Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
19

Sodoma ja Gomorra duššaduvvojit

191

19,1
18,2č+
Go eŋgela guovttos olliiga Sodomai eahkedis, de Lot lei čohkkámin gávpotpoarttas. Go son oinnii sudno, de son čuožžilii ja manai sudno ovddal, luoitádii eatnamii muođuid 2ja dajai: “Hearráidan, boahtti bálvaleaddjáde vissui idjadit, de beassabeahtti bassat julggiid! Iđedis dasto sáhttibeahtti joatkit mátkkáde.” Muhto soai vástideigga: “Ean moai boađe, moai idjadetne olgun.” 3Muhto Lot ánuhii sudno dassážii go soai vulggiiga su fárrui ja bođiiga su vissui. Son málestii sudnuide ja ráhkadii suvrutkeahtes láibbiid, ja soai boradeigga. 4Muhto ovdal go sii ledje velledan, de bohte viesu ovdii Sodoma olbmát, buot gávpoga olbmát, sihke nuorat ja boarrásat. 5Sii čurvo Lota ja dadje sutnje: “Gos leaba dat olbmát geat eahkedis bođiiga du lusa? Buvtte sudno deike, vai mii beassat atnit sudno!” 6Dalle Lot manai sin lusa, dahpai uvssa iežas maŋis 7ja dajai: “Vieljaidan, allet goit daga diekkár fasttiid! 8Mus leat guokte nieidda geat eaba leat leamaš olbmáin ovttas. Mun buvttán sudno didjiide, ja dii oažžubehtet dahkat sudnuide maid dáhttubehtet, go fal ehpet daga maidege dán olbmá guoktái, dasgo soai leaba ožžon suoji mu dáhki vuolde.” 9Muhto sii vástidedje: “Mana eret das! Okta vieris lea ássan deike, ja dál son juo viggá dubmet min. Dál dutnje geavvá vel vearrábut go sudnuide!” Sii fallehedje Lota ja cuvkegohte uvssa. 10Dalle olbmá guovttos geat leigga viesus, geigiiga gieđa, rohttiiga Lota sisa ja dahpaiga uvssa. 11
19,11
2 Gon 6,18
Soai čalmmehuhtiiga olbmáid geat ledje viggamin vissui, sihke boarrásiid ja nuoraid, nu ahte sii duššás barge gávdnat uvssa.

12Guossit dajaiga Lotii: “Jos dus leažžá dán gávpogis vel soamis, vivva dahje bártnit dahje nieiddat dahje eará lagaš olmmoš, de doalvvo sin dáppe eret. 13

19,13
18,20č
Moai duššadetne dán báikki, dasgo Hearrá lea gullan nu stuorra váidalusčuorvasa dán gávpoga vuostá ahte lea vuolggahan munno duššadit dan.” 14Dalle Lot manai sárdnut vivvasásas guoktáin ja dajai: “Čuožžileahkki, doapmaleahkki eret dáppe, dasgo Hearrá duššada dán gávpoga!” Muhto su vivvasásat gáttiiga su dušše leikošit.

15

19,15
2 Pet 2,7
Go iđedisguovssu badjánišgođii, de eŋgela guovttos hoahpuheigga Lota ja dajaiga: “Vuolgge hoahpus, váldde áhkát ja nieiddat guoktá geat leaba dás, amat duššat go gávpot ráŋggáštuvvo!” 16Lot ájahalai, muhto go Hearrá áiggui seastit su, de olbmá guovttos dohppiiga su ja su áhká ja guktuid nieiddaid gihtii ja doalvvuiga sin dorvui gitta gávpoga olggobeallái.

17Go olbmát leigga doalvumin sin olggos, de nubbi sudnos dajai Lotii: “Báhtar vai gájut heakkat! Ale geahčas maŋos alege bisán gosage ovdal go leat beassan eret duolbadasas. Báhtar váriide, muđui don duššat!” 18Muhto Lot vástidii sutnje: “Ii nu, hearrán! 19Don leat juo leamaš buorre munnje, bálvaleaddjásat, ja leat árpmihan mu go leat gádjon mu heakka. Muhto mun in sáhte báhtarit váriide; mun balan ahte roassu juksá mu, ja mun jámán. 20Do áibbas lahka lea gávpot gosa mun sáhtášin báhtarit. Dat gávpot lea menddo uhcci duššaduvvot; suova mu báhtarit dohko, vai gájošin heaggan.” 21Olmmái dajai: “Mun gulan du vel dán hávege inge duššat dán gávpoga. 2219,22 Soar >13,10. Gč. v. 20.Báhtar johtilit dohko, danne go mun in sáhte dahkat maidege ovdal go don leat joavdan dohko.” Nu gávpoga namman šattai Soar.

