Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
29

Vuoi du, Ariel!

291

29,1
33,7
29,1 Ariel Jerusalema dahje dan gávpotoasi poehtalaš namma. Mearkkašupmi ii leat čielggas, várra “oaffarárran”, vrd. v. 2 ja Esek 43,15č. Sáni mearkkašupmi sáhttá maid leat “Ipmila ledjon”, vrd. 4 Mos 23,24; 1 Gon 10,20; 1 Muit 11,22; Sál 22,14.17.Vuoi Ariel, Ariel,

vuoi du, gávpot

man lusa David luoitalii!

Lasihehket jahkái vel jagi,

diktet basiid čuovvut nuppiideaset!

2Mun áŧestan Ariela,

ja doppe šaddá moraš ja váidaleapmi.

Ariel šaddá mu áltárin.

3

29,3
Luk 19,43
Dego David mun luoitalan

birastahttit du,

bijan toartnaid du birra

ja ceggen seinniid du vuostá,

4ja don gahčat eatnamii.

Doppe don sártnut,

ja du jietna gullo vuollegažžan muolddas

dego jámeža jietna,

nugo savkkas mii badjána čievrra vuolde.

5Du gážžáris gázzi šaddá dalle gavjan,

veahkaválddálaččaid joavku

girdi sáđđun.

Fáhkkestaga, čalbmeravkalanbottus

dat dáhpáhuvvá:

6

29,6
30,30
Hearrá, Almmiveagaid Ipmil ieš,

ozahallá gávpoga

julain ja ráđain ja garra beaškasiin,

garra riđuin ja duššadeaddji dolain.

7Dego niehku, nugo ija deattán

leat dalle buot álbmogat

mat vulge soahtat Arieliin,

buohkat geat fallehedje gávpoga

ja dan muvrraid ja áŧestedje dan.

8Nugo nealgeolmmoš

niegada leat borramin,

muhto morihettiin lea ain nealggis,

nugo goikan olmmoš niegada

leat juhkamin,

muhto morihettiin lea ain

vuoimmehuvvan ja goikan,

nu geavvá álbmogiid eatnatvuhtii

mii lei fallehan Sionvári.

9Jávohuvvet ja imaštallet,

rávjot čalmmeheapmin!

Gárihuvvet – earás go viinnis,

ruosadehket – earás go garra juhkamušain!

10

29,10
1 Sam 9,9
Hearrá lea vuhtton

din losses nahkáriidda.

Son lea dahppan din čalmmiid,

din profehtaid,

ja gokčan din oivviid,

din oidniid.

11Didjiide buot oainnáhusat leat šaddan seilejuvvon girjegearu sániid láhkásažžan. Jos dii addibehtet dan muhtumii gii máhttá lohkat ja gohččubehtet su lohkat, de son vástida: “In mun sáhte, dat lea seilejuvvon.” 12Ja dat addojuvvo muhtumii gii ii máhte lohkat ja sutnje daddjojuvvo: “Loga dán!” de son vástida: “Inhan mun máhte lohkat.”

13

29,13
Sál 78,36č
Matt 15,8č
Mark 7,6eč
Hearrá celkkii: Dát álbmot

lahkonii mu njálmmiin

ja gudnejahtii mu baksamiiguin,

muhto sin váibmu lea gáidan mus,

sin ipmilballu lei olbmuid báhkkomat

maid sii ledje oahppan.

14

29,14
44,25
Ob 8
1 Kor 1,19eč
Danne mun velá oktii

hirpmástuhttán dán álbmoga

imašlaš, ovddolaš daguiguin.

Dalle viisáid viisodat nohká,

jierpmálaččaid jierbmi jávká.

15

29,15
Job 24,15eč
Sál 10,4
94,7
Esek 8,12
Vuoi daid geat čiegus čiekŋalassii

čihket Hearrás áigumušaideaset

ja dahket daguideaset seavdnjadasas,

daid geat dadjet:

“Ii oktage oainne min, ii oktage dieđe!”

16

29,16
45,9
Jer 18,6
Vuoi din jorggujurdagiid!

Leago láirá láirálihttedahkki veardásaš?

Sáhttágo duodji dadjat

duddjojeaddjis birra:

“Ii son leat duddjon mu”?

Sáhttágo lihtti dadjat

láirálihttedahkki birra:

“Ii son ádde maidege”?

