Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
37

Josef ja su vieljat

371

37,1
35,27
Hebr 11,9
Jakob ásai Kanaanii, dan eatnamii gos su áhčči lei ássan vierisin.

2Dát lea Jakoba soga muitalus.

Go Josef lei čiežanuppelotjahkásaš, de son guođohii smávvaomiid vieljaidisguin, áhčis áhkáid Bilha ja Silpa bártniiguin, ja son lávii guoddalit sin áhččásis. 3Israel ráhkistii Josefa eambbo go buot eará bártniidis, dasgo Josef lei riegádan sutnje su boarisvuođas. Áhčči goaruhii Josefii guhkes gávtti. 4Muhto go vieljat oidne ahte sin áhčči ráhkistii su eambbo go su vieljaid, de sii vašuhišgohte su eaige sáhttán šat sárdnut suinna ustitlaččat.

5Oktii Josef lei niegadan niegu, ja go son lei muitalan dan vieljaidasas, de sii vašuhišgohte su vel eambbo. 6Son dajai sidjiide: “Gullet maid mun niegadin! 7Mii leimmet bealddus čanadeamen gordnegihpuid, ja mu gordnegihppu čuožžilii ja din gordnegihput čoahkkanedje mu gordnegihpu birra ja gopmirdedje dan ovdii.” 8Dalle su vieljat dadje sutnje: “Dongo šattašit min gonagassan, dongo mahkáš ráđđešit min?” Ja su nieguid ja ságaid dihte sii vašuhedje su vel eambbo.

9Josef niegadii velá nuppi niegu ja muitalii dange vieljaidasas: “Mun lean fas niegadan niegu, ja das beaivváš, mánnu ja oktanuppelohkái nástti gopmárdalle mu ovddas.” 10Go son lei muitalan dan niegu áhččásis ja vieljaidasas, de áhčči cuiggodii su: “Mii nieguid datgis lea? Galggašingo mun, du eadni ja vieljat mahkáš boahtit gopmirdit du ovdii?” 11Su vieljat suhtte sutnje, muhto su áhčči muittii maid son lei dadjan.

12Oktii go Josefa vieljat ledje mannan Sikemii geahččat áhčiset smávvaomiid, 13de Israel dajai Josefii: “Du vieljat leat omiid luhtte Sikemis. Mun vuolggahan du sin lusa.” Josef vástidii: “Nu fal, áhčči.” 14Ja Jakob dajai sutnje: “Mana geahččat mo du vieljat ja smávvaoamit birgejit, ja boađe dasto muitalit munnje.” Son vuolggahii Josefa mátkái Hebronleagis, ja Josef manai Sikemii.

15Go son lei vádjoleamen meahcis, de muhtun olmmái bođii su ovddal ja jearai: “Maid don ozat?” 16Josef vástidii: “Mun ozan vieljaidan. Leatgo don oaidnán sin ja sin ealuid?” 1737,17 Dotan báiki sullii 25 km Sikema davábealde.Olmmái dajai: “Sii leat vuolgán dáppe eret. Mun gullen sin dadjamin: ‘Vulgot Dotanii.’” De Josef vulggii vieljaidis maŋŋái ja gávnnai sin Dotanis.

18Sii oidne su juo guhkkin, ja ovdal go son lei joavdan sin lusa, de sii ráđđádallagohte goddit su. 19Sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Gehččet, do boahtá dat niegadeaddji! 20Goddot su, bálkestehkot su muhtun gáivui ja dadjot ahte meahcispire lea borran su. De mii beassat oaidnit manin su niegut šaddet!” 21

37,21
42,22
Muhto go Ruben gulai dan, de son dáhtui gádjut su sin gieđas ja dajai: “Ii nu, eat mii oaččo goddit su! 22Allet golggat vara. Bálkestehket su dan arvegáivui, muhto allet vahágahte su.” Ná son dajai vai beassá gádjut Josefa sin gieđas ja doalvut su ruoktot áhčis lusa.

