Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
40

Josef čilge hoavvahearráid nieguid

401Muhtun áiggi das maŋŋil dáhpáhuvai ahte Egypta gonagasa alimus juhkamušaddi ja láibedahkki rihkuiga hearráska, Egypta gonagasa, vuostá. 2Farao moaráhuvai hoavvahearrá guoktái, alimus juhkamušaddái ja alimus láibedahkkái, 3

40,3
39,20
ja bijai sudno heaggafávttaid oaivámučča vissui, seammá giddagassii gos Josef lei. 4Heaggafávttaid oaivámuš gohčui Josefa atnit fuola dan guoktás ja bálvalit sudno.

Nu soai leigga giddagasas muhtun áiggi. 5Giddagasas Egypta gonagasa juhkamušaddi ja láibedahkki niegadeigga goabbáge niegu ovttat ija. Soai niegadeigga sierra niegu, ja nieguin lei sierra čilgehus. 6Go Josef iđedis bođii sudno lusa, de son oinnii ahte soai leigga morašlaččat. 7Dalle son jearai farao hoavvahearrá guoktás geat leigga fáŋgan ovttas suinna su isida viesus: “Manne dudnos lea odne nu morašlaš hápmi?” 8

40,8
41,16
Soai vástideigga: “Moai letne niegadan niegu, iige dáppe leat oktage gii máhttá čilget daid.” Josef dajai: “Nieguid čilgehusat bohtet Ipmilis, muhto muitaleahkki fal maid leahppi niegadan.”

9De alimus juhkamušaddi muitalii iežas niegus Josefii ja dajai: “Mu niegus lei viidnemuorra mu ovddas. 10Viidnemuoras ledje golbma oavssi. Dan seammás go dasa ihtigohte urbbit, de dasa bohciidedje lieđit ja dan muorjjit ládde. 11Mus lei gieđas farao juhkangearra, ja mun válden murjjiid ja bahčen daid sáhpi farao gerrii ja adden geara farao gihtii.” 12Josef dajai sutnje: “Dát lea du niegu čilgehus: Dat golbma oavssi leat golbma beaivvi. 13Golmma beaivvi geažes farao bajida du ja bidjá du fas juhkamušaddin. Don oaččut addit juhkangeara farao gihtii seammá láhkái go ovdalge, dalle go ledjet su juhkamušaddi. 14Muhto muitte mu go dutnje geavvá bures, ja daga munnje dán buori: Sártno mu beales faraoi ja veahket mu beassat eret dán viesus! 15Mun lean suoláduvvon hebrealaččaid eatnamis, ja dáppe mun lean sivaheapmin biddjojuvvon giddagassii.”

16Go alimus láibedahkki gulai man bures Josef čilgii niegu, de son dajai: “Mu niegus lei seammá ládje, mun niegadin ahte mus ledje oaivvi alde golbma veaddelihti maid dievva ledje nisoláibbit. 17Bajimus veaddelihtis ledje buotlágán láibbit borramuššan faraoi, muhto lottit borre daid veaddelihtis mii mus lei oaivvi alde.” 18Josef vástidii: “Dát lea du niegu čilgehus: Dat golbma veaddelihti leat golbma beaivvi. 19Golmma beaivvi geažes farao bajida du: Son heŋge du murrii, ja almmi lottit borret du oačči.”

20Goalmmát beaivvi faraos lei riegádanbeaivi, ja son dagai guossemállásiid buot bálvaleddjiidasas. Dalle son bajidii alimus juhkamušaddi ja láibedahkki bálvaleddjiidis oaidnut. 21Alimus juhkamušaddi son bijai ovddeš virgái, nu ahte son oaččui fas addit juhkangeara farao gihtii, 22muhto alimus láibedahkki harcejuvvui, aiddo nugo Josef lei čilgen sudno nieguid. 23Alimus juhkamušaddi ii muitán Josefa, muhto vajáldahtii su.