Stuorra nuppástus

17

29,17
32,15+
Fargga, oanehis áiggi geažes,

Libanona várit šaddet šaddogárdin,

ja gárddit leat viidát dego vuovddit.

18

29,18
35,5
Dan beaivvi bealjeheamit gullet

go girjegearru lohkkojuvvo,

čalmmeheamit besset olggos

moskosis ja seavdnjadasas,

ja sin čalmmit oidnet.

19Vártnuheamit ožžot fas

illudit Hearrás,

ja geafimusat ávvudit Israela Basis.

20Veahkaválddálaččathan leat eret,

bilkideaddjit leat jávkan,

duššaduvvon leat buohkat

geat áigo dahkat bahá,

21

29,21
Am 5,10
29,21 rievttis gávpotpoarta, gos sii dolle ráđđádallamiid ja čovde diggeáššiid. Vrd. Rut 4,1eč.dat geat áššáskuhtte

vigihis olbmuid rievttis,

bidje gielaid daid ovdii

geat čuoččuhedje vuoigatvuođa,

dat geat gielistemiin botnje

sivaheami ášši.

22Dan dihte Hearrá

gii lonistii Abrahama,

cealká Jakoba álbmogii:

Dál ii šatta Jakob šat heahpadii,

su ámadadju ii šat ruvssot heahpadis.

23

29,23
8,13
Go son, su mánát,

oidnet maid mun dagan sin gaskkas,

dalle sii basuhit mu nama.

Sii basuhit Jakoba Basi,

sii ballet Israela Ipmilis.

24Dat geat leat čádjidan,

ožžot ipmárdusa,

ja nimmoreaddjit bagaduvvojit.

30

Egypta ii sáhte veahkehit

301

30,1
1,25
Vuoi nággáris bártniid,

cealká Hearrá.

Sii ollašuhttet áigumušaid

eaige váldde vuhtii mu,

sii dahket šiehtadusaid

mat leat mu miela vuostá,

ja nu lánejit suttu suttu badjelii.

2

30,2
31,1+
30,2 Egyptii Gonagas Hiskia vuolggahii olbmuid farao lusa bivdit veahki assyrialaččaid vuostái. Vrd. Jes 18,1č.Jearakeahttá mus neavvaga

sii mannet Egyptii

bivdit faraos várjalusa,

ohcat suoji Egypta suoivanis.

3

30,3
20,5
36,6
Muhto farao várjalus beahttá din,

Egypta suodji šaddá didjiide heahpadin.

430,4 Soan >4 Mos 13,22. Hanes greikkagillii Herakleopolis, Eypta gávpot Memfisa lulábealde.Go oaivámuččat bohtet Soanii

ja áirasat ollejit Hanesii,

5de sii buohkat beahttašuvvet álbmogii

mii ii sáhte veahkehit,

mii ii leat sidjiide ávkin iige áhpun,

muhto dušše heahpadin

ja beahttašupmin.

6

30,6
14,29
Negeva eallit. Sátni.

Heađi ja áŧestusa eatnama čađa,

čeargu ledjoniid, mirkogearbmašiid

ja girdi gearbmašiid eatnama bokte

sii fievrridit riggodagaideaset

áseniid sealggis,

dávviriiddiset kamelaguppiid alde

álbmogii mii ii sáhte veahkehit.

7

30,7
36,6
30,7 Rahab Egypta symbolalaš namma, ja maiddái mearraguovddi namma; fápmu mii vuostálastá Ipmila. Vrd. Job 9,13; Sál 87,4; 89,11; Jes 51,9. ▶ Leviatan.Egypta veahkki lea biegga

ja guorusvuohta.

Dan dihte mun lean bidjan dasa nama

“Biliduvvon Rahab”.

Álbmot ii dáhto gullat Hearrá

8

30,8
8,1
Mana sárgut dán sidjiide távvalii,

čále dan girjegerrui,

vai dat seailu boahtti beivviid rádjái,

duođaštussan agálaččat.

9Duođaid, dát lea gážžáris álbmot!

Sii leat behtolaš mánát

geat eai dáhto gullat Hearrá lága.

10

30,10
1 Gon 22,8eč
Am 2,12
Mi 2,6
Sii dadjet oidniide:

“Heitet oaidnimis oainnáhusaid!”

ja profehtaide:

“Allet sártno midjiide

dan mii lea vuoigat!

