Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
35

Jakob Betelis

351

35,1
28,13eč
Ipmil celkkii Jakobii: “Vuolgge Betelii, ása dohko ja hukse áltára dan Ipmilii guhte almmustuvai dutnje dalle go don báhtarit Esau-vieljastat.” 2
35,2
Jos 24,23
1 Sam 7,3
Dalle Jakob dajai iežas bearrašii ja buot olbmuidasas: “Jávkadehket vieris ipmiliid mat dis leat, buhtistehket iežaideattet ja molsot biktasiid, 3
35,3
28,20
de mii vuolgit Betelii. Mun huksen dohko áltára Ipmilii guhte gulai mu mu heahtebeaivvi ja lei muinna dalle go mun ledjen mátkkis.” 4
35,4
31,19
Duop 8,24eč
35,4 terebintta … Sikema lahka >12,6.De sii adde Jakobii buot vieris ipmiliid mat sis ledje, ja bealljerieggáid, ja Jakob čiegai daid dan terebintta vuollái mii lei Sikema lahka. 5
35,5
2 Muit 14,14
17,10
De sii johttájedje, ja Ipmila ballu bođii birasgávpogiid ássiide, nu ahte sii eai doarridišgoahtán Jakoba bártniid.

6

35,6
28,19
Jakob ja buot su olbmot bohte Lusii dahjege Betelii mii lea Kanaanis. 7
35,7
31,13
35,7 El Betel namahus mearkkaša “Betela Ipmil”.Dohko son huksii áltára ja gohčodii dan báikki El Betelin, dasgo das Ipmil lei almmustuvvan sutnje dalle go son báhtarii vieljastis.

8

35,8
24,59
Debora, Rebekka njamaheaddji, jámii dohko, ja son hávdáduvvui áikka vuollái Betela vuollelii. Áika gohčoduvvui Čierrunáikan.

9Go Jakob lei máhccan Paddan Aramis, de Ipmil almmustuvai fas sutnje ja buressivdnidii su. 10

35,10
32,28+
Ipmil celkkii sutnje: “Du namma lea Jakob, muhto dás maŋás don it šat gohčoduvvo Jakobin. Du namma lea Israel.” Nu son gohčoduvvui Israelin. 11
35,11
48,4
Ipmil celkkii vel sutnje: “Mun lean Ipmil, Buotveagalaš. Leage šattolaš ja lassán! Dus šaddá álbmot, velá máŋga álbmoga, ja don šattat gonagasaid máddun. 12Dan eatnama maid mun adden Abrahamii ja Isakii, mun attán dál dutnje, ja maiddái du nállái mun attán dan eatnama.” 13De Ipmil vulggii Jakoba luhtte dan báikkis gos lei sárdnon suinna.

14

35,14
28,18č
Jakob ceggii bácci, muitogeađggi, dan sadjái gos Ipmil lei sárdnon suinna, golggahii dan ala juhkamušoaffara ja vuoiddai dan oljjuin. 15Ja son gohčodii Betelin dan báikki gos Ipmil lei sárdnon suinna.

Rakel jápmá

1635,16 Efrat dahje Efrata, Betlehema nubbi namma, dan čeardda mielde mii ásai doppe. Vrd. Rut 1,2; 1 Sam 17,12; Mi 5,1.Dasto sii johttájedje Betelis. Go ain lei mátki Efratai, de Rakel riegádahttigođii, ja šattai hui váttis riegádahttin. 17Go ávttat ledje garrasepmosat, de sealgeeadni dajai sutnje: “Ale bala, don oaččut bártni dánge háve.” 1835,18 Benoni mearkkaša “mu lihkuhisvuođa bárdni” dahje “mu bákčasa bárdni”, baháid einnosteaddji namma man Jakob rievdadii namman Benjamin, “lihku bárdni”.Go Rakel lei lahka jámi, de son bijai bárdnái namman Benoni, muhto Jakob gohčodii su Benjaminin. 19

35,19
48,7
Rakel jámii, ja son hávdáduvvui Efrata dahjege Betlehema bálgá gurrii. 20Jakob ceggii muitogeađggi su hávddi ala, ja Rakela hávdegeađgi lea das velá otná beaivvige.

2135,21 Migdal Eder Namma mearkkaša “eallotoardna”; dovdameahttun báiki, gč. Mi 4,8.De Israel johttái ja ceggii goađis dobbelii Migdal Edera. 22

35,22
49,4
3 Mos 18,8
1 Muit 5,1
Go son ásai dan guovllus, de oktii Ruben veallái Bilhain, áhčis liigeáhkáin, ja Israel gulai dan.

Jakoba bártnit

Jakobis ledje guoktenuppelohkái bártni. 23

35,23
29,32eč
30,5eč
Lea bártnit ledje Ruben, Jakoba vuosttašriegádeaddji, ja Simeon, Levi, Juda, Isaskar ja Sebulon. 24Rakela bártnit leigga Josef ja Benjamin. 25Bilha, Rakela šlávvanissona, bártnit leigga Dan ja Naftali. 26Silpa, Lea šlávvanissona, bártnit leigga Gad ja Ašer. Dát ledje Jakoba bártnit geat riegádedje sutnje Paddan Aramis.

Isak jápmá

27

35,27
13,18
14,13
35,27 Kirjat Arba “Arba gávpot”, Hebrona boares namma. Vrd. Jos 14,15; Duop 1,10.Jakob bođii áhčis Isaka lusa Mamrei, Kirjat Arbai, dat lea Hebron, gos Abraham ja Isak leigga ássan vierisin. 28Isaka eallináigi lei čuođigávccilogi jagi. 29De Isak jámii ja váldojuvvui olbmuidis lusa boarisin ja beivviin gallánan. Su bártnit Esau ja Jakob hávdádeigga su.

36

Esau sohka

361Dát lea Esau dahjege Edoma sohka. 2

36,2
26,34
36,2 hetlaš, hivvelaš hetlaččat, ▶ hivvelaččat.Esau válddii áhkkán guokte kanaanlaš nissona: Ada, hetlaš Elona nieidda, ja Oholibama, hivvelaš Sibona bártni Ana nieidda. 3Sudno lassin son válddii áhkkán Ismaela nieidda Basemata, Nebajota oappá. 4Ada riegádahtii Esaui Elifasa, Basemat riegádahtii Reuela 5ja Oholibama riegádahtii Jeuša, Jalama ja Koraha. Dát ledje Esau bártnit geat riegádedje sutnje Kanaanis.

6Esau válddii áhkáidis ja bártniidis, nieiddaidis ja buot olbmuidis, omiidis, bargošibihiiddis ja buot opmodaga maid son lei háhkan Kanaanis, ja fárrii Seira eatnamii vieljas Jakoba luhtte. 7

36,7
13,6
Sudnos lei nu ollu opmodat ahte soai eaba čáhkan orrut šat seammá guovllus, iige eanan gos soai oruiga, nagadan ealihit sudno goappašagaid, dasgo sudnos ledje nu ollu oamit. 8
36,8
Jos 24,4
De Esau ásai Seira várreeatnamii. Esau lea seammá go Edom.

9

36,9
1 Muit 1,35eč
36,9 edomlaččaid edomlaččat.Dát lea Esau sohka Seira várreeatnamis, su gii lei edomlaččaid máddu. 10Dát ledje Esau bártnit: Elifas, Esau áhká Ada bárdni, ja Reuel, Esau áhká Basemata bárdni.

11Elifasa bártnit ledje Teman, Omar, Sefo, Gatam ja Kenas. 12Esau bártnis Elifasis lei maid liigeáhkká Timna, gii riegádahtii Elifasii Amaleka. Dát lei Esau áhká Ada nálli. 13Reuela bártnit ledje Nahat, Serah, Šamma ja Missa. Dát lei Esau áhká Basemata nálli. 14Esau áhká Oholibama, Sibona bártni Ana nieidda, bártnit ledje Jeuš, Jalam ja Korah.

15Dát leat Esau náli sohkaoaivámuččat: Esau vuosttašriegádeaddji Elifasa náli sohkaoaivámuččat ledje Teman, Omar, Sefo, Kenas, 16Korah, Gatam ja Amalek; sii ledje Elifasa sohkaoaivámuččat Edoma eatnamis, namalassii Ada nálli. 17Esau bártni Reuela náli sohkaoaivámuččat geat ásse Edoma eatnamis, ledje Nahat, Serah, Šamma ja Missa, namalassii Esau áhká Basemata nálli. 18Esau áhká Oholibama bártnit ledje Jeuš, Jalam ja Korah. Dát leat dat sohkaoaivámuččat geat surggiidedje Esau áhkás, Oholibamas, Ana nieiddas. 19Dát ledje Esau dahjege Edoma bártnit ja sin sohkaoaivámuččat.

20

36,20
14,6
Dát leat horilaš Seira bártnit geat ásse dan eatnamis ovddežis: Lotan, Šobal, Sibon, Ana, 21Dišon, Eser ja Dišan; sii ledje horilaččaid, Seira bártniid, sohkaoaivámuččat Edoma eatnamis.