41

Josef čilge farao nieguid

411Guokte jagi das maŋŋil farao niegadii ahte son lei čuožžumin Nileanu gáttis. 2Nileanus gorgŋo čieža čáppa ja ađđás gusa mat guohtugohte eatnogátti rási. 3Daid maŋis eanus gorgŋo čieža eará gusa mat ledje romit ja guoirasat. Dat čuoččastedje eatnogáddái daid eará gusaid gurrii, 4ja dat romes ja guoira gusat borre dan čieža ađđás ja čáppa gusa. De farao gohccái. 5Son oađđái fas ja niegadii nuppi niegu. Čieža dievas ja buorre gordneoaivvi šadde ovttat oalggas. 6Daid maŋŋil bohciidedje vel čieža guorba ja guoros gordneoaivvi maid nuortabiegga lei goldnadan, 7ja dat guoros gordneoaivvit njille dan čieža dievas ja buori gordneoaivvi. De farao gohccái ja ipmirdii ahte dat lei leamaš niehku.

841,8 einnosteddjiid ja viisáid Egypta lei beakkán viissis olbmuidis dihte. Vrd. 2 Mos 7,11.22; Jes 19,11č.Iđedis farao miella lei ráfeheapme, ja son rávkkai lusas buot Egypta einnosteddjiid ja viisáid. Farao muitalii sidjiide nieguidis, muhto ii oktage máhttán čilget daid sutnje. 9

41,9
40,1eč
Dalle alimus juhkamušaddi dajai faraoi: “Dál mun ferten muitáhit iežan rihkkosa. 10Farao lei oktii moaráhuvvan bálvváidasas ja bijai mu ja alimus láibedahkki giddagassii heaggafávttaid oaivámučča vissui. 11Ovttat ija moai goappašagat niegadeimme niegu, mun ja son, ja goappáge nihkui lei iežas čilgehus. 12Doppe lei ovttas munnuin nuorra hebrealaš olmmái, heaggafávttaid oaivámučča bálvá. Moai muitaleimme sutnje nieguideame, ja son čilgii daid munnuide. 13Ja munnuide geavai aiddo nugo son lei čilgen: Mun biddjojuvvojin fas juhkamušaddin, muhto láibedahkki farao heŋgii harcamurrii.”

14

41,14
Sál 105,20
Dalle farao rávkkai Josefa lusas. Son vižžojuvvui hoahpus giddagasas, su vuovttat ja skávžžát čuohpahuvvojedje ja sutnje gárvvuhuvvojedje ođđa biktasat. De son loaiddastii farao ovdii. 15Farao dajai Josefii: “Mun lean niegadan niegu, iige oktage máhte čilget dan. Muhto munnje lea muitaluvvon ahte go don gulat nieguid, de don máhtát čilget daid.” 16
41,16
40,8
Dan 2,30
Josef vástidii faraoi: “Ii dat leat mu válddis, duššefal Ipmil máhttá addit faraoi buori vástádusa.”

17Dalle farao muitalii Josefii: “Niegustan mun ledjen čuožžumin Nileanu gáttis. 18Dalle eanus gorgŋo čieža ađđás ja čáppa gusa, ja dat guohtugohte rási. 19Daid maŋis gorgŋo vel čieža eará gusa mat ledje nu skurdnjasat, guoirasat ja romit ahte in leat oppa Egypta eatnamis oaidnán nu romes gusaid. 20Duot guoira ja romes gusat borre dan čieža ađđás gusa. 21Muhto vaikko dat ledje borran daid, de ii almmatge dovdon ahte dat ledje mannan daid čoavjái. Dat ledje seammá romit oaidnit go ovdal. De mun gohccájin. 22De mun fas niegadin. Čieža dievas ja čáppa gordneoaivvi šadde ovttat oalggas. 23Muhto daid maŋis bohciidedje čieža guoros ja guorba gordneoaivvi maid nuortabiegga lei goldnadan. 24Ja dat guoros gordneoaivvit njille dan čieža buori gordneoaivvi. Mun muitalin nieguidan einnosteddjiide, muhto ii oktage máhte čilget daid munnje.”

