Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
11

Babela toardna

111Oppa eatnamis sárdno ovtta giela ja geavahedje seammá sániid. 211,2 Sinear Sumer, Mesopotamia boarráseamos allakultuvra. Gč. 10,10.Go olbmot vulge nuorttas, de sii gávdne Sineara eatnamis leagi ja ásse dohko. 311,3 eananbihka ávnnas mii sulastahttá asfáltta.Sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Dahkkot diilageđggiid ja boldot daid garasin.” Sii atne diillaid huksengeađgin ja eananbihka muvremii. 411,4 toartna mii … rádjái Muitalusa duogáš sáhttá leat Babela dahjege Babylona stuorra tempeltoardna.Sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Huksejehkot alcceseamet gávpoga ja toartna mii ollá albmái. Nu mii dahkat alcceseamet nama, amamet bieđganit miehtá eatnama.”

5De Hearrá njiejai geahččat gávpoga ja toartna maid olbmot ledje huksemin. 6Hearrá celkkii: “Sii leat okta álbmot, ja sis buohkain lea oktahat giella. Dát lea dušše álgu. Dál sidjiide ii leat veadjemeahttun mihkkege maid sii áigot dahkat. 7Njidjot ja moivašuhttot sin giela, vai nubbi ii gula nuppi sárdnuma.” 8Ja nu Hearrá biđgii sin miehtá eatnama, ja sii heite huksemis gávpoga. 911,9 Babel mearkkaša “Ipmila poarta”, muhto dán teavsttas nama mearkkašupmi boahtá hebreagiel vearbbas mii mearkkaša “moivet”.Gávpot gohčoduvvui Babelin, dasgo doppe Hearrá moivašuhtii oppa eatnama giela, ja doppe Hearrá biđgii sin miehtá eatnama.

Sema sohkalogahallan

10

11,10
1 Muit 1,17eč
Luk 3,36
Dát lea Sema sohkalogahallan. Sem lei čuođijahkásaš go sutnje riegádii Arpakšad. Dat dáhpáhuvai guokte jagi maŋŋil dulvvi. 11Sem elii vel vihttačuođi jagi Arpakšada riegádeami maŋŋil, ja sutnje riegádedje bártnit ja nieiddat.

12

11,12
10,24
Go Arpakšad lei golbmalogiviđajahkásaš, de sutnje riegádii Šelah. 13Šelaha riegádeami maŋŋil Arpakšad elii vel njeallječuođigolbma jagi, ja sutnje riegádedje bártnit ja nieiddat.

14Go Šelah lei golbmalogijahkásaš, de sutnje riegádii Eber. 15Ebera riegádeami maŋŋil Šelah elii vel njeallječuođigolbma jagi, ja sutnje riegádedje bártnit ja nieiddat.

16Go Eber lei golbmaloginjealjejahkásaš, de sutnje riegádii Peleg. 17Pelega riegádeami maŋŋil Eber elii vel njeallječuođigolbmalogi jagi, ja sutnje riegádedje bártnit ja nieiddat.

18Go Peleg lei golbmalogijahkásaš, de sutnje riegádii Reu. 19Reu riegádeami maŋŋil Peleg elii vel guoktečuođiovcci jagi, ja sutnje riegádedje bártnit ja nieiddat.

20Go Reu lei golbmalogiguovttejahkásaš, de sutnje riegádii Serug. 21Seruga riegádeami maŋŋil Reu elii vel guoktečuođičieža jagi, ja sutnje riegádedje bártnit ja nieiddat.

22Go Serug lei golbmalogijahkásaš, de sutnje riegádii Nahor. 23Nahora riegádeami maŋŋil Serug elii vel guoktečuođi jagi, ja sutnje riegádedje bártnit ja nieiddat.

24Go Nahor lei guoktelogiovccijahkásaš, de sutnje riegádii Terah. 25Teraha riegádeami maŋŋil Nahor elii vel čuođiovccinuppelohkái jagi, ja sutnje riegádedje bártnit ja nieiddat.

2611,26 Abram Son oažžu Hearrás nama Abraham easkka 1 Mos 17.Go Terah lei čiežalogijahkásaš, de sutnje riegádedje Abram, Nahor ja Haran.