Sárdnot dakkáriid masa mii liikot,

muitalehket midjiide fillehusaid!

11Gáidet geainnus, earránehket bálgás,

allet muosehuhte min Israela Basiin!”

12

30,12
Sál 62,11
Jes 47,10
Dan dihte cealká Israela Bassi:

Go dii lehpet hilgon dán sáni,

dorvvastan veahkaváldái ja behttosii

ja luohttán dasa,

13de dát din suddu lea didjiide

nugo luoddaneapmi alla muvrras:

Dat čiekŋu ja stuorru

dassá go fáhkkestaga

olles muvra gahččá.

14

30,14
Jer 19,10č
Geavvá nugo ruhkkui

mii cuovkana moallun,

nu ahte ii gávdno oktage bihttá

mainna viežžat dola árranis

dahje goaivut čázi láddos.

15

30,15
Sál 37,7
Jes 18,4
Jer 6,16
Matt 23,37
Ná cealká Hearrá Ipmil, Israela Bassi:

Jos dii jorgalehpet ja orrubehtet jávohaga,

de dii bestojuvvobehtet.

Mášolaš luohttámuš lea din fápmu.

Muhto dii ehpet dáhtton.

16

30,16
31,13
Dii dajaidet:

“Ii nu, heasttasealggis mii girddihit!”

Duođaid, johtilit dii báhtarehpet.

“Falisjuolggagiiguin mii riidet!”

Duođaid, din doarrádallitge leat falit.

17

30,17
5 Mos 32,30
Duhát olbmo doarggistit

ovtta olbmo soahtečuorvasa geažil,

go viđas bajidit soahtečuorvasa,

de dii báhtarehpet,

dassá go din bázahas lea

dego leavgastággu várrečohkas,

nugo soahteleavga dievás.

Hearrá buressivdnida iežas álbmoga

18

30,18
Sál 2,12
34,9
40,5
Liikká Hearrá dáhttu leat árbmugas didjiide, son lihkká árpmihit din. Hearráhan lea vuoigatlaš Ipmil, ávdugasat dat geat vurdet su! 19
30,19
58,9
65,24
Siona álbmot, don mii ásat Jerusalemis, ale šat čiero! Hearrá árpmiha, go don čuorvvut sutnje. Dalán go son gullá du rohkadusa, de son vástida. 20Hearrá lea addán dutnje áŧestusa láibbi ja heađi čázi, muhto dál son, du oahpisteaddji, ii šat čiehkát. Iežat čalmmiiguin don oaččut oaidnit oahpaheaddját, 21
30,21
5 Mos 5,32
28,14
Jos 1,7
Sát 4,27
Jer 6,16
ja go leat spiehkasteamen olgeš dahje gurut beallái, de beasat gullat iežat beljiiguin: “Dás lea geaidnu, vádjolehket dan!” 22
30,22
1 Mos 35,2
Jos 24,23
1 Sam 7,3
Jes 2,20
27,9
Ja don gohčut buhtismeahttumin silbba ja golli mainna leat skoađastan čuhppojuvvon ja leikejuvvon ipmilgovaidat, ja bálkestat daid dego varralihpariid ja čuorvvut: “Eret dás, durdediŋga!” 23
30,23
Sál 65,9eč
Jer 5,24
Go don gilvvát bealddu, de son addá arvvi nu ahte bealddu šaddu lea valljugas ja vuoibmái. Dan beaivvi du šibihat ožžot guohtut viiddis gittiin. 24Vuovssát ja ásenat, du bargošibihat, besset borrat suvrra gordnefuođđara mii lea ráidnejuvvon spoađuin ja ráidnengoaivvuin. 25
30,25
41,18
Esek 39,417
Buot váriin ja dieváin golggiidit jogat dan stuorra goddinbeaivvi, dan beaivvi go toartnat gahččet. 26Dalle mánnu báitá dego beaivváš, ja beaivváža čuovga lea čieža geardásaš, dego čieža beaivvi čuovga dan beaivvi go Hearrá čatná iežas álbmoga háviid ja dálkkasta dan časkkástagaid.

Hearrá moarri deaivá assyrialaččaide

27

30,27
2 Mos 24,17
5 Mos 9,3
2 Sam 22,9
Hebr 12,29
Gehččet, Hearrá namma

boahtá gáidagasas,

su moarri buollá, su duopmu lea lossat.

