Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
24

Isak oažžu Rebekka áhkkán

241Abraham lei juo hui boaris, ja Hearrá lei buressivdnidan su juohke láhkái. 2

24,2
15,2
24,2 iežas viesu boarrásepmosii Elieser gii lei Damaskusis eret, gč. 15,2. Bija … askái symbolalaš dahku mii nannii váli, v. 3, gč. 47,29.Abraham dajai dal bálvásis, iežas viesu boarrásepmosii, gii hálddašii oppa su opmodaga: “Bija gieđa mu askái 3
24,3
26,34č
28,1č
2 Mos 34,16
5 Mos 7,3č
Duop 3,6
1 Gon 11,1č
ja vuortno munnje Hearrá, almmi ja eatnama Ipmila bokte, ahte it váldde mu bárdnái áhká daid kanaanlaččaid nieiddain geat ásset min birra, 424,4 mu eatnamii Harran Mesopotamias, gč. 11,31; 24,10.muhto manat mu eatnamii, mu soga lusa, ja vieččat doppe áhká bárdnásan Isakii.” 5Bálvá jearai sus: “Naba jos nieida ii dáhto vuolgit mu mielde? Galggango mun dalle doalvut du bártni ruoktot dan eatnamii gos don leat vuolgán?” 6Abraham vástidii: “Ale fal doalvvo mu bártni dohko! 7
24,7
12,7+
Hearrá, almmi Ipmil, gii válddii mu áhččán viesus ja dan eatnamis gos mun riegádin, son gii vuortnui munnje ahte son addá mu nállái dán eatnama, son vuolggaha eŋgelis du ovddabeale, vai gávnnat doppe áhká mu bárdnái. 8Jos nieida ii dáhto vuolgit du mielde, de don leat čovdojuvvon dán vális, muhto ale fal doalvvo mu bártni dohko.” 9De bálvá bijai gieđa isidis Abrahama askái ja vuortnui dan sutnje.

1024,10 Aram Naharajim Mesopotamia davimus guovlu. Nahora gávpogii Harran, gč. 11,31. >24,4.Bálvá válddii logi isidis kamelain ja buotlágán divrras gálvvuid su dávviriin ja vulggii Aram Naharajimii, Nahora gávpogii. 11

24,11
29,2
2 Mos 2,16č
Doppe son luittii kamelaid livvut gáivvo lusa gávpoga olggobeallái. Lei eahketbealli, dat áigi go gávpoga nissonat bohtet viežžat čázi gáivvos. 12Bálvá rohkadalai: “Hearrá, mu isida Abrahama Ipmil! Leage árbmugas mu isidii Abrahamii ja divtte dáhpáhuvvat ná: 13Go mun čuoččun gáivvo luhtte ja gávpoga nieiddat bohtet viežžat čázi, 14de mun dajan muhtun niidii: ‘Geigestivččetgo ruhku vai mun oaččun juhkat.’ Jos son dalle dadjá: ‘Juga, mun jugahan maiddái du kamelaid’, de son lea dat gean don leat mearridan bálvaleaddjásat Isakii. Das mun dieđán ahte don leat árbmugas mu isidii.” 15
24,15
22,23
Son lei illá geargan dadjamis dan, go dasa bođii Rebekka, Betuela nieida, čáhceruhkku oalggi alde. Betuel lei Abrahama vielja Nahora ja su áhká Milka bárdni. 16Nieida lei hui čáppahámat, buhtis nieida, ii oktage olmmái lean guoskan sutnje. Son njiejai ájagáddái, devddii ruhkus ja goarkŋui fas bajás. 17Dalle Abrahama bálvá viegai su ovddal ja dajai: “Attes munnje jugistit veaháš čázi du ruhkus.” 18Nieida dajai: “Juga, mu hearrá”, ja son válddii ruhku gihtii ja attii sutnje juhkat. 19Go bálvá lei geargan juhkamis, de nieida dajai: “Mun goaivvun čázi maiddái du kamelaide, vai dat besset juhkat doarvái.” 20Son doamai gurret ruhkus jugahangárcui, viehkalii fas viežžat čázi ádjagis ja jugahii buot su kamelaid. 21Olmmái geahčai sutnje jávohaga vai boađášii diehtit leigo Hearrá diktán su mátkki lihkostuvvat vai ii.

