Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
36

Assyria gonagas Sanherib falleha Juda

361

36,1
2 Gon 18,13eč
2 Muit 32,1eč
36,1 Kap. 36-39 lea eanas seammalágán go 2 Gon 18,13–20,19.Gonagas Hiskia njealljenuppelogát ráđđenjagi Assyria gonagas Sanherib fallehii Juda ladnegávpogiid ja válddii daid. 2
36,2
7,3
Lakišis son vuolggahii soahteveagaidis oaivámučča oktan stuorra soahteveagain Jerusalemii muitalit gonagas Hiskiai sága. Soahteveagaid oaivámuš bisánii Bajitáldá čáhcerenne buohta, Dállengietti geainnu gurrii. 3
36,3
22,15eč20
Šloahttaoaivámuš Eljakim, Hilkia bárdni, manai su ovddal oktan riikkačálli Šebnain ja gonagasa čálliin Joahiin, Asafa bártniin. 4Dalle soahteveagaid oaivámuš dajai sidjiide: Dadjet Hiskiai: Ná cealká stuorra gonagas, Assyria gonagas: Manne don leat nu oadjebas? 5Gáttátgo sániid dohkket soađis seammá bures go viisodaga ja fámu? Geasa don dorvvastat, go leat stuibmidan mu vuostá? 6
36,6
Esek 29,6č
Don gusto dorvvastat Egyptii, dan doddjon soabbái mii čuoggasa gihtii ja rehtte dan gii dorje dasa. Dakkár lea farao, Egypta gonagas, buohkaide geat luhttet sutnje. 7Vai vástidatgo don munnje: “Mii dorvvastit Hearrái, Ipmilasamet”? Muhto su oaffarbáikkiid ja áltáriid Hiskia lea jávkadan. Almma din iežadet gonagas dajai Juda ja Jerusalema ássiide: “Dušše dán áltára ovddas dii oažžubehtet rohkadallat Hearrá”? – 8Veahtal dál mu hearráin, Assyria gonagasain: Son addá dutnje guokteduhát heastta, jos don veaját skáhppot daidda riidejeddjiid. 9Mo don sáhtášit bihtit ovttasge mu hearrá uhcimus bálvaleddjiin? Ja don dorvvastat Egypta vovnnaide ja heasttaide! 10Leango mun mahkáš boahtán fallehit ja duššadit dán eatnama Hearrá dáhtu vuostá? Hearrá ieš celkkii munnje: “Fallet dan eatnama ja duššat dan.”

11Eljakim, Šebna ja Joah dadje soahteveagaid oaivámužžii: “Sártno bálvaleddjiidasat arameagillii, miihan áddet dan. Ale sártno midjiide judagillii daid olbmuid gullut geat leat čuožžumin muvrra alde.” 12Muhto soahteveagaid oaivámuš vástidii: “Gáttátgo don ahte mu hearrá lea vuolggahan mu sárdnut dáid sániid dušše dutnje ja du hearrái? Seammá bures dat leat daidda olbmuide geat leat čohkkámin muvrra alde, daidda geat gártet ovttas dinguin fargga borrat iežaset baikka ja juhkat iežaset gočča.” 13Soahteveagaid oaivámuš loaiddastii ovdan ja čuorvvui alla jienain judagillii: “Gullet maid stuorra gonagas, Assyria gonagas, cealká: 14Ná cealká gonagas: Allet fillehala Hiskiai, son ii sáhte gádjut din. 15Allet divtte Hiskia hálahit din dorvvastit Hearrái ja jáhkihit didjiide ahte Hearrá gádju din ja ahte dát gávpot ii gahča Assyria gonagasa gihtii. 16

36,16
1 Gon 4,25
Allet guldal Hiskia! Ná cealká Assyria gonagas: Dahket muinna ráfi ja vuollánehket munnje, de juohkehaš beassá borrat iežas viidnemuora ja fiikonmuora šaddosiid ja juhkat iežas gáivvo čázi, 17dassážii go mun boađán ja doalvvun din eatnamii mii lea din iežadet eatnama láhkásaš, gortni ja viinni eatnamii, láibbi ja viidnegárddiid eatnamii. 18
36,18
10,9eč
37,12
Allet divtte Hiskia dájuhit din, go son dadjá: ‘Hearrá gádju min’! Leatgo eará álbmogiid ipmilat gádjon iežaset eatnamiid Assyria gonagasa gieđas? 19
36,19
2 Gon 18,34
Jes 37,13
Gos leat dál Hamata ja Arpada ipmilat, ja gos leat Sefarvajima ipmilat? Leago oktage ipmil gádjon Samaria mu gieđas? 20Guhtemuš buot dáid eatnamiid ipmiliin lea gádjon iežas eatnama mu gieđas, go dii jáhkkibehtet ahte Hearrá gádju Jerusalema mu gieđas?” 21Muhto sii orro jávohaga eaige vástidan sutnje, danin go gonagas lei gieldán sin vástideames.