23Go Josef bođii vieljaidis lusa, de sii nulle sus biktasa, dan guhkes gávtti maid son anii, 24

37,24
Jer 38,6
Sak 9,11
ja bálkestedje su gáivui mii dalle lei guorusin. 25De vieljažat čohkánedje boradit. Muhto go sii geahčastedje, de sii oidne ismaellaš karavána; dat bođii Gileadis, ja kamelat gudde suovvasiid, balsamiid ja hádjagáhčiid. Sii ledje doalvumin daid Egyptii. 26Dalle Juda dajai vieljaidasas: “Mii ávkkiid midjiide lea goddit vielljamet ja čiehkat iežamet rihkkosa? 27Vuvdot su ismaellaččaide, dalle mii eat ieža dárbbaš guoskat sutnje, dasgo son lea min viellja, min oažži.” Su vieljat gulle su.

28

37,28
39,1
Sál 105,17
Apd 7,9
37,28 midjanlaš gávpeolbmát, ismaellaččaide sáhttet leat seammá joavku. Vrd. Duop 8,22–24. guoktelogi šekelii silbba sullii 228 grámma.Go midjanlaš gávpeolbmát ledje mannamin dakko meaddel, de vieljat gesse Josefa gáivvos ja vuvde su ismaellaččaide guoktelogi šekelii silbba. Ja gávpeolbmát dolvo Josefa Egyptii.

2937,29 son gaikkodii biktasiiddis morraša dahje suorganeami mearka, gč. v. 34. ▶ moraštanvierut.Go Ruben máhcai gáivvo lusa ja fuobmái ahte Josef ii lean doppe, de son gaikkodii biktasiiddis. 30Son manai vieljaidis lusa ja dajai: “Gánda lea jávkan! Maid mun dál galggan?”

31Muhto vieljat válde Josefa gávtti, njuvve bohká ja bunjodedje gávtti varas. 32De sii dolvo dan áhččáseaset ja dadje: “Dán mii gávnnaimet. Geahča, leago dát du bártni gákti.” 33Jakob dovdái gávtti ja dajai: “Dát lea bárdnán gákti! Meahcispire lea borran su, vissásii Josef lea gaikkoduvvon jámas!” 3437,34 horstta roavva tekstiila mii lea duddjojuvvon guolggas; morraša dahje gáhtamuša mearka, gč. v. 29.Ja Jakob gaikkodii biktasiiddis, giesai horstta alimiid birra ja moraštii bártnis guhkes áiggi. 35Su bártnit ja nieiddat bohte jeđđet su, muhto son ii hálidan jeđđehusa. Son dajai: “Moraštemiin mun manan jábmiidáibmui bárdnán lusa.” Ja áhčči čierui Josefa.

36Muhto Egyptas midjanlaččat vuvde Josefa Potifarii, gii lei farao hoavvahearrá ja heaggafávttaid oaivámuš.

38

Juda ja Tamar

38138,1 adullamlaš Adullam lei báiki sullii 25 km Jerusalema lulleoarjjabealde.Daid áiggiid Juda vulggii vieljaidis luhtte ja manai orrut muhtun adullamlaš olbmá lusa gean namma lei Hira. 2Doppe Juda deaivvai Šua-nammasaš kanaanlaš olbmá nieidda, válddii su áhkkán ja elii suinna. 3

38,3
46,12
Nisson šattai áhpeheapmin ja riegádahtii bártni. Son bijai bárdnái namman Er. 4Ja nisson šattai fas áhpeheapmin, riegádahtii bártni ja bijai sutnje namman Onan. 538,5 Kesib Aksib, gávpot Judas, sullii 5 km Adullamis eret. Vrd. Jos 15,44; Mi 1,14.Nisson riegádahtii vel bártni ja bijai sutnje namman Šela. Juda lei Kesibis dalle go Šela riegádii.

6Juda válddii Erii, vuosttašriegádeaddjásis, áhká gean namma lei Tamar. 7Muhto Er, Juda vuosttašriegádeaddji, lei bahá Hearrá čalmmiin, ja Hearrá gottii su. 838,8 sivjjotgeatnegasvuođat sivjjotnáittus, vrd. 5 Mos 25,5eč.De Juda dajai Onanii: “Mana vieljat áhká lusa ja deavdde sivjjotgeatnegasvuođat ja atte vielljasat náli.” 9Muhto Onan diđii ahte mánná ii adnojuvvoše su mánnán. Álo go son veallái sivjjogiinnis, de son golggahii siepmanis eatnamii, amas addit vielljasis náli. 10Dat maid son dagai lei bahá Hearrá čalmmiin, ja danin Hearrá gottii su maid. 11Dalle Juda dajai mannjásis Tamarii: “Oro leaskan áhččát viesus dassážii go mu bárdni Šela šaddá rávisin.” Son balai ahte Šelage jápmá vieljaidis láhkái. Nu Tamar manai ruoktot ja orui áhčis viesus.

12

38,12
2 Sam 13,23eč
38,12 Timna gávpot Adullama nuorttadavábealde.Guhkes áiggi das maŋŋil jámii Šua nieida, Juda áhkká. Go moraštanáigi lei vássán, de Juda vulggii adullamlaš ustibiinnis Hirain sin lusa Timnai geat beaskidedje su sávzzaid. 13Go Tamar gulai ahte su vuohppa lei mannamin Timnai beaskidit sávzzaidis, 14de son nuolai leaskabiktasiiddis, govččai muođuidis beaittaliinniin ja čohkánii Enajima luoddaerrui Timna geainnu gurrii. Son lei fuomášan ahte vaikko Šela lei juo rávis olmmoš, de son ii lean addojuvvon Šelai áhkkán.

15Juda oinnii Tamara ja gáttii su fuorrán, danin go Tamar lei gokčan muođuidis. 16

38,16
3 Mos 18,15
20,12
Son mohkastii Tamara lusa geaidnogurrii ja dajai sutnje: “Divtte mu veallát duinna.” Son oainnat ii diehtán ahte nisson lei su mannji. Tamar jearai: “Maid don attát munnje, jos beasat veallát muinna?” 17Juda vástidii: “Mun sádden dutnje gihci ealustan.” Tamar dajai: “Atte munnje dasto pántta dassážii go sáddet dan.” 1838,18 seailla signeahtta mainna seilejedje čállagiid. ▶ seaila.Juda jearai: “Maid mun galggašin addit dutnje pántan?” Tamar vástidii: “Iežat seailla oktan báttiin ja dan soappi mii dus lea gieđas.” Juda attii daid Tamarii ja veallái suinna, ja Tamar šattai áhpeheapmin. 19Tamar vulggii, nuolai beaittaliinni ja gárvodii fas leaskabiktasiid.

20Juda bijai adullamlaš ustibis Hira doalvut gihci nissonii vai oažžu sus pántta ruoktot, muhto son ii gávdnan nissona. 2138,21 tempelfuorrá tempelfurrošeapmi.Hira jearai báikki olbmáin: “Gos lea dat tempelfuorrá gii čohkkái Enajima luoddaearus?” Sii vástidedje: “Ii dás leat leamaš oktage tempelfuorrá.” 22Son máhcai Juda lusa ja dajai: “Mun in gávdnan su, ja dan báikki olbmát dadje ahte ii doppe leat leamaš oktage tempelfuorrá.” 23Juda dajai: “Atnos nisson dan pántta, dalle moai ean šatta heahpanit. Munhan sáddejin sutnje dán gihci, muhto don it gávdnan su.”

24Sullii golmma mánu geažes Judai muitaluvvui: “Du mannji Tamar lea furrošan ja šaddan áhpeheapmin.” Juda dajai: “Dolvot su boldojuvvot!” 25Muhto go ledje doalvumin Tamara, de son bijai sáni vuohppasis: “Mun lean šaddan áhpeheapmin dainna olbmáin geasa dát diŋggat gullet.” Ja son cealkkihii vel: “Geahča geasa dát seaila ja dan báddi ja dát soabbi gullet.” 26Juda dovddai daid ja dajai: “Son lea vuoigadis. Munhan in addán su áhkkán bárdnásan Šelai.” Juda ii veallán šat Tamariin.

27

38,27
1 Muit 2,4
Matt 1,3
Go Tamara riegádahttináigi šattai, de su goaŧus ledje jumežat. 28Go son lei riegádahttimin, de nubbi mánná geigii gieđa ovdan, ja sealgeeadni čanai máná gihtii rukses láiggi ja dajai: “Dát bođii olggos vuosttamužžan.” 2938,29 Peres Namma mearkkaša “doadjin”.Muhto de mánná gesii gieđa ruoktot, ja olggos bođiige su viellja. Sealgeeadni dajai: “Niego don gaikot iežat olggos?” Danne mánnái biddjojuvvui namman Peres. 30Dasto riegádii su viellja gean gieđas lei rukses láigi, ja sutnje biddjojuvvui namman Serah.

