Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
12

Ipmil rávká ja buressivdnida Abrama

121

12,1
Jos 24,3
Apd 7,3
Hebr 11,8
Hearrá celkkii Abramii: “Vuolgge eatnamisttát, sogat luhtte ja áhčát viesus dan eatnamii maid mun čájehan dutnje. 2
12,2
15,5
17,4eč
18,18
22,17č
26,4
Mun dagan du stuorra álbmogin, mun buressivdnidan du ja dagan du nama stuorisin, ja dat šaddá buressivdnádussan. 3
12,3
Apd 3,25
Gal 3,8
Mun buressivdnidan daid geat buressivdnidit du ja garuhan daid geat garuhit du, ja du siste buressivdniduvvojit buot eatnama sogat.”

4Abram vulggii, nugo Hearrá lei gohččon, ja Lot vulggii ovttas suinna. Abram lei čiežalogiviđajahkásaš go son vulggii Harranis. 5Abram válddii mielde áhkás Saraja ja vieljas bártni Lota ja buot opmodaga, maiddái buot šlávaid maid sii ledje háhkan Harranis. Dasto sii johttájedje Kanaanii.

Go sii bohte Kanaanii, 612,6 Sikema bassi báikki Sikem lei gávpot man lahka lei bassi báiki. Sikem šattai maŋŋá deaŧalaš guovddážin Israelis oskku ja politihka dáfus. Vrd. Jos 24,1eč; 1 Gon 12,25. More terebinta dahjege “Einnosteaddji terebinta” lei jáhkkimis báiki gos einnosteaddjit gaskkustedje ipmiliid sániid, gč. Duop 9,37.de Abram vádjolii Kanaana eatnama čađa Sikema bassi báikki rádjái, More terebintta rádjái. Dan áigge kanaanlaččat ásse dan eatnamis. 7

12,7
13,15
15,18
17,8
24,7
26,3č
28,413
35,12
48,4
5 Mos 34,4
Jos 21,43
Neh 9,8
Apd 7,5
Hearrá almmustuvai Abramii ja celkkii: “Du nállái mun attán dán eatnama.” Ja Abram ráhkadii dasa áltára Hearrái, guhte lei almmustuvvan sutnje. 812,8 Betel, Ai dološ gávpogat mat ledje sullii 15 km Jerusalema davábealde.Doppe son manai Betela nuorttabeali várreeatnamii ja ceggii goađi nu ahte Betel lei oarjjabealde ja Ai nuorttabealde. Son ráhkadii dohko áltára ja čuorvvui Hearrá nama. 912,9 Negev guovlu mii lei Juda lulábealde, eanas meahcci.Abram jođii maŋistaga guhkibuidda Negeva guvlui.

Abram ja Sarai Egyptas

10

12,10
26,1
41,57
De šattai eatnamii nealgi. Abram manai Egyptii ja ásai doppe vierisin, dasgo nealgi lei garas eatnamis. 11Go son lahkanišgođii Egyptii, de son dajai áhkkásis Sarajii: “Mun dieđán ahte don leat čáppa nisson. 12Go egyptalaččat oidnet du ja ipmirdit ahte don leat mu áhkká, de sii goddet mu ja diktet du eallit. 13
12,13
20,212
26,7
Daja nappo ahte leat mu oabbá, vai munnje geavvá bures du dihte ja beasan eallit.”

14Go Abram bođii Egyptii, de egyptalaččat oidne ahte Sarai lei hui čáppa nisson. 15Farao oaivámuččatge oidne Saraja ja rámidedje su faraoi, ja son vižžojuvvui farao vissui. 16Farao dagai Abramii buriid Saraja dihte, ja Abram oaččui smávvaomiid, stuorraomiid ja áseniid, šlávaid ja šlávvanissoniid, ásendámmáid ja kamelaid.

17Muhto Hearrá divttii stuorra givssiid deaividit farao ja su viesu Abrama áhká Saraja dihte. 18Dalle farao rávkkai Abrama ja dajai: “Maid don leat dahkan munnje! Manne don it muitalan munnje ahte son lea du áhkká? 19Manne don dadjet ahte son lea du oabbá, nu ahte mun válden su áhkkánan? Dá lea du áhkká, váldde su ja mana!” 20Ja farao gohčui olbmáidis doalvut Abrama, su áhká ja oppa su opmodaga eatnamis eret.

