Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
2

Eará apostalat dohkkehit Paulusa

21

2,1
Apd 15,2
Njealljenuppelohkái jagi maŋŋil mun mannen fas Jerusalemii Barnabasain ja válden maiddái Titusa fárrui. 2
2,2
Fil 2,16
2,2 Mun dáhtton … eai manaše duššás govva valáštallamis dahje soahteveaga doaimmain.Mun mannen dohko Ipmila almmustusa geažil. Doppe mun čilgejin iešguhtiige, erenoamážit sidjiide geat adnojuvvojedje alla árvvus, dan evangeliuma maid mun sárdnidan báhkiniid gaskkas. Dasgo in dáhtton ahte viegašin dahje livččen viehkan duššás. 3
2,3
2 Kor 2,13
7,5eč13eč
8,61623
12,18
Gal 2,1
2 Tim 4,3
Tit 1,4
Muhto ii velá mu mátkeguoibmi Titusge, gii lea greikalaš, bággejuvvon birračuohpahit iežas. 4
2,4
Apd 15,124
Gal 5,113
Muhto min searvái ledje boahtán muhtun vearrevieljat iskkadit dan friddjavuođa mii mis lea Kristus Jesusis, vai beasašedje dahkat min šlávvan. 5Muhto mii eat vuollánan sin dáhttui eat veahášge, vai evangeliuma duohtavuohta bisuhuvvo din gaskkas.

6

2,6
5 Mos 10,17
2 Muit 19,7
Apd 10,34
Rom 2,11
Ef 6,9
Kol 3,25
1 Pet 1,17
Dat olbmot geat doppe adnojuvvojedje árvvus – mat sii ležžet leamaš, dat ii guoskka munnje, dasgo Ipmil ii geahča olbmo hápmái – dat olbmot eai gáibidan mus maidege eambbo. 7Sii baicca ipmirdedje ahte munnje lei oskkilduvvon evangeliuma sárdnideapmi birračuohpatkeahtes olbmuide, nugo Peterii lei oskkilduvvon evangeliuma sárdnideapmi birračuhppojuvvon olbmuide. 8Dasgo son guhte dagai Petera apostalin daidda geat leat birračuhppojuvvon, son dagai maiddái mu apostalin báhkiniidda.

92,9 Johannes Johannes. doarjjan adnojuvvon oskkoldatlaš jođiheddjiid birra, sátni lea maiddái dovddus rabbinalaš árbevieruin.Go Jakob, Kefas ja Johannes, geat adnojuvvojedje searvegotti doarjjan, áddejedje makkár doaimma Ipmil árpmustis lei munnje addán, de sii adde gieđa munnuide Barnabasain searvevuođa mearkan: Moai galggaime mannat báhkiniid lusa, sii daid lusa geat leat birračuhppojuvvon. 10

2,10
Apd 24,17
Rom 15,25eč
1 Kor 16,1
2 Kor 8–9
2,10 gefiid Jerusalema searvegoddi. Gč. Rom 15,26.Moai galggaime dušše muitit sin gefiid, ja dan mun lean álelassii áŋgiruššan dahkat.

Paulus ja Peter Antiokias

112,11 Antiokia lei dalle Paulusa doaimma guovddášbáiki. Vrd. Apd 14,26; 15,30.35.Go Kefas dasto bođii Antiokiai, de mun cuiggodin su almmolaččat, danne go son lei meannudan boastut. 12

2,12
Apd 10,28
11,2č
2,12 soapmásat bohte Jakoba luhtte Jerusalema searvegottis gos Jakob, Jesusa viellja, lei jođiheaddjin. geassádii Juvddálaččat oaivvildedje ahte sii šattašedje buhtismeahttumin jos boradivčče báhkiniiguin.Ovdal go soapmásat bohte Jakoba luhtte, de son boradii báhkiniiguin. Muhto go sii bohte, de son geassádii báhkiniid searvvis, danne go son balai sis geat ledje birračuhppojuvvon. 13Seammá ládje guoktiluššagohte maid eará juvddálaččat, ja velá Barnabasge rohttašuvai sin guoktilašvuhtii. 14
2,14
1 Tim 5,20
Muhto go mun oidnen ahte sin dagut eai lean evangeliuma duohtavuođa mielde, de mun dadjen Kefasii buohkaid gullut: “Jos don juvddálažžan sáhtát hilgut juvddálaččaid vieruid ja eallit báhkiniid láhkái, de manne don de bágget báhkiniid eallit juvddálaččaid láhkái?”

Vanhurskkisvuohta mii boahtá oskkus

15Mii leat riegádan juvddálažžan, eat mii leat suttolaš báhkinat. 16

2,16
Sál 143,2
Rom 3,2028
4,5
Gal 3,11
Muhto mii diehtit ahte olmmoš ii šatta vanhurskkisin Ipmila muođuid ovddas lága daguid dihte, aivvefal oskkus Jesus Kristusii. Danne miige leat dorvvastan Kristus Jesusii, vai mii šaddat vanhurskkisin oskkus Kristusii, eatge lága daguid dihte. Dasgo ii oktage olmmoš šatta vanhurskkisin lága daguid dihte.

