Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
22

Ipmil geahččala Abrahama

221Dáid dáhpáhusaid maŋŋil Ipmil dáhtui geahččalit Abrahama ja celkkii sutnje: “Abraham!” Abraham vástidii: “Dás mun lean.” 2

22,2
Matt 3,17+
22,2 Moria Namma čilgejuvvo v. 14 dajaldagain “Hearrá oaidná”. 2 Muit 3,1 mielde dat lea Jerusalema tempelvári namma.Ipmil celkkii: “Váldde áidna bártnát Isaka, gean ráhkistat, ja mana Moria eatnamii ja oaffaruša su doppe boaldinoaffarin dan vári alde maid mun čájehan dutnje.”

3Árrat iđedis Abraham noađuhii ásenis ja válddii mielddis guoktása iežas bálvváin ja bártnis Isaka. Go son lei luddon muoraid boaldinoaffara várás, de son vulggii dan báikki guvlui gosa Ipmil lei gohččon su mannat. 4Goalmmát beaivvi Abraham oinnii dan báikki guhkkin. 5Dalle son dajai bálvvás guoktái: “Orru dás ásena luhtte. Moai bártniineame manne duobbelii rohkadallat ja máhcce dasto dudno lusa.” 6Abraham válddii boaldinoaffarmuoraid ja bijai bártnis Isaka guoddit daid. Ieš son válddii dola ja niibbi, ja nu soai manaiga ovttas. 7Isak dajai áhččásis Abrahamii: “Áhčážan!” Abraham vástidii: “Maid, bártnážan?” Isak dajai: “Dás lea dolla ja muorat, muhto gos lea láppis boaldinoaffarin?” 8Abraham vástidii: “Ipmil ieš geahččá alccesis lábbá boaldinoaffarin, bártnážan.” De soai manaiga ovttas.

9Go soai bođiiga dan báikái maid Ipmil lei čájehan Abrahamii, de Abraham ráhkadii dohko áltára ja bijai muoraid gárvvisin. De son čanai bártnis Isaka ja bijai su áltárii muoraid ala. 10

22,10
Hebr 11,17
Jak 2,21
Muhto go Abraham dohppii niibbi vai beassá oaffaruššat bártnis, 11de Hearrá eŋgel čuorvvui sutnje almmis: “Abraham, Abraham!” Son vástidii: “Dás mun lean.” 12
22,12
Rom 8,32
Eŋgel celkkii: “Ale guoskka bárdnásat alege daga sutnje maidege! Dál mun dieđán ahte don balat Ipmilis, go it biehttalan oaffaruššamis áidna bártnát.” 13Go Abraham geahčastii, de son oinnii viercca mas ledje čoarvvit sorron miestagii. Abraham vieččai viercca ja oaffarušai dan boaldinoaffarin bártnis sadjái. 14Abraham gohčui dan báikki namain “Hearrá oaidná.” Velá odnege dat gohčoduvvo várrin gos Hearrá diktá iežas oidnojuvvot.

15Hearrá eŋgel čuorvvui Abrahamii nuppe geardde almmis 16

22,16
Luk 1,73
Hebr 6,13
ja celkkii: “Ná cealká Hearrá: Dan dihte go dahket dán itge gieldán mus áidna bártnát, de mun vuortnun iežan bokte 17
22,17–18
12,2č+
ahte mun buressivdnidan du valljugasat ja dagan du náli eatnagin nugo almmi násttit ja mearragátti sáttočalmmit, ja du nálli váldá vašálaččaidis gávpogiid. 18Ja du náli bokte buressivdniduvvojit buot eatnama álbmogat, danin go don jeagadit mu.”

19Dasto Abraham máhcai bálvvás guoktá lusa, ja sii vulge ovttas Beer Šebai. Ja Abraham ásai Beer Šebas.

