Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
3

Ii láhka, muhto osku

31

3,1
Luk 24,25
1 Kor 2,2
Dii jierpmehis galatialaččat, gii din lea geaidán? Russiinávlejuvvon Jesus Kristus lea goit din čalmmiid ovdii biddjojuvvon. 2
3,2
Apd 11,17
Gal 4,6
Dušše dán mun dáhtun dis jearrat: Oaččuidetgo dii lága daguid bokte Vuoiŋŋa, vai danne go oskkuidet dasa maid gulaidet? 33,3 oaččis greikkagillii sarks. ▶ biergu, oažži ja varra.Lehpetgo dii nu jierpmeheamit? Dii álggaheiddet Vuoiŋŋas, áigubehtet go dál ollašuhttit oaččis? 4Lehpetgo dii vásihan buot dán duššás jos dat duođaid lei duššás? 5Addágo Ipmil didjiide Vuoiŋŋa ja dahkágo son oavdudaguid din gaskkas lága daguid dihte vai danne go oskkuidet dasa maid lehpet gullan?

6

3,6
1 Mos 15,6
Rom 4,3
Aiddo nugo Abraham: Son oskkui Ipmilii, ja danne Ipmil anii su vanhurskkisin. 7
3,7
Rom 4,11č16
Dalle dii diehtibehtet ahte sii geat oskot, leat Abrahama mánát. 8
3,8
1 Mos 12,3
3,8 buori sága evangelium.Čála einnostii ahte Ipmil dahká vanhurskkisin báhkiniid go sii oskot. Ipmil almmuhii Abrahamii ovddalgihtii buori sága: Du siste buressivdniduvvojit buot álbmogat. 9
3,9
Rom 4,16
Danne buressivdniduvvojit dat geat oskot oktan Abrahamiin gii oskkui. 10
3,10
5 Mos 27,26
Muhto buohkat geat luhttet lága daguide, leat garuhusa vuolde. Dasgo lea čállojuvvon: Garuhuvvon lea juohkehaš gii ii doala buot mii lea čállojuvvon lága girjái, iige daga dan mielde. 11
3,11
Hab 2,4
Rom 1,17
Gal 2,16
Lea čielggas ahte ii oktage šatta vanhurskkisin Ipmila ovddas lága bokte, dasgo Vanhurskkis galgá eallit oskku bokte. 12
3,12
3 Mos 18,5
Luk 10,28+
Lága vuođđu ii leat osku, muhto daddjojuvvo ahte dat gii doallá báhkkomiid, galgá eallit daid bokte. 13
3,13
5 Mos 21,23
Rom 8,3+
Kristus lea lonistan min lága garuhusas go son ieš garuhuvvui min dihte, nugo lea čállojuvvon: Garuhuvvon lehkos juohkehaš gii heŋgejuvvo murrii. 14
3,14
1 Mos 12,3
Apd 2,33
Nu Abrahama buressivdnádus boađášii báhkiniidda Jesus Kristusis, ja mii oččošeimmet oskku bokte lohpiduvvon Vuoiŋŋa.

Lohpádus ja láhka

15Vieljat, mun válddán ovdamearkka dábálaš eallimis. Ii oktage sáhte dahkat duššin iige nuppástuhttit olbmo testamentta go dat lea lágalaš. 16

3,16
1 Mos 12,7
13,15
17,7
24,7
Lohpádusat addojuvvojedje Abrahamii ja su nállái. Dás ii daddjojuvvo “náliide”, dego dat oaivvildivččii eatnagiid, muhto dás daddjojuvvo ovtta áidna birra: du nállái, ja dat lea Kristus. 173,17 njeallječuođi golbmalogi jagi Lohku namahuvvo 2 Mos 12,40 ja ovddasta áigodaga goas israellaččat ledje Egyptas.Mun oaivvildan dán: Láhka mii bođii njeallječuođi golbmalogi jagi maŋŋil, ii sáhte fámohuhttit testamentta maid Ipmil lei nannen, iige dahkat duššin su lohpádusa. 18
3,18
Rom 4,13č
11,6
Jos árbi addojuvvošii lága vuođul, de dat ii addojuvvoše lohpádusa vuođul. Muhto Ipmil lea addán árbbi Abrahamii iežas lohpádusa bokte.

Lága ulbmil

19

3,19
Apd 7,3853
Rom 4,15Hebr 2,2
3,19 gaskaolbmá Moses.Mii dasto lea láhka? Dat lea addojuvvon lassin min rihkkumiid dihte, ja lei fámus dassážii go bođii dat nálli geasa lohpádus lei addojuvvon. Láhka addojuvvui eŋgeliid bokte ja gaskaolbmá vehkiin. 20Gaskaolmmái ii leat ovtta olbmo várás, muhto Ipmil lea okta.

