Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
13

Abram ja Lot

131Nu Abram máhcai Egyptas Negevii, ja sus lei mielde iežas áhkká ja oppa opmodat, ja Lot manai suinna. 2

13,2
24,35
Abram lei hui rikkis; sus ledje oamit, silbbat ja gollit. 3Negevis Abram jođii báikkis nubbái Betela guvlui, dassá go bođii dan báikái Betela ja Aja gaskii gokko su goahti lei leamaš ovdal 4
13,4
12,8
ja gosa son ovdal lei ráhkadan áltára. Doppe Abram čuorvvui Hearrá nama.

5Maiddái Lotas, gii vádjolii Abramiin, ledje smávvaoamit, stuorraoamit ja goađit. 6Muhto guohtuneatnamat eai lean doarvái, nu ahte soai eaba sáhttán orrut ovtta sajis, danin go sudnos ledje nu ollu oamit. 7

13,7
26,20
Danne Abrama ja Lota oapmegeahččit riiddáskedje. Dan áigge eatnamis ásse kanaanlaččat ja perisselaččat. 8Abram dajai Lotii: “Ii heive ahte munno dahje munno oapmegehččiid gaskkas lea riidu, dasgo moai letne fulkkežat. 9Iigo oppa eanan lea rabas du ovddas? Earrán nappo mus. Jos don manat gurut guvlui, de mun manan olgeš guvlui, ja jos don manat olgeš guvlui, de mun manan gurut guvlui.” 10
13,10
18,16eč
13,10 Soar gávpot Jápmameara lulágeahčen. Namma sulastahttá hebreagiel sáni mii mearkkaša “unni”, gč. 19,22. Hearrá gilvvagárdi Edena gilvvagárdi, vrd. 2,8č.Lot bajidii čalmmiid ja oinnii ahte Jordana duolbadas lei čáhccás guovlu. Dat lei gitta Soara rádjái dego Hearrá gilvvagárdi, dego Egypta eanan. Nu lei ovdal go Hearrá duššadii Sodoma ja Gomorra. 11Lot válljii alccesis oppa Jordana duolbadasa ja johttái nuorttas, ja nu soai earráneigga goabbat guoimmisteaskka. 12Abram ásai Kanaanii, muhto Lot ásai duolbadasa gávpogiid birrasiidda ja sirddii gođiidis dađistaga gitta Sodoma rádjái. 13
13,13
18,20č
19,4č
Muhto Sodoma olbmot ledje bahát ja suddudedje sakka Hearrá vuostá.

Hearrá lohpádus Abramii

14Maŋŋil go Lot lei earránan Abramis, de Hearrá celkkii Abramii: “Bajit čalmmiid ja geahča dán báikkis davás, lulás, nuorttas ja oarjjás. 15

13,15
12,7+
Dasgo oppa dan eatnama maid don oainnát, mun attán dutnje ja du nállái agálaš áigái. 16
13,16
15,5
17,2
22,17
26,4
2 Mos 32,13
1 Gon 4,20
Mun dagan du náli eatnagin nugo eatnama sáttočalmmit; jos muhtun sáhttá lohkat daid, de sáhttá du nállige lohkkojuvvot. 17Vuolgge vádjolit miehtá eatnama dan govdodaga ja guhkkodaga mielde, dasgo mun attán dan dutnje.”

1813,18 Mamre olbmonamma ja báikenamma mii lea čadnojuvvon Hebronii. Vrd. 14,13; 18,1; 23,17.Abram sirddii gođiidis báikkis báikái, dassá go bođii Mamre áikkaid lusa, Hebrona lahka. Dohko son ásai ja ráhkadii áltára Hearrái.

14

Abram vuoitá njeallje gonagasa

141Daid áiggiid go Amrafel lei Sineara gonagas, Arjok lei Ellasara gonagas ja Kedorlaomer lei Elama gonagas ja Tidal lei Gojima gonagas, 2de sii soahttájedje Sodoma gonagasain Berain, Gomorra gonagasain Biršain, Adma gonagasain Šinabain, Sebojima gonagasain Šemeberain ja Bela dahjege Soara gonagasain. 314,3 Sáltemearra lea seammá go Jápmamearra.Sii buohkat čoahkkanedje Siddimleahkái, gos dál lea Sáltemearra. 4Sii ledje bálvalan Kedorlaomera guoktenuppelohkái jagi, muhto golbmanuppelogát jagi sii stuimmáskedje. 5Njealljenuppelogát jagi Kedorlaomer bođii ovttas daid gonagasaiguin geat ledje dahkan suinna lihtu, ja sii vuite refalaččaid Ašterot Karnajimis, suslaččaid Hamis, emlaččaid Šave Kirjatajimis 6ja horilaččaid Seirváriin ja doarrádalle sin gitta El-Paranii, mii lea meahci ravddas. 7

14,7
2 Muit 20,2
De sii jorggihedje ja bohte En Mišpatii dahjege Kadešii, ja sii válde oppa amaleklaččaid eatnama. Sii vuite maiddái amorlaččaid geat ásse Haseson Tamaris.

8Dalle Sodoma, Gomorra, Adma ja Sebojima gonagasat ja Bela dahjege Soara gonagas johttájedje ja divvo joavkkuideaset soahtan ládje Siddimleahkái 9Elama gonagasa Kedorlaomera, Gojima gonagasa Tidala, Sineara gonagasa Amrafela ja Ellasara gonagasa Arjoka vuostá, vihtta gonagasa njealljása vuostá. 10Muhto Siddimleagi dievva ledje eananbihkkarokkit, ja go Sodoma ja Gomorra gonagasat báhtaredje, de sii gahčče daidda. Earát báhtaredje váriide. 11Sin vašálaččat válde Sodomas ja Gomorras buot opmodaga ja borramuša ja de manne.

12Go sii vulge, de sii válde mielde maiddái Abrama vielja bártni Lota ja oppa su opmodaga. Lot ásai dalle Sodomas. 13Muhtun báhtareaddji bođii muitalit dan hebrealaš Abramii, gii ásai amorlaš Mamre áikkaid luhtte. Mamre lei Eškola ja Anera viellja, ja sii ledje dahkan lihtu Abramiin. 14

14,14
Jos 19,47
Go Abram gulai ahte su vielja bárdni lei váldojuvvon fáŋgan, de son čohkkii vearjoolbmáidis geat ledje riegádan su viesus, buohkanassii golbmačuođi gávccinuppelohkái olbmá, doarridii gonagasaid gitta Dana rádjái. 15Doppe son jugii veagas sierra joavkun, fallehii vašálaččaid ihkku, vuittii sin ja doarridii sin gitta Hoba rádjái Damaskusa davvelii. 16Abram válddii ruoktot buot opmodaga ja fuolkkis Lota, su opmodaga, nissoniid ja eará veaga.

Melkisedek buressivdnida Abrama

1714,17 Gonagasleahki leahki mii jáhkkimis lea Jerusalema lahka. Gč. 2 Sam 18,18.Go Abram lei máhccamin ruoktot maŋŋil go lei časkán Kedorlaomera ja gonagasaid geat ledje dahkan suinna lihtu, de Sodoma gonagas bođii su ovddal Šaveleahkái, mii gohčoduvvo maid Gonagasleahkin.

18

14,18
Sál 110,4
Hebr 7,11eč
14,18 Melkisedek Salema dahjege Jerusalema gonagas ja báhppa. Gč. Sál 76,3. Namma mearkkaša “vanhurskkisvuođa gonagas”. Alimus Ipmil hebreagillii El eljon, lea kanaanlaš ipmilnamma. Dán oktavuođas adnojuvvo dan ipmila birra man sii bálvaledje Jerusalemis, ja v. 22 čájeha ahte dat lea Hearrá, Israela Ipmil.Melkisedek, Salema gonagas, buvttii dohko láibbi ja viinni. Son lei Alimus Ipmila báhppa, 19ja son buressivdnidii Abrama:

“Alimus Ipmil,

almmi ja eatnama sivdnideaddji,

son buressivdnidehkos Abrama.

20

14,20
3 Mos 27,30eč
5 Mos 32,8
Sál 9,3
57,3
78,56
Dan 4,2
Máidnojuvvon lehkos Alimus Ipmil,

guhte attii vašálaččaidat du gihtii.”

Ja Abram attii sutnje logádasaid buot sállašis.

21Sodoma gonagas dajai Abramii: “Atte munnje olbmuid, váldde don sállaša!” 22Dalle Abram vástidii Sodoma gonagassii: “Mun bajidan gieđa ja vuortnun Hearrá, Alimus Ipmila, almmi ja eatnama sivdnideaddji, bokte: 23Mun in váldde maidege mii lea du, in ovttage árppu inge vuoddaga. Dalle don it beasa dadjat: Mun lean dahkan Abrama rikkisin. 24Mun in siđa eará go maid mu olbmát leat golahan. Dat olbmát geat ledje mu mielde, Aner, Eškol ja Mamre, galget oažžut iežaset oasi.”

