Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
43

Vieljažat mannet fas Egyptii

431Nealgi eatnamis lei garas. 2Go sii ledje loaktán gortni maid ledje buktán Egyptas, de Jakob dajai bártniidasas: “Vulget fas oastit midjiide veaháš borramuša.” 3

43,3
42,20
Juda vástidii: “Dat olmmái dajai midjiide hui čielgasit ahte mii eat oaččo boahtit su ovdii jos min viellja ii leat minguin. 4Jos don suovat su vuolgit minguin, de mii vuolgit oastit dutnje borramuša, 5muhto jos it luoitte su min fárrui, de mii eat vuolgge. Dasgo dat olmmái dajai midjiide: Dii ehpet oaččo boahtit mu ovdii jos din viellja ii leat dinguin.” 6Dalle Israel dajai: “Manne dii muitaleiddet sutnje ahte dis lea vel okta viellja?” 7Sii vástidedje: “Dat olmmái jearahii dárkilit min ja min soga birra, ja son jearai: Velágo din áhčči eallá? Leago dis eará viellja? Mii muitaleimmet sutnje dan maid son jearai. Mas mii sáhtiimet diehtit ahte son áiggui gohččut min buktit dohko Benjamina?” 8Juda dajai áhččásis Israelii: “Bija bártni mu mielde, de mii vuolgit dohko, vai mii buohkat, mii ja min áhkát ja mánát, bisošeimmet heakkas eatge jáme. 9Mun manan dáhkádussii su ovddas, don oaččut gáibidit su mu gieđas. Jos mun in buvtte su ruoktot du lusa ja bija su du muođuid ovdii, de mun lean sivalaš du ovddas buot beivviidan. 10Jos mii eat livčče ájahallan ná guhká, de mii livččiimet guovtte geardde juo geargan fitnat doppe.”

1143,11 balsama balsam.Dalle sin áhčči Israel dajai: “Jos juo ii leat eará ráđđi, de dahket ná: Váldet dán eatnama buoremus šattuin seahkaidasadet ja dolvot dan olbmái attáldahkan: veaháš balsama ja honnega, suovvasiid ja myrra, pistášanihtiid ja mandeliid. 12Váldet mielde vel beali eambbo silbba, vai beassabehtet máhcahit dan silbba mii lei boahtán din seahkaide; dat sáhttá leat boahtán seahkaide vahágis. 13Váldet dasto mielde vieljadet ja mannet fas dan olbmá lusa. 14Vare Buotveagalaš Ipmil veahkehivččii din, vai dat olmmái livččii didjiide váibmoláđis ja luoittášii Benjamina ja nuppi vielja máhccat dinguin. Ja jos mun massán mánáidan, de gevvos dasto nu.”

15Vieljažat čohkkejedje attáldagaideaset, válde mielde guovttegeardásaš meari silbba ja vulge Egyptii, ja Benjamin lei sin mielde. Doppe sii loaiddastedje Josefa ovdii. 16Go Josef oinnii sin mielde Benjamina, de son dajai dállodoallásis: “Doalvvo dáid olbmáid mu vissui, váldde njuovvanoami ja ráhkat dan, dasgo sii borret mállásiid muinna.” 17Olmmái dagai nugo Josef lei gohččon ja doalvvui sin Josefa vissui. 18Muhto vieljažat balle go sin ledje doalvumin Josefa vissui, ja sii dadje: “Min leat várra doalvumin deike dan silbba dihte mii ovddit háve lei boahtán min seahkaide. Dál sii várra áigot fallehit min, váldit min šlávvan ja rivvet mis áseniid.” 19Viesu uvssa ovddas sii manne Josefa dállodoalli lusa ja dadje sutnje: 20“Gula min, hearrá! Mii finaimet dáppe juo oktii oastimin gortni, 21ja go joavddaimet idjadansadjái ja rabasteimmet seahkaideamet, de juohkehaš mis gávnnai iežas silbba bajimusas seahkas. Dan mii leat dál buktán ruoktot, 22ja mis lea vel eará silba vai beassat oastit gortni. Mii eat dieđe gii lei bidjan silbba min seahkaide.” 23

43,23
42,24
Dállodoalli vástidii: “Allet bala! Din Ipmil ja din áhči Ipmil lea bidjan din seahkaide dávvira. Din silbba mun lean ožžon.” Ja son buvttii Simeona sin lusa.