2224,22 šekelbeale sullii 6 grámma. logi šekela sullii 114 grámma.Go kamelat ledje juhkan, de olmmái válddii gollerieggá mii dettii šekelbeale ja bijai dan nieidda njunnái, ja bija su gieđaid birra guokte gollerieggá mat dedde logi šekela. 23De son dajai: “Muitalmat gean nieida don leat. Leago áhčát viesus midjiide idjasadji?” 24Nieida vástidii sutnje: “Mu áhčči lea Nahora ja Milka bárdni.” 25Ja son dajai vel: “Oalggat ja fuođar mis lea valjis, ja mis lea maiddái sadji idjadit.” 26Dalle olmmái luoitádii eatnamii, giittii Hearrá 27ja dajai: “Máidnojuvvon lehkos Hearrá, mu isida Abrahama Ipmil, gii lea leamaš buorre ja oskkáldas mu isidii ja lea oahpistan mu isidan fulkkiid vissui!”

28Nieida viegai ruoktot muitalit eatnis bearrašii mii lei dáhpáhuvvan. 29Rebekkas lei viellja gean namma lei Laban, ja son viegai olbmá lusa ájagáddái 30go lei oaidnán njunnerieggá ja giehtarieggáid oappás gieđain ja gullan maid Rebekka muitalii olbmá sárdnon sutnje. Laban bođii olbmá lusa gii lei ain čuožžumin kamelaidis luhtte ájagáttis, 31ja dajai sutnje: “Boađe mu mielde, don gean Hearrá lea buressivdnidan! Manne don dáppe olgun čuoččut? Mun lean láhčán saji viesus, ja kamelaide lea maid sadji.” 32Dalle olmmái manai suinna viesu lusa ja luittii kamelain nođiid. Laban buvttii kamelaide oalggaid ja fuođđara ja bálvái ja su mátkeguimmiide čázi, vai sii besse bassat julggiid.

33Muhto go bálvvá ovdii biddjojuvvui borramuš, de son dajai: “Mun in bora ovdal go lean muitalan iežan earána.” Laban dajai: “Muital!” 34Olmmái dajai: “Mun lean Abrahama bálvá. 35Hearrá lea buressivdnidan mu isida valljugasat, dahkan su jábálažžan ja addán sutnje smávvaomiid ja stuorraomiid, silbba ja golli, šlávaid ja šlávvanissoniid, kamelaid ja áseniid. 36Sara, mu hearrá áhkká, lea riegádahttán sutnje boarisvuođastis bártni, ja mu isit lea addán bárdnái buot opmodagas. 37Mu isit vuortnuhii mu ja dajai: ‘Ale váldde mu bárdnái áhká daid kanaanlaččaid nieiddain geaid eatnamis mun ásan, 38muhto mana mu áhči vissui, mu soga lusa, ja buvtte doppe mu bárdnái áhká.’ 39Dalle mun dadjen hearrásan: ‘Naba jos nieida ii dáhto vuolgit mu mielde?’ 40

24,40
17,1
Son dajai munnje: ‘Hearrá gean muođuid ovddas mun lean vádjolan, vuolggaha eŋgelis du mielde ja diktá du mátkki lihkostuvvat, nu ahte don gávnnat áhká mu bárdnái mu sogas ja mu áhči viesus. 41Go don boađát mu soga lusa, de don leat čovdojuvvon dan vális maid vurdnot munnje. Vaikko sii eai attáše nieidda dutnje, de don leat čovdojuvvon dan vális.’ 42Go mun odne bohten ájagáddái, de mun rohkadallen: ‘Hearrá, mu isida Abrahama Ipmil, vare don attášit mu mátkki lihkostuvvat! 43Go mun čuoččun dás ájagáttis ja dása boahtá nieida goaivut čázi, de mun dajan sutnje: Attes munnje veaháš čázi jugistit du ruhkus. 44Jos son dalle dadjá munnje: Juga fal, mun goaivvun čázi maiddái du kamelaide, de son lea aiddo dat gean Hearrá lea mearridan áhkkán mu isida bárdnái.’ 45Illá mun ledjen geargan dadjamis dan, go Rebekka bođii dasa ruhkku oalggi alde. Son njiejai ájagáddái goaivut čázi, ja go mun dadjen sutnje: ‘Attes munnje jugistit’, 46de son luoitilii ruhku ja dajai: ‘Juga fal, mun jugahan maiddái du kamelaid.’ Ja mun juhken, ja son jugahii maid mu kamelaid. 47Mun jerren sus: ‘Gean nieida don leat?’ Son vástidii: ‘Mu áhčči lea Betuel, Nahora ja Milka bárdni.’ Dalle mun adden sutnje njunnerieggá ja coggen giehtarieggáid su gieđaide, 48luoitádin eatnamii ja rohkadallen Hearrá. Mun máidnon Hearrá, mu isida Abrahama Ipmila, gii lei oahpistan mu vádjolit rivttes bálgá ja diktán mu gávdnat isidan fuolkki nieidda áhkkán su bárdnái. 49Ja dál, jos dii dáhttubehtet leat buorit ja oskkáldasat mu isidii, de muitalehket dan munnje. Muhto jos ehpet dáhto, de muitalehket munnje dange, vai mun dieđán maid dahkat.”