21

3,21
Rom 8,2eč
Leago láhka dalle Ipmila lohpádusaid vuostá? Ii eisege! Dasgo jos livččii addojuvvon láhka mii dahká eallin, de oččošeimmet vanhurskkisvuođa lágas. 22
3,22
Rom 3,9eč
11,32
Muhto čála lea bidjan buot suttu vuollái, vai dat mii lea lohpiduvvon addojuvvošii sidjiide geat oskot Jesus Kristusii.

23

3,23
Hebr 9,10
Ovdal go osku bođii, de mii leimmet lága geahču vuolde ja dan fáŋggat dassážii go osku almmustuvvá. 24
3,24
Rom 3,2410,4
3,24 bagadeaddji Mearkkašupmi lea šlávva gii mieđuštii viesu mánáid skuvlii, dahje ieš oahpahii sin ja veahkehii šaddadit mánáid.Nu láhka lei min bagadeaddji Kristusa boahtima rádjái, vai mii šattašeimmet vanhurskkisin oskku bokte. 25Muhto dál go osku lea boahtán, de mii eat leat šat bagadeaddji vuolde.

26

3,26
Joh 1,12
Dii lehpet buohkat Ipmila mánát, go oskubehtet Kristus Jesusii. 27
3,27
Rom 6,3č
13,14
Buohkat dii geat lehpet gásttašuvvon Kristusii, lehpet gárvodan Kristusa. 28
3,28
Joh 17,21
Rom 10,12
1 Kor 12,13
Kol 3,11
Dás ii leat juvddálaš iige greikalaš, ii šlávva iige friddja, ii olmmái iige nisson, dasgo dii buohkat lehpet okta Kristus Jesusis. 29
3,29
Rom 4,16
Ja jos dii gullabehtet Kristusii, de dii lehpet Abrahama nálli ja árbbolaččat lohpádusa mielde.

4

41Mun oaivvildan dán: Nu guhká go árbbolaš lea mánná, de ii leat erohus su ja šláva gaskkas, vaikko buot opmodat gullá sutnje. 2Son lea hovdejeddjiid ja dállodolliid vuollásaš gitta dan áiggi rádjái maid su áhčči lea mearridan. 34,3 máilmmi álgofámuid fámut ja lágat mat ráđđejit dálá máilmmis mii lea jorralan Ipmilis eret. Dat ledje dávjá čadnojuvvon lundui, ja eronoamážit njealji álgoávdnasii: eatnamii, čáhcái, áibmui ja dollii, ja almmigáhppálagaide. Vrd. Kol 2,8.20.Nu leat miige: Go mii leimmet mánát, de mii leimmet máilmmi álgofámuid šlávat. 4

4,4
Mark 1,15
Joh 1,14
Rom 1,3
Ef 1,10
Muhto go áigi lei dievvan, de Ipmil vuolggahii deike Bártnis. Son riegádii nissonis ja riegádii lága vuolde, 5
4,5
3,1326
son lonistii sin geat ledje lága vuolde vai mii oččošeimmet máná vuoigatvuođa. 64,6 Abba arameagiela mielde “áhčči”. Dakkár vuohki rohkadallagoahtit Ipmila ii lean dábálaš juvddálaččaid rohkosgielas. Vrd. Mark 14,36; Rom 8,15eč.Danne go dii lehpet mánát, de Ipmil lea vuolggahan min váibmui Bártnis Vuoiŋŋa guhte čuorvu: “Abba! Áhčči!” 7
4,7
3,29
Dan dihte don it leat šat šlávva, muhto mánná. Ja jos don leat mánná, de Ipmil lea dahkan du maiddái árbbolažžan.

Paulus rávve galatialaččaid

8

4,8
Jes 37,19
1 Kor 8,4eč
12,2+
Dalle go dii ehpet dovdan Ipmila, de dii bálvaleiddet ipmiliid mat eai leat ipmilat. 9
4,9
Kol 2,20
Muhto dál go dii dovdabehtet Ipmila, ja velá go Ipmil dovdá din, mo de sáhttibehtet fas máhccat máilmmi heajos ja geahnohis álgofámuide? Hálidehpetgo fas šaddat daid šlávvan? 10
4,10
Rom 14,5
Kol 2,16
4,10 beivviid, mánuid, earenoamáš áiggiid ja jagiid Apostal čujuha juvddálaš ávvukaleandariidda. Gč. Rom 14,5.Dii váldibehtet vuhtii beivviid, mánuid, erenoamáš áiggiid ja jagiid. 11
4,11
Fil 2,16
Mun balan ahte lean rahčan duššás din dihte.