Nahora sohka

20

22,20
11,29
Dáid dáhpáhusaid maŋŋil Abrahamii muitaluvvui ahte Milka lei riegádahttán bártniid su villjii Nahorii. 21Sii ledje Us, vuosttašriegádeaddji, ja su vieljat Bus, Kemuel, Arama áhčči, 22Kesed, Haso, Pildaš, Jidlaf ja Betuel. 23
22,23
24,1524
Betuelii riegádii Rebekka. Dan gákcása Milka riegádahtii Nahorii, Abrahama villjii. 24Maiddái Nahora liigeáhkká gean namma lei Reuma, riegádahtii mánáid. Sii ledje Tebah, Gaham, Tahaš ja Maaka.

23

Sara jápmá. Abraham oastá hávdesaji

231Sara elii čuođiguoktelogičiežajahkásažžan; dat lei su eallináigi. 2Sara jámii Kirjat Arbai dahjege Hebronii Kanaana eatnamii. Abraham doalai doppe Sarai váidalusaid ja čierui su. 3Dasto Abraham vulggii jábmi luhtte, manai sárdnut hetlaččaiguin ja dajai: 4

23,4
1 Muit 29,15Hebr 11,13
“Mun ásan vierisin din gaskkas. Diktet mu oastit eananbihtá hávdesadjin, vai beasan hávdádit iežan jábmi.” 5Hetlaččat vástidedje Abrahamii: 6“Hearrá, don leat Ipmila oaivámuš min gaskkas! Hávdát iežat jábmi min buoremus hávdesadjái. Ii oktage mis biehttal addimis dutnje iežas hávdesaji du jábmi hávdin.”

7Abraham giittii dan guovllu hetlaččaid ja gopmirdii eatnamii muođuid, 8muhto dajai vel sidjiide: “Jos dii suovvabehtet mu hávdádit iežan jábmi deike, de mun siđan din sárdnut mu beales Efronii, Sohara bárdnái, 9vai son diktá mu oažžut Makpela bákteráiggi, mii gullá sutnje ja lea su eatnamiid ravddas. Mun oasttán dan sus olles haddái, vai mun oaččun hávddi din gaskii.” 1023,10 gávpotpoarttas sadji gos dolle ráđđádallamiid ja diggeáššiid. Vrd. Rut 4,1eč.Efron lei čohkkámin eará hetlaččaid gaskkas gávpotpoarttas, ja son vástidii Abrahamii buot hetlaččaid gullut: 11“Hearrán, guldal mu! Mun attán dutnje gietti ja bákteráiggi mii lea das. Iežan álbmoga olbmuid oaidnut mun attán dan dutnje. Hávdát iežat jábmi!”

12Abraham gopmirdii eatnama álbmogii 13ja dajai Efronii buohkaid gullut: “Vare don guldalivččet mu! Mun attán dutnje mávssu dan giettis, vuovdde dan munnje ja divtte mu hávdádit dohko iežan jábmi.” 14Efron vástidii Abrahamii: 1523,15 Njeallječuođi šekela silba sullii 4,5 kilo.“Hearrán, guldal mu! Eanan man árvu lea njeallječuođi šekela silbba – mii dat lea munnuide! Hávdát áhkát.” 16

23,16
25,9č
49,29č
50,13
Apd 7,16
Abraham gulai Efrona sániid ja vihkkii sutnje dan silbba maid Efron lei namahan hetlaččaid gullut, njeallječuođi šekela, dan deattu mielde maid gávpeolbmát atnet.

17Nu Makpela gieddi Mamre olggobealde, dat mii gulai Efronii, gieddi ja bákteráigi mii lei doppe ja buot muorat mat šadde eatnamis, dat šattai Abrahama opmodahkan. 18Dát dáhpáhuvai buot hetlaččaid gullut, buohkaid geat čohkkájedje gávpotpoarttas.

19

23,19
25,9č
Dasto Abraham hávdádii áhkás Sara Makpela gietti bákteráigái mii lea Mamre dahjege Hebrona lahka Kanaanis. 20Nu šattai gieddi ja bákteráigi mii lea das Abrahama opmodahkan ja hávdesadjin. Son osttii dan hetlaččain.