15

Hearrá dahká lihtu Abramiin

151

15,1
5 Mos 33,29
Sál 3,4
5,13
18,3
84,12
Jes 41,10
Dáid dáhpáhusaid maŋŋil Abramii bođii oainnáhusas dát Hearrá sátni: “Ale bala, Abram! Mun lean du galba, ja du bálká šaddá sakka stuorisin.” 215,2 árbe Teavstta hebreagiel sáni mearkkašupmi ii leat čielggas.Abram dajai: “Hearrá, mu Ipmil, maid don attášit munnje? Munhan jámán mánáheapmin, ja damaskuslaš Elieser árbe mu.” 3Abram dajai vel: “Munnje don it leat addán máná,, ja danne mu bálvaleaddji árbe mu.” 4Muhto sutnje bođii dát Hearrá sátni: “Ii son árbe du, muhto du árbe du iežat bárdni.” 5
15,5
13,16+
Ja Hearrá doalvvui su olggos ja celkkii: “Geahča albmái ja loga násttiid, jos máhtežat daid lohkat. Ná eatnagin šaddá du nálli.” 6
15,6
Rom 4,3
Gal 3,6
Abram oskkui Hearrá lohpádussii, ja Hearrá anii su vanhurskkisin.

7

15,7
11,31
Hearrá celkkii Abramii: “Mun lean Hearrá, guhte bukten du Uras Kaldeas vai beasan addit dutnje dán eatnama opmodahkan.” 8Muhto Abram jearai: “Hearrá, mu Ipmil, mas mun dieđán ahte oaččun dan iežan opmodahkan?” 915,9–21 Dás dahkkojuvvo boares lihttorituála. Go vázzet biergobihtáid gaskkas, de goappašat bealit váldet badjelasaset geatnegasvuođaid mat gusket lihttui, gč. Jer 34,18. Dás dušše Ipmil geatnegahttá iežas, gč. v. 17. ▶ lihttu.Dalle Hearrá celkkii sutnje: “Viečča golmmajahkásaš guiggu, golmmajahkásaš gáicca, golmmajahkásaš viercca, turtelduvvá ja duvváčivgga.” 10Abram vieččai elliid, čuohpai daid guovtti sadjái ja bijai bihtáid buohtalagaid, muhto lottiid son ii čuohppan gaskat. 11Gazzalottit seivo gorudiid ala, muhto Abram ájii daid eret. 12Go beaivváš lei luoitádeamen, de losses nahkárat bohte Abramii, ja hirbma ja stuorra seavdnjadas bođii su badjelii.

13

15,13
2 Mos 12,40
Apd 7,6
Hearrá celkkii Abramii: “Don fertet diehtit dán: Du nálli šaddá ássat vierisin eatnamis mii ii leat sin. Doppe sii šaddet šlávvan ja sordojuvvojit njeallječuođi jagi. 14
15,14
2 Mos 3,21č
11,2
12,35č
Muhto mun dubmen dan álbmoga man šlávvan sii šaddet, ja sii besset vuolgit doppe stuorra opmodat mielddiset. 15
15,15
25,7č
Don ieš goit oaččut mannat ráfis áhčiidat lusa ja beasat hávdái buori boarisvuođa maŋŋil. 16
15,16
5 Mos 9,4
Easka du náli njealját buolva máhccá deike, dasgo amorlaččaid suddovealgi ii leat velá dievvan.”

1715,17 suovasteaddji … dollanjuovčča Ipmila lagasvuođa mearka. Vrd. 2 Mos 19,16.18.Beaivváš luoitádii, ja šattai seavdnjat, de oidnui suovasteaddji omman ja buolli spáiddar mii jođii biergobihtáid gaskkas. 18

15,18
12,7+
15,18 dagai … lihtu Masorehtalaš teavsttas lea “čuohpai lihtu”. Vrd. v. 9č. Egyptajogaža … Eufrateanu rádjái Nu guhkás Israela riika olii dalle go dat lei stuorimus. Vrd. Jos 1,4; 2 Sam 8,3.Dan beaivvi Hearrá dagai lihtu Abramiin ja celkkii: “Du nállái mun attán dán eatnama Egyptajoga rájes gitta stuorra Eufrateanu rádjái, 19dán eatnama mas ásset kenlaččat, kenisselaččat ja kadmonlaččat, 2015,20 hetlaččat, ▶ refalaččat.hetlaččat, perisselaččat ja refalaččat, 2115,21 amorlaččat, ▶ kanaanlaččat.amorlaččat, kanaanlaččat, girgašlaččat ja jebuslaččat.”