22De šloahttaoaivámuš Eljakim, Hilkia bárdni, riikkačálli Šebna ja gonagasa čálli Joah, Asafa bárdni, gaikkodedje biktasiid ja máhcce Hiskia lusa muitalit maid soahteveagaid oaivámuš lei dadjan.

37

371

37,1
2 Gon 19,1eč
37,1 gaikkodii … horstta morraša dahje suorganeami mearkan. ▶ moraštanvierut.Go gonagas Hiskia gulai mii lei dáhpáhuvvan, de son gaikkodii biktasiid, gárvodii horstta ja manai Hearrá vissui. 2De son vuolggahii šloahttaoaivámuš Eljakima, riikkačálli Šebna ja báhpaid vuorrasiid, geaid buohkaid gárvun ledje horstabiktasat, profehta Jesaja, Amosa bártni, lusa, 3ja gohčui dadjat sutnje: “Ná dadjá Hiskia: ‘Dát beaivi lea áŧestusa, ráŋggáštusa ja hiddjádusa beaivi. Mánná lea boahtán riegádahttinmuddui, muhto ii leat fápmu riegádahttit. 4
37,4
Jer 37,3
42,2
Hearrá, du Ipmil, sáhttá leat gullan maid soahteveagaid oaivámuš lea sárdnon, son gean su hearrá, Assyria gonagas, lea vuolggahan bilkidit ealli Ipmila. Hearrá, du Ipmil, sáhttá ráŋggáštit su daid sániid dihte maid son lea gullan. Rohkadala dál dan bázahasa ovddas mii ain lea dáppe.’”

5Gonagas Hiskia olbmát bohte Jesaja lusa ja muitaledje maid gonagas lei dadjan. 6Jesaja vástidii sidjiide: “Dadjet hearráseattet dán Hearrá sáni: ‘Ale bala dain hiddjádusain ja dain sániin maiguin Assyria gonagasa bálvaleaddjit leat hiddjidan mu. 7

37,7
2 Gon 19,37
Mun divttán su gullat dakkár sága mii bidjá su máhccat iežas eatnamii, ja mun divttán su gahččat miehkkái su iežas eatnamis.’”

8Soahteveagaid oaivámuš geassádii eret ja deaivvai Sanheriba birastahttimin Libna, gosa son lei vuolgán Lakišis. 937,9 Kuš >18,1.Go Sanherib gulai ahte Tirhaka, Kuša gonagas, lei vuolgán soahtat suinna, de son gohčui áirasiiddis doalvut Hiskiai sága: 10“Dadjet ná Hiskiai, Juda gonagassii: Ale divtte iežat Ipmila geasa don dorvvastat, fillet du, go don dajat ahte Jerusalem ii addojuvvo Assyria gonagasa gihtii. 1137,11 duššadan vihahit duššadeapmái.Don leat ieš gullan mo Assyria gonagasat leat duššadan buot eatnamiid, ja dongo de gáddjojuvvošit? 12

37,12
2 Gon 19,12
Naba dat álbmogat maid mu áhčit duššadedje? Gádjogo daid ipmilat daid? Gádjogo dat Gosana, Harrana, Resefa ja Edena álbmogiid, Telassara ássiid? 13Gos leat dál Hamata, Arpada, Laira, Sefarvajima, Hena ja Ivva gávpogiid gonagasat?”

14Go Hiskia lei váldán áirasiin reivve ja lohkan dan, de son manai Hearrá tempelii ja lebbii dan Hearrá ovdii. 15Ja son rohkadalai Hearrá ná: 16

37,16
5 Mos 4,35
32,39
Sál 80,2
99,1
Jes 45,5č
Dan 4,25
“Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, Israela Ipmil, don gean truvnnu kerubat guddet! Don okto leat Ipmil ja ráđđet buot eatnama riikkaid. Don leat sivdnidan almmi ja eatnama. 17
37,17
Dan 9,18
Jorgal dál bealji min beallái, Hearrá, ja guldal! Rabas čalmmiid, Hearrá, ja geahča! Gula Sanheriba sániid maid son lea čállán ja maiguin son bilkida ealli Ipmila. 18Hearrá, lea duohta ahte Assyria gonagasat leat duššadan buot eatnamiid 19
37,19
Sál 115,4eč
Jes 44,9eč
ja bálkestan daid ipmiliid dollii. Muhto dat eai leange albma ipmilat, dušše olbmogieđaid duojit, muorra ja geađgi, ja daid sii vedje duššadit. 20
37,20
49,26
Esek 21,10
Beastte min dál su gieđas, Hearrá, min Ipmil, vai buot eatnama riikkat dihtet ahte aivve don okto leat Hearrá!”