12

4,12
1 Kor 9,21
11,1
Vieljat, mun bivddán din: Šaddet mu lágánin, dasgo mun lean šaddan din lágánin. Dii ehpet leat dahkan munnje maidege veriid. 13Diihan diehtibehtet ahte mun sárdnidin didjiide vuosttas geardde evangeliuma danin go ledjen buohccán. 14
4,14
Matt 10,40
Vaikko mu rumašlaš dilli lei didjiide geahččalus, de dii ehpet badjelgeahččan ehpetge hilggodan mu, muhto válddiidet mu vuostá dego Ipmila eŋgela, nugo Kristus Jesusa. 15Gosa dál lea šaddan din stuorra illu? Mun sáhtán duođaštit ahte dii livččiidet dalle roggan alddádet čalmmiid ja addán daid munnje, jos dat livččii leamaš vejolaš. 16
4,16
Am 5,10
Leango mun dál šaddan din vašálažžan go sártnun didjiide duođa? 17Dat geat čájehit didjiide áŋgirvuođa eai daga dan buriin áigumušain. Sii áigot čuoldit din eret mis vai dii livččiidet áŋgirat sin dihte. 18Jos lea buorre áigumuš, de lea buorre ahte olbmot álo áŋgiruššet din dihte, eaige dušše dalle go mun lean din luhtte. 19
4,19
1 Kor 4,15
Mánážiiddán, din dihte mun ferten fas gillát ávttaid, dassážii go Kristus oažžu hámi din siste. 20Vare mun dál livččen din luhtte ja máhtášin sárdnut rivttes jienain! Mun in dieđe maid galggan dahkat didjiide.

Boares ja ođđa lihttu

21Dii geat dáhttubehtet eallit lága vuložin, vástidehket munnje: Ehpetgo dii gula maid láhka cealká? 22

4,22
1 Mos 16,15
21,2
Dasgo lea čállojuvvon ahte Abrahamis ledje guokte bártni, nubbi šlávvanissoniin, nubbigis friddja nissoniin. 23
4,23
1 Mos 17,16
Rom 9,7eč
Šlávvanissona bárdni riegádii oačči mielde, friddja nissona bárdnigis Ipmila lohpádusa mielde. 24
4,24
5,1
4,24 Hagar Namma Hagar sulastahttá muhtun Arabia vári arabalaš nama mii namahuvvui Sinai oktavuođas.Dás lea čiekŋalet oaivil. Nissonat leaba guokte lihtu. Nubbi lea Sinaivári lihttu mii riegádahttá mánáidis šlávvan, ja dat lea Hagar. 25Hagar lea Sinaivárri Arabias, ja dan vástida dálá Jerusalem mii eallá šlávvavuođas mánáidisguin. 26
4,26
Hebr 12,22
Alm 3,12
21,210
Muhto almmálaš Jerusalem lea friddja, ja dat lea min eadni, 27
4,27
Jes 54,1
nugo lea čállojuvvon:

Illut, don sahkuheapme gii it riegádahte,

ávvut ja čuorvvo don geas eai leat ávttat!

Dasgo oktonas nissonis leat ollu mánát, eambbo

go sus geas lea boadnjá.

28

4,28
3,29
Vieljat, dii lehpet lohpádusa mánát, nugo maiddái Isak lei. 29
4,29
1 Mos 21,9
Dalle son gii lei riegádan oaččis doarrádalai dan gii lei riegádan Vuoiŋŋas, ja nu lea dálge. 30
4,30
1 Mos 21,10
Joh 8,35
Muhto maid čála cealká? Áje eret šlávvanissona ja su bártni. Šlávvanissona bárdni ii oaččo árbet ovttas friddja nissona bártniin.

31Vieljat, mii eat nappo leat šlávvanissona, muhto friddja nissona mánát.

5

Kristtalačča friddjavuohta

51

5,1
Joh 8,36
Apd 15,10
Gal 2,4
5,13
Friddjavuhtii Kristus lea čoavdán min. Bissot dan dihte nanusin, alletge divtte iežadet fas bággejuvvot šlávvageassá vuollái.

2

5,2
2,21
Mun, Paulus, cealkkán didjiide: Jos dii diktibehtet iežadet birračuhppojuvvot, de Kristus ii leat didjiide maninge ávkin. 3
5,3
3,10
Mun duođaštan fas juohkehažžii gii diktá iežas birračuhppojuvvot, ahte son lea geatnegas doallat olles lága. 4Dii geat ohcabehtet vanhurskkisvuođa lágas, lehpet earuhuvvon Kristusis; dii lehpet jorralan eret árpmus. 5Dasgo mii vuordit iežamet vuoiŋŋas ahte mii oskku bokte oažžut dan vanhurskkisvuođa mii lea min doaivu. 6
5,6
1 Kor 7,19
Gal 6,15
Go mii eallit Kristus Jesusis, de ii birračuohpahus iige ovdaliiki mearkkaš maidege, muhto osku, mii doaibmá ráhkisvuođas.