50Laban ja Betuel vástideigga: “Dát ášši boahtá Hearrás, ii munnos leat dasa mihkkege dadjamušaid. 51Dá lea Rebekka, váldde su mielddát. Son šaddá du isida bártni áhkkán, nugo Hearrá lea mearridan.” 52Go Abrahama bálvá gulai sin sániid, de son luoitádii eatnamii ja rohkadalai Hearrá. 53De son válddii ovdan silba- ja gollečiŋaid ja gárvvuid ja attii daid Rebekkai. Maiddái su eadnái ja villjii son attii divrras gálvvuid. 54De bálvá ja su mátkeguoimmit borre ja juhke ja orro das ija.

Go sii lihkke iđđedis, de bálvá dajai: “Luitet mu dál máhccat isidan lusa.” 55Nieidda viellja ja eadni dajaiga: “Divtte nieidda orrut min luhtte vel muhtun áiggi, goit logemat beaivvi, dasto son beassá vuolgit.” 56Muhto bálvá dajai sudnuide: “Allet ájit mu. Hearrá lea diktán mu mátkki lihkostuvvat, luitet mu máhccat isidan lusa.” 57Soai dajaiga: “Gohččot nieidda deike ja jerrot sus maid son áigu.” 58Soai gohčuiga Rebekka ja jearaiga sus: “Dáhtutgo don vuolgit dán olbmá mielde?” Son vástidii: “De dáhtun.” 59Dalle sii luite Rebekka ja su njamaheaddji vuolgit Abrahama bálvvá ja su olbmáid mielde. 60

24,60
22,17
Sii buressivdnidedje Rebekka ja dadje sutnje:

“Oabbámet, vare don šattašit

duhát geardde logiduháhin,

vare du nálli válddášii

vašálaččaidis gávpogiid opmodahkan!”

61Rebekka ja su bálvvát čohkánedje kamelaid čielgái ja vulge. Nu bálvá doalvvui Rebekka mielddis.

62

24,62
16,14+
24,62 Beer Lahai Roi gáivo namma >16,14.Isak lei vádjolan Beer Lahai Roi lahkosiidda; dasgo son ásai dál Negevis. 63Muhtumin eahketbeallái son lei vuolgán váccašit, ja go son geahčastii, de son oinnii kamelaid lahkaneamen. 64Go Rebekka oinnii Isaka, de son luoitádii hoahpus eatnamii kamela čielggis 65ja jearai bálvvás: “Gii lea dot olmmái gii boahtá min ovddal meahcis?” Bálvá vástidii: “Son lea mu isit.” Dalle Rebekka válddii beaittaliinni ja govččai ámadaju.

66Bálvá muitalii Isakii buot mii lei dáhpáhuvvan. 67Isak doalvvui Rebekka eatnis Sara goahtái ja válddii su áhkkán, ja son ráhkistii su. Nu Isak oaččui jeđđehusa eatnis jápmima maŋŋil.