17Muhto jos maiddái mii geat viggat šaddat vanhurskkisin Kristusis, gávnnahuvvot suttolažžan, de leago dalle Kristus suttu bálvaleaddji? Ii eisege! 18Easkka jos mun huksegoađán ođđasis dan maid lean gaikkodan, de mun dagan iežan láhkarihkkun. 19

2,19
Rom 7,1eč
Mun lean lága bokte jápmán lágas eret, vai mun beasan eallit Ipmilii. Mun lean russiinávlejuvvon Kristusiin, 20
2,20
Joh 15,13
Rom 6,3č
Gal 5,24
Fil 1,21
1 Joh 3,16
mun in eale šat ieš, muhto Kristus eallá mu siste. Dan eallima maid mun vel ealán dán rupmašis, mun ealán oskkus Ipmila Bárdnái guhte ráhkistii mu ja attii heakkas mu ovddas. 21Mun in daga duššin Ipmila árpmu. Dasgo jos láhka sáhtášii addit vanhurskkisvuođa, de Kristus lea jápmán duššás.

3

Ii láhka, muhto osku

31

3,1
Luk 24,25
1 Kor 2,2
Dii jierpmehis galatialaččat, gii din lea geaidán? Russiinávlejuvvon Jesus Kristus lea goit din čalmmiid ovdii biddjojuvvon. 2
3,2
Apd 11,17
Gal 4,6
Dušše dán mun dáhtun dis jearrat: Oaččuidetgo dii lága daguid bokte Vuoiŋŋa, vai danne go oskkuidet dasa maid gulaidet? 33,3 oaččis greikkagillii sarks. ▶ biergu, oažži ja varra.Lehpetgo dii nu jierpmeheamit? Dii álggaheiddet Vuoiŋŋas, áigubehtet go dál ollašuhttit oaččis? 4Lehpetgo dii vásihan buot dán duššás jos dat duođaid lei duššás? 5Addágo Ipmil didjiide Vuoiŋŋa ja dahkágo son oavdudaguid din gaskkas lága daguid dihte vai danne go oskkuidet dasa maid lehpet gullan?

6

3,6
1 Mos 15,6
Rom 4,3
Aiddo nugo Abraham: Son oskkui Ipmilii, ja danne Ipmil anii su vanhurskkisin. 7
3,7
Rom 4,11č16
Dalle dii diehtibehtet ahte sii geat oskot, leat Abrahama mánát. 8
3,8
1 Mos 12,3
3,8 buori sága evangelium.Čála einnostii ahte Ipmil dahká vanhurskkisin báhkiniid go sii oskot. Ipmil almmuhii Abrahamii ovddalgihtii buori sága: Du siste buressivdniduvvojit buot álbmogat. 9
3,9
Rom 4,16
Danne buressivdniduvvojit dat geat oskot oktan Abrahamiin gii oskkui. 10
3,10
5 Mos 27,26
Muhto buohkat geat luhttet lága daguide, leat garuhusa vuolde. Dasgo lea čállojuvvon: Garuhuvvon lea juohkehaš gii ii doala buot mii lea čállojuvvon lága girjái, iige daga dan mielde. 11
3,11
Hab 2,4
Rom 1,17
Gal 2,16
Lea čielggas ahte ii oktage šatta vanhurskkisin Ipmila ovddas lága bokte, dasgo Vanhurskkis galgá eallit oskku bokte. 12
3,12
3 Mos 18,5
Luk 10,28+
Lága vuođđu ii leat osku, muhto daddjojuvvo ahte dat gii doallá báhkkomiid, galgá eallit daid bokte. 13
3,13
5 Mos 21,23
Rom 8,3+
Kristus lea lonistan min lága garuhusas go son ieš garuhuvvui min dihte, nugo lea čállojuvvon: Garuhuvvon lehkos juohkehaš gii heŋgejuvvo murrii. 14
3,14
1 Mos 12,3
Apd 2,33
Nu Abrahama buressivdnádus boađášii báhkiniidda Jesus Kristusis, ja mii oččošeimmet oskku bokte lohpiduvvon Vuoiŋŋa.

