Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
15

Hearrá dahká lihtu Abramiin

151

15,1
5 Mos 33,29
Sál 3,4
5,13
18,3
84,12
Jes 41,10
Dáid dáhpáhusaid maŋŋil Abramii bođii oainnáhusas dát Hearrá sátni: “Ale bala, Abram! Mun lean du galba, ja du bálká šaddá sakka stuorisin.” 215,2 árbe Teavstta hebreagiel sáni mearkkašupmi ii leat čielggas.Abram dajai: “Hearrá, mu Ipmil, maid don attášit munnje? Munhan jámán mánáheapmin, ja damaskuslaš Elieser árbe mu.” 3Abram dajai vel: “Munnje don it leat addán máná,, ja danne mu bálvaleaddji árbe mu.” 4Muhto sutnje bođii dát Hearrá sátni: “Ii son árbe du, muhto du árbe du iežat bárdni.” 5
15,5
13,16+
Ja Hearrá doalvvui su olggos ja celkkii: “Geahča albmái ja loga násttiid, jos máhtežat daid lohkat. Ná eatnagin šaddá du nálli.” 6
15,6
Rom 4,3
Gal 3,6
Abram oskkui Hearrá lohpádussii, ja Hearrá anii su vanhurskkisin.

7

15,7
11,31
Hearrá celkkii Abramii: “Mun lean Hearrá, guhte bukten du Uras Kaldeas vai beasan addit dutnje dán eatnama opmodahkan.” 8Muhto Abram jearai: “Hearrá, mu Ipmil, mas mun dieđán ahte oaččun dan iežan opmodahkan?” 915,9–21 Dás dahkkojuvvo boares lihttorituála. Go vázzet biergobihtáid gaskkas, de goappašat bealit váldet badjelasaset geatnegasvuođaid mat gusket lihttui, gč. Jer 34,18. Dás dušše Ipmil geatnegahttá iežas, gč. v. 17. ▶ lihttu.Dalle Hearrá celkkii sutnje: “Viečča golmmajahkásaš guiggu, golmmajahkásaš gáicca, golmmajahkásaš viercca, turtelduvvá ja duvváčivgga.” 10Abram vieččai elliid, čuohpai daid guovtti sadjái ja bijai bihtáid buohtalagaid, muhto lottiid son ii čuohppan gaskat. 11Gazzalottit seivo gorudiid ala, muhto Abram ájii daid eret. 12Go beaivváš lei luoitádeamen, de losses nahkárat bohte Abramii, ja hirbma ja stuorra seavdnjadas bođii su badjelii.

13

15,13
2 Mos 12,40
Apd 7,6
Hearrá celkkii Abramii: “Don fertet diehtit dán: Du nálli šaddá ássat vierisin eatnamis mii ii leat sin. Doppe sii šaddet šlávvan ja sordojuvvojit njeallječuođi jagi. 14
15,14
2 Mos 3,21č
11,2
12,35č
Muhto mun dubmen dan álbmoga man šlávvan sii šaddet, ja sii besset vuolgit doppe stuorra opmodat mielddiset. 15
15,15
25,7č
Don ieš goit oaččut mannat ráfis áhčiidat lusa ja beasat hávdái buori boarisvuođa maŋŋil. 16
15,16
5 Mos 9,4
Easka du náli njealját buolva máhccá deike, dasgo amorlaččaid suddovealgi ii leat velá dievvan.”

1715,17 suovasteaddji … dollanjuovčča Ipmila lagasvuođa mearka. Vrd. 2 Mos 19,16.18.Beaivváš luoitádii, ja šattai seavdnjat, de oidnui suovasteaddji omman ja buolli spáiddar mii jođii biergobihtáid gaskkas. 18

15,18
12,7+
15,18 dagai … lihtu Masorehtalaš teavsttas lea “čuohpai lihtu”. Vrd. v. 9č. Egyptajogaža … Eufrateanu rádjái Nu guhkás Israela riika olii dalle go dat lei stuorimus. Vrd. Jos 1,4; 2 Sam 8,3.Dan beaivvi Hearrá dagai lihtu Abramiin ja celkkii: “Du nállái mun attán dán eatnama Egyptajoga rájes gitta stuorra Eufrateanu rádjái, 19dán eatnama mas ásset kenlaččat, kenisselaččat ja kadmonlaččat, 2015,20 hetlaččat, ▶ refalaččat.hetlaččat, perisselaččat ja refalaččat, 2115,21 amorlaččat, ▶ kanaanlaččat.amorlaččat, kanaanlaččat, girgašlaččat ja jebuslaččat.”

16

Hagar ja Ismael

161Sarai, Abrama áhkká, ii lean riegádahttán boadnjásis máná. Muhto Sarajis lei egyptalaš šlávvanieida gean namma lei Hagar. 2

16,2
30,39
Sarai dajai Abramii: “Hearrá lea buđđon mu nu ahte in riegádahte. Mana mu šlávvanieidda lusa; vai son riegádahtášii munnje máná.” Abram jeagadii Saraja. 3Go Abram lei ássan logi jagi Kanaanis, de su áhkká Sarai attii egyptalaš šlávvanieiddas Hagara sutnje áhkkán. 4
16,4
1 Sam 1,6
Abram manai Hagara lusa, ja Hagar šattai áhpeheapmin. Go Hagar oinnii ahte son lea áhpeheapmin, de son badjelgeahččagođii eamidis. 5
16,5
1 Sam 24,1316
De Sarai dajai Abramii: “Dát vearrivuohta maid mun gillán, lea du sivva. Mun adden iežan šlávvanieidda du fátmái, muhto son lea badjelgeahččagoahtán mu dan rájes go oinnii ahte lea áhpeheapmin. Vare Hearrá dubmešii munno gaskka!” 6Abram dajai Sarajii: “Son lea du šlávvanieida. Daga sutnje maid dáhtut.” Ja Sarai ráŋggui Hagara nu ahte son báhtarii eret su luhtte.

7

16,7
22,1115
2 Mos 3,2
4 Mos 22,22eč
Duop 2,14
16,7 Hearrá eŋgel sárdnu Hearrá sajis ja lea seammá dásis go Hearrá v. 13. Vrd. 22,11.15; 2 Mos 3; Duop 6; 13. Šur meahcceguovlu mii lea Sinainjárgga davágeahčen. Vrd. 25,18; 1 Sam 15,7.Hearrá eŋgel deaivvai Hagara meahcis ájagáttis Šura geainnu guoras. 8Son jearai: “Hagar, Saraja šlávvanieida, gos don leat boahtimin ja gosa mannamin?” Hagar vástidii: “Mun lean báhtaran eret eamidan Saraja luhtte.” 9Dalle Hearrá eŋgel celkkii sutnje: “Máhca eamidat lusa ja vuollán su gieđa vuollái.” 10
16,10
17,20
21,1318
25,12eč
Hearrá eŋgel celkkii vel sutnje: “Mun dagan du náli nu eatnagin ahte dat ii leat lohkamis.” 1116,11 Ismael Namma mearkkaša “Ipmil gullá”. Gč. 21,17.De Hearrá eŋgel celkkii sutnje:

“Don leat máná vuostá,

ja go riegádahtát bártni,

de gohčo su Ismaelin,

dasgo Hearrá lea gullan

go váidalit vártnuhisvuođat.

12Du bárdni lea dego meahciásen,

son lea gazzalagaid buohkaiguin,

ja buohkat leat gazzalagaid suinna.

Son ássá buot vieljaidis

nuorttabealde.”

13

16,13
22,14
Hagar attii Hearrái, guhte lei sárdnon suinna, nama “Don leat Ipmil guhte oaidná mu”. Dasgo son jurddašii: “Leango mun duođaid oaidnán su gii oaidná mu?” 14
16,14
24,62
25,11
16,14 Beer Lahai Roi Hebreagiela mielde “su gáivo, gii eallá ja oaidná mu”, gč. v. 13.Dan dihte dat gáivo gohčoduvvo namain Beer Lahai Roi; dat lea Kadeša ja Bereda gaskkas.

15Hagar riegádahtii Abramii bártni, ja Abram bijai bárdnásis, gean Hagar lei riegádahttán, namman Ismael. 16Abram lei gávccilogiguđajahkásaš go Hagar riegádahtii sutnje Ismaela.

17

Lihttu ja lihtu mearka

17117,1 Ipmil, Buotveagalaš hebreagillii El šaddai. Boares hebrealaš ipmilnamma man mearkkašupmi ii leat čielggas. 2 Mos 6,3 mielde dat ipmilnamma geavahuvvui ovdal go namma JHWH, Hearrá, almmustahttojuvvui Mosesii, gč. 2 Mos 3,14. ▶ Hearrá.Go Abram lei ovccilogiovccijahkásaš, de Hearrá almmustuvai sutnje ja celkkii: “Mun lean Ipmil, Buotveagalaš. Vádjol láitemeahttumin mu muođuid ovddas. 2

17,2
13,16+
Mun dagan lihtu duinna ja dagan du náli sakka stuorisin.” 3Dalle Abram luoitádii eatnamii muđolassii, ja Ipmil celkkii sutnje: 4“Dát lea lihttu maid mun dagan duinna: Don šattat eatnat álbmogiid áhččin. 5
17,5
Neh 9,7
Jes 51,2
Rom 4,17
17,5 Abram, Abraham Go Ipmil dagai ođđa lihtu Abramiin, de Abram oaččui nama Abraham. Goappašat namat mearkkašit jáhkkimis “Áhčči lea aliduvvon”, muhto dán oktavuođas Abrahama namma čadnojuvvo hebreagiel sátnái mii mearkkaša “eatnatvuohta”.Du namma ii leat šat Abram, muhto Abraham, danne go mun dagan du álbmogiid eatnatvuođa áhččin. 6Mun dagan du hui šattolažžan, ja dus buolvaduvvet álbmogat ja gonagasat. 7Mun bisuhan lihtton duinna ja du náliin, agálaš lihtu buolvvas bulvii, ja mun lean du Ipmil ja maiddái du náli Ipmil. 8
17,8
12,7+
Mun attán dutnje ja du nállái dán eatnama agálaš opmodahkan, oppa Kanaana gos don dál ásat vierisin, ja mun lean maiddái du náli Ipmil.”

9Ipmil celkkii vel Abrahamii: “Dollet mu lihtu, don ja du nálli buolvvas bulvii. 10

17,10
3 Mos 12,3
Apd 7,8
Rom 4,11
Dán dii galgabehtet doallat dan lihtus maid mun lean dahkan duinna ja du náliin: Birračuhppet juohke olbmábeali. 11Čuhppet eret iežadet ovdaliikki. Dát lea dan lihtu mearka maid mun lean dahkan dinguin. 12Buot din olbmábealli galgá birračuhppojuvvot gávccibeaivásažžan buolvvas bulvii, maiddái šlávat geat leat riegádan du viesus ja šlávat geaid leat oastán vierroeatnama olbmuin, dakkárat geat eai gula du nállái. 13Sii galget birračuhppojuvvot, sihke šlávat geat leat riegádan du viesus ja šlávat geaid don leat oastán. Nu din oačči birračuohpahus lea mu agálaš lihtu mearkan. 14Muhto juohke birračuohpakeahtes olbmábealli gean ovdaliiki ii leat birračuhppojuvvon, galgá čuldojuvvot álbmogisttis. Dasgo son lea rihkkon mu lihtu.”

1517,15 Sarai, Sara Ođđa namma Sara mearkkaša “gonagasa nieida”, ja dat gii oažžu dán nama galgá riegádahttit gonagasaid, gč. v. 16.Ipmil celkkii Abrahamii: “Ale gohčot šat áhkát Sarajin, muhto gohčo su Saran. 16Mun buressivdnidan su ja divttán su riegádahttit dutnje bártni. Mun buressivdnidan su: Sus buolvaduvvet álbmogat ja gonagasat.” 17

17,17
18,12
Luk 1,18
Rom 4,19
17,17 bohkosii Hebreagillii lea dás sátnestoahkan namain Isak ja sániin mii mearkkaša “boagustit”; gč. v. 19.Abraham luoitádii eatnamii muđolassii muhto bohkosii, danin go son jurddašii: “Sáhttágo čuođijahkásaš šaddat áhččin, ja sáhtášiigo Sara gii lea ovccilogijahkásaš, vel riegádahttit?” 18Ja Abraham celkkii Ipmilii: “Vare Ismael beasašii eallit du ovddas!” 19
17,19
18,10
21,3
Hebr 11,11
Ipmil celkkii: “Du áhkká Sara riegádahttá dutnje bártni, ja don galggat bidjat su namman Isak. Mun bisuhan lihtton suinna, ja dat bissu agálaččat maiddái su náliin. 20
17,20
16,10+
Ja mun lean gullan maiddái du rohkadusa Ismaela ovddas. Mun buressivdnidan su, dagan su šattolažžan ja eatnánahtán su hui sakka. Son šaddá guoktenuppelohkái oaivámučča áhččin, ja mun dagan su stuorra álbmogin. 21
17,21
18,1014
21,1
Rom 9,9
Muhto lihtton mun bisuhan Isakiin gean Sara riegádahttá boahtte jagi dán áigái.” 22Go Ipmil lei sárdnon Abrahamiin, de son vulggii eret su luhtte.

23Seammá beaivvi Abraham birračuohpai bártnis Ismaela ja iežas viesu olbmáid ja bárdnemánáid, sihke daid geat ledje riegádan su viesus ja daid geaid lei oastán ruđain, nugo Ipmil lei gohččon su dahkat. 24Abraham lei ovccilogiovccijahkásaš go su ovdaliiki čuhppojuvvui, 25ja su bárdni Ismael lei golbmanuppelotjahkásaš go su ovdaliiki čuhppojuvvui. 26Dan seammá beaivvi birračuhppojuvvuiga Abraham ja su bárdni Ismael. 27Buot Abrahama viesu olbmát, sihke dat geat ledje riegádan su viesus ja dat geaid son lei oastán vierroeatnama olbmuin, birračuhppojuvvojedje oktan suinna.