25

Abrahama maŋimuš eallinjagit

251Abraham válddii fas áhká gean namma lei Ketura. 2

25,2
1 Muit 1,32
Son riegádahtii Abrahamii Simrana, Jokšana, Medana, Midjana, Jišbaka ja Šuaha. 3Jokšanii riegádedje Saba ja Dedan, ja Dedanis buolvaduvve aššurlaččat, letušlaččat ja leumlaččat. 4Midjana bártnit ledje Efa, Efer, Henok, Abida ja Eldaa. Dát buohkat buolvaduvve Keturas. 5Abraham attii oppa opmodagas Isakii. 6Liigeáhkáidis bártniide Abraham attii attáldagaid ja vuolggahii sin, dalle go lei ain eallimin, Nuortaeatnamii eret bártnis Isaka luhtte.

7Abrahama oppa eallináigi lei čuođičiežalogivihtta jagi. 8De son jámii alla agis, boarisin ja beivviin gallánan, ja son váldojuvvui olbmuidis lusa. 9

25,9
23,16eč+
Su bártni guovttos Isak ja Ismael hávdádeigga su Makpela bákteráigái hetlaš Efrona, Sohara bártni, eatnamii Mamre lahka. 10Dan eatnama Abraham lei oastán hetlaččain, ja dohko hávdáduvvuiga Abraham ja su áhkká Sara. 11
25,11
16,14+
Abrahama jápmima maŋŋil Ipmil buressivdnidii su bártni Isaka. Isak ásai Beer Lahai Roi lahkosiin.

Ismaela sohka

12

25,12
16,101 Muit 1,29eč
Dát lea Abrahama bártni Ismaela sohka, su gean Sara egyptalaš šlávvanisson Hagar riegádahtii Abrahamii. 13Dát ledje Ismaela bártnit agi mielde logahallojuvvon: Nebajot, Ismaela vuosttašriegádeaddji, Kedar, Adbeel, Mibsam, 14Mišma, Duma, Massa, 15Hadad, Tema, Jetur, Nafiš ja Kedma. 16Dát ledje Ismaela bártnit, guoktenuppelohkái čeardda oaivámuččat. Sin namaid mielde leat navdojuvvon maiddái sin siiddat ja báikkit. 1725,17 áhčiidis áhčči.Ismaela eallináigi lei čuođigolbmalogičieža jagi. De son jámii ja váldojuvvui áhčiidis lusa.

18

25,18
16,12
Ismaela soga ássanbáikkit olle Havila rájes gitta Šura rádjái Egypta nuorttabeallái. Ja Ismael lei vuostálagaid buot vieljaidisguin.

Esau ja Jakob

19Dát lea muitalus Abrahama bártni Isaka sogas. Abrahamii riegádii Isak. 20

25,20
24,1067
25,20 Paddan Aram Arama guolbbaeanan, Mesopotamias.Isak lei njealljelogijahkásaš go válddii áhkkán Rebekka, gii lei Paddan Arama aramealačča Betuela nieida ja Labana oabbá. 21
25,21
1 Sam 1,5
Isak rohkadalai Hearrá áhkás ovddas, dasgo Rebekka lei sahkuheapme. Hearrá gulai su rohkadusa, ja Rebekka šattai áhpeheapmin. 22Muhto go mánát norddasteigga goabbat guoimmiska Rebekka goaŧus, de son dajai: “Manin munnje geavvá dáinna lágiin?” Son manai jearrat ráđi Hearrás, 23
25,23
27,29
Mal 1,2
Rom 9,13
ja Hearrá celkkii:

“Guokte álbmoga leat du goaŧus,

dus surggiidit guokte álbmoga.

Nubbi álbmot lea gievrrat go nubbi,

boarráset bálvala nuorabu.”

24Go dal Rebekka áigi dievai, de son riegádahtii jumežiid. 2525,25 ruoksat Hebreagiel sátni sulastahttá nama Edom, gč. v. 30. guolgái Hebreagiel sátni sulastahttá báikenama “Seir”, gos Esau nálli ásai, gč. 36,9.Dat gii riegádii vuosttažin, lei ruoksat ja miehtá buot guolgái dego guolgabivttas, ja son oaččui nama Esau. 2625,26 Jakob Hebreagiel sátni sáhttá mearkkašit “doallat šušmmis” dahje “fillet”, “dájuhit”. Vrd. 27,36; Hos 12,3č. ▶ Jakob.De riegádii su viellja, ja son doalai gieđain Esau šušmmis; danin son oaččui nama Jakob. Isak lei guhttalogijahkásaš go soai riegádeigga.