23Go beaivváš lei badjánan váriid duohken ja Lot lei joavdan Soarii, 24

19,24
5 Mos 29,23
Sál 11,6
Esek 38,22
Am 4,11
Luk 17,29
de Hearrá divttii rišša ja dola arvit almmis Sodoma ja Gomorra ala. 25Son duššadii daid gávpogiid ja oppa duolbadasa, buot daid gávpogiid ássiid ja eatnama šattuidge. 26
19,26
Luk 17,32
Muhto Lota áhkká geahčastii maŋás ja šattai sáltebázzin.

27Árrat iđedis Abraham manai dan báikái gokko lei čužžon Hearrá muođuid ovddas. 28Go son geahčadii Sodoma ja Gomorra ja oppa duolbadasa, de son oinnii ahte eatnamis badjánii suovva dego šolgenuvnnas.

29Go Ipmil duššadii duolbadasa gávpogiid, de son muittii Abrahama, ja danin son divttii Lota beassat eret heavahusas ovdal go duššadii gávpogiid main Lot lei ássan.

Lota nieiddat

30Lot vulggii Soaris ja ásai várreeatnamii oktan nieiddas guoktáin, dasgo son ii duostan šat ássat Soaris. Son orui muhtun bákteráiggis oktan nieiddas guoktáin. 31De boarráset nieida dajai nuorabui: “Munno áhčči lea juo boaris, iige dáppe leat oktage olmmái gii válddášii munno áhkkán nugo lea vierru. 32

19,32
3 Mos 18,7
Eango moai jugat áhččáseame viinni ja veallá suinna, vai ealláhivččiime náli áhčisteame.” 33Eahkedis soai jugaheigga áhččáseaskka viinni, ja boarráseabbo veallái áhčiinis, iige son fuobmán go nieida velledii ja go fas lihkai. 34Nuppe beaivvi boarráseabbo dajai nuorabui: “Mun veallájin áhčiinan mannan ija. Jugaheadnu sutnje viinni maiddái dán eahkeda, ja veallá dongis suinna. Nu moai ealláhetne náli áhčisteame.” 35Ja soai jugaheigga áhččáseaskka viinni dan eahkedage. Nuorat manai ja veallái suinna, iige Lot fuobmán go nieida veallánii ja go son lihkai. 36Nu guktot Lota nieiddat šattaiga áhpeheapmin áhčiineaskka. 3719,37 Moab Namma sulastahttá hebreagiel sáni “áhčistis”. moablaččaid Sii orro Jápmameara nuorttabealde. ▶ moablaččat.Boarráseabbo riegádahtii bártni ja bijai sutnje namman Moab; son lea dálá moablaččaid máddu. 3819,38 Ben-Ammi Namma mearkkaša “mu álbmoga bárdni”. ammonlaččaid Sii orro várreeatnamis mii lei Jordaneanu nuorttabealde, Moaba davábealde, dálá Ammana gávpoga lahka. ▶ ammonlaččat.Nuoratge riegádahtii bártni ja bijai sutnje namman Ben-Ammi; son lea dálá ammonlaččaid máddu.

20

Abraham ja Sara Geraris

20120,1 Gerar gávpot sullii 80 km Jerusalema lulleoarjjabealde.Abraham johttái Negevii ja ásai Kadeša ja Šura gaskii, ja muhtun áiggi son ásai vierisin Geraris. 2

20,2
12,13+
Doppe son dajai áhkás Sara birra: “Son lea mu oabbá.” Nu Gerara gonagas Abimelek vieččahii Sara lusas. 3
20,3
31,24
46,2
Muhto Ipmil bođii Abimeleka lusa ihkku niegus ja celkkii sutnje: “Don šattat jápmit dan nissona dihte gean leat váldán, dasgo son lea nuppi olbmá áhkká.” 4Abimelek ii goit lean guoskan sutnje, ja danne son dajai: “Hearrá, gottátgo don sivaheami? 5Olmmáihan ieš dajai munnje ahte nisson lea su oabbá, ja nisson maiddái dajai ahte olmmái lea su viellja. Mun lean dahkan dan buori oskkus, mun lean sivaheapme.” 6Ipmil celkkii sutnje niegus: “Mun maid dieđán ahte don dahket dan buori oskkus. Dan dihte mun hehttejin du suddudeames iežan vuostá inge suovvan du guoskat sutnje. 7
20,7
Job 42,8
20,7 profehta Sátni adnojuvvo muhtumin viiddit mearkkašumis olbmá birra geas lea lagas searvevuohta Ipmiliin ja gii lea ožžon doaimma sus, nugo Moses, gč. Hos 12,14, ja Aron, gč. 2 Mos 7,1.Atte dál olbmái ruoktot su áhká, danin go dat olmmái lea profehta, ja go son rohkadallá du ovddas, de don oaččut eallit. Muhto jos it atte su ruoktot, de dieđe ahte don šattat jápmit, don ja buot du olbmot.”