25Josef dajai faraoi: “Farao niegut mearkkašit seammá. Ipmil lea muitalan faraoi maid áigu dahkat. 26Dat čieža buorre gusa mearkkašit čieža jagi, ja dat čieža buorre gordneoaivvi mearkkašit maid čieža jagi. Guktot niegut mearkkašit seammá. 27Dat čieža guoira ja romes gusa mat gorgŋo daid maŋis, mearkkašit čieža jagi, ja dat čieža guoros gordneoaivvi maid nuortabiegga lei goldnadan, mearkkašit čieža nealgejagi. 28Go mun dadjen ahte Ipmil lea muitalan faraoi maid áigu dahkat, de mun oaivvildin dán: 29Bohtet čieža jagi goas lea stuorra valljugasvuohta oppa Egyptas, 30muhto daid maŋis bohtet čieža dakkár nealgejagi ahte Egypta valljugasvuohta vajálduvvá, ja nealgi guorbada eatnama. 31Dan nealggi geažil ovddit jagiid valljugasvuohta ii šat dihtto, danin go nealgi šaddá hui garasin. 32Go farao niehku gerdojuvvui guovtte geardái, de dat mearkkaša ahte Ipmil lea vissásii mearridan ášši ja ollašuhttá dan fargga. 33Danin farao galggašii ohcat jierbmás ja viissis olbmá stivret Egypta. 34Farao galggašii maid ásahit fálddiid miehtá riikka rádjat vuorkái viđádasa Egypta šattus čieža valljugasvuođa jagi. 35Boahttevaš buriid jagiid áigge fálddit galget rádjat buotlágán borramuša ja ásahit gávpogiidda gordnerájuid mat leat farao gieđas. 36Dat gordni lea riikka olbmuide borramuššan dan čieža nealgejahkái mat bohtet Egypta eatnamii, vai eanan ii roahppán nealgái.”

Josef ráđđe eatnama

37Dan sága farao ja buot su bálvaleaddjit atne buorrin, 38ja farao dajai sidjiide: “Leago oktage olmmái geas lea Ipmila vuoigŋa nugo sus?” 39Josefii farao dajai: “Go Ipmil lea almmuhan dutnje buot dán, de ii sáhte leat oktage nu jierbmái ja viissis go don. 40

41,40
42,6
45,8
Don oaččut ráđđet mu viesu, ja oppa mu álbmot galgá jeagadit du sáni. Duššefal truvnnu dáfus mun lean stuorit go don.”

41Farao dajai vel Josefii: “Ná mun bijan du ráđđet oppa Egypta.” 4241,42 seailasuorbmasa seaila.De farao válddii iežas seailasuorbmasa suorpmas ja bijai dan Josefa surbmii, gárvvuhii sutnje fiinna beallemasbiktasiid ja heaŋggastii golleviđjjiid su čeabehii. 43

41,43
45,9
41,43 Abrek egyptalaš čuorvvas mii jáhkkimis mearkkaša “Geahča bajás” dahjege “Gudnejahte”. Dakkár čuorvvas sulastahttá hebreagiel sáni mii mearkkaša “čippostit”.Son divttii Josefa vuodjit nubbin buoremus vovnnainis, ja Josefa ovddas čurvojuvvui: “Abrek!” Nu farao dagai su oppa Egypta ráđđejeaddjin. 44Farao dajai Josefii: “Mun lean farao, muhto almmá du lobi haga ii oktage oaččo dahkat maidege oppa Egyptas.” 4541,45 On greikkagillii Heliopolis, gávpot Memfisa davábealde. Doppe lei beaivvášipmil Re dahjege Ra beakkán tempel. Ona báhpain lei deaŧalaš politihkalaš doaibma.Farao bijai Josefii namman Safenat Paneah ja attii sutnje áhkkán Asenata, Ona báhpa Poti Fera nieidda.

46Josef lei golbmalogijahkásaš go loaiddastii farao, Egypta gonagasa, ovdii.

Josef vulggii farao luhtte ja mátkkoštii miehtá Egypta. 47Eanan šaddadii gortni čomaid čomaid dan čieža valljugasvuođa jagi. 48Dan čieža valljugasvuođa jagi mat ledje Egyptas, Josef čohkkii buotlágán borramuša ja rájai dan gávpogiidda. Son rájai guđege gávpogii dan borramuša mii šaddaduvvui dan biraseatnamis. 49Josef vuorkkui nu ollu gortni ahte dat lei eatnat dego meara sáttočalmmit. Maŋimus šadde heaitit doallamis das logu, danin go gortni eatnatvuohta ii lean šat mihtideames.