Teraha sohka

27Dát lea Teraha sohka. Terahii riegádedje Abram, Nahor ja Haran, ja Haranii riegádii Lot. 2811,28 Ur dološ gávpot Mesopotamias.Haran jámii ovdal áhčis Teraha ruovttueatnamii, Ura gávpogii Kaldeas. 2911,29 Sarai Son oažžu Hearrás nama Sara easkka 1 Mos 17.Abram ja Nahor válddiiga goabbáge áhká. Abrama áhká namma lei Sarai, ja Nahora áhkká lei Milka, Harana nieida. Haran lei Milka ja Jiska áhčči. 30

11,30
16,1
Sarai lei sahkuheapme, sus eai lean mánát.

31

11,31
15,7
Jos 24,2
Neh 9,7
11,31 Harran deaŧalaš gávpegávpot Mesopotamia davvioarjjabealde, davábealde otná rájá Syria ja Tyrkia gaskkas.Terah válddii mielddis bártnis Abrama, Lota, Harana bártni, manjis Saraja, bártnis Abrama áhká, ja vulggii singuin Uras Kaldeas Kanaana eatnamii. Muhto go sii bohte Harranii, de sii ásse dohko. 32Terah elii guoktečuođivihtta jagi ja jámii Harranii.

12

Ipmil rávká ja buressivdnida Abrama

121

12,1
Jos 24,3
Apd 7,3
Hebr 11,8
Hearrá celkkii Abramii: “Vuolgge eatnamisttát, sogat luhtte ja áhčát viesus dan eatnamii maid mun čájehan dutnje. 2
12,2
15,5
17,4eč
18,18
22,17č
26,4
Mun dagan du stuorra álbmogin, mun buressivdnidan du ja dagan du nama stuorisin, ja dat šaddá buressivdnádussan. 3
12,3
Apd 3,25
Gal 3,8
Mun buressivdnidan daid geat buressivdnidit du ja garuhan daid geat garuhit du, ja du siste buressivdniduvvojit buot eatnama sogat.”

4Abram vulggii, nugo Hearrá lei gohččon, ja Lot vulggii ovttas suinna. Abram lei čiežalogiviđajahkásaš go son vulggii Harranis. 5Abram válddii mielde áhkás Saraja ja vieljas bártni Lota ja buot opmodaga, maiddái buot šlávaid maid sii ledje háhkan Harranis. Dasto sii johttájedje Kanaanii.

Go sii bohte Kanaanii, 612,6 Sikema bassi báikki Sikem lei gávpot man lahka lei bassi báiki. Sikem šattai maŋŋá deaŧalaš guovddážin Israelis oskku ja politihka dáfus. Vrd. Jos 24,1eč; 1 Gon 12,25. More terebinta dahjege “Einnosteaddji terebinta” lei jáhkkimis báiki gos einnosteaddjit gaskkustedje ipmiliid sániid, gč. Duop 9,37.de Abram vádjolii Kanaana eatnama čađa Sikema bassi báikki rádjái, More terebintta rádjái. Dan áigge kanaanlaččat ásse dan eatnamis. 7

12,7
13,15
15,18
17,8
24,7
26,3č
28,413
35,12
48,4
5 Mos 34,4
Jos 21,43
Neh 9,8
Apd 7,5
Hearrá almmustuvai Abramii ja celkkii: “Du nállái mun attán dán eatnama.” Ja Abram ráhkadii dasa áltára Hearrái, guhte lei almmustuvvan sutnje. 812,8 Betel, Ai dološ gávpogat mat ledje sullii 15 km Jerusalema davábealde.Doppe son manai Betela nuorttabeali várreeatnamii ja ceggii goađi nu ahte Betel lei oarjjabealde ja Ai nuorttabealde. Son ráhkadii dohko áltára ja čuorvvui Hearrá nama. 912,9 Negev guovlu mii lei Juda lulábealde, eanas meahcci.Abram jođii maŋistaga guhkibuidda Negeva guvlui.

Abram ja Sarai Egyptas

10

12,10
26,1
41,57
De šattai eatnamii nealgi. Abram manai Egyptii ja ásai doppe vierisin, dasgo nealgi lei garas eatnamis. 11Go son lahkanišgođii Egyptii, de son dajai áhkkásis Sarajii: “Mun dieđán ahte don leat čáppa nisson. 12Go egyptalaččat oidnet du ja ipmirdit ahte don leat mu áhkká, de sii goddet mu ja diktet du eallit. 13
12,13
20,212
26,7
Daja nappo ahte leat mu oabbá, vai munnje geavvá bures du dihte ja beasan eallit.”

