Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
21

Isak riegáda

211

21,1
17,19+
Hearrá ii vajáldahttán iežas lohpádusa Sarai, muhto dagai sutnje nugo lei cealkán. 2Sara šattai áhpeheapmin ja riegádahtii Abrahamii bártni su boarisvuođas, aiddo dan áiggi maid Ipmil lei almmuhan. 321,3 Isak Namma mearkkaša “son boagusta”. Vrd. 17,17; 18,12; 21,6.Abraham gohčui Isakin dan bártni gean Sara lei sutnje riegádahttán. 4
21,4
17,10eč
Go Isak lei gávcci beaivvi boaris, de Abraham birračuohpai su, nugo Ipmil lei gohččon. 5Abraham lei čuođijahkásaš go su bárdni Isak riegádii. 6
21,6
17,17+
Sara dajai: “Ipmil lea ožžon mu boagustit, ja juohkehaš gii gullá dán, boagusta muinna.” 7Ja son dajai vel: “Gii livččii máhttán dadjat Abrahamii: ‘Sara njamaha mánáid’? Muhto dál mun lean riegádahttán sutnje bártni su boarisvuođas.”

Hagar ja Ismael

8Isak stuorui ja botkehuvvui, ja Abraham lágidii stuorra guossemállásiid dan beaivvi go Isak botkehuvvui. 9

21,9
Gal 4,29č
21,9 stoagai Septuagintas lea “stoagai Isakiin, su bártniin”.Sara fuobmái ahte bárdni gean egyptalaš Hagar lei riegádahttán Abrahamii, stoagai Isakiin. 10De son dajai Abrahamii: “Áje eret dan šlávvanissona ja su bártni. Dasgo šlávvanissona bárdni ii oaččo árbet ovttas mu bártniin Isakiin.” 11Dát sánit bávččagahtte Abrahama hui sakka Ismaela dihte. 12
21,12
Rom 9,7
Hebr 11,18
Muhto Ipmil celkkii Abrahamii: “Ale moraš bártnáža ja šlávvanissona dihte, muhto gula juohke dáfus Sara, dasgo dušše Isaka nálli gohčoduvvo du mánnán. 13
21,13
16,10+
Muhto maiddái šlávvanissona bártni mun dagan álbmogin, danne go sonnai lea du mánná.”

1421,14 Beer Šeba gávpot sullii 70 km Jerusalema lulleoarjjabealde.Árrat iđedis Abraham válddii láibbi ja čáhceleailla, loktii daid Hagara sealgái ja bijai su ja Ismaela mannat. Hagar vulggii ja čádjádalai Beer Šeba meahcis. 1521,15 bártnáža Muitalusa kronologia mielde Ismael livččii galgan leat nuppelotjahkásaš. Vrd. 16,16; 17,25; 21,5.8. Dán oktavuođas sáhttet iešguđetlágan árbevierut leat čadnojuvvon oktii.Go čáhci nogai leaillas, de son guđii bártnáža miestaga vuollái. 1621,16 čirrui jitnosit Septuagintas lea “son čierrugođii”.Ieš son manai dávgebáhčádaga duohkái ja čohkánii dasa. Son jurddašii: “Mun in gierdda oaidnit bártnáža jápmima.” Ja go Hagar lei čohkkámin das, de bártnáš čirrui jitnosit. 1721,17 Ipmil lea gullan Namma Ismael mearkkaša “Ipmil gullá”. Gč. 16,11.Ipmil gulai bártnáža jiena, ja Ipmila eŋgel čuorvvui Hagarii almmis ja dajai sutnje: “Mii dus lea heahtin, Hagar? Ale bala, dasgo Ipmil lea gullan bártnáža čierruma. 18Čuožžil, lokte bártnáža ja ane sus fuola, dasgo mun dagan su stuorra álbmogin.” 19Ja Ipmil rabai Hagara čalmmiid nu ahte son fuomášii čáhcegáivvo. Son manai ja devddii leailla čáziin ja attii bártnážii juhkat.

20Bárdni rávásmuvai, ja Ipmil lei suinna. Son ásai meahccái ja šattai čeahpes dávgebáhččin. 2121,21 Paranmeahcci meahcceguovlu Sinaivári davábealde Negeva guvlui, gos lei Kadeša čáhceája. Vrd. 4 Mos 13,3.26.Son ásai Paranmeahcis, ja su eadni válddii sutnje áhká Egyptas.

Abraham dahká lihtu Abimelekiin

22

21,22
26,26eč
Daid áiggiid Abimelek ja Pikol, su soahteveaga oaivámuš, sártnuiga Abrahamii: “Ipmil lea duinna buot das maid dagat. 23Vuortno dál munnje Ipmila bokte ahte it leat behtolaš mu vuostá itge mu mánáid vuostá itge mu náli vuostá, muhto čájehat ustitvuođa munnje ja dan eatnamii gos dál ásat, seammá láhkái go mun lean čájehan ustitvuođa dutnje.” 24Abraham dajai: “Mun vuortnun.” 25Muhto Abraham cuiggodii Abimeleka gáivvo dihte maid Abimeleka olbmát ledje váldán. 26Abimelek dajai: “Mun in dieđe gii dan lea dahkan. Don ieš it leat dieđihan munnje maidege, inge leat gullan dan ovdal go dál.”

27

21,27
15,9eč
Abraham attii Abimelekii smávvaomiid ja stuorraomiid, ja soai dagaiga lihtu gaskaneaskka. 28Muhto Abraham válddii ealus čieža njiŋŋelas lábbá ja bijai daid sierra. 29Dalle Abimelek jearai sus: “Manin don leat bidjan duon čieža lábbá sierra?” 30Abraham vástidii: “Dán čieža lábbá don galggat váldit mus duođaštussan das ahte mun lean roggan dan gáivvo.” 3121,31 Beer Šeba mearkkašupmi sáhttá leat “dan čieža lábbá gáivo” dahje “lihttogáivo”.Dat báiki gohčoduvvui Beer Šeban, dasgo doppe soai vuortnuiga váli goabbat guoibmáseaskka. 32Go soai leigga dahkan lihtu Beer Šebas, de Abimelek ja su soahteveagaoaivámuš Pikol máhcaiga filistalaččaid eatnamii.

33Abraham ceggii tamariskamuora Beer Šebai ja rohkadalai das Hearrá, agálaš Ipmila. 34Abraham ásai guhká vierisin filistalaččaid eatnamis.

22

Ipmil geahččala Abrahama

221Dáid dáhpáhusaid maŋŋil Ipmil dáhtui geahččalit Abrahama ja celkkii sutnje: “Abraham!” Abraham vástidii: “Dás mun lean.” 2

22,2
Matt 3,17+
22,2 Moria Namma čilgejuvvo v. 14 dajaldagain “Hearrá oaidná”. 2 Muit 3,1 mielde dat lea Jerusalema tempelvári namma.Ipmil celkkii: “Váldde áidna bártnát Isaka, gean ráhkistat, ja mana Moria eatnamii ja oaffaruša su doppe boaldinoaffarin dan vári alde maid mun čájehan dutnje.”

3Árrat iđedis Abraham noađuhii ásenis ja válddii mielddis guoktása iežas bálvváin ja bártnis Isaka. Go son lei luddon muoraid boaldinoaffara várás, de son vulggii dan báikki guvlui gosa Ipmil lei gohččon su mannat. 4Goalmmát beaivvi Abraham oinnii dan báikki guhkkin. 5Dalle son dajai bálvvás guoktái: “Orru dás ásena luhtte. Moai bártniineame manne duobbelii rohkadallat ja máhcce dasto dudno lusa.” 6Abraham válddii boaldinoaffarmuoraid ja bijai bártnis Isaka guoddit daid. Ieš son válddii dola ja niibbi, ja nu soai manaiga ovttas. 7Isak dajai áhččásis Abrahamii: “Áhčážan!” Abraham vástidii: “Maid, bártnážan?” Isak dajai: “Dás lea dolla ja muorat, muhto gos lea láppis boaldinoaffarin?” 8Abraham vástidii: “Ipmil ieš geahččá alccesis lábbá boaldinoaffarin, bártnážan.” De soai manaiga ovttas.

9Go soai bođiiga dan báikái maid Ipmil lei čájehan Abrahamii, de Abraham ráhkadii dohko áltára ja bijai muoraid gárvvisin. De son čanai bártnis Isaka ja bijai su áltárii muoraid ala. 10

22,10
Hebr 11,17
Jak 2,21
Muhto go Abraham dohppii niibbi vai beassá oaffaruššat bártnis, 11de Hearrá eŋgel čuorvvui sutnje almmis: “Abraham, Abraham!” Son vástidii: “Dás mun lean.” 12
22,12
Rom 8,32
Eŋgel celkkii: “Ale guoskka bárdnásat alege daga sutnje maidege! Dál mun dieđán ahte don balat Ipmilis, go it biehttalan oaffaruššamis áidna bártnát.” 13Go Abraham geahčastii, de son oinnii viercca mas ledje čoarvvit sorron miestagii. Abraham vieččai viercca ja oaffarušai dan boaldinoaffarin bártnis sadjái. 14Abraham gohčui dan báikki namain “Hearrá oaidná.” Velá odnege dat gohčoduvvo várrin gos Hearrá diktá iežas oidnojuvvot.

15Hearrá eŋgel čuorvvui Abrahamii nuppe geardde almmis 16

22,16
Luk 1,73
Hebr 6,13
ja celkkii: “Ná cealká Hearrá: Dan dihte go dahket dán itge gieldán mus áidna bártnát, de mun vuortnun iežan bokte 17
22,17–18
12,2č+
ahte mun buressivdnidan du valljugasat ja dagan du náli eatnagin nugo almmi násttit ja mearragátti sáttočalmmit, ja du nálli váldá vašálaččaidis gávpogiid. 18Ja du náli bokte buressivdniduvvojit buot eatnama álbmogat, danin go don jeagadit mu.”

19Dasto Abraham máhcai bálvvás guoktá lusa, ja sii vulge ovttas Beer Šebai. Ja Abraham ásai Beer Šebas.

Nahora sohka

20

22,20
11,29
Dáid dáhpáhusaid maŋŋil Abrahamii muitaluvvui ahte Milka lei riegádahttán bártniid su villjii Nahorii. 21Sii ledje Us, vuosttašriegádeaddji, ja su vieljat Bus, Kemuel, Arama áhčči, 22Kesed, Haso, Pildaš, Jidlaf ja Betuel. 23
22,23
24,1524
Betuelii riegádii Rebekka. Dan gákcása Milka riegádahtii Nahorii, Abrahama villjii. 24Maiddái Nahora liigeáhkká gean namma lei Reuma, riegádahtii mánáid. Sii ledje Tebah, Gaham, Tahaš ja Maaka.

23

Sara jápmá. Abraham oastá hávdesaji

231Sara elii čuođiguoktelogičiežajahkásažžan; dat lei su eallináigi. 2Sara jámii Kirjat Arbai dahjege Hebronii Kanaana eatnamii. Abraham doalai doppe Sarai váidalusaid ja čierui su. 3Dasto Abraham vulggii jábmi luhtte, manai sárdnut hetlaččaiguin ja dajai: 4

23,4
1 Muit 29,15Hebr 11,13
“Mun ásan vierisin din gaskkas. Diktet mu oastit eananbihtá hávdesadjin, vai beasan hávdádit iežan jábmi.” 5Hetlaččat vástidedje Abrahamii: 6“Hearrá, don leat Ipmila oaivámuš min gaskkas! Hávdát iežat jábmi min buoremus hávdesadjái. Ii oktage mis biehttal addimis dutnje iežas hávdesaji du jábmi hávdin.”

7Abraham giittii dan guovllu hetlaččaid ja gopmirdii eatnamii muođuid, 8muhto dajai vel sidjiide: “Jos dii suovvabehtet mu hávdádit iežan jábmi deike, de mun siđan din sárdnut mu beales Efronii, Sohara bárdnái, 9vai son diktá mu oažžut Makpela bákteráiggi, mii gullá sutnje ja lea su eatnamiid ravddas. Mun oasttán dan sus olles haddái, vai mun oaččun hávddi din gaskii.” 1023,10 gávpotpoarttas sadji gos dolle ráđđádallamiid ja diggeáššiid. Vrd. Rut 4,1eč.Efron lei čohkkámin eará hetlaččaid gaskkas gávpotpoarttas, ja son vástidii Abrahamii buot hetlaččaid gullut: 11“Hearrán, guldal mu! Mun attán dutnje gietti ja bákteráiggi mii lea das. Iežan álbmoga olbmuid oaidnut mun attán dan dutnje. Hávdát iežat jábmi!”

12Abraham gopmirdii eatnama álbmogii 13ja dajai Efronii buohkaid gullut: “Vare don guldalivččet mu! Mun attán dutnje mávssu dan giettis, vuovdde dan munnje ja divtte mu hávdádit dohko iežan jábmi.” 14Efron vástidii Abrahamii: 1523,15 Njeallječuođi šekela silba sullii 4,5 kilo.“Hearrán, guldal mu! Eanan man árvu lea njeallječuođi šekela silbba – mii dat lea munnuide! Hávdát áhkát.” 16

23,16
25,9č
49,29č
50,13
Apd 7,16
Abraham gulai Efrona sániid ja vihkkii sutnje dan silbba maid Efron lei namahan hetlaččaid gullut, njeallječuođi šekela, dan deattu mielde maid gávpeolbmát atnet.

17Nu Makpela gieddi Mamre olggobealde, dat mii gulai Efronii, gieddi ja bákteráigi mii lei doppe ja buot muorat mat šadde eatnamis, dat šattai Abrahama opmodahkan. 18Dát dáhpáhuvai buot hetlaččaid gullut, buohkaid geat čohkkájedje gávpotpoarttas.

19

23,19
25,9č
Dasto Abraham hávdádii áhkás Sara Makpela gietti bákteráigái mii lea Mamre dahjege Hebrona lahka Kanaanis. 20Nu šattai gieddi ja bákteráigi mii lea das Abrahama opmodahkan ja hávdesadjin. Son osttii dan hetlaččain.