50Ovdal vuosttaš nealgejagi Josefii riegádedje guokte bártni geaid eadni lei Asenat, Ona báhpa Poti Fera nieida. 5141,51 Manasse Namma sulastahttá sáni mii mearkkaša “vajáldahttit”.Vuosttašriegádeaddjásis Josef bijai namman Manasse ja dajai: “Ipmil lea diktán mu vajáldahttit visot váivvi ja áhččán viesu.” 5241,52 Efraim Namma čatnasa dajaldahkii mii mearkkaša “dahkat šattolažžan”.Nuppi bárdnái son bijai namman Efraim ja dajai: “Ipmil lea dahkan mu šattolažžan vártnuhisvuohtan eatnamis.”

53Go Egypta čieža valljugasvuođa jagi ledje nohkan, 54de álge čieža nealgejagi, nugo Josef lei dadjan. Buot eatnamiidda šattai nealgi, muhto oppa Egyptas lei borramuš. 55Go Egypta gillágođii nealggi ja álbmot čuorvvui faraos láibbi, dalle farao dajai egyptalaččaide: “Mannet Josefa lusa ja dahket nugo son gohčču.” 56Go nealgi lei juo oppa eatnamis, de Josef rabastii buot gordnevuorkkáid ja vuvddii gortni egyptalaččaide. Nealgi lei Egyptas garas. 57Buot eatnamiin olbmot bohte Egyptii Josefa lusa oastit gortni, danin go buot eatnamiin nealgi lei garas.

42

Josefa vieljat bohtet Egyptii

421

42,1
Apd 7,12
Go Jakob gulai ahte Egyptas lei gordni, de son dajai bártniidasas: “Manne dii dušše geahččabehtet guhtet guoibmáseattet? 2Mun lean gullan ahte Egyptas lea gordni. Mannet dohko oastit midjiide gortni, vai mii bisošeimmet heakkas eatge jámáše.” 3De logis Josefa vieljain vulge Egyptii oastit gortni. 4Muhto Benjamina, Josefa vielja, Jakob ii luoitán earáid fárrui, vai sutnje ii dáhpáhuvaše lihkohisvuohta.

5Nu Israela bártnit vulge earrásiid searvvis oastit gortni, dasgo Kanaanis lei nealgi. 6

42,6
41,40+
Josef gii lei Egypta ráđđejeaddji, vuvddii gortni buot olbmuide. Maiddái Josefa vieljat bohte ja luoitádedje su ovdii eatnamii. 7Go Josef oinnii vieljaidis, de son dovddai sin, muhto ii dahkan dovdin. Son sártnui sidjiide garrasit ja jearai: “Gos dii boahtibehtet?” Sii vástidedje: “Mii leat boahtán Kanaanis oastit borramuša.”

8Josef dovddai vieljaidis, muhto sii eai dovdan su. 9

42,9
37,79
Son muitái nieguid maid lei niegadan sin birra, ja dajai sidjiide: “Dii lehpet iskkadeaddjit! Dii lehpet boahtán geahččat gokko eanan lea rabas.” 10Sii vástidedje: “Eat eisege, hearrá! Mii, du bálvaleaddjit, leat boahtán oastit borramuša. 11Mii leat buohkat seammá olbmá bártnit, rehálaš olbmot eatge mahkkege iskkadeddjiid.” 12Muhto Josef dajai: “Ášši lea nugo mun dadjen: Dii lehpet boahtán geahččat gokko eanan lea rabas.” 13Sii vástidedje: “Mii, du bálvaleaddjit, leat guoktenuppelohkái vieljaža, buohkat seammá olbmá bártnit Kanaanis. Nuoramus lea dál ruovttus áhččámet luhtte, ja okta ii leat šat.” 14Josef dajai: “Nugo mun juo dadjen, iskkadeaddjit dii lehpet. 15Mun geahččalan din ná: Nu duohta go farao eallá, dii ehpet beasa vuolgit dáppe muđui go din nuoramus viellja boahtá deike. 16Vuolggahehket ovtta dis viežžat vieljadet deike, dii earát báhcibehtet deike fáŋgan dassážii go lea geahččaluvvon, lehpetgo dii sárdnon duođa. Jos ehpet, de dii lehpet iskkadeaddjit, nu duohta go farao eallá!” 17De son bijai sin giddagassii golmma beaivái.