7Dii lehpet álgán bures. Gii hehttii din, go dii ehpet jeagat duohtavuođa? 8Dii ehpet leat guldalan su gii rávkkai din. 9

5,9
1 Kor 5,6
5,9 Unna suvrradáiggáš Láibbodettiin láibu vurkii oasáža geavvan dáiggis (suvrradáiggi). Go son fas áiggui láibut, de son duhppii dáigebihtá ođđa dáigái vai datgis geavvá.Unna suvrradáiggáš suvruda olles dáiggi. 10
5,10
1,6č
Mun oskkun Hearrái ja lean vissis dasa ahte dii ehpet jurddaš eará láhkái go mun. Muhto dat gii čádjidahttá din, dubmejuvvo, gii dal juo leažžá. 11
5,11
1 Kor 1,23
Vieljat, jos mun ain sárdnidan birračuohpahusa, manne mun de doarrádallojuvvon? Dalle ruossa ii livčče šat vearránussan. 12Vare gáldešedje iežaset, sii geat čádjidahttet din!

Vuoigŋa ja oažži

13

5,13
Rom 6,1822
1 Kor 8,9
Gal 5,16
1 Pet 2,16
5,13 oažžái greikkagillii sarks. ▶ biergu, oažži ja varra.Vieljat, dii lehpet rávkojuvvon friddjavuhtii. Allet fal ane friddjavuođa bealuštussan iežadet oažžái, muhto bálvalehket guhtet guimmiideattet ráhkisvuođas. 14
5,14
3 Mos 19,18
Rom 13,8eč+
Dasgo oppa láhka ollašuvvá dán ovtta báhkkomis: Don galggat ráhkistit lagamuččat nugo iežat. 15Muhto jos dii gáskkašehpet ja borrabehtet guhtet guimmiideattet, de váruhehket amadet duššadit guhtet guimmiideattet!

16Mun cealkkán didjiide: Vádjolehket Vuoiŋŋas, de ehpet duhtat oačči anistumiid. 17

5,17
Rom 7,15–25
8,5
Oažži dáhttu eará go Vuoigŋa, Vuoigŋagis eará go oažži. Dat sohtet gaskaneaset, ja danin dii ehpet daga dan maid dáhtošeiddet. 18
5,18
Rom 6,14
8,14
Muhto jos Vuoigŋa oahpista din, de dii ehpet leat lága vuolde.

19

5,19
Matt 15,19
Rom 1,29eč
13,13
1 Kor 5,10č
6,9č
2 Kor 12,20
Ef 5,3eč
Kol 3,5eč
1 Tim 1,9č
2 Tim 3,2eč
5,19–21 Vearssaid sisdoallu lea bahádáhpekataloga, miellaguottut ja dagut mat vuostálastet kristtalaš oskku ja eallima. ▶ katalogat.Oačči dagut leat albmosat. Dat leat furrošeapmi, buhtismeahttunvuohta, váccešvuohta, 20eahpeipmiliid bálvaleapmi, noaiddástallan, vašálašvuohta, riiddut, utnohisvuohta, moarri, juonat, soahpameahttunvuohta, sierrasearvvit, 21gáđašvuohta, jugešvuohta, borešvuohta ja eará dakkárat. Mun várren din, nugo ovdal juo lean várren: Sii geat dahket dakkáriid, eai árbe Ipmila riikka.

22

5,22
Ef 5,9
5,22–23 Vearssaid sisdoallu lea šiehkologahallan. ▶ katalogat.Muhto Vuoiŋŋa šaddu lea ráhkisvuohta, illu, ráfi, gierdavašvuohta, ustitlašvuohta, buorrevuohta, oskkáldasvuohta, 23
5,23
1 Tim 1,9
vuollegašvuohta ja mearálašvuohta. Láhka ii leat dakkáriid vuostá. 24
5,24
Rom 6,6
Kol 3,5
Dat geat gullet Kristusii, leat russiinávlen oačči oktan dan himuiguin ja anistumiiguin. 25
5,25
Rom 8,5
Gal 5,16
Jos mii eallit Vuoiŋŋas, de vádjolehkot Vuoiŋŋas. 26
5,26
Fil 2,3
Allot váinnut duššálaš gudni nu ahte háhttet ja gáđaštit guhtet guimmiideamet.