Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
17

Lihttu ja lihtu mearka

17117,1 Ipmil, Buotveagalaš hebreagillii El šaddai. Boares hebrealaš ipmilnamma man mearkkašupmi ii leat čielggas. 2 Mos 6,3 mielde dat ipmilnamma geavahuvvui ovdal go namma JHWH, Hearrá, almmustahttojuvvui Mosesii, gč. 2 Mos 3,14. ▶ Hearrá.Go Abram lei ovccilogiovccijahkásaš, de Hearrá almmustuvai sutnje ja celkkii: “Mun lean Ipmil, Buotveagalaš. Vádjol láitemeahttumin mu muođuid ovddas. 2

17,2
13,16+
Mun dagan lihtu duinna ja dagan du náli sakka stuorisin.” 3Dalle Abram luoitádii eatnamii muđolassii, ja Ipmil celkkii sutnje: 4“Dát lea lihttu maid mun dagan duinna: Don šattat eatnat álbmogiid áhččin. 5
17,5
Neh 9,7
Jes 51,2
Rom 4,17
17,5 Abram, Abraham Go Ipmil dagai ođđa lihtu Abramiin, de Abram oaččui nama Abraham. Goappašat namat mearkkašit jáhkkimis “Áhčči lea aliduvvon”, muhto dán oktavuođas Abrahama namma čadnojuvvo hebreagiel sátnái mii mearkkaša “eatnatvuohta”.Du namma ii leat šat Abram, muhto Abraham, danne go mun dagan du álbmogiid eatnatvuođa áhččin. 6Mun dagan du hui šattolažžan, ja dus buolvaduvvet álbmogat ja gonagasat. 7Mun bisuhan lihtton duinna ja du náliin, agálaš lihtu buolvvas bulvii, ja mun lean du Ipmil ja maiddái du náli Ipmil. 8
17,8
12,7+
Mun attán dutnje ja du nállái dán eatnama agálaš opmodahkan, oppa Kanaana gos don dál ásat vierisin, ja mun lean maiddái du náli Ipmil.”

9Ipmil celkkii vel Abrahamii: “Dollet mu lihtu, don ja du nálli buolvvas bulvii. 10

17,10
3 Mos 12,3
Apd 7,8
Rom 4,11
Dán dii galgabehtet doallat dan lihtus maid mun lean dahkan duinna ja du náliin: Birračuhppet juohke olbmábeali. 11Čuhppet eret iežadet ovdaliikki. Dát lea dan lihtu mearka maid mun lean dahkan dinguin. 12Buot din olbmábealli galgá birračuhppojuvvot gávccibeaivásažžan buolvvas bulvii, maiddái šlávat geat leat riegádan du viesus ja šlávat geaid leat oastán vierroeatnama olbmuin, dakkárat geat eai gula du nállái. 13Sii galget birračuhppojuvvot, sihke šlávat geat leat riegádan du viesus ja šlávat geaid don leat oastán. Nu din oačči birračuohpahus lea mu agálaš lihtu mearkan. 14Muhto juohke birračuohpakeahtes olbmábealli gean ovdaliiki ii leat birračuhppojuvvon, galgá čuldojuvvot álbmogisttis. Dasgo son lea rihkkon mu lihtu.”

1517,15 Sarai, Sara Ođđa namma Sara mearkkaša “gonagasa nieida”, ja dat gii oažžu dán nama galgá riegádahttit gonagasaid, gč. v. 16.Ipmil celkkii Abrahamii: “Ale gohčot šat áhkát Sarajin, muhto gohčo su Saran. 16Mun buressivdnidan su ja divttán su riegádahttit dutnje bártni. Mun buressivdnidan su: Sus buolvaduvvet álbmogat ja gonagasat.” 17