22Lotana bártnit ledje Hori ja Heman, ja Lotana oabbá lei Timna. 23Šobala bártnit ledje Alvan, Manahat, Ebal, Šefo ja Onam. 24Sibona bártnit ledje Aja ja Ana; son lei dat Ana gii gávnnai liegga ádjagiid meahcis go lei geahččamin áhčis Sibona áseniid. 25Ana bárdni lei Dišon, ja su nieida lei Oholibama. 26Dišona bártnit ledje Hemdan, Ešban, Jitran ja Keran. 27Esera bártnit ledje Bilhan, Saavan ja Akan. 28Dišana bártnit ledje Us ja Aran.

29Dát leat horilaččaid sohkaoaivámuččat: Oaivámuččat Lotan, Šobal, Sibon, Ana, 30Dišon, Eser ja Dišan. Sii ledje horilaččaid sohkaoaivámuččat geat ásse Seira eatnamis, logahallojuvvon oaivámuččaid mielde.

31Dát leat dat gonagasat geat ráđđejedje Edoma eatnamis ovdal go israellaš gonagas ráđđii doppe: 32Edoma vuosttaš gonagas lei Bela, Beora bárdni, ja su gávpoga namma lei Dinhaba. 33Go Bela jámii, de gonagassan šattai Jobab, Seraha bárdni, gii lei Bosras eret. 34Go Jobab jámii, de gonagassan šattai Hušam, gii lei Temana eatnamis eret. 35Go Hušam jámii, de gonagassan šattai Hadad, Bedada bárdni. Son časkkii midjanlaččaid Moaba meahcis. Su gávpoga namma lei Avit. 36Go Hadad jámii, de gonagassan šattai Samla, gii lei Masrekas eret. 37Go Samla jámii, de gonagassan šattai Saul, gii lei eret Rehobotas, johkagáttis. 38Go Saul jámii, de gonagassan šattai Baal Hanan, Akbora bárdni. 39Go Baal Hanan, Akbora bárdni, jámii, de gonagassan šattai Hadar. Su gávpoga namma lei Pau. Su áhkká lei Mehetabel, Matreda nieida; Matred lei Me-Sahaba nieida.

40Dát leat Esau sohkaoaivámuččaid namat sin sogaid ja ássanbáikkiid mielde: Oaivámuččat Timna, Alva, Jetet, 41Oholibama, Ela, Pinon, 42Kenas, Teman, Mibsar, 43Magdiel ja Iram. Dát ledje Edoma sohkaoaivámuččat ássanbáikkiideaset mielde logahallojuvvon. Edom lea seammá go Esau, edomlaččaid máddu.

37

Josef ja su vieljat

371

37,1
35,27
Hebr 11,9
Jakob ásai Kanaanii, dan eatnamii gos su áhčči lei ássan vierisin.

2Dát lea Jakoba soga muitalus.

Go Josef lei čiežanuppelotjahkásaš, de son guođohii smávvaomiid vieljaidisguin, áhčis áhkáid Bilha ja Silpa bártniiguin, ja son lávii guoddalit sin áhččásis. 3Israel ráhkistii Josefa eambbo go buot eará bártniidis, dasgo Josef lei riegádan sutnje su boarisvuođas. Áhčči goaruhii Josefii guhkes gávtti. 4Muhto go vieljat oidne ahte sin áhčči ráhkistii su eambbo go su vieljaid, de sii vašuhišgohte su eaige sáhttán šat sárdnut suinna ustitlaččat.

5Oktii Josef lei niegadan niegu, ja go son lei muitalan dan vieljaidasas, de sii vašuhišgohte su vel eambbo. 6Son dajai sidjiide: “Gullet maid mun niegadin! 7Mii leimmet bealddus čanadeamen gordnegihpuid, ja mu gordnegihppu čuožžilii ja din gordnegihput čoahkkanedje mu gordnegihpu birra ja gopmirdedje dan ovdii.” 8Dalle su vieljat dadje sutnje: “Dongo šattašit min gonagassan, dongo mahkáš ráđđešit min?” Ja su nieguid ja ságaid dihte sii vašuhedje su vel eambbo.

9Josef niegadii velá nuppi niegu ja muitalii dange vieljaidasas: “Mun lean fas niegadan niegu, ja das beaivváš, mánnu ja oktanuppelohkái nástti gopmárdalle mu ovddas.” 10Go son lei muitalan dan niegu áhččásis ja vieljaidasas, de áhčči cuiggodii su: “Mii nieguid datgis lea? Galggašingo mun, du eadni ja vieljat mahkáš boahtit gopmirdit du ovdii?” 11Su vieljat suhtte sutnje, muhto su áhčči muittii maid son lei dadjan.