Jesaja sátni Sanheriba vuostá

21

37,21
2 Gon 19,21eč
Dalle Jesaja, Amosa bárdni, vuolggahii Hiskiai dán sáni: “Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil, gean don leat rohkadallan Sanheriba, Assyria gonagasa, hárrái. 22Dáid sániid Hearrá sárdnu su vuostá:

Nieida Sion bilkida du ja hiddjida du,

nieida Jerusalem

bárdá bilkidemiin dutnje oaivvi.

23Gean don leat hiddjidan ja bilkidan,

gean vuostá don leat bajidan jienat?

Allagassii leat bajidan čalmmiidat

Israela Basi vuostá!

24Don leat bidjan bálvaleddjiidat

bilkidit Hearrá:

Don celket: ‘Ollu vovnnaidanguin

mun mannen várrečohkaide,

guhkás Libanona alážiidda.

Mun čuhppen dan alimus sederiid

ja fiidnámus sypressaid.

Mun ollejin dan doppimus alážiidda,

dan suhkkes vuovdái.

25Mun roggen čázi eatnamis

ja juhken dovdameahttun ádjagiin.

Buot Egypta jogat goike

gokko mu juolgi lei duolbman.’

26Itgo don leat gullan

ahte mun dahken buot dán?

Juo dovle mun dan smihtten,

ja dál mun lean dan ollašuhttán:

Du bargun šattai dahkat

ladnegávpogiid čievračopman.

27

37,27
Sál 92,8
129,6
Daid ássit ledje vuoimmeheamit,

suorganan ja heahppášuvvan.

Sii ledje dego gietti šattut,

dego šaddi rudnes urtasat,

dego dáhki rássi boaldi nuortabiekkas.

28

37,28
Sál 139,2
Jogo don čohkkát dahje čuoččut,

jogo don boađát dahje vuolggát,

de mun dieđán dan.

29

37,29
Sál 32,9
Sát 26,3
Jes 30,28
Esek 35,12
38,4
Don dárat mu vuostá,

ja mun gulan go don čevllohalat.

Dan dihte mun bijan roahki du njunnái

ja njálbmeruvddiid du njálbmái

ja áján du ruoktot

dan geainnu man bohtet.

30Dutnje, mu gonagas, lea mearkan dát: Dán jagi dii borrabehtet šattu mii boahtá gahčahallojuvvon gortniin, ja maŋit jagi gortni mii bohciida ruohttasis. Muhto goalmmát jagi dii gilvibehtet ja láddjebehtet, dii ceggebehtet viidnegárddiid ja borrabehtet daid šaddosiid. 31
37,31
27,6
Ja Juda bázahas mii lea gáddjojuvvon, ruohtastuvvá ja šaddada šaddosiid, 32danin go bázahas šaddagoahtá Jerusalemis ja gáddjojuvvon olbmuid joavku Sionváris. Hearrá, Almmiveagaid Ipmila, buolli áŋgirvuohta dahká dan.”

33

37,33
2 Gon 19,32eč
Dan dihte cealká Hearrá Assyria gonagasa birra ná: Son ii boađe dán gávpogii iige báže ovttage njuola dasa, son ii lokte galbba dan vuostá iige daga birastahttinčoma dan birra. 34Son máhccá dan geainnu man bođii, dán gávpogii son ii beasa, cealká Hearrá. 35
37,35
38,6
Mun suodjalan dán gávpoga ja gájun dan iežan dihte ja bálvaleaddján Davida dihte.

Jerusalem bestojuvvo ja Sanherib oažžu ráŋggáštusa

36

37,36
2 Gon 19,35eč
Hearrá eŋgel vulggii ja časkkii jámas čuođigávccilogivihttaduhát olbmá assyrialaččaid siiddas. Iđedis sii buohkat ledje das jábmin.

37Assyria gonagas Sanherib vulggii doppe iežas eatnamii ja bázii Ninivei. 38Go son oktii lei čippostan rohkadallat iežas ipmila Nisroka tempelis, de su bártnit Adrammelek ja Sareser gottiiga su mihkiin ja báhtareigga Ararata eatnamii. Assarhaddon, Sanheriba bárdni, šattai gonagassan su maŋŋil.