8Árrat iđedis Abimelek rávkkai lusas buot bálvaleddjiidis ja muitalii sidjiide iežas niegu, ja olbmát suorganedje sakka. 9Abimelek vieččahii lusas Abrahama ja dajai sutnje: “Maid don leat dahkan midjiide! Maid baháid mun lean dahkan dutnje, go don leat bidjan mu ja mu riikka ala ná stuorra suttu? Don leat dahkan munnje dakkár dagu maid ii oaččo dahkat.” 10Abimelek jearai vel Abrahamis: “Maid don ledjet áigumin go dahket nie?” 11

20,11
12,12
Abraham vástidii: “Mun jurddašin ahte dáppe eai vissásit bala Ipmilis, ja nu mun gottáhalan áhkkán dihte. 12Son lea duođaidge mu oabbá, mu áhči nieida, vaikko ii leat mu eatni nieida. Ja son šattai mu áhkkán. 13Go Ipmil gohčui mu johtit eret áhččán viesus, de mun dadjen áhkkásan: ‘Čájet munnje dan ráhkisvuođa ahte gosa ihkinassii moai bođežetne, de dajat ahte mun lean du viellja.’”

14Abimelek attii Abrahamii smávvaomiid ja stuorraomiid, šlávaid ja šlávvanissoniid ja vuolggahii ruoktot su áhká Sara. 15Ja Abimelek dajai: “Mu eanan lea rabas du ovddas. Ása gosa dáhtut!” 1620,16 duhát šekela sullii 11,4 kilo. duođašta … vigiheapme Masorehtalaš teaksta ii leat čielggas.Sarai son dajai: “Mun attán du villjii duhát šekela silbba. Dat lea dutnje buhtadussan ja duođašta buot du olbmuide ahte leat vigiheapme.”

17Abraham rohkadalai Ipmila, ja Ipmil buoridii Abimeleka ja su áhká ja šlávvanissoniid, nu ahte sii vedje fas riegádahttit. 18

20,18
29,31
1 Sam 1,5
Dasgo Hearrá lei buđđon juohke eatniheakka Abimeleka viesus Abrahama áhká, Sara, dihte.

21

Isak riegáda

211

21,1
17,19+
Hearrá ii vajáldahttán iežas lohpádusa Sarai, muhto dagai sutnje nugo lei cealkán. 2Sara šattai áhpeheapmin ja riegádahtii Abrahamii bártni su boarisvuođas, aiddo dan áiggi maid Ipmil lei almmuhan. 321,3 Isak Namma mearkkaša “son boagusta”. Vrd. 17,17; 18,12; 21,6.Abraham gohčui Isakin dan bártni gean Sara lei sutnje riegádahttán. 4
21,4
17,10eč
Go Isak lei gávcci beaivvi boaris, de Abraham birračuohpai su, nugo Ipmil lei gohččon. 5Abraham lei čuođijahkásaš go su bárdni Isak riegádii. 6
21,6
17,17+
Sara dajai: “Ipmil lea ožžon mu boagustit, ja juohkehaš gii gullá dán, boagusta muinna.” 7Ja son dajai vel: “Gii livččii máhttán dadjat Abrahamii: ‘Sara njamaha mánáid’? Muhto dál mun lean riegádahttán sutnje bártni su boarisvuođas.”

Hagar ja Ismael

8Isak stuorui ja botkehuvvui, ja Abraham lágidii stuorra guossemállásiid dan beaivvi go Isak botkehuvvui. 9

21,9
Gal 4,29č
21,9 stoagai Septuagintas lea “stoagai Isakiin, su bártniin”.Sara fuobmái ahte bárdni gean egyptalaš Hagar lei riegádahttán Abrahamii, stoagai Isakiin. 10De son dajai Abrahamii: “Áje eret dan šlávvanissona ja su bártni. Dasgo šlávvanissona bárdni ii oaččo árbet ovttas mu bártniin Isakiin.” 11Dát sánit bávččagahtte Abrahama hui sakka Ismaela dihte. 12
21,12
Rom 9,7
Hebr 11,18
Muhto Ipmil celkkii Abrahamii: “Ale moraš bártnáža ja šlávvanissona dihte, muhto gula juohke dáfus Sara, dasgo dušše Isaka nálli gohčoduvvo du mánnán. 13
21,13
16,10+
Muhto maiddái šlávvanissona bártni mun dagan álbmogin, danne go sonnai lea du mánná.”