14Go Abram bođii Egyptii, de egyptalaččat oidne ahte Sarai lei hui čáppa nisson. 15Farao oaivámuččatge oidne Saraja ja rámidedje su faraoi, ja son vižžojuvvui farao vissui. 16Farao dagai Abramii buriid Saraja dihte, ja Abram oaččui smávvaomiid, stuorraomiid ja áseniid, šlávaid ja šlávvanissoniid, ásendámmáid ja kamelaid.

17Muhto Hearrá divttii stuorra givssiid deaividit farao ja su viesu Abrama áhká Saraja dihte. 18Dalle farao rávkkai Abrama ja dajai: “Maid don leat dahkan munnje! Manne don it muitalan munnje ahte son lea du áhkká? 19Manne don dadjet ahte son lea du oabbá, nu ahte mun válden su áhkkánan? Dá lea du áhkká, váldde su ja mana!” 20Ja farao gohčui olbmáidis doalvut Abrama, su áhká ja oppa su opmodaga eatnamis eret.

13

Abram ja Lot

131Nu Abram máhcai Egyptas Negevii, ja sus lei mielde iežas áhkká ja oppa opmodat, ja Lot manai suinna. 2

13,2
24,35
Abram lei hui rikkis; sus ledje oamit, silbbat ja gollit. 3Negevis Abram jođii báikkis nubbái Betela guvlui, dassá go bođii dan báikái Betela ja Aja gaskii gokko su goahti lei leamaš ovdal 4
13,4
12,8
ja gosa son ovdal lei ráhkadan áltára. Doppe Abram čuorvvui Hearrá nama.

5Maiddái Lotas, gii vádjolii Abramiin, ledje smávvaoamit, stuorraoamit ja goađit. 6Muhto guohtuneatnamat eai lean doarvái, nu ahte soai eaba sáhttán orrut ovtta sajis, danin go sudnos ledje nu ollu oamit. 7

13,7
26,20
Danne Abrama ja Lota oapmegeahččit riiddáskedje. Dan áigge eatnamis ásse kanaanlaččat ja perisselaččat. 8Abram dajai Lotii: “Ii heive ahte munno dahje munno oapmegehččiid gaskkas lea riidu, dasgo moai letne fulkkežat. 9Iigo oppa eanan lea rabas du ovddas? Earrán nappo mus. Jos don manat gurut guvlui, de mun manan olgeš guvlui, ja jos don manat olgeš guvlui, de mun manan gurut guvlui.” 10
13,10
18,16eč
13,10 Soar gávpot Jápmameara lulágeahčen. Namma sulastahttá hebreagiel sáni mii mearkkaša “unni”, gč. 19,22. Hearrá gilvvagárdi Edena gilvvagárdi, vrd. 2,8č.Lot bajidii čalmmiid ja oinnii ahte Jordana duolbadas lei čáhccás guovlu. Dat lei gitta Soara rádjái dego Hearrá gilvvagárdi, dego Egypta eanan. Nu lei ovdal go Hearrá duššadii Sodoma ja Gomorra. 11Lot válljii alccesis oppa Jordana duolbadasa ja johttái nuorttas, ja nu soai earráneigga goabbat guoimmisteaskka. 12Abram ásai Kanaanii, muhto Lot ásai duolbadasa gávpogiid birrasiidda ja sirddii gođiidis dađistaga gitta Sodoma rádjái. 13
13,13
18,20č
19,4č
Muhto Sodoma olbmot ledje bahát ja suddudedje sakka Hearrá vuostá.

Hearrá lohpádus Abramii

14Maŋŋil go Lot lei earránan Abramis, de Hearrá celkkii Abramii: “Bajit čalmmiid ja geahča dán báikkis davás, lulás, nuorttas ja oarjjás. 15

13,15
12,7+
Dasgo oppa dan eatnama maid don oainnát, mun attán dutnje ja du nállái agálaš áigái. 16
13,16
15,5
17,2
22,17
26,4
2 Mos 32,13
1 Gon 4,20
Mun dagan du náli eatnagin nugo eatnama sáttočalmmit; jos muhtun sáhttá lohkat daid, de sáhttá du nállige lohkkojuvvot. 17Vuolgge vádjolit miehtá eatnama dan govdodaga ja guhkkodaga mielde, dasgo mun attán dan dutnje.”

1813,18 Mamre olbmonamma ja báikenamma mii lea čadnojuvvon Hebronii. Vrd. 14,13; 18,1; 23,17.Abram sirddii gođiidis báikkis báikái, dassá go bođii Mamre áikkaid lusa, Hebrona lahka. Dohko son ásai ja ráhkadii áltára Hearrái.