13

Abram ja Lot

131Nu Abram máhcai Egyptas Negevii, ja sus lei mielde iežas áhkká ja oppa opmodat, ja Lot manai suinna. 2

13,2
24,35
Abram lei hui rikkis; sus ledje oamit, silbbat ja gollit. 3Negevis Abram jođii báikkis nubbái Betela guvlui, dassá go bođii dan báikái Betela ja Aja gaskii gokko su goahti lei leamaš ovdal 4
13,4
12,8
ja gosa son ovdal lei ráhkadan áltára. Doppe Abram čuorvvui Hearrá nama.

5Maiddái Lotas, gii vádjolii Abramiin, ledje smávvaoamit, stuorraoamit ja goađit. 6Muhto guohtuneatnamat eai lean doarvái, nu ahte soai eaba sáhttán orrut ovtta sajis, danin go sudnos ledje nu ollu oamit. 7

13,7
26,20
Danne Abrama ja Lota oapmegeahččit riiddáskedje. Dan áigge eatnamis ásse kanaanlaččat ja perisselaččat. 8Abram dajai Lotii: “Ii heive ahte munno dahje munno oapmegehččiid gaskkas lea riidu, dasgo moai letne fulkkežat. 9Iigo oppa eanan lea rabas du ovddas? Earrán nappo mus. Jos don manat gurut guvlui, de mun manan olgeš guvlui, ja jos don manat olgeš guvlui, de mun manan gurut guvlui.” 10
13,10
18,16eč
13,10 Soar gávpot Jápmameara lulágeahčen. Namma sulastahttá hebreagiel sáni mii mearkkaša “unni”, gč. 19,22. Hearrá gilvvagárdi Edena gilvvagárdi, vrd. 2,8č.Lot bajidii čalmmiid ja oinnii ahte Jordana duolbadas lei čáhccás guovlu. Dat lei gitta Soara rádjái dego Hearrá gilvvagárdi, dego Egypta eanan. Nu lei ovdal go Hearrá duššadii Sodoma ja Gomorra. 11Lot válljii alccesis oppa Jordana duolbadasa ja johttái nuorttas, ja nu soai earráneigga goabbat guoimmisteaskka. 12Abram ásai Kanaanii, muhto Lot ásai duolbadasa gávpogiid birrasiidda ja sirddii gođiidis dađistaga gitta Sodoma rádjái. 13
13,13
18,20č
19,4č
Muhto Sodoma olbmot ledje bahát ja suddudedje sakka Hearrá vuostá.

Hearrá lohpádus Abramii

14Maŋŋil go Lot lei earránan Abramis, de Hearrá celkkii Abramii: “Bajit čalmmiid ja geahča dán báikkis davás, lulás, nuorttas ja oarjjás. 15

13,15
12,7+
Dasgo oppa dan eatnama maid don oainnát, mun attán dutnje ja du nállái agálaš áigái. 16
13,16
15,5
17,2
22,17
26,4
2 Mos 32,13
1 Gon 4,20
Mun dagan du náli eatnagin nugo eatnama sáttočalmmit; jos muhtun sáhttá lohkat daid, de sáhttá du nállige lohkkojuvvot. 17Vuolgge vádjolit miehtá eatnama dan govdodaga ja guhkkodaga mielde, dasgo mun attán dan dutnje.”

1813,18 Mamre olbmonamma ja báikenamma mii lea čadnojuvvon Hebronii. Vrd. 14,13; 18,1; 23,17.Abram sirddii gođiidis báikkis báikái, dassá go bođii Mamre áikkaid lusa, Hebrona lahka. Dohko son ásai ja ráhkadii áltára Hearrái.

14

Abram vuoitá njeallje gonagasa

141Daid áiggiid go Amrafel lei Sineara gonagas, Arjok lei Ellasara gonagas ja Kedorlaomer lei Elama gonagas ja Tidal lei Gojima gonagas, 2de sii soahttájedje Sodoma gonagasain Berain, Gomorra gonagasain Biršain, Adma gonagasain Šinabain, Sebojima gonagasain Šemeberain ja Bela dahjege Soara gonagasain. 314,3 Sáltemearra lea seammá go Jápmamearra.Sii buohkat čoahkkanedje Siddimleahkái, gos dál lea Sáltemearra. 4Sii ledje bálvalan Kedorlaomera guoktenuppelohkái jagi, muhto golbmanuppelogát jagi sii stuimmáskedje. 5Njealljenuppelogát jagi Kedorlaomer bođii ovttas daid gonagasaiguin geat ledje dahkan suinna lihtu, ja sii vuite refalaččaid Ašterot Karnajimis, suslaččaid Hamis, emlaččaid Šave Kirjatajimis 6ja horilaččaid Seirváriin ja doarrádalle sin gitta El-Paranii, mii lea meahci ravddas. 7

14,7
2 Muit 20,2
De sii jorggihedje ja bohte En Mišpatii dahjege Kadešii, ja sii válde oppa amaleklaččaid eatnama. Sii vuite maiddái amorlaččaid geat ásse Haseson Tamaris.