Lohpádus ja láhka

15Vieljat, mun válddán ovdamearkka dábálaš eallimis. Ii oktage sáhte dahkat duššin iige nuppástuhttit olbmo testamentta go dat lea lágalaš. 16

3,16
1 Mos 12,7
13,15
17,7
24,7
Lohpádusat addojuvvojedje Abrahamii ja su nállái. Dás ii daddjojuvvo “náliide”, dego dat oaivvildivččii eatnagiid, muhto dás daddjojuvvo ovtta áidna birra: du nállái, ja dat lea Kristus. 173,17 njeallječuođi golbmalogi jagi Lohku namahuvvo 2 Mos 12,40 ja ovddasta áigodaga goas israellaččat ledje Egyptas.Mun oaivvildan dán: Láhka mii bođii njeallječuođi golbmalogi jagi maŋŋil, ii sáhte fámohuhttit testamentta maid Ipmil lei nannen, iige dahkat duššin su lohpádusa. 18
3,18
Rom 4,13č
11,6
Jos árbi addojuvvošii lága vuođul, de dat ii addojuvvoše lohpádusa vuođul. Muhto Ipmil lea addán árbbi Abrahamii iežas lohpádusa bokte.

Lága ulbmil

19

3,19
Apd 7,3853
Rom 4,15Hebr 2,2
3,19 gaskaolbmá Moses.Mii dasto lea láhka? Dat lea addojuvvon lassin min rihkkumiid dihte, ja lei fámus dassážii go bođii dat nálli geasa lohpádus lei addojuvvon. Láhka addojuvvui eŋgeliid bokte ja gaskaolbmá vehkiin. 20Gaskaolmmái ii leat ovtta olbmo várás, muhto Ipmil lea okta.

21

3,21
Rom 8,2eč
Leago láhka dalle Ipmila lohpádusaid vuostá? Ii eisege! Dasgo jos livččii addojuvvon láhka mii dahká eallin, de oččošeimmet vanhurskkisvuođa lágas. 22
3,22
Rom 3,9eč
11,32
Muhto čála lea bidjan buot suttu vuollái, vai dat mii lea lohpiduvvon addojuvvošii sidjiide geat oskot Jesus Kristusii.

23

3,23
Hebr 9,10
Ovdal go osku bođii, de mii leimmet lága geahču vuolde ja dan fáŋggat dassážii go osku almmustuvvá. 24
3,24
Rom 3,2410,4
3,24 bagadeaddji Mearkkašupmi lea šlávva gii mieđuštii viesu mánáid skuvlii, dahje ieš oahpahii sin ja veahkehii šaddadit mánáid.Nu láhka lei min bagadeaddji Kristusa boahtima rádjái, vai mii šattašeimmet vanhurskkisin oskku bokte. 25Muhto dál go osku lea boahtán, de mii eat leat šat bagadeaddji vuolde.

26

3,26
Joh 1,12
Dii lehpet buohkat Ipmila mánát, go oskubehtet Kristus Jesusii. 27
3,27
Rom 6,3č
13,14
Buohkat dii geat lehpet gásttašuvvon Kristusii, lehpet gárvodan Kristusa. 28
3,28
Joh 17,21
Rom 10,12
1 Kor 12,13
Kol 3,11
Dás ii leat juvddálaš iige greikalaš, ii šlávva iige friddja, ii olmmái iige nisson, dasgo dii buohkat lehpet okta Kristus Jesusis. 29
3,29
Rom 4,16
Ja jos dii gullabehtet Kristusii, de dii lehpet Abrahama nálli ja árbbolaččat lohpádusa mielde.

4

41Mun oaivvildan dán: Nu guhká go árbbolaš lea mánná, de ii leat erohus su ja šláva gaskkas, vaikko buot opmodat gullá sutnje. 2Son lea hovdejeddjiid ja dállodolliid vuollásaš gitta dan áiggi rádjái maid su áhčči lea mearridan. 34,3 máilmmi álgofámuid fámut ja lágat mat ráđđejit dálá máilmmis mii lea jorralan Ipmilis eret. Dat ledje dávjá čadnojuvvon lundui, ja eronoamážit njealji álgoávdnasii: eatnamii, čáhcái, áibmui ja dollii, ja almmigáhppálagaide. Vrd. Kol 2,8.20.Nu leat miige: Go mii leimmet mánát, de mii leimmet máilmmi álgofámuid šlávat. 4

4,4
Mark 1,15
Joh 1,14
Rom 1,3
Ef 1,10
Muhto go áigi lei dievvan, de Ipmil vuolggahii deike Bártnis. Son riegádii nissonis ja riegádii lága vuolde, 5
4,5
3,1326
son lonistii sin geat ledje lága vuolde vai mii oččošeimmet máná vuoigatvuođa. 64,6 Abba arameagiela mielde “áhčči”. Dakkár vuohki rohkadallagoahtit Ipmila ii lean dábálaš juvddálaččaid rohkosgielas. Vrd. Mark 14,36; Rom 8,15eč.Danne go dii lehpet mánát, de Ipmil lea vuolggahan min váibmui Bártnis Vuoiŋŋa guhte čuorvu: “Abba! Áhčči!” 7
4,7
3,29
Dan dihte don it leat šat šlávva, muhto mánná. Ja jos don leat mánná, de Ipmil lea dahkan du maiddái árbbolažžan.

Paulus rávve galatialaččaid

8

4,8
Jes 37,19
1 Kor 8,4eč
12,2+
Dalle go dii ehpