Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
20

Abraham ja Sara Geraris

20120,1 Gerar gávpot sullii 80 km Jerusalema lulleoarjjabealde.Abraham johttái Negevii ja ásai Kadeša ja Šura gaskii, ja muhtun áiggi son ásai vierisin Geraris. 2

20,2
12,13+
Doppe son dajai áhkás Sara birra: “Son lea mu oabbá.” Nu Gerara gonagas Abimelek vieččahii Sara lusas. 3
20,3
31,24
46,2
Muhto Ipmil bođii Abimeleka lusa ihkku niegus ja celkkii sutnje: “Don šattat jápmit dan nissona dihte gean leat váldán, dasgo son lea nuppi olbmá áhkká.” 4Abimelek ii goit lean guoskan sutnje, ja danne son dajai: “Hearrá, gottátgo don sivaheami? 5Olmmáihan ieš dajai munnje ahte nisson lea su oabbá, ja nisson maiddái dajai ahte olmmái lea su viellja. Mun lean dahkan dan buori oskkus, mun lean sivaheapme.” 6Ipmil celkkii sutnje niegus: “Mun maid dieđán ahte don dahket dan buori oskkus. Dan dihte mun hehttejin du suddudeames iežan vuostá inge suovvan du guoskat sutnje. 7
20,7
Job 42,8
20,7 profehta Sátni adnojuvvo muhtumin viiddit mearkkašumis olbmá birra geas lea lagas searvevuohta Ipmiliin ja gii lea ožžon doaimma sus, nugo Moses, gč. Hos 12,14, ja Aron, gč. 2 Mos 7,1.Atte dál olbmái ruoktot su áhká, danin go dat olmmái lea profehta, ja go son rohkadallá du ovddas, de don oaččut eallit. Muhto jos it atte su ruoktot, de dieđe ahte don šattat jápmit, don ja buot du olbmot.”

8Árrat iđedis Abimelek rávkkai lusas buot bálvaleddjiidis ja muitalii sidjiide iežas niegu, ja olbmát suorganedje sakka. 9Abimelek vieččahii lusas Abrahama ja dajai sutnje: “Maid don leat dahkan midjiide! Maid baháid mun lean dahkan dutnje, go don leat bidjan mu ja mu riikka ala ná stuorra suttu? Don leat dahkan munnje dakkár dagu maid ii oaččo dahkat.” 10Abimelek jearai vel Abrahamis: “Maid don ledjet áigumin go dahket nie?” 11

20,11
12,12
Abraham vástidii: “Mun jurddašin ahte dáppe eai vissásit bala Ipmilis, ja nu mun gottáhalan áhkkán dihte. 12Son lea duođaidge mu oabbá, mu áhči nieida, vaikko ii leat mu eatni nieida. Ja son šattai mu áhkkán. 13Go Ipmil gohčui mu johtit eret áhččán viesus, de mun dadjen áhkkásan: ‘Čájet munnje dan ráhkisvuođa ahte gosa ihkinassii moai bođežetne, de dajat ahte mun lean du viellja.’”

14Abimelek attii Abrahamii smávvaomiid ja stuorraomiid, šlávaid ja šlávvanissoniid ja vuolggahii ruoktot su áhká Sara. 15Ja Abimelek dajai: “Mu eanan lea rabas du ovddas. Ása gosa dáhtut!” 1620,16 duhát šekela sullii 11,4 kilo. duođašta … vigiheapme Masorehtalaš teaksta ii leat čielggas.Sarai son dajai: “Mun attán du villjii duhát šekela silbba. Dat lea dutnje buhtadussan ja duođašta buot du olbmuide ahte leat vigiheapme.”

17Abraham rohkadalai Ipmila, ja Ipmil buoridii Abimeleka ja su áhká ja šlávvanissoniid, nu ahte sii vedje fas riegádahttit. 18

20,18
29,31
1 Sam 1,5
Dasgo Hearrá lei buđđon juohke eatniheakka Abimeleka viesus Abrahama áhká, Sara, dihte.

21

Isak riegáda

211

21,1
17,19+
Hearrá ii vajáldahttán iežas lohpádusa Sarai, muhto dagai sutnje nugo lei cealkán. 2Sara šattai áhpeheapmin ja riegádahtii Abrahamii bártni su boarisvuođas, aiddo dan áiggi maid Ipmil lei almmuhan. 321,3 Isak Namma mearkkaša “son boagusta”. Vrd. 17,17; 18,12; 21,6.Abraham gohčui Isakin dan bártni gean Sara lei sutnje riegádahttán. 4
21,4
17,10eč
Go Isak lei gávcci beaivvi boaris, de Abraham birračuohpai su, nugo Ipmil lei gohččon. 5Abraham lei čuođijahkásaš go su bárdni Isak riegádii. 6
21,6
17,17+
Sara dajai: “Ipmil lea ožžon mu boagustit, ja juohkehaš gii gullá dán, boagusta muinna.” 7Ja son dajai vel: “Gii livččii máhttán dadjat Abrahamii: ‘Sara njamaha mánáid’? Muhto dál mun lean riegádahttán sutnje bártni su boarisvuođas.”