1421,14 Beer Šeba gávpot sullii 70 km Jerusalema lulleoarjjabealde.Árrat iđedis Abraham válddii láibbi ja čáhceleailla, loktii daid Hagara sealgái ja bijai su ja Ismaela mannat. Hagar vulggii ja čádjádalai Beer Šeba meahcis. 1521,15 bártnáža Muitalusa kronologia mielde Ismael livččii galgan leat nuppelotjahkásaš. Vrd. 16,16; 17,25; 21,5.8. Dán oktavuođas sáhttet iešguđetlágan árbevierut leat čadnojuvvon oktii.Go čáhci nogai leaillas, de son guđii bártnáža miestaga vuollái. 1621,16 čirrui jitnosit Septuagintas lea “son čierrugođii”.Ieš son manai dávgebáhčádaga duohkái ja čohkánii dasa. Son jurddašii: “Mun in gierdda oaidnit bártnáža jápmima.” Ja go Hagar lei čohkkámin das, de bártnáš čirrui jitnosit. 1721,17 Ipmil lea gullan Namma Ismael mearkkaša “Ipmil gullá”. Gč. 16,11.Ipmil gulai bártnáža jiena, ja Ipmila eŋgel čuorvvui Hagarii almmis ja dajai sutnje: “Mii dus lea heahtin, Hagar? Ale bala, dasgo Ipmil lea gullan bártnáža čierruma. 18Čuožžil, lokte bártnáža ja ane sus fuola, dasgo mun dagan su stuorra álbmogin.” 19Ja Ipmil rabai Hagara čalmmiid nu ahte son fuomášii čáhcegáivvo. Son manai ja devddii leailla čáziin ja attii bártnážii juhkat.

20Bárdni rávásmuvai, ja Ipmil lei suinna. Son ásai meahccái ja šattai čeahpes dávgebáhččin. 2121,21 Paranmeahcci meahcceguovlu Sinaivári davábealde Negeva guvlui, gos lei Kadeša čáhceája. Vrd. 4 Mos 13,3.26.Son ásai Paranmeahcis, ja su eadni válddii sutnje áhká Egyptas.

Abraham dahká lihtu Abimelekiin

22

21,22
26,26eč
Daid áiggiid Abimelek ja Pikol, su soahteveaga oaivámuš, sártnuiga Abrahamii: “Ipmil lea duinna buot das maid dagat. 23Vuortno dál munnje Ipmila bokte ahte it leat behtolaš mu vuostá itge mu mánáid vuostá itge mu náli vuostá, muhto čájehat ustitvuođa munnje ja dan eatnamii gos dál ásat, seammá láhkái go mun lean čájehan ustitvuođa dutnje.” 24Abraham dajai: “Mun vuortnun.” 25Muhto Abraham cuiggodii Abimeleka gáivvo dihte maid Abimeleka olbmát ledje váldán. 26Abimelek dajai: “Mun in dieđe gii dan lea dahkan. Don ieš it leat dieđihan munnje maidege, inge leat gullan dan ovdal go dál.”

27

21,27
15,9eč
Abraham attii Abimelekii smávvaomiid ja stuorraomiid, ja soai dagaiga lihtu gaskaneaskka. 28Muhto Abraham válddii ealus čieža njiŋŋelas lábbá ja bijai daid sierra. 29Dalle Abimelek jearai sus: “Manin don leat bidjan duon čieža lábbá sierra?” 30Abraham vástidii: “Dán čieža lábbá don galggat váldit mus duođaštussan das ahte mun lean roggan dan gáivvo.” 3121,31 Beer Šeba mearkkašupmi sáhttá leat “dan čieža lábbá gáivo” dahje “lihttogáivo”.Dat báiki gohčoduvvui Beer Šeban, dasgo doppe soai vuortnuiga váli goabbat guoibmáseaskka. 32Go soai leigga dahkan lihtu Beer Šebas, de Abimelek ja su soahteveagaoaivámuš Pikol máhcaiga filistalaččaid eatnamii.

33Abraham ceggii tamariskamuora Beer Šebai ja rohkadalai das Hearrá, agálaš Ipmila. 34Abraham ásai guhká vierisin filistalaččaid eatnamis.