27Go bártnážat stuoruiga, de Esau šattai čeahpes bivdin gii eloštii meahcis, muhto Jakob lei jaskeslunddot olmmái ja orodii siiddas. 28Isak lei váibmil meahcielliid birgui, ja danin son ráhkistii eambbo Esau, muhto Rebekkai Jakob lei ráhkkáseabbo.

Esau vuovdá iežas vuosttašriegádeami vuoigatvuođa

29Oktii go Jakob lei málesteamen, de Esau bođii meahcis ja lei váiban. 3025,30 ruoksada >v. 25.Son dajai Jakobii: “Attes munnje veaháš duon ruoksada, duon rukses máli, dasgo mun lean váiban.” Das son oaččui nama Edom. 3125,31 vuosttašriegádeami vuoigatvuođa vuosttašriegádeaddji.Muhto Jakob dajai: “Vuovdde munnje vuos iežat vuosttašriegádeami vuoigatvuođa.” 32Esau vástidii: “Fargga mun gal jámán. Maid mun dalle dagan vuosttašriegádeami vuoigatvuođain?” 33

25,33
Hebr 12,16
Jakob dajai: “Vuortno vuos munnje.” Nu Esau vuortnui ja vuvddii Jakobii iežas vuosttašriegádeami vuoigatvuođa. 34Dasto Jakob attii sutnje láibbi ja linsamáli. Esau borai ja jugai, čuožžilii ja manai geidnosis. Nu hálbin Esau anii iežas vuosttašriegádeami vuoigatvuođa.

26

Isak ja Rebekka Geraris

261

26,1
12,10+
Eatnamii šattai nealgi, eará go dat nealgi mii lei Abrahama beivviid. Isak vulggii filistalaččaid gonagasa Abimeleka lusa Gerarii. 2Hearrá almmustuvai sutnje ja celkkii: “Ale mana Egyptii, muhto oro dan eatnamis maid mun dutnje čájehan. 3
26,3
12,728,15
31,3
39,2č23
5 Mos 31,8
Jos 1,5
Ása vierisin dán eatnamii, de mun lean duinna ja buressivdnidan du. Dasgo dutnje ja du nállái mun attán buot dáid eatnamiid ja doalan váli maid vurdnon áhččásat Abrahamii. 4
26,4
13,16+
Mun dagan du náli eatnagin dego almmi násttit ja attán du nállái buot dáid eatnamiid, ja du náli bokte buressivdniduvvojit buot eatnama álbmogat. 5Nu šaddá danin go Abraham gulai mu jiena ja doalai maid mun gohččon su doallat. Son doalai mu báhkkomiid, mearrádusaid ja lágaid.”

6Isak ásai Gerarii. 7

26,7
12,13
Go dan guovllu olbmát jearahedje gii Rebekka lei, de Isak dajai: “Son lea mu oabbá.” Son ii duostan muitalit ahte Rebekka lei su áhkká, dasgo son balai ahte dan guovllu olbmát goddet su Rebekka dihte, gii lei hui fávru. 826,8 buorranaddamin Hebreagiel sátni sulastahttá nama Isak; vrd. 17,17; 21,3.9.Go Isak lei orron doppe muhtun áiggi, de filistalaččaid gonagas Abimelek lei oktii geahččamin láseráigge ja oinnii Isaka buorranaddamin áhkkásis Rebekkai. 9Dalle Abimelek rávkkai Isaka lusas ja dajai: “Sonhan lea du áhkká! Manin don dadjet ahte son lea du oabbá?” Isak vástidii: “Mun ballen ahte gottáhalašin su dihte.” 10Abimelek dajai: “Maid don leat dahkan midjiide! Soamis min álbmogis livččii veallán suinna, ja dalle don livččet dahkan min sivalažžan.” 11Abimelek almmuhii oppa álbmogii: “Dat gii duohtada dán olbmá dahje su áhká, ráŋggáštuvvo jápmimiin.”

12Muhtun jagi Isak gilvvii gortni dan eatnamis ja oaččui čuođigeardásaš šattu, danin go Hearrá buressivdnidii su. 13Ja son rikkui ahte rikkui, ja maŋážassii son lei hui jábálaš. 14Go sutnje ledje čoggon smávvaoamit ja stuorraoamit ja ollu bálvaleaddjit, de filistalaččat gáđaštišgohte su. 15

26,15
21,25
Filistalaččat devde sádduin buot gáivvuid maid su áhči Abrahama bálvvát ledje dolin goivon. 16Abimelek dajai Isakii: “Vuolgge eret min luhtte, don leat šaddan menddo fámolažžan.” 17Isak vulggii doppe, dagai siidda Gerarleahkái ja ásai dohko.

18Isak rokkahii fastain daid gáivvuid mat ledje goivojuvvon su áhči Abrahama áigge ja maid filistalaččat ledje deavdán Abrahama jápmima maŋŋil. Son bijai daidda fas seammá namaid maid su áhčči lei bidjan. 19Isaka bálvvát roggagohte gáivvo leahkái ja gávdne doppe ádjaga mas lei golgi čáhci. 2026,20 Esek Namma sulastahttá hebreagiel sáni mii mearkkaša “riidalit”.Muhto Gerara oapmegeahččit riidališgohte Isaka oapmegehččiiguin ja dadje: “Čáhci gullá midjiide.” Nu son gohčui gáivvo Esekin, danin go sii riidaledje suinna. 2126,21 Sitna Namma sulastahttá hebreagiel sáni satan, mii mearkkaša “vuostálasti”, “sivahalli”.Isaka bálvvát rogge vel nuppi gáivvo, ja dasge šattai riidu. Dan dihte son gohčodii dan Sitnan. 2226,22 Rehobot Hebreagiela mielde “šiljut”.Son sirddii doppe eret ja rokkai vel gáivvo, ja das ii šaddan riidu. Danin son gohčodii dan Rehobotin ja dajai: “Dál Hearrá lea addán midjiide viiddis saji, ja mii sáhttit šaddat šattolažžan dán eatnamis.”

Isak ja Abimelek dahkaba lihtu

23Gerara guovllus Isak sirddii Beer Šebai. 24

26,24
12,2č+
Dan ija Hearrá almmustuvai sutnje ja celkkii:

“Mun lean du áhči Abrahama Ipmil.

Ale bala, dasgo mun lean duinna.

Bálvaleaddján Abrahama dihte

mun buressivdnidan du

ja dagan du náli eatnatgeardásažžan.”

25Isak huksii dohko áltára ja čuorvvui Hearrá nama. Son dagai dohko siidda, ja su bálvaleaddjit rogge gáivvo.

26

26,26
21,22eč
Abimelek bođii Geraris Isaka lusa ja oktan suinna su ráđđeaddi Ahussat ja soahteveaga oaivámuš Pikol. 27Isak dajai sidjiide: “Manin dii boahtibehtet mu lusa, vaikko vašuhehpet mu ja ájiidet mu eret luhtádet?” 28Sii vástidedje: “Mii leat oaidnán ahte Hearrá lea duinna. Dan dihte mii árvaleimmet ahte don ja mii galggašeimmet vuordnut váli guhtet guoibmáseamet. Daga minguin lihtu 29ja lohpit ahte it daga midjiide maidege baháid. Eathan miige leat dahkan dutnje eará go buori ja leat luoitán du mannat ráfis. Dus lea Hearrá buressivdnádus.” 30Dalle Isak lágidii sidjiide guossemállásiid, ja sii borre ja juhke. 31Árrat iđedis sii vurdno váli guhtet guoibmáseaset. Dasto Isak dagai dearvvuođaid, ja sii vulge su luhtte ráfis.

32Dan seammá beaivvi Isaka bálvvát bohte muitalit ahte ledje gávdnan čázi dan gáivvos maid ledje leamaš roggamin. 3326,33 Beer Šeba >21,31.Isak gohčui gáivvo Šiban. Danin dan gávpoga namma mii lea doppe, lea vel otná beaivvige Beer Šeba.

34

26,34
24,336,2
Go Esau lei njealljelogijahkásaš, de son válddii áhkkán Judita, hetlaš Beeri nieidda, ja Basemata, hetlaš Elona nieidda. 35
26,35
27,46
Soai šattaiga stuorra morašin Isakii ja Rebekkai.