17,17
18,12
Luk 1,18
Rom 4,19
17,17 bohkosii Hebreagillii lea dás sátnestoahkan namain Isak ja sániin mii mearkkaša “boagustit”; gč. v. 19.Abraham luoitádii eatnamii muđolassii muhto bohkosii, danin go son jurddašii: “Sáhttágo čuođijahkásaš šaddat áhččin, ja sáhtášiigo Sara gii lea ovccilogijahkásaš, vel riegádahttit?” 18Ja Abraham celkkii Ipmilii: “Vare Ismael beasašii eallit du ovddas!” 19
17,19
18,10
21,3
Hebr 11,11
Ipmil celkkii: “Du áhkká Sara riegádahttá dutnje bártni, ja don galggat bidjat su namman Isak. Mun bisuhan lihtton suinna, ja dat bissu agálaččat maiddái su náliin. 20
17,20
16,10+
Ja mun lean gullan maiddái du rohkadusa Ismaela ovddas. Mun buressivdnidan su, dagan su šattolažžan ja eatnánahtán su hui sakka. Son šaddá guoktenuppelohkái oaivámučča áhččin, ja mun dagan su stuorra álbmogin. 21
17,21
18,1014
21,1
Rom 9,9
Muhto lihtton mun bisuhan Isakiin gean Sara riegádahttá boahtte jagi dán áigái.” 22Go Ipmil lei sárdnon Abrahamiin, de son vulggii eret su luhtte.

23Seammá beaivvi Abraham birračuohpai bártnis Ismaela ja iežas viesu olbmáid ja bárdnemánáid, sihke daid geat ledje riegádan su viesus ja daid geaid lei oastán ruđain, nugo Ipmil lei gohččon su dahkat. 24Abraham lei ovccilogiovccijahkásaš go su ovdaliiki čuhppojuvvui, 25ja su bárdni Ismael lei golbmanuppelotjahkásaš go su ovdaliiki čuhppojuvvui. 26Dan seammá beaivvi birračuhppojuvvuiga Abraham ja su bárdni Ismael. 27Buot Abrahama viesu olbmát, sihke dat geat ledje riegádan su viesus ja dat geaid son lei oastán vierroeatnama olbmuin, birračuhppojuvvojedje oktan suinna.

18

Hearrá galleda Abrahama

181Hearrá almmustuvai Abrahamii Mamre áikkaid luhtte. Abraham lei čohkkámin goađis uvssas go beaivi lei báhkkaseamos, 2

18,2
19,1
Hebr 13,2
ja go son geahčastii, de son oinnii golbma olbmá lahkoneamen. Dalán go son oinnii sin, de son viehkalii goahteuvssas sin ovddal ja gopmirdii eatnamii muođuid. 3Son dajai: “Hearrá, jos mun lean gávdnan árpmu du čalmmiin, de ale mana bálvaleaddját meattá. 4Almma mun oaččun buktit veaháš čázi, vai beassabehtet bassat julggiid ja vuoiŋŋastit dás muora vuolde? 5Mun vieččan didjiide veahá borramuša, vai beassabehtet áhpásmuvvat ovdal go joatkibehtet mátkki. Almma dii dan dihte lehpetge boahtán mu, bálvaleaddjádet, lusa.” Sii celke: “Daga nugo leat sárdnon.” 618,6 golbma mihtu sullii 36 l.Abraham doamai goahtái Sara lusa ja dajai: “Viežžal golbma mihtu buoremus jáffuid, duhppes dáiggi ja dahkal gáhkuid!” 7De son viegai omiid lusa, válddii čáppa buori gálbbi ja attii dan bálvásis, gii ráhkadasttii das biepmu. 8Son buvttii vuoja, mielkki ja gálbbi maid bálvá lei ráhkadan, ja bijai daid gussiidis ovdii. Ieš son čuoččui gussiid luhtte muora vuolde dan botta go sii boradedje.