39

Josef Potifara viesus

391

39,1
37,28
Sál 105,17
Josef dolvojuvvui Egyptii, ja egyptalaš Potifar, gii lei farao hoavvahearrá ja heaggafávttaid oaivámuš, osttii su ismaellaččain geat ledje buktán su dohko. 2
39,2
26,3+
Hearrá lei Josefiin, ja danne sutnje lihkostuvai buot. Son orui egyptalaš isidis viesus, 3ja isit oinnii ahte Hearrá lei Josefiin ja divttii buot doaimmaid lihkostuvvat sutnje. 4Potifar liikui Josefii gii bálvalii su nu bures, ja bijai su hálddašit iežas dállodoalu ja oskkildii su gihtii buot mii sus lei. 5
39,5
30,27
Go Potifar lei bidjan Josefa hálddašit iežas dállodoalu ja buot mii sus lei, de Hearrá buressivdnidii egyptalačča viesu Josefa dihte. Hearrá buressivdnádus dihttui buot das mii Potifaris lei, sihke ruovttus ja bealddus. 6
39,6
43,31
Dan dihte Potifar attii Josefa háldui buot mii sus lei, iige son fuolahan ieš maidege eará go dan maid borai.

Josef lei čáppis ja hámálaš. 7De muhtun áiggi geažes isida áhkká geahčastallagođii Josefii. Son dajai: “Veallá muinna!” 8Muhto Josef biehttalii ja dajai isidis áhkkái: “Mu isit ii šat beroš mastege, muhto lea oskkildan mu gihtii buot mii sus lea. 9Mus lea dán viesus seammá ollu dadjamuš go sus, iige son leat gieldán mus maidege earret du, danne go don leat su áhkká. Mo mun dalle sáhtášin dahkat ná stuorra bahávuođa ja suddudit Ipmila vuostá?” 10Vaikko nisson beaivvis beaivái hálahii Josefa, de Josef ii miehtan veallát suinna iige leat su lahka.

11Muhtun beaivvi go Josef fas bođii vissui doaimmahit bargguidis iige oktage dálu olbmuin lean das, 12de Potifara áhkká dohppii Josefa biktasii ja dajai: “Veallá muinna!” Dalle Josef báhtarii olggos, muhto su bivttas bázii nissona gihtii. 13Go nisson oinnii ahte Josef lei guođđán biktasa su gihtii ja báhtaran, 14de son čuorvvui dálu olbmuid ja dajai: “Gehččet! Potifar lea buktán deike hebrealaš olbmá gii dál atná min bilkun. Son bođii mu lusa ja vikkai veallát muinna, muhto mun čurvon alla jienain. 15Go son gulai mu biškkádeamen ja čuorvumin, de son guđii iežas biktasa dása ja báhtarii olggos.”

16Nisson doalai Josefa biktasa dassážii go su boadnjá bođii ruoktot. 17Son muitalii boadnjásis seammá láhkái: “Duot hebrealaš šlávva gean don leat buktán deike, bođii mu lusa ja vikkai heahppášuhttit mu. 18Muhto go mun biškkádin ja čurvon, de son guđii biktasa dása ja báhtarii olggos.”

Josef giddagasas

19Go isit gulai áhkás muitaleamen maid su šlávva lei dahkan, de son moaráhuvai. 20Isit válddii Josefa gitta ja bijai su giddagassii, dan báikái gos gonagasa fáŋggat ledje. 21Muhto Hearrá lei Josefa mielde giddagasas, nu ahte giddagasa hoavda liikui sutnje. 22Hoavda attii buot giddagasa fáŋggaid Josefa háldui. Josef anii fuola buot das mii doppe dahkkojuvvui. 23Giddagasa hoavda ii geahččan bearrái maidege das mii lei Josefa hálddus, dasgo Hearrá lei Josefiin ja divttii sutnje lihkostuvvat buot maid son dagai.