24Dasto olmmái doalvvui sin Josefa vissui, buvttii sidjiide čázi vai sii besse bassat julggiid, ja sin áseniidda fuođđara. 25

43,25
43,11
Go sii vurde Josefa boahtit gaskabeaivvi, de sii lágidedje attáldagaideaset gárvvisin, danin go sii ledje gullan ahte galge boradit doppe.

26Go Josef bođii vissui, de sii dolvo sutnje attáldagaid ja gopmirdedje su ovdii eatnamii. 27Josef dearvvahii sin ja jearai: “Mo veadjá din boares áhčči, gean birra sártnuidet munnje? Velágo son eallá?” 28Sii vástidedje: “Min áhčči, du bálvaleaddji, eallá ain. Son veadjá bures.” Ja sii gopmirdedje eatnamii su ovdii. 29Go Josef áiccai Benjamina, eatnis bártni, de son jearai: “Leago dát din nuoramus viellja gean birra dii sártnuidet munnje?” Dasto son dajai: “Ipmil lehkos dutnje árbmugas, bártnážan!” 30Dasto Josef doamai das eret, dasgo su váibmu njuorai sakka go son oinnii vieljas Benjamina, ja son čierostuvai. Son manai siskkit latnjii ja čierui doppe.

31Go son lei bassan čalmmiid, de son máhcai, dagai iežas nanusin ja dajai: “Buktet borramuša.” 32

43,32
46,34
2 Mos 8,26
Ja borramuš buktojuvvui sierra sutnje, sierra vieljažiidda ja sierra egyptalaččaide geat boradedje su luhtte. Egyptalaččat oainnat eai oaččo boradit hebrealaččaiguin, dasgo dat lea egyptalaččaide fastivuohta. 33Vieljažat biddjojuvvojedje čohkkát buohtalagaid Josefiin, vuosttašriegádeaddji bajimussii ja nuoramus vuolimussii. Ovddošemiin vieljažat vilpo guhtet guoibmáseaset. 34Go Josef dasto guossohii sin iežas beavddi biepmuin, de son divttii Benjamina oažžut vihtta dan mađe go ovttage eará. Ja sii juhke buohkat ovttas ja juhkaluvve.

44

Josef geahččala vieljaidis

441Das maŋŋil Josef gohčui dállodoallis: “Bija dáid olbmáid seahkaide nu ollu gortni go sii nagodit fievrridit, ja bija iešguđege silbba bajimussii su sehkkii. 2Muhto nuoramusa sehkkii galggat bidjat bajimussan mu juhkanlihti, mu silbacearkki oktan dainna silbbain mainna son mávssii gortni.” Dállodoalli dagai nugo Josef lei gohččon. 3Iđedis go čuvggodii, de olbmát besse vuolgit áseniiddisetguin. 4Muhto go sii ledje mannan gávpogis eaige lean ollen vel guhkás, de Josef dajai dállodoallásis: “Doarrit olbmáid, ja go juvssat sin, de daja sidjiide: Manne dii lehpet mávssahan buori baháin? 544,5 Septuagintas dát vearsa álgá cealkagiin: “Manne dii lehpet suoládan mu silbacearkki?”Dishan lea mielde dat cearki mas mu hearrá juhká ja mainna son einnosta. Hui bahás dii lehpet bargan!”

6Go dállodoalli juvssai sin, de son sártnui sidjiide nugo lei gohčohallan. 7Sii vástidedje: “Manne don sártnut nu, hearrá? Eat mii gal nie láhtteše. 8Mii leat buktán dutnje ruoktot Kanaanis vel dan silbbage maid gávnnaimet bajimusas seahkaineamet. Manin mii dalle livččiimet suoládan silbba dahje golli du hearrá viesus? 9Dat gean hálddus cearki gávdnoš, galgá jápmit, ja mii earát šaddat hearrámet šlávvan.” 10Olmmái vástidii: “Lehkos nugo dii dadjabehtet. Dat gean hálddus juhkanlihtti gávdno, šaddá mu šlávvan. Dii earát lehpet sivaheamit.” 11Vieljažat luoitiledje hoahpus seahkaideaset eatnamii ja rabastedje daid. 12Dállodoalli burgigođii seahkaid. Son álggii boarrásepmosis ja loahpahii nuoramusas, ja juhkanlihtti gávdnui Benjamina seahkas. 13Dalle vieljažat gaikkodedje biktasiid, noađuhedje áseniid ja máhcce gávpogii.