12Oktii go Josefa vieljat ledje mannan Sikemii geahččat áhčiset smávvaomiid, 13de Israel dajai Josefii: “Du vieljat leat omiid luhtte Sikemis. Mun vuolggahan du sin lusa.” Josef vástidii: “Nu fal, áhčči.” 14Ja Jakob dajai sutnje: “Mana geahččat mo du vieljat ja smávvaoamit birgejit, ja boađe dasto muitalit munnje.” Son vuolggahii Josefa mátkái Hebronleagis, ja Josef manai Sikemii.

15Go son lei vádjoleamen meahcis, de muhtun olmmái bođii su ovddal ja jearai: “Maid don ozat?” 16Josef vástidii: “Mun ozan vieljaidan. Leatgo don oaidnán sin ja sin ealuid?” 1737,17 Dotan báiki sullii 25 km Sikema davábealde.Olmmái dajai: “Sii leat vuolgán dáppe eret. Mun gullen sin dadjamin: ‘Vulgot Dotanii.’” De Josef vulggii vieljaidis maŋŋái ja gávnnai sin Dotanis.

18Sii oidne su juo guhkkin, ja ovdal go son lei joavdan sin lusa, de sii ráđđádallagohte goddit su. 19Sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Gehččet, do boahtá dat niegadeaddji! 20Goddot su, bálkestehkot su muhtun gáivui ja dadjot ahte meahcispire lea borran su. De mii beassat oaidnit manin su niegut šaddet!” 21

37,21
42,22
Muhto go Ruben gulai dan, de son dáhtui gádjut su sin gieđas ja dajai: “Ii nu, eat mii oaččo goddit su! 22Allet golggat vara. Bálkestehket su dan arvegáivui, muhto allet vahágahte su.” Ná son dajai vai beassá gádjut Josefa sin gieđas ja doalvut su ruoktot áhčis lusa.

23Go Josef bođii vieljaidis lusa, de sii nulle sus biktasa, dan guhkes gávtti maid son anii, 24

37,24
Jer 38,6
Sak 9,11
ja bálkestedje su gáivui mii dalle lei guorusin. 25De vieljažat čohkánedje boradit. Muhto go sii geahčastedje, de sii oidne ismaellaš karavána; dat bođii Gileadis, ja kamelat gudde suovvasiid, balsamiid ja hádjagáhčiid. Sii ledje doalvumin daid Egyptii. 26Dalle Juda dajai vieljaidasas: “Mii ávkkiid midjiide lea goddit vielljamet ja čiehkat iežamet rihkkosa? 27Vuvdot su ismaellaččaide, dalle mii eat ieža dárbbaš guoskat sutnje, dasgo son lea min viellja, min oažži.” Su vieljat gulle su.

28

37,28
39,1
Sál 105,17
Apd 7,9
37,28 midjanlaš gávpeolbmát, ismaellaččaide sáhttet leat seammá joavku. Vrd. Duop 8,22–24. guoktelogi šekelii silbba sullii 228 grámma.Go midjanlaš gávpeolbmát ledje mannamin dakko meaddel, de vieljat gesse Josefa gáivvos ja vuvde su ismaellaččaide guoktelogi šekelii silbba. Ja gávpeolbmát dolvo Josefa Egyptii.

2937,29 son gaikkodii biktasiiddis morraša dahje suorganeami mearka, gč. v. 34. ▶ moraštanvierut.Go Ruben máhcai gáivvo lusa ja fuobmái ahte Josef ii lean doppe, de son gaikkodii biktasiiddis. 30Son manai vieljaidis lusa ja dajai: “Gánda lea jávkan! Maid mun dál galggan?”

31Muhto vieljat válde Josefa gávtti, njuvve bohká ja bunjodedje gávtti varas. 32De sii dolvo dan áhččáseaset ja dadje: “Dán mii gávnnaimet. Geahča, leago dát du bártni gákti.” 33Jakob dovdái gávtti ja dajai: “Dát lea bárdnán gákti! Meahcispire lea borran su, vissásii Josef lea gaikkoduvvon jámas!” 3437,34 horstta roavva tekstiila mii lea duddjojuvvon guolggas; morraša dahje gáhtamuša mearka, gč. v. 29.Ja Jakob gaikkodii biktasiiddis, giesai horstta alimiid birra ja moraštii bártnis guhkes áiggi. 35Su bártnit ja nieiddat bohte jeđđet su, muhto son ii hálidan jeđđehusa. Son dajai: “Moraštemiin mun manan jábmiidáibmui bárdnán lusa.” Ja áhčči čierui Josefa.

36Muhto Egyptas midjanlaččat vuvde Josefa Potifarii, gii lei farao hoavvahearrá ja heaggafávttaid oaivámuš.