Su baksamiin duoldá suhttu,

su njuovčča lea dego duššadeaddji dolla.

28Su vuoiŋŋanas lea dego dulvi

mii ollá gitta olbmuid čeabeha rádjái.

Son bidjá givssideaddji geassá

álbmogiid niskái

ja daid njálbmái

čádjidahtti njálbmeruvddiid.

29
30,29
2 Mos 12,42
Sál 42,5
81
30,29 Israela Bávtti Hearrá.Muhto dii oažžubehtet lávlut, nugo olbmot lávlot dan ija go basuhit iežaset basiid várás, dii illudehpet dego dat geat mannet njurgganasčuodjamis Hearrá várrái, Israela Bávtti guvlui. 30
30,30
2 Mos 9,23
Jos 10,11
Jes 29,6
Hearrá diktá fámolaš jienas gullot, buohkaid oaidnut su giehta časká buolli moaris duššadeaddji dollan, šoaláhahkan, ráššoarvin ja čuorpmasoaktin. 31
30,31
10,24
Hearrá jietna suorggaha assyrialaččaid, son časká sin soppiinis. 32Juohke háve go Hearrá časká bagadeaddji soppiinis, de gullo rumbbuid ja lyra čuodjan. Son lokte gieđa ja soahtá singuin. 3330,33 boaldinsadji hebreagillii tofet. >2 Gon 23,10.Boaldinsadji lea juo gárvvistuvvon, dat lea ráhkaduvvon gonagasa várás. Hearrá lea dahkan dan čieŋalin ja viiddisin, ja muorat leat valjis. Hearrá vuoiŋŋanas, riššarávnnji láhkásaš, buolláha dan.
31

Ii Egypta, muhto Hearrá

311

31,1
Sál 20,8
Jes 18,1č
30,2
Hos 1,7
Vuoi daid geat mannet

Egyptii ohcat veahki!

Sii dorvvastit heasttaide,

sii luhttet vovnnaid eatnatvuhtii

ja vovdnaolbmáid stuorra jovkui.

Israela Basi beallái sii eai jorgal,

eai sii bivdde veahki Hearrás.

2

31,2
45,7
Am 3,6
Muhto Hearrá lea viissis.

Son diktá lihkuhisvuođa boahtit

iige rievdat dan maid lea cealkán.

Son soahttá bahádahkkiid

čuovvuleddjiiguin

ja daiguin geat veahkehit vearredahkkiid.

3

31,3
Sál 33,17
146,3eč
Jes 18,2
Egyptalaččat leat olbmot eaige ipmilat,

sin heasttat leat oažži eaige vuoigŋa.

Go Hearrá bajida gieđa,

de suoibu dat gii galggašii veahkehit,

ja gahččá dat gii bivddii veahki.

Oktanaga dat duššet.

4Ná Hearrá lea cealkán munnje:

Nugo ledjon harrá sállaša guoras

iige ballá háikasiin,

ii náđo go guođuheaddjit bohtet huikki,

nu lea Hearrá, Almmiveagaid Ipmil,

go son njiedjá soahtat Sionvári vuostái,

Siona aláža vuostái.

5

31,5
5 Mos 32,11
Sál 91,4
Matt 23,37
Nugo sattáhalli loddi

várjala Hearrá, Almmiveagaid Ipmil,

Jerusalema,

várjala ja veahkeha,

seastá ja gádju.

6

31,6
Jer 3,12
Esek 14,6
Jorgalehket su beallái gean luhtte dii, Israela mánát, lehpet vádjolan nu guhkás! 7
31,7
2,20+
Dan beaivvi dii buohkat hilgubehtet silbaipmiliiddádet ja golleipmiliiddádet maid dii suddudemiin ráhkadeiddet alcceseattet.

8

31,8
37,36eč
Assyria gahččá miehkkái,

muhto ii fal olbmá miehkkái.

Dan heavaha miehkki

maid olmmoš ii doala.

Dat báhtara miehkis,

dan nuorra olbmát

gártet bággobargui.

931,9 Dan bákti Assyrialaččaid váldoipmil Assur gohčoduvvui maiddái “stuorra báktin”. Gč. 5 Mos 32,31.Dan bákti roahppána balus,

dan oaivámuččat báhtarit

soahteleavgga luhtte.

Ná cealká Hearrá

geas lea dolla Sionis,

son geas lea áhcagas omman

Jerusalemis.