14Go Juda ja su vieljat bohte Josefa vissui, de son lei ain das. Sii luoitádedje eatnamii muđolassii su ovdii. 15Josef dajai sidjiide: “Maid dii lehpet dahkan! Ehpetgo dii diehtán ahte mu lágán olmmái máhttá einnostit?” 16Juda vástidii: “Maid mii šat sáhttit dadjat dutnje, hearrá? Maid dadjat, ja mainna bealuštit iežamet? Ipmil lea čájehan min sivalažžan. Dál mii buohkat leat du šlávat, dat gean hálddus juhkanlihtti gávdnui ja mii buohkat.” 17Muhto Josef dajai: “Dat ii heive. Dušše dat olmmái gean hálddus juhkanlihtti gávdnui, šaddá mu šlávvan, ja dii earát oažžubehtet máhccat ráfis áhčádet lusa.”

18Dalle Juda loaiddastii Josefa ovdii ja dajai: “Gula mu, hearrá! Divtte du bálvaleaddji sárdnut vel moadde sáni. Ale moaráhuva munnje, don gii leat dego farao. 19Donhan ieš jerret mis: ‘Leago dis áhčči dahje viellja?’ 20Ja mii dajaimet dutnje: ‘Mis lea boares áhčči, ja sus lea nuorra bárdni gii lea riegádan su boarisvuođas. Bártni iežas viellja lea jápmán, eatnis mánáin dušše son lea eallimin. Su áhčči ráhkista su.’ 21Don dadjet bálvaleddjiidasat: ‘Buktet su mu lusa, vai mun beasan oaidnit su iežan čalmmiiguin.’ 22Ja mii dajaimet dutnje: ‘Bárdni ii sáhte vuolgit áhčis luhtte, danin go jos son vuolgá, de áhčči jápmá.’ 23Dalle don dadjet midjiide: ‘Jos din nuoramus viellja ii boađe deike dinguin, de dii ehpet oaččo šat boahtit mu ovdii.’ 24Go mii leimmet máhccan ruoktot, de mii muitaleimmet áhččáseamet, du bálvaleaddjái, maid don ledjet dadjan. 25Go son dasto dajai: ‘Mannet fas oastit midjiide veaháš borramuša’, 26de mii vástideimmet: ‘Eat mii sáhte vuolgit dohko muđui go min nuoramus viellja lea min fárus. Almmá su haga mii eat sáhte mannat dan olbmá ovdii.’ 27Dalle min áhčči, du bálvaleaddji, dajai midjiide: ‘Diihan diehtibehtet ahte mu áhkká riegádahtii munnje guokte bártni. 28Nubbi manai eret mu luhtte, ja mun gáttán ahte son lea gaikkoduvvon jámas, inge mun leat oaidnán su dan rájes. 29Jos dii dál váldibehtet mus dan nuppige, ja su deaivida lihkohisvuohta, de dii vuolggahehpet mu čurges vuovttaid morrašiin jábmiidáibmui.’ 30Jos mun dal máhcan áhččán, du bálvaleaddji, lusa iige mus leat mielde bárdni gean son ráhkista oppa váimmustis, 31de son jápmá. Dalle mii livččiimet vuolggahan boares áhččámet, du bálvaleaddji, morrašiin jábmiidáibmui. 32

44,32
43,8
Dasgo mun, du bálvaleaddji, lean mannan dáhkádussii bártni ovddas ja dadjan: ‘Jos mun in buvtte su ruoktot du lusa, de mun lean buot beivviidan sivalaš du ovddas.’ 33Hearrá, suova nappo mu báhcit deike du šlávvan bártni sadjái, ja divtte su mannat ruoktot vieljaidisguin. 34Mo mun sáhtášin mannat áhččán lusa muđui go bárdni lea mu mielde? Mun in sáhtáše geahččat dan bákčasa mii deaividivččii mu áhči.”

45

Josef muitala gii son lea

451Dalle Josef ii nagodan šat eambbo doalahallat. Go das su luhtte ledje ollu hoavvaolbmát, de son čuorvvui: “Mannet dás buohkat!” Iige das lean oktage eará dalle go Josef muitalii vieljaidasas gii son lea. 2Josef čierrugođii nu jitnosit ahte egyptalaččat gulle dan, ja farao hoavva bođii diehtit mii lei dáhpáhuvvan. 3

45,3
50,15
Josef dajai vieljaidasas: “Mun lean Josef. Velágo mu áhčči eallá?” Muhto su vieljat eai máhttán vástidit sutnje maidege, sii ledje nu hirpmástuvvan. 4Josef dajai vieljaidasas: “Bohtet deike mu lusa!” Sii manne lagabui, ja son dajai: “Mun lean Josef, din viellja gean dii vuvddiidet Egyptii. 5
45,5
50,20
Muhto allet dal moraš, alletge sivahala iežadet dan dihte go vuvddiidet mu deike! Dasgo Ipmil vuolggahii mu din ovdal gádjut olbmuid heakka. 6Nealgi lea leamaš dál eatnamis guokte jagi, ja velá leat vihtta jagi go bealdu ii jorgojuvvo iige šaddu ráddjojuvvo. 7Ipmil vuolggahii mu din ovddabealde bisuhit din heakkas ja seailluhit bázahasa eatnama alde, stuorra gáddjojupmin eatnagiidda. 8
45,8
37,8
45,8 farao lagamus ráđđeaddin sánis sátnái “farao áhččin”, mii lei alla virgeolbmá namahus dološ Egyptas.Ehpet nappo dii vuolggahan mu deike, muhto Ipmil, ja son lea bidjan mu farao lagamus ráđđeaddin, su viesu hearrán ja oppa Egypta eatnama ráđđejeaddjin.

9Mannet dal hoahpus áhččán lusa ja dadjet sutnje: ‘Ná dadjá du bárdni Josef: Ipmil lea bidjan mu oppa Egypta hearrán. Boađe mu lusa, ale ájahala! 1045,10 Gosen šattolaš guovlu Nileanu njálmmi nuorttabealde.Don oaččut ássat mu lahka Gosenis, don, du mánát ja du mánáid mánát, du smávvaoamit ja stuorraoamit ja buot mii dus lea. 11Mun anán dus doppe fuola, amat don dahje du bearaš dahje guhtege du viesus roahppánit, dasgo ain leat boahtimin vihtta nealgejagi.’ 12Diihan oaidnibehtet iežadet čalmmiiguin, ja mu viellja Benjamin oaidná ahte mun ieš sártnun didjiide. 13Muitalehket vel áhččásan man alla árvvus mun lean Egyptas ja buot maid lehpet oaidnán, ja dopmet buktit su deike.”

14De Josef dollii vieljas Benjamina birra čeabeha ja čierui, ja Benjamin čierui su čeabehis. 15Josef cummistii buot vieljaidis ja čierui sallalagaid singuin. Das maŋŋil su vieljat sártnodedje suinna.

Vieljažat máhccet áhčiset lusa

16Go farao vissui gulustuvai ahte Josefa vieljat ledje boahtán, de farao ja su hoavvaolbmát liikojedje dasa. 17Farao celkkii Josefii: “Cealkke vieljaidasat ná: ‘Noađuhehket fievrruideattet ja máhccet Kanaanii. 18Buktet doppe áhčádet ja bearrašiiddádet ja bohtet mu lusa, de mun attán didjiide buoremusa mii Egyptas lea, ja dii oažžubehtet borrat eatnama valljivuođas.’ 19Gohčo sin ná: ‘Váldet Egyptas vovnnaid mánáidasadet ja áhkáidasadet, mannet viežžat áhčádet ja bohtet deike! 20Allet beroš gálvvuineattet, danin go didjiide gullá buot mii Egyptas lea buoremus.’”

21Israela bártnit dahke nu, ja Josef attii sidjiide vovnnaid, nugo farao lei gohččon, ja niestti mátkái. 2245,22 golbmačuođi šekela sullii 3,5 kilo.Son attii iešguhtiige ođđa ávvubiktasa, muhto Benjaminii son attii golbmačuođi šekela silbba ja vihtta ođđa ávvubiktasa. 23Dasa lassin son vuolggahii áhččásis logi ásena mat gudde Egypta buoremus šattuid, ja logi ásendámmá mat gudde gortni, láibbi ja niestti áhči mátkki várás. 24Dasto son luittii vieljaidis vuolgit ja dajai sidjiide: “Allet riidal mátkkis!”

25Josefa vieljat vulge Egyptas ja bohte Kanaanii áhčiset Jakoba lusa. 26Sii muitaledje sutnje: “Josef lea ain eallimin. Son lea oppa Egypta eatnama ráđđejeaddji.” Muhto Jakoba váibmu bisui galmmasin, iige son jáhkkán sidjiide. 27Muhto go sii muitaledje buot maid Josef lei sárdnon sidjiide, ja go son oinnii vovnnaid maid Josef lei sádden viežžat su, de arvvosmuvai su vuoigŋa. 28

45,28
46,30
Son dajai: “Dás lea galle. Mu bárdni Josef lea ain eallimin! Mun vuolggán oaidnit su ovdal go jámán.”