18Goalmmát beaivvi Josef dajai sidjiide: “Dahket maid mun dajan, de oažžubehtet eallit, dasgo mun balan Ipmilis. 19Dát čájeha, lehpetgo dii rehálaččat: Okta dis báhcá deike giddagassii. Dii earát oažžubehtet mannat ruoktot ja doalvut gortni bearrašiiddáseattet mat leat nealgumin. 20Buktet dasto nuoramus vieljadet mu lusa. Dalle mun jáhkán didjiide, ehpetge dii jáme.” Sii šadde dahkat nu. 21Sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Dát lea ráŋggáštus das maid dagaimet vielljaseamet. Mii oinniimet áŧestusa su geahčastagas go son rohkadalai mis árpmu, muhto eat gullan su. Dan dihte midjiide lea boahtán dát áŧestus.” 22

42,22
37,21č26
Ruben dajai sidjiide: “Munhan gilden din dahkamis bártnážii bahá, muhto dii ehpet gullan. Dál su varra mávssahuvvo midjiide.” 23Sii eai diehtán ahte Josef ipmirdii sin sárdnuma, danin go son anii dulkka. 24Josef manai eret sin luhtte ja čierui. Go son lei máhccan, de son sártnui vel singuin, válddii sin gaskkas Simeona ja čanai su sin oaidnut.

25Josef gohčui bálvváidis deavdit vieljaid seahkaid gortniin ja bidjat silbba ruovttoluotta iešguđege sehkkii ja addit sidjiide niestti mátkái. 26Vieljažat noađuhedje gortniid áseniid čielgái ja vulge ruoktot. 27Go idjadanbáikkis muhtun sis rabastii seahkas vai beassá biebmat ásenis, de son gávnnai iežas silbba seahkkanjálmmis. 28Son dajai vieljaidasas: “Silba lea addojuvvon munnje ruoktot, dat lea mu seahkas!” Dalle sii geahčastedje suorganemiin guhtet guoibmáseaset ja dadje: “Maid Ipmil lea dahkan midjiide?”

29Go sii bohte áhčiset Jakoba lusa Kanaanii, de sii muitaledje sutnje buot mii lei dáhpáhuvvan, ja dadje: 30“Dat olmmái gii lea dan eatnama hearrá, sártnui midjiide garrasit ja anii min iskkadeaddjin. 31Muhto mii dajaimet sutnje: Mii leat rehálaš olbmot eatge mahkkege iskkadeddjiid. 32Mii leat leamaš guoktenuppelohkái vieljaža, buohkat seammá áhči bártnit. Okta ii leat šat, ja nuoramus lea áhččámet luhtte Kanaanis. 33Dalle dat olmmái, dan eatnama hearrá, dajai midjiide: Ná mun áiggun gávnnahit, lehpetgo dii rehálaččat: Guđđet ovtta dis mu lusa, dolvot gortni bearrašiiddáseattet mat leat nealgumin 34ja buktet deike nuoramus vieljadet. Dalle mun jáhkán ahte dii ehpet leat iskkadeaddjit, muhto rehálaš olbmot. De mun attán didjiide vieljadet ruoktot, ja dii oažžubehtet johtit eatnamis friddja.”

35Go sii gurrejedje seahkaid, de sii gávdne dain iežaset silbaburssaid. Go sii ja sin áhčči oidne silbaburssaid, de sii ballagohte. 36Sin áhčči Jakob dajai sidjiide: “Dii dahkabehtet mu mánáheapmin! Josef ii leat šat, Simeon ii leat šat, ja dál dii áigubehtet doalvut vel Benjaminage! Buot dát deaivida mu!” 37Dalle Ruben dajai áhččásis: “Don oaččut heakkahuhttit goappašagaid mu bártniid, jos mun in buvtte Benjamina ruoktot du lusa! Atte su mu gihtii, ja mun buvttán su ruoktot du lusa.” 38

42,38
44,2229eč
Muhto Jakob dajai: “Mun in luoitte bárdnán vuolgit dinguin. Su viellja lea jápmán, ja son okto lea báhcán. Jos mihkkege lihkohisvuođaid deaivida su mátkkis, de dii vuolggahehpet mu čurges vuovttaid morrašiin jábmiidáibmui.”