38

Gonagas Hiskia dávda

381

38,1
2 Gon 20,1eč
2 Muit 32,24
Daid áiggiid gonagas Hiskia buohccái ja lei lahka jámi. Dalle profehta Jesaja, Amosa bárdni, bođii su lusa ja dajai: “Ná cealká Hearrá: Ordne áššiidat, danin go don jámát itge buorrán.” 2Dalle Hiskia jorgalii seaidnái čalmmiid ja rohkadalai Hearrá: 3“Vuoi Hearrá, muitte ahte mun lean oskkáldasat ja oppa váimmus vádjolan du muođuid ovddas ja dahkan dan mii lea buorre du čalmmiin.” Ja Hiskia čierui jitnosit.

4Dalle Jesajai bođii dát Hearrá sátni: 5“Mana dadjat Hiskiai: Ná cealká Hearrá, áhčát Davida Ipmil: Mun lean gullan du rohkadusa ja oaidnán du gatnjaliid. Mun lasihan du eallinbeivviide vihttanuppelohkái jagi. 6Mun gájun du ja dán gávpoga Assyria gonagasa gieđas, mun suodjalan dán gávpoga.” 21

38,21
2 Gon 20,7
Jesaja gohčui viežžat fiikongáhku ja bidjat dan buhkko ala, vai Hiskia dearvvašmuvvá. 22Hiskia jearai: “Mii lea mearkan das, ahte mun beasan mannat Hearrá vissui?” 7
38,7
37,30
Jesaja dajai: “Dát lea dutnje mearkan das ahte Hearrá dahká nugo lea cealkán: 8Geahča, Ahasa badjesála boardaga suoivvan máhccá dan logi lávkki maid beaivváš lei sirdán dan ovddos.” Ja suoivvan máhcai dan logi lávkki maid dat lei juo mannan boardagis ovddos.

Hiskia sálbma

9Juda gonagasa Hiskia sálbma, maid son čálii go lei buorránan buozalmasastis.

10Mun jurddašin:

Ráfálaš beivviidan gasku

mun ferten mannat eret.

Daid jagiid mat mus báhcet ealekeahttá,

mun ferten orrut don bealde

jábmiidáimmu poarttaid.

1138,11 ealli olbmuid eatnamis >Sál 27,13.Mun jurddašin:

Mun in beasa šat oaidnit Hearrá

ealli olbmuid eatnamis,

in beasa šat geahčadit olbmuid

geat ellet máilmmis.

12

38,12
Job 6,9
7,6
Nugo guođoheaddji goahti

mu ássansadji gaikkoduvvo

ja dolvojuvvo eret.

Don giesat mu eallima čoahkkái

nugo gođđosa

ja čuohpat mu eret čuožžamis.

Ovdal go beaivi šaddá idjan,

don loahpahat mu heakka,

13ovdal iđida mun lean

dahkkojuvvon duššin.

Dego ledjon don cuvket buot mu dávttiid.

Ovdal go beaivi šaddá idjan,

don leat duššadan mu.

14

38,14
Job 17,3
Sál 119,122
Jes 59,11
Esek 7,16
Nah 2,8
Mun civkkán dego spálfu,

mun biegun duvvá láhkái.

Čieru mun geahčan allagassii.

Hearrá, mun lean áŧestusas,

boađe veahkehit mu das.

15Maid mun sáhtán dadjat sutnje?

Sonhan lea dahkan buot dán.

Nahkárat báhtarit mus

mu bahča bákčasa dihte.

16

38,16
5 Mos 8,3
Matt 4,4
Hearrá, dán vehkiin mun ealán,

dán vehkiin mu vuoigŋa eallá.

Buorit mu, divtte mu eallit!

17

38,17
Sál 30,4
86,13
116,3eč
Mi 7,19
Mu bahča bávččas

šattai munnje buressivdnádussan.

Don sestet mu heakka

ja gádjot mu heavahusa hávddis.

Buot mu suttuid

don bálkestit sealggát duohkái.

18

38,18
Sál 6,6
88,11eč
115,17
Ii jábmiidáibmu máinno du,

eai jábmit lávllo du rámádusa.

Eai dat geat leat mannan hávdái,

dorvvas du oskkáldasvuhtii.

19

38,19
Sál 48,13č
78,4eč
145,4
Joel 1,3
Ealli, ealli olbmot du máidnot,

nugo mun máinnun du odne.

Áhčit oahpahit bártniidasaset

du oskkáldasvuođa.

20

38,20
Sál 63,5
104,33
146,2
Hearrá boahtá beastit mu.

Bohtet, čuojahehkot hárppa

su viesus nu guhká go eallit.