24

Isak oažžu Rebekka áhkkán

241Abraham lei juo hui boaris, ja Hearrá lei buressivdnidan su juohke láhkái. 2

24,2
15,2
24,2 iežas viesu boarrásepmosii Elieser gii lei Damaskusis eret, gč. 15,2. Bija … askái symbolalaš dahku mii nannii váli, v. 3, gč. 47,29.Abraham dajai dal bálvásis, iežas viesu boarrásepmosii, gii hálddašii oppa su opmodaga: “Bija gieđa mu askái 3
24,3
26,34č
28,1č
2 Mos 34,16
5 Mos 7,3č
Duop 3,6
1 Gon 11,1č
ja vuortno munnje Hearrá, almmi ja eatnama Ipmila bokte, ahte it váldde mu bárdnái áhká daid kanaanlaččaid nieiddain geat ásset min birra, 424,4 mu eatnamii Harran Mesopotamias, gč. 11,31; 24,10.muhto manat mu eatnamii, mu soga lusa, ja vieččat doppe áhká bárdnásan Isakii.” 5Bálvá jearai sus: “Naba jos nieida ii dáhto vuolgit mu mielde? Galggango mun dalle doalvut du bártni ruoktot dan eatnamii gos don leat vuolgán?” 6Abraham vástidii: “Ale fal doalvvo mu bártni dohko! 7
24,7
12,7+
Hearrá, almmi Ipmil, gii válddii mu áhččán viesus ja dan eatnamis gos mun riegádin, son gii vuortnui munnje ahte son addá mu nállái dán eatnama, son vuolggaha eŋgelis du ovddabeale, vai gávnnat doppe áhká mu bárdnái. 8Jos nieida ii dáhto vuolgit du mielde, de don leat čovdojuvvon dán vális, muhto ale fal doalvvo mu bártni dohko.” 9De bálvá bijai gieđa isidis Abrahama askái ja vuortnui dan sutnje.

1024,10 Aram Naharajim Mesopotamia davimus guovlu. Nahora gávpogii Harran, gč. 11,31. >24,4.Bálvá válddii logi isidis kamelain ja buotlágán divrras gálvvuid su dávviriin ja vulggii Aram Naharajimii, Nahora gávpogii. 11

24,11
29,2
2 Mos 2,16č
Doppe son luittii kamelaid livvut gáivvo lusa gávpoga olggobeallái. Lei eahketbealli, dat áigi go gávpoga nissonat bohtet viežžat čázi gáivvos. 12Bálvá rohkadalai: “Hearrá, mu isida Abrahama Ipmil! Leage árbmugas mu isidii Abrahamii ja divtte dáhpáhuvvat ná: 13Go mun čuoččun gáivvo luhtte ja gávpoga nieiddat bohtet viežžat čázi, 14de mun dajan muhtun niidii: ‘Geigestivččetgo ruhku vai mun oaččun juhkat.’ Jos son dalle dadjá: ‘Juga, mun jugahan maiddái du kamelaid’, de son lea dat gean don leat mearridan bálvaleaddjásat Isakii. Das mun dieđán ahte don leat árbmugas mu isidii.” 15
24,15
22,23
Son lei illá geargan dadjamis dan, go dasa bođii Rebekka, Betuela nieida, čáhceruhkku oalggi alde. Betuel lei Abrahama vielja Nahora ja su áhká Milka bárdni. 16Nieida lei hui čáppahámat, buhtis nieida, ii oktage olmmái lean guoskan sutnje. Son njiejai ájagáddái, devddii ruhkus ja goarkŋui fas bajás. 17Dalle Abrahama bálvá viegai su ovddal ja dajai: “Attes munnje jugistit veaháš čázi du ruhkus.” 18Nieida dajai: “Juga, mu hearrá”, ja son válddii ruhku gihtii ja attii sutnje juhkat. 19Go bálvá lei geargan juhkamis, de nieida dajai: “Mun goaivvun čázi maiddái du kamelaide, vai dat besset juhkat doarvái.” 20Son doamai gurret ruhkus jugahangárcui, viehkalii fas viežžat čázi ádjagis ja jugahii buot su kamelaid. 21Olmmái geahčai sutnje jávohaga vai boađášii diehtit leigo Hearrá diktán su mátkki lihkostuvvat vai ii.

2224,22 šekelbeale sullii 6 grámma. logi šekela sullii 114 grámma.Go kamelat ledje juhkan, de olmmái válddii gollerieggá mii dettii šekelbeale ja bijai dan nieidda njunnái, ja bija su gieđaid birra guokte gollerieggá mat dedde logi šekela. 23De son dajai: “Muitalmat gean nieida don leat. Leago áhčát viesus midjiide idjasadji?” 24Nieida vástidii sutnje: “Mu áhčči lea Nahora ja Milka bárdni.” 25Ja son dajai vel: “Oalggat ja fuođar mis lea valjis, ja mis lea maiddái sadji idjadit.” 26Dalle olmmái luoitádii eatnamii, giittii Hearrá 27ja dajai: “Máidnojuvvon lehkos Hearrá, mu isida Abrahama Ipmil, gii lea leamaš buorre ja oskkáldas mu isidii ja lea oahpistan mu isidan fulkkiid vissui!”

28Nieida viegai ruoktot muitalit eatnis bearrašii mii lei dáhpáhuvvan. 29Rebekkas lei viellja gean namma lei Laban, ja son viegai olbmá lusa ájagáddái 30go lei oaidnán njunnerieggá ja giehtarieggáid oappás gieđain ja gullan maid Rebekka muitalii olbmá sárdnon sutnje. Laban bođii olbmá lusa gii lei ain čuožžumin kamelaidis luhtte ájagáttis, 31ja dajai sutnje: “Boađe mu mielde, don gean Hearrá lea buressivdnidan! Manne don dáppe olgun čuoččut? Mun lean láhčán saji viesus, ja kamelaide lea maid sadji.” 32Dalle olmmái manai suinna viesu lusa ja luittii kamelain nođiid. Laban buvttii kamelaide oalggaid ja fuođđara ja bálvái ja su mátkeguimmiide čázi, vai sii besse bassat julggiid.

33Muhto go bálvvá ovdii biddjojuvvui borramuš, de son dajai: “Mun in bora ovdal go lean muitalan iežan earána.” Laban dajai: “Muital!” 34Olmmái dajai: “Mun lean Abrahama bálvá. 35Hearrá lea buressivdnidan mu isida valljugasat, dahkan su jábálažžan ja addán sutnje smávvaomiid ja stuorraomiid, silbba ja golli, šlávaid ja šlávvanissoniid, kamelaid ja áseniid. 36Sara, mu hearrá áhkká, lea riegádahttán sutnje boarisvuođastis bártni, ja mu isit lea addán bárdnái buot opmodagas. 37Mu isit vuortnuhii mu ja dajai: ‘Ale váldde mu bárdnái áhká daid kanaanlaččaid nieiddain geaid eatnamis mun ásan, 38muhto mana mu áhči vissui, mu soga lusa, ja buvtte doppe mu bárdnái áhká.’ 39Dalle mun dadjen hearrásan: ‘Naba jos nieida ii dáhto vuolgit mu mielde?’ 40

24,40
17,1
Son dajai munnje: ‘Hearrá gean muođuid ovddas mun lean vádjolan, vuolggaha eŋgelis du mielde ja diktá du mátkki lihkostuvvat, nu ahte don gávnnat áhká mu bárdnái mu sogas ja mu áhči viesus. 41Go don boađát mu soga lusa, de don leat čovdojuvvon dan vális maid vurdnot munnje. Vaikko sii eai attáše nieidda dutnje, de don leat čovdojuvvon dan vális.’ 42Go mun odne bohten ájagáddái, de mun rohkadallen: ‘Hearrá, mu isida Abrahama Ipmil, vare don attášit mu mátkki lihkostuvvat! 43Go mun čuoččun dás ájagáttis ja dása boahtá nieida goaivut čázi, de mun dajan sutnje: Attes munnje veaháš čázi jugistit du ruhkus. 44Jos son dalle dadjá munnje: Juga fal, mun goaivvun čázi maiddái du kamelaide, de son lea aiddo dat gean Hearrá lea mearridan áhkkán mu isida bárdnái.’ 45Illá mun ledjen geargan dadjamis dan, go Rebekka bođii dasa ruhkku oalggi alde. Son njiejai ájagáddái goaivut čázi, ja go mun dadjen sutnje: ‘Attes munnje jugistit’, 46de son luoitilii ruhku ja dajai: ‘Juga fal, mun jugahan maiddái du kamelaid.’ Ja mun juhken, ja son jugahii maid mu kamelaid. 47Mun jerren sus: ‘Gean nieida don leat?’ Son vástidii: ‘Mu áhčči lea Betuel, Nahora ja Milka bárdni.’ Dalle mun adden sutnje njunnerieggá ja coggen giehtarieggáid su gieđaide, 48luoitádin eatnamii ja rohkadallen Hearrá. Mun máidnon Hearrá, mu isida Abrahama Ipmila, gii lei oahpistan mu vádjolit rivttes bálgá ja diktán mu gávdnat isidan fuolkki nieidda áhkkán su bárdnái. 49Ja dál, jos dii dáhttubehtet leat buorit ja oskkáldasat mu isidii, de muitalehket dan munnje. Muhto jos ehpet dáhto, de muitalehket munnje dange, vai mun dieđán maid dahkat.”

50Laban ja Betuel vástideigga: “Dát ášši boahtá Hearrás, ii munnos leat dasa mihkkege dadjamušaid. 51Dá lea Rebekka, váldde su mielddát. Son šaddá du isida bártni áhkkán, nugo Hearrá lea mearridan.” 52Go Abrahama bálvá gulai sin sániid, de son luoitádii eatnamii ja rohkadalai Hearrá. 53De son válddii ovdan silba- ja gollečiŋaid ja gárvvuid ja attii daid Rebekkai. Maiddái su eadnái ja villjii son attii divrras gálvvuid. 54De bálvá ja su mátkeguoimmit borre ja juhke ja orro das ija.

Go sii lihkke iđđedis, de bálvá dajai: “Luitet mu dál máhccat isidan lusa.” 55Nieidda viellja ja eadni dajaiga: “Divtte nieidda orrut min luhtte vel muhtun áiggi, goit logemat beaivvi, dasto son beassá vuolgit.” 56Muhto bálvá dajai sudnuide: “Allet ájit mu. Hearrá lea diktán mu mátkki lihkostuvvat, luitet mu máhccat isidan lusa.” 57Soai dajaiga: “Gohččot nieidda deike ja jerrot sus maid son áigu.” 58Soai gohčuiga Rebekka ja jearaiga sus: “Dáhtutgo don vuolgit dán olbmá mielde?” Son vástidii: “De dáhtun.” 59Dalle sii luite Rebekka ja su njamaheaddji vuolgit Abrahama bálvvá ja su olbmáid mielde. 60

24,60
22,17
Sii buressivdnidedje Rebekka ja dadje sutnje:

“Oabbámet, vare don šattašit

duhát geardde logiduháhin,

vare du nálli válddášii

vašálaččaidis gávpogiid opmodahkan!”

61Rebekka ja su bálvvát čohkánedje kamelaid čielgái ja vulge. Nu bálvá doalvvui Rebekka mielddis.

62

24,62
16,14+
24,62 Beer Lahai Roi gáivo namma >16,14.Isak lei vádjolan Beer Lahai Roi lahkosiidda; dasgo son ásai dál Negevis. 63Muhtumin eahketbeallái son lei vuolgán váccašit, ja go son geahčastii, de son oinnii kamelaid lahkaneamen. 64Go Rebekka oinnii Isaka, de son luoitádii hoahpus eatnamii kamela čielggis 65ja jearai bálvvás: “Gii lea dot olmmái gii boahtá min ovddal meahcis?” Bálvá vástidii: “Son lea mu isit.” Dalle Rebekka válddii beaittaliinni ja govččai ámadaju.

66Bálvá muitalii Isakii buot mii lei dáhpáhuvvan. 67Isak doalvvui Rebekka eatnis Sara goahtái ja válddii su áhkkán, ja son ráhkistii su. Nu Isak oaččui jeđđehusa eatnis jápmima maŋŋil.