Hagar ja Ismael

8Isak stuorui ja botkehuvvui, ja Abraham lágidii stuorra guossemállásiid dan beaivvi go Isak botkehuvvui. 9

21,9
Gal 4,29č
21,9 stoagai Septuagintas lea “stoagai Isakiin, su bártniin”.Sara fuobmái ahte bárdni gean egyptalaš Hagar lei riegádahttán Abrahamii, stoagai Isakiin. 10De son dajai Abrahamii: “Áje eret dan šlávvanissona ja su bártni. Dasgo šlávvanissona bárdni ii oaččo árbet ovttas mu bártniin Isakiin.” 11Dát sánit bávččagahtte Abrahama hui sakka Ismaela dihte. 12
21,12
Rom 9,7
Hebr 11,18
Muhto Ipmil celkkii Abrahamii: “Ale moraš bártnáža ja šlávvanissona dihte, muhto gula juohke dáfus Sara, dasgo dušše Isaka nálli gohčoduvvo du mánnán. 13
21,13
16,10+
Muhto maiddái šlávvanissona bártni mun dagan álbmogin, danne go sonnai lea du mánná.”

1421,14 Beer Šeba gávpot sullii 70 km Jerusalema lulleoarjjabealde.Árrat iđedis Abraham válddii láibbi ja čáhceleailla, loktii daid Hagara sealgái ja bijai su ja Ismaela mannat. Hagar vulggii ja čádjádalai Beer Šeba meahcis. 1521,15 bártnáža Muitalusa kronologia mielde Ismael livččii galgan leat nuppelotjahkásaš. Vrd. 16,16; 17,25; 21,5.8. Dán oktavuođas sáhttet iešguđetlágan árbevierut leat čadnojuvvon oktii.Go čáhci nogai leaillas, de son guđii bártnáža miestaga vuollái. 1621,16 čirrui jitnosit Septuagintas lea “son čierrugođii”.Ieš son manai dávgebáhčádaga duohkái ja čohkánii dasa. Son jurddašii: “Mun in gierdda oaidnit bártnáža jápmima.” Ja go Hagar lei čohkkámin das, de bártnáš čirrui jitnosit. 1721,17 Ipmil lea gullan Namma Ismael mearkkaša “Ipmil gullá”. Gč. 16,11.Ipmil gulai bártnáža jiena, ja Ipmila eŋgel čuorvvui Hagarii almmis ja dajai sutnje: “Mii dus lea heahtin, Hagar? Ale bala, dasgo Ipmil lea gullan bártnáža čierruma. 18Čuožžil, lokte bártnáža ja ane sus fuola, dasgo mun dagan su stuorra álbmogin.” 19Ja Ipmil rabai Hagara čalmmiid nu ahte son fuomášii čáhcegáivvo. Son manai ja devddii leailla čáziin ja attii bártnážii juhkat.

20Bárdni rávásmuvai, ja Ipmil lei suinna. Son ásai meahccái ja šattai čeahpes dávgebáhččin. 2121,21 Paranmeahcci meahcceguovlu Sinaivári davábealde Negeva guvlui, gos lei Kadeša čáhceája. Vrd. 4 Mos 13,3.26.Son ásai Paranmeahcis, ja su eadni válddii sutnje áhká Egyptas.

Abraham dahká lihtu Abimelekiin

22

21,22
26,26eč
Daid áiggiid Abimelek ja Pikol, su soahteveaga oaivámuš, sártnuiga Abrahamii: “Ipmil lea duinna buot das maid dagat. 23Vuortno dál munnje Ipmila bokte ahte it leat behtolaš mu vuostá itge mu mánáid vuostá itge mu náli vuostá, muhto čájehat ustitvuođa munnje ja dan eatnamii gos dál ásat, seammá láhkái go mun lean čájehan ustitvuođa dutnje.” 24Abraham dajai: “Mun vuortnun.” 25Muhto Abraham cuiggodii Abimeleka gáivvo dihte maid Abimeleka olbmát ledje váldán. 26Abimelek dajai: “Mun in dieđe gii dan lea dahkan. Don ieš it leat dieđihan munnje maidege, inge leat gullan dan ovdal go dál.”

27

21,27
15,9eč
Abraham attii Abimelekii smávvaomiid ja stuorraomiid, ja soai dagaiga lihtu gaskaneaskka. 28Muhto Abraham válddii ealus čieža njiŋŋelas lábbá ja bijai daid sierra. 29Dalle Abimelek jearai sus: “Manin don leat bidjan duon čieža lábbá sierra?” 30Abraham vástidii: “Dán čieža lábbá don galggat váldit mus duođaštussan das ahte mun lean roggan dan gáivvo.” 3121,31 Beer Šeba mearkkašupmi sáhttá leat “dan čieža lábbá gáivo” dahje “lihttogáivo”.Dat báiki gohčoduvvui Beer Šeban, dasgo doppe soai vuortnuiga váli goabbat guoibmáseaskka. 32Go soai leigga dahkan lihtu Beer Šebas, de Abimelek ja su soahteveagaoaivámuš Pikol máhcaiga filistalaččaid eatnamii.

33Abraham ceggii tamariskamuora Beer Šebai ja rohkadalai das Hearrá, agálaš Ipmila. 34Abraham ásai guhká vierisin filistalaččaid eatnamis.

22

Ipmil geahččala Abrahama

221Dáid dáhpáhusaid maŋŋil Ipmil dáhtui geahččalit Abrahama ja celkkii sutnje: “Abraham!” Abraham vástidii: “Dás mun lean.” 2

22,2
Matt 3,17+
22,2 Moria Namma čilgejuvvo v. 14 dajaldagain “Hearrá oaidná”. 2 Muit 3,1 mielde dat lea Jerusalema tempelvári namma.Ipmil celkkii: “Váldde áidna bártnát Isaka, gean ráhkistat, ja mana Moria eatnamii ja oaffaruša su doppe boaldinoaffarin dan vári alde maid mun čájehan dutnje.”

3Árrat iđedis Abraham noađuhii ásenis ja válddii mielddis guoktása iežas bálvváin ja bártnis Isaka. Go son lei luddon muoraid boaldinoaffara várás, de son vulggii dan báikki guvlui gosa Ipmil lei gohččon su mannat. 4Goalmmát beaivvi Abraham oinnii dan báikki guhkkin. 5Dalle son dajai bálvvás guoktái: “Orru dás ásena luhtte. Moai bártniineame manne duobbelii rohkadallat ja máhcce dasto dudno lusa.” 6Abraham válddii boaldinoaffarmuoraid ja bijai bártnis Isaka guoddit daid. Ieš son válddii dola ja niibbi, ja nu soai manaiga ovttas. 7Isak dajai áhččásis Abrahamii: “Áhčážan!” Abraham vástidii: “Maid, bártnážan?” Isak dajai: “Dás lea dolla ja muorat, muhto gos lea láppis boaldinoaffarin?” 8Abraham vástidii: “Ipmil ieš geahččá alccesis lábbá boaldinoaffarin, bártnážan.” De soai manaiga ovttas.

9Go soai bođiiga dan báikái maid Ipmil lei čájehan Abrahamii, de Abraham ráhkadii dohko áltára ja bijai muoraid gárvvisin. De son čanai bártnis Isaka ja bijai su áltárii muoraid ala. 10

22,10
Hebr 11,17
Jak 2,21
Muhto go Abraham dohppii niibbi vai beassá oaffaruššat bártnis, 11de Hearrá eŋgel čuorvvui sutnje almmis: “Abraham, Abraham!” Son vástidii: “Dás mun lean.” 12
22,12
Rom 8,32
Eŋgel celkkii: “Ale guoskka bárdnásat alege daga sutnje maidege! Dál mun dieđán ahte don balat Ipmilis, go it biehttalan oaffaruššamis áidna bártnát.” 13Go Abraham geahčastii, de son oinnii viercca mas ledje čoarvvit sorron miestagii. Abraham vieččai viercca ja oaffarušai dan boaldinoaffarin bártnis sadjái. 14Abraham gohčui dan báikki namain “Hearrá oaidná.” Velá odnege dat gohčoduvvo várrin gos Hearrá diktá iežas oidnojuvvot.

15Hearrá eŋgel čuorvvui Abrahamii nuppe geardde almmis 16

22,16
Luk 1,73
Hebr 6,13
ja celkkii: “Ná cealká Hearrá: Dan dihte go dahket dán itge gieldán mus áidna bártnát, de mun vuortnun iežan bokte 17
22,17–18
12,2č+
ahte mun buressivdnidan du valljugasat ja dagan du náli eatnagin nugo almmi násttit ja mearragátti sáttočalmmit, ja du nálli váldá vašálaččaidis gávpogiid. 18Ja du náli bokte buressivdniduvvojit buot eatnama álbmogat, danin go don jeagadit mu.”

19Dasto Abraham máhcai bálvvás guoktá lusa, ja sii vulge ovttas Beer Šebai. Ja Abraham ásai Beer Šebas.

Nahora sohka

20

22,20
11,29
Dáid dáhpáhusaid maŋŋil Abrahamii muitaluvvui ahte Milka lei riegádahttán bártniid su villjii Nahorii. 21Sii ledje Us, vuosttašriegádeaddji, ja su vieljat Bus, Kemuel, Arama áhčči, 22Kesed, Haso, Pildaš, Jidlaf ja Betuel. 23
22,23
24,1524
Betuelii riegádii Rebekka. Dan gákcása Milka riegádahtii Nahorii, Abrahama villjii. 24Maiddái Nahora liigeáhkká gean namma lei Reuma, riegádahtii mánáid. Sii ledje Tebah, Gaham, Tahaš ja Maaka.