8Dalle Sodoma, Gomorra, Adma ja Sebojima gonagasat ja Bela dahjege Soara gonagas johttájedje ja divvo joavkkuideaset soahtan ládje Siddimleahkái 9Elama gonagasa Kedorlaomera, Gojima gonagasa Tidala, Sineara gonagasa Amrafela ja Ellasara gonagasa Arjoka vuostá, vihtta gonagasa njealljása vuostá. 10Muhto Siddimleagi dievva ledje eananbihkkarokkit, ja go Sodoma ja Gomorra gonagasat báhtaredje, de sii gahčče daidda. Earát báhtaredje váriide. 11Sin vašálaččat válde Sodomas ja Gomorras buot opmodaga ja borramuša ja de manne.

12Go sii vulge, de sii válde mielde maiddái Abrama vielja bártni Lota ja oppa su opmodaga. Lot ásai dalle Sodomas. 13Muhtun báhtareaddji bođii muitalit dan hebrealaš Abramii, gii ásai amorlaš Mamre áikkaid luhtte. Mamre lei Eškola ja Anera viellja, ja sii ledje dahkan lihtu Abramiin. 14

14,14
Jos 19,47
Go Abram gulai ahte su vielja bárdni lei váldojuvvon fáŋgan, de son čohkkii vearjoolbmáidis geat ledje riegádan su viesus, buohkanassii golbmačuođi gávccinuppelohkái olbmá, doarridii gonagasaid gitta Dana rádjái. 15Doppe son jugii veagas sierra joavkun, fallehii vašálaččaid ihkku, vuittii sin ja doarridii sin gitta Hoba rádjái Damaskusa davvelii. 16Abram válddii ruoktot buot opmodaga ja fuolkkis Lota, su opmodaga, nissoniid ja eará veaga.

Melkisedek buressivdnida Abrama

1714,17 Gonagasleahki leahki mii jáhkkimis lea Jerusalema lahka. Gč. 2 Sam 18,18.Go Abram lei máhccamin ruoktot maŋŋil go lei časkán Kedorlaomera ja gonagasaid geat ledje dahkan suinna lihtu, de Sodoma gonagas bođii su ovddal Šaveleahkái, mii gohčoduvvo maid Gonagasleahkin.

18

14,18
Sál 110,4
Hebr 7,11eč
14,18 Melkisedek Salema dahjege Jerusalema gonagas ja báhppa. Gč. Sál 76,3. Namma mearkkaša “vanhurskkisvuođa gonagas”. Alimus Ipmil hebreagillii El eljon, lea kanaanlaš ipmilnamma. Dán oktavuođas adnojuvvo dan ipmila birra man sii bálvaledje Jerusalemis, ja v. 22 čájeha ahte dat lea Hearrá, Israela Ipmil.Melkisedek, Salema gonagas, buvttii dohko láibbi ja viinni. Son lei Alimus Ipmila báhppa, 19ja son buressivdnidii Abrama:

“Alimus Ipmil,

almmi ja eatnama sivdnideaddji,

son buressivdnidehkos Abrama.

20

14,20
3 Mos 27,30eč
5 Mos 32,8
Sál 9,3
57,3
78,56
Dan 4,2
Máidnojuvvon lehkos Alimus Ipmil,

guhte attii vašálaččaidat du gihtii.”

Ja Abram attii sutnje logádasaid buot sállašis.

21Sodoma gonagas dajai Abramii: “Atte munnje olbmuid, váldde don sállaša!” 22Dalle Abram vástidii Sodoma gonagassii: “Mun bajidan gieđa ja vuortnun Hearrá, Alimus Ipmila, almmi ja eatnama sivdnideaddji, bokte: 23Mun in váldde maidege mii lea du, in ovttage árppu inge vuoddaga. Dalle don it beasa dadjat: Mun lean dahkan Abrama rikkisin. 24Mun in siđa eará go maid mu olbmát leat golahan. Dat olbmát geat ledje mu mielde, Aner, Eškol ja Mamre, galget oažžut iežaset oasi.”