9Olbmát jerre Abrahamis: “Gos lea Sara, du áhkká?” Son vástidii: “Son lea goađis.” 10

18,10
17,21+
Dalle okta sis dajai: “Mun máhcan du lusa boahtte jagi dán muttus, ja dalle áhkástat Saras lea bárdni.” Muhto Sara lei Abrahama duohken goahteuvssas ja gulai mii daddjojuvvui. 11
18,11
Hebr 11,11
Abraham ja Sara leigga juo hui boarrásat, iige Sara lean šat mánnáoažžunagis. 12
18,12
17,17+
Danne Sara boagustii ja jurddašii: “Sáhttágo dákkár goldnan nissonis vel gohccát hállu? Ja mu hearráge lea juo boaris.” 13Dalle Hearrá jearai Abrahamis: “Manne Sara boagustii? Manne son jurddašii: ‘Sáhtášingo mun duođaid oažžut máná, go lean juo ná boaris?’ 14
18,14
Jer 32,1727
Luk 1,37
Leago mihkkege veadjemeahttun Hearrái? Boahtte jagi dán muttus mun máhcan du lusa, ja dalle Saras lea bárdni.” 15Sara šiittii ja dajai: “In mun boagustan”, dasgo son lei balus. Muhto Hearrá celkkii: “Gal don boagustit.”

Abraham ánuha árpmu Sodomai

16De olbmát čuožžiledje ja vulge Sodoma guvlui, ja Abraham mieđuštii sin muhtun gaskka. 17Hearrá jurddašii: “Manin mun galggašin čiehkat Abrahamis maid áiggun dahkat? 18

18,18
12,2č+
Dasgo Abraham šaddá stuorra ja fámolaš álbmogin, ja su siste buressivdniduvvojit buot eatnama álbmogat. 19Munhan lean válljen su, vai son galgá gohččut iežas bártniid ja náli bissut Hearrá geainnus ja dahkat dan mii lea riekta ja vuoigat. Dalle ollašuvvá dat maid mun lean lohpidan Abrahamii.” 20
18,20
13,13+
Ja Hearrá celkkii: “Váidalusčuorvvas mii gullo Sodoma ja Gomorra ássiid dihte lea stuoris, ja sin suddu lea hui lossat. 21Mun áiggun mannat geahččat leatgo sii duođaid dahkan buot dan bahá man dihte váidalus lea boahtán mu ovdii, ja jus eai leat, de mun dáhtun diehtit dan.”

22Olbmát vulggiiga Sodoma guvlui, muhto Hearrá bázii vel sártnodit Abrahamiin. 23Abraham lávkii lagabui ja jearai: “Áiggutgo don duššadit vanhurskásiid oktan ipmilmeahttumiiguin? 24Jos mat gávpogis leat vihttalogi vanhurskása, duššadatgo dalle singe? Itgo seasttáše báikki dan viđalogi vanhurskása dihte geat ásset doppe? 25

18,25
Sál 7,9
Apd 17,31
Rom 3,6
Ithan don sáhte goddit vanhurskásiid oktan ipmilmeahttumiiguin, nu ahte geavvá vanhurskásiidda seammá láhkái go ipmilmeahttumiidda. Ithan don nu sáhte dahkat! Iigo oppa eatnama duopmár dubmeše riekta?” 26Hearrá celkkii: “Jos mun gávnnan Sodomas vihttalogi vanhurskása, de sin dihte mun seasttán oppa gávpoga.” 27Abraham dajai: “Mun lean arvan sárdnut Hearráin, vaikko leange dušše gavja ja gutna. 28Naba jos dan vihttalogi vanhurskásis váilot vihtta? Duššadatgo dalle oppa gávpoga dan vihttasa dihte?” Hearrá vástidii: “In duššat jos gávnnan doppe njealljelogivihtta.” 29Abraham jearai vel: “Naba jos doppe leat njealljelogi?” Hearrá vástidii: “Dan njealljelohkása dihte mun in daga dan.” 30Abraham dajai: “Ale suhta, Hearrá, vaikko mun vel sártnunge. Naba jos doppe leat golbmalogi?” Hearrá vástidii: “In daga dan, jos gávnnan doppe golbmalohkása.” 31Muhto Abraham dajai: “Mun lean arvan sárdnut Hearráin. Naba jos doppe gávdnojit guoktelogi?” Hearrá celkkii: “Dan guoktelohkása dihte mun in duššat dan.” 32Abraham dajai: “Ale suhta, Hearrá, go mun sártnun vel dán háve. Naba jos doppe gávdnojit logi?” Hearrá celkkii: “Dan lohkása dihte mun in duššat dan.” 33Go Hearrá lei sárdnon Abrahamiin, de son vulggii eret, ja Abraham máhcai báikásis.

19

Sodoma ja Gomorra duššaduvvojit

191

19,1
18,2č+
Go eŋgela guovttos olliiga Sodomai eahkedis, de Lot lei čohkkámin gávpotpoarttas. Go son oinnii sudno, de son čuožžilii ja manai sudno ovddal, luoitádii eatnamii muođuid 2ja dajai: “Hearráidan, boahtti bálvaleaddjáde vissui idjadit, de beassabeahtti bassat julggiid! Iđedis dasto sáhttibeahtti joatkit mátkkáde.” Muhto soai vástideigga: “Ean moai boađe, moai idjadetne olgun.” 3Muhto Lot ánuhii sudno dassážii go soai vulggiiga su fárrui ja bođiiga su vissui. Son málestii sudnuide ja ráhkadii suvrutkeahtes láibbiid, ja soai boradeigga. 4Muhto ovdal go sii ledje velledan, de bohte viesu ovdii Sodoma olbmát, buot gávpoga olbmát, sihke nuorat ja boarrásat. 5Sii čurvo Lota ja dadje sutnje: “Gos leaba dat olbmát geat eahkedis bođiiga du lusa? Buvtte sudno deike, vai mii beassat atnit sudno!” 6Dalle Lot manai sin lusa, dahpai uvssa iežas maŋis 7ja dajai: “Vieljaidan, allet goit daga diekkár fasttiid! 8Mus leat guokte nieidda geat eaba leat leamaš olbmáin ovttas. Mun buvttán sudno didjiide, ja dii oažžubehtet dahkat sudnuide maid dáhttubehtet, go fal ehpet daga maidege dán olbmá guoktái, dasgo soai leaba ožžon suoji mu dáhki vuolde.” 9Muhto sii vástidedje: “Mana eret das! Okta vieris lea ássan deike, ja dál son juo viggá dubmet min. Dál dutnje geavvá vel vearrábut go sudnuide!” Sii fallehedje Lota ja cuvkegohte uvssa. 10Dalle olbmá guovttos geat leigga viesus, geigiiga gieđa, rohttiiga Lota sisa ja dahpaiga uvssa. 11
19,11
2 Gon 6,18
Soai čalmmehuhtiiga olbmáid geat ledje viggamin vissui, sihke boarrásiid ja nuoraid, nu ahte sii duššás barge gávdnat uvssa.

12Guossit dajaiga Lotii: “Jos dus leažžá dán gávpogis vel soamis, vivva dahje bártnit dahje nieiddat dahje eará lagaš olmmoš, de doalvvo sin dáppe eret. 13

19,13
18,20č
Moai duššadetne dán báikki, dasgo Hearrá lea gullan nu stuorra váidalusčuorvasa dán gávpoga vuostá ahte lea vuolggahan munno duššadit dan.” 14Dalle Lot manai sárdnut vivvasásas guoktáin ja dajai: “Čuožžileahkki, doapmaleahkki eret dáppe, dasgo Hearrá duššada dán gávpoga!” Muhto su vivvasásat gáttiiga su dušše leikošit.

15

19,15
2 Pet 2,7
Go iđedisguovssu badjánišgođii, de eŋgela guovttos hoahpuheigga Lota ja dajaiga: “Vuolgge hoahpus, váldde áhkát ja nieiddat guoktá geat leaba dás, amat duššat go gávpot ráŋggáštuvvo!” 16Lot ájahalai, muhto go Hearrá áiggui seastit su, de olbmá guovttos dohppiiga su ja su áhká ja guktuid nieiddaid gihtii ja doalvvuiga sin dorvui gitta gávpoga olggobeallái.

17Go olbmát leigga doalvumin sin olggos, de nubbi sudnos dajai Lotii: “Báhtar vai gájut heakkat! Ale geahčas maŋos alege bisán gosage ovdal go leat beassan eret duolbadasas. Báhtar váriide, muđui don duššat!” 18Muhto Lot vástidii sutnje: “Ii nu, hearrán! 19Don leat juo leamaš buorre munnje, bálvaleaddjásat, ja leat árpmihan mu go leat gádjon mu heakka. Muhto mun in sáhte báhtarit váriide; mun balan ahte roassu juksá mu, ja mun jámán. 20Do áibbas lahka lea gávpot gosa mun sáhtášin báhtarit. Dat gávpot lea menddo uhcci duššaduvvot; suova mu báhtarit dohko, vai gájošin heaggan.” 21Olmmái dajai: “Mun gulan du vel dán hávege inge duššat dán gávpoga. 2219,22 Soar >13,10. Gč. v. 20.Báhtar johtilit dohko, danne go mun in sáhte dahkat maidege ovdal go don leat joavdan dohko.” Nu gávpoga namman šattai Soar.

23Go beaivváš lei badjánan váriid duohken ja Lot lei joavdan Soarii, 24

19,24
5 Mos 29,23
Sál 11,6
Esek 38,22
Am 4,11
Luk 17,29
de Hearrá divttii rišša ja dola arvit almmis Sodoma ja Gomorra ala. 25Son duššadii daid gávpogiid ja oppa duolbadasa, buot daid gávpogiid ássiid ja eatnama šattuidge. 26
19,26
Luk 17,32
Muhto Lota áhkká geahčastii maŋás ja šattai sáltebázzin.

27Árrat iđedis Abraham manai dan báikái gokko lei čužžon Hearrá muođuid ovddas. 28Go son geahčadii Sodoma ja Gomorra ja oppa duolbadasa, de son oinnii ahte eatnamis badjánii suovva dego šolgenuvnnas.

29Go Ipmil duššadii duolbadasa gávpogiid, de son muittii Abrahama, ja danin son divttii Lota beassat eret heavahusas ovdal go duššadii gávpogiid main Lot lei ássan.

Lota nieiddat

30Lot vulggii Soaris ja ásai várreeatnamii oktan nieiddas guoktáin, dasgo son ii duostan šat ássat Soaris. Son orui muhtun bákteráiggis oktan nieiddas guoktáin. 31De boarráset nieida dajai nuorabui: “Munno áhčči lea juo boaris, iige dáppe leat oktage olmmái gii válddášii munno áhkkán nugo lea vierru. 32

19,32
3 Mos 18,7
Eango moai jugat áhččáseame viinni ja veallá suinna, vai ealláhivččiime náli áhčisteame.” 33Eahkedis soai jugaheigga áhččáseaskka viinni, ja boarráseabbo veallái áhčiinis, iige son fuobmán go nieida velledii ja go fas lihkai. 34Nuppe beaivvi boarráseabbo dajai nuorabui: “Mun veallájin áhčiinan mannan ija. Jugaheadnu sutnje viinni maiddái dán eahkeda, ja veallá dongis suinna. Nu moai ealláhetne náli áhčisteame.” 35Ja soai jugaheigga áhččáseaskka viinni dan eahkedage. Nuorat manai ja veallái suinna, iige Lot fuobmán go nieida veallánii ja go son lihkai. 36Nu guktot Lota nieiddat šattaiga áhpeheapmin áhčiineaskka. 3719,37 Moab Namma sulastahttá hebreagiel sáni “áhčistis”. moablaččaid Sii orro Jápmameara nuorttabealde. ▶ moablaččat.Boarráseabbo riegádahtii bártni ja bijai sutnje namman Moab; son lea dálá moablaččaid máddu. 3819,38 Ben-Ammi Namma mearkkaša “mu álbmoga bárdni”. ammonlaččaid Sii orro várreeatnamis mii lei Jordaneanu nuorttabealde, Moaba davábealde, dálá Ammana gávpoga lahka. ▶ ammonlaččat.Nuoratge riegádahtii bártni ja bijai sutnje namman Ben-Ammi; son lea dálá ammonlaččaid máddu.