

Mu ustibis lei viidnegárdi

šattolaš dievás.

2Son guohkai dan,

rájai das geđggiid

ja gilvvii dasa buriid viidnemuoraid.

Son huksii dasa fáktentoartna

ja čuolai báktái bohčingári.

Son doaivvui oažžut njálgga viidnemurjjiid,

muhto viidnegárdi šaddadii

sutnje rihča viidnemurjjiid.

3Ja dál, Jerusalema ássit ja

Juda olbmát, dubmejehket

mu ja mu viidnegárddi gaskka!

4Maid mun livččen sáhttán

vel dahkat viidnegárdásan

maid in juo lean dahkan?

Mun doivon oažžut njálgga viidnemurjjiid,

manne dat de šaddadiige rihččagiid?

5

5,5
Sál 80,13
Dál mun muitalan didjiide

maid áiggun dahkat viidnegárdásan.

Mun gaikkun dan birra áiddi

nu ahte dat guorbá,

mun njeaiddán dan muvrra

nu ahte dat duolbmašuvvá.

6

5,6
7,23
Am 4,7
Mun guođán dan goarránit.

Dat ii šat čuhppojuvvo, ii guhkkojuvvo,

dat šaddada bastilislánjáid ja gáskálasaid.

Mun gielddán balvvaid arvimis dasa.

7

5,7
Sál 80,9
Jes 3,14č
Jak 5,4
Hearrá, Almmiveagaid Ipmila,

viidnegárdi lea Israel,

Juda čearda su ráhkis šaddogárdi.

Son doaivvui vuoigatvuođa,

muhto bođii veahkaváldi,

son sávai vuoigatlašvuođa,

muhto šattai vuoigatmeahttunvuohta.

Vuoi din!

8

5,8
Mi 2,2
Vuoi din geat laktibehtet viesu vissui

ja bealddu beldui,

dassážii go ii báze šat sadji,

ja dii okto eaiggáduššabehtet eatnama!

9

5,9
6,11
Hearrá, Almmiveagaid Ipmil,

lea almmustahttán munnje dán:

Duođaid, eatnat viesut báhcet ávdimin,

stuorra ja čáppa viesut

almmá ássiid haga.

105,10 ovtta fárpala okta bat, mii lea 36,4 lihttera. ovtta mihtu gortniid okta mihttu lea efa, 36,4 lihttera; logi mihtu lea homer, 364 lihttera.Logi plovenviidodaga gárdi

addá dušše ovtta fárpala viinni,

logi mihtu gilvagat

dušše ovtta mihtu gortniid.

11Vuoi daid geat lihkket iđđesárrat

ohcat garra juhkamuša,

daid geat bánžžagit viinnis

gitta maŋŋiteahkedii!

12

5,12
Sál 28,5
Am 6,5č
Sin illun leat lyrat ja hárppat,

rumbbut ja njurgganasat,

ja viidni golgá sin jugalmasain.

Muhto Hearrá dujiid sii eai oainne,

su gieđaid daguid sii eai áicca.

13Dan dihte mu álbmot

dolvojuvvo eatnamisttis

ovdal go sii oppa árviditge.

Dan stuorrát jápmet nealgái,

dan šlámaideaddji joavku goiká jámas.

14

5,14
4 Mos 16,30
Hab 2,5
Danin jábmiidáibmu lea galjidan njielus

ja rahpan njálmmis caggasii.

Dohko njidjet gávpoga stuorrát,

dohko šlámaideaddji joavku

oktan ávvudemiinis.

15

5,15
2,91117
Olmmoš šaddá vuollánit,

olmmái ferte čippostit,

ja čeavlás čalmmit gehččet eatnamii.

16

5,16
Alm 16,5
Muhto Hearrá, Almmiveagaid Ipmil,

lea stuoris go son dubme,

Bassi Ipmila bassivuohta

lea oaidnimis su vuoigatlaš duomuin.

17

5,17
7,25
Doppe lábbát ohcet guohtuma

dego láidomis,

gihcit guhtot rikkis olbmuid

viessobázahasain.

18Vuoi daid geat gesset suttu

gielisvuođa báttiin,

sivalašvuođa dego fievrrut vovnnaid,

19

5,19
Jer 17,15
Mal 2,17
daid geat dadjet:

“Vare son doamašii,

vare son dagašii fargga daguidis,

vai mii beassat oaidnit dan.

Vare ollašuvašii

dat maid Israela Bassi lea mearridan,

vai oažžut vásihit dan.”

20

5,20
Job 17,12
Am 5,7
6,12
Vuoi daid geat gohččot bahá buorrin

ja buori bahán,

geat dahket seavdnjadasa čuovgan

ja čuovgga seavdnjadassan,

rihččaga njálggisin ja njálgá rihčan!

21

5,21
Sát 3,7
Rom 12,16
Vuoi daid geat atnet iežaset viissisin

ja leat iežaset mielas hui jierpmálaččat!

22Vuoi daid geat leat sáŋgárat

viidneruhku guoras,

gievrrat seaguhit garra juhkamuša!

23

5,23
Sát 17,15
Esek 13,19
Sii áššehuhttet sivalačča

go ožžot duolgguid.

Dain geat leat sivaheamit,

sii biehtadit vuoigatvuođa.

24

5,24
47,14
Dan dihte: Nugo dolla loaktá oalggaid

ja suoinnit jávket dollii,

nu misket sin ruohttasat

ja sin lieđit bosastuvvojit gavjan.

Sii leat hilgon Hearrá,

Almmiveagaid Ipmila, lága,

sii leat badjelgeahččan Israela Basi sáni.

25

5,25
9,121721
10,4
Hab 3,6
Dan dihte Hearrá moaráhuvvá

iežas álbmogii,

son bajida gieđa ja časká.

Dalle várit doarggistit,

ja gáhtain njaŋgájit rupmašat dego durdi.

Dattetge su moarri ii leat sožžon,

su giehta lea ain bajiduvvon.

Vašálaš boahtá gáidosis

26

5,26
7,18
11,12
18,3
Jer 5,15
5,26 gáiddus álbmogii assyrialaččat, geaid Hearrá dáhttu geavahit ráŋggáštit iežas jeagohis álbmoga. Vrd. 10,5č.Hearrá lokte soahteleavgga

gáiddus álbmogii,

rávká dan soahteolbmáid eatnama ravddain.

Johtilit dat bohtet,

27ii oktage váibba, ii oktage guossal,

ii oktage adjágastte, ii oktage oađestuva.

Ii ovttage boagán loačča,

ii ovttage gámagarca boatkan.

28Sin njuolat leat basttálmahttojuvvon,

buot dávggit leat gealdagasas.

Heasttagaccat leat garrasat dego didnu,

vovnnaid juvllat dego jorribiegga.

29Sin čeargun lea dego ledjona čeargun,

sin jietna dego nuorra ledjona jietna.

Hara sii dohppejit sállašii

ja gesset dan eret,

iige oktage sáhte dan gádjut.

30

5,30
8,22
17,12eč
Dan beaivvi dat gáiddus álbmot

boahtá dán eatnamii mára,

dat máraida dego mearra.

Gosa olmmoš ain geahčasta,

de lea dušše seavdnjadas ja áŧestus.

Seavdnjadas lea jávkadan čuovgasa.

6

Ipmil rávká Jesaja profehtan

61

6,1
2 Mos 24,10
40,34
Alm 4,2
Gonagas Ussia jápminjagi mun oidnen Hearrá: Son čohkkái alla ja aliduvvon truvnnus, ja su oalgebiktasa healmmit devde tempela. 2
6,2
2 Mos 3,6
1 Gon 19,13
Jes 14,29
6,2 serafat almmálaš sivdnádusat mat bálvalit Ipmila. Hebreagillii saraf mearkkaša “buollit”. Vrd. 14,29; 30,6 gos sátni adnojuvvo čujuhit girdi guvddiide ja gearbmašiidda. Vrd. 4 Mos 21,6eč.Su bajábealde čužžo serafat, guhtta soaji guđesge. Guvttiin sii gokče ámadaju, guvttiin sii gokče julggiid, ja guvttiin sii girde. 3
6,3
Sál 72,19
Hab 3,3
Alm 4,8
Sii čurvo guhtet guimmiidasaset:

“Bassi, bassi, bassi lea Hearrá Sebaot,

Oppa eatnama dievva lea su hearvásvuohta.”

4
6,4
2 Mos 40,34
1 Gon 8,10č
Esek 10,4
Alm 15,8
6,4 uvssa lasáid >1 Gon 6,33č.Čuorvvas bijai uvssa lasáid doarggistit, ja tempela devddii suovva. 5
6,5
2 Mos 19,21
33,20
Duop 6,22č
13,22
Mun celken:

“Vuoi mu, mun duššan!

Mus leat buhtismeahttun baksamat,

ja mun ásan álbmoga gaskkas

mas leat buhtismeahttun baksamat,

ja dál mu čalmmit leat oaidnán Gonagasa,

Hearrá, Almmiveagaid Ipmila.”

6Dalle okta serafain girddii mu lusa, ja su gieđas lei buolli čađđa maid son lei váldán áltáris basttaiguin. 7
6,7
Jer 1,9
Dan 10,16eč
Sak 3,4
Dainna son guoskkahii mu njálmmi ja celkkii: “Go dát guoská du baksamiidda, de du suddovealgi váldojuvvo eret, ja du suddu soabahuvvo.” 8Ja mun gullen Hearrá jiena. Son celkkii: “Gean mun vuolggahan, gii vuolgá min áirrasin?” Mun vástidin: “Dás mun lean, vuolggat mu!” 9
6,9
Esek 12,2
Matt 13,14
Mark 4,12
Luk 8,10
Joh 12,40
Apd 28,26
Rom 11,8
Son celkkii:

“Mana ja cealkke dán álbmogii:

‘Dii gullabehtet, muhto ehpet ipmir,

dii oaidnibehtet, muhto ehpet ádde.’

10

6,10
5 Mos 29,4
Jes 63,17
Jer 5,21
6,10
Buoššut dán álbmoga váimmu,

dahpa sin beljiid, govčča sin čalmmiid,

amaset oaidnit maidege ja gullat maidege,

amaset ipmirdit maidege ja jorgalit

ja šaddat buoriduvvot.”

11
6,11
5,9
Mun jerren: “Man guhkes áigái, Hearrá?” Son vástidii:

“Dassážii go gávpogat šaddet čievračopman

iige oktage ása dain,

dassážii go viesut leat ávdimin,

ja bealdoeatnamat šaddet meahccin.”

12

6,12
5 Mos 28,64
Hearrá doalvu olbmuid guhkás,

ja eanan báhcá ávdimin.

136,13 Masorehtalaš teaksta ii leat čielggas.Jos logádas báhcá,

de datge duššaduvvo,

dego dalle go olmmoš gággá bajás

terebintta dahje áikka jalgŋá.

– Dat jalŋŋis lea bassi sohka.

7

Sáhka gonagas Ahasii

71

7,1
2 Gon 16,5eč
Dan áigge go Ahas, Jotama bárdni, Ussia áddjut, lei Juda gonagassan, de Arama gonagas Resin vulggii ovttas Israela gonagasain Pekahiin, Remalja bártniin, fallehit Jerusalema, muhto soai eaba nagodan váldit gávpoga. 27,2 Efraim dás oppa Davviriika.Go Davida vissui muitaluvvui ahte aramealaččat ledje luoitalan Efraimii, de doarggistii juohkehačča váibmu, sihke gonagasa ja álbmoga, dego vuovddi muorat doarggistit biekkas. 37,3 Šear Jašub symbolalaš namma mii sáhttá mearkkašit “bázahus jorgala”. Vrd. 8,3; 10,21. kanála dat kanála buvttii čázi Gihonádjagis Kedronleagis gávpogii Vuolleáldái. Gč. 22,9.Dalle Hearrá celkkii Jesajai: “Mana bártniinat Šear Jašubiin deaivvadit Ahasiin. Son lea Badjeáldása kanála geažes Dállengietti luottas. 4Daja sutnje: Ale leabohuva! Ale bala alege dorvvuhuva dán guovtti borggisteaddji ráddebihtá, Resina ja su aramealaččaid ja Remalja bártni dihte. Ale bala sin buolli vašis. 5Aramealaččat leat gal hutkan baháid du vuostá, nu maiddái Efraim ja dan oaivi Remalja bárdni. Sii leat dadjan: 6‘Vulgot Judai ja suorggahehkot eatnama! Mii vuolidit dan ja dahkat Tabeala bártni dan gonagassan.’

7

7,7
8,10
Muhto Hearrá Ipmil cealká ná:

Ii dat dáhpáhuva, ii dat šatta.

8Damaskus ráđđe Arama,

ja Resin ráđđe Damaskusa.

Velá guhttalogivihtta jagi,

ja Efraim lea duššaduvvon,

dat ii leat šat álbmot.

9

7,9
2 Muit 20,20
Samaria ráđđe Efraima,

ja Remalja bárdni ráđđe Samaria.

Jos dii ehpet oskko,

de ehpet ceavzze.”

Su namma lea Immanuel

10Hearrá sártnui vel Ahasii: 11“Bivdde mearkka Hearrás, Ipmilisttát. Bivdde dan vuollin jábmiidáimmus dahje badjin allagasas.” 12

7,12
5 Mos 6,16
Muhto Ahas vástidii: “In bivdde. Mun in áiggo geahččalit Hearrá.” 13Dalle Jesaja dajai: “Gula dál, Davida sohka! Iigo das leat galle ahte dii eahpidehpet olbmuid fámu? Eahpidehpetgo dii velá mu Ipmila fámuge? 14
7,14
8,810
Matt 1,23
Luk 1,31
7,14 Nieida Septuaginta, Boares testamentta greikkagiel jorgalus, atná sáni “buhtis nieida”, ja vearsa siterejuvvo dan hámis Matt 1,23. Immanuel Hebreagiela mielde “Ipmil (lea) minguin”. Vrd. 8,10; 9,6; Mi 5,2.Dan dihte Hearrá ieš addá didjiide mearkka: Nieida šaddá áhpeheapmin ja riegádahttá bártni ja bidjá sutnje namman Immanuel. 15
7,15
5 Mos 1,39
Lávcca ja honnega son borrá dassá go oahppá hilgut bahá ja válljet buori. 16
7,16
2 Gon 15,29
16,9
Muhto ovdal go bárdni lea oahppan hilgut bahá ja válljet buori, de báhcá ávdimin dat eanan man gonagasa guoktás don balat. 17
7,17
1 Gon 12,16eč
7,17 Efraim earránii Judas go riika juhkkojuvvui Salomo jápmima maŋŋil, 931 o.Kr. Vrd. 1 Gon 12.Hearrá vuolggaha du ja du álbmogii ja áhčát sohkii dakkár beivviid mat eai leat leamaš dan rájes go Efraim earránii Judas – son vuolggaha Assyria gonagasa.”

Soađi heavahus

187,18 njurge Hearrá dáhttu rávkat fámolaš riikkaid ja geavahit daid gaskaoapmin ráŋggáštit Juda. Gč. 5,26.Dan beaivvi Hearrá njurge

deike čurohiid Egypta eanuin

ja mieđašeniid Assyrias.

19Oppa moahti boahtá ja seaivu

gorssaide ja bákteskoaruide,

miehtá bastilislánjáid ja suovkkaid.

20

7,20
10,5
Dan beaivvi Hearrá ráhke

niibbiin maid lea láigohan

don bealde Eufrata

– Assyria gonagasain –

vuovttaid ja rumašguolggaid,

velá skávžžáidge niibi dis čuohppá.

21Dan beaivvi olmmoš ealiha gusa ja moadde sávzza. 22Dattetge son oažžu nu ollu mielkki ahte borrá lávcca. Lávcca ja honnega ožžot borrat buohkat geat leat báhcán eatnamii.

23Dan beaivvi dan eatnamis mas dál leat duhát viidnemuora, ja mii lea duhát silbašekela veara, šaddet dievva bastilislánját ja gáskálasat. 24Olbmot mannet dohko njuolaiguin ja dávggiin, danin go eatnamis šaddet dievva bastilislánját ja gáskálasat. 25

7,25
5,17
Daid várrevilttiid maid olbmot dál guhkket guhkiin, sii garvet bastilislánjáid ja gáskálasaid dihte. Dat šaddet gusaid guohtuneanamin ja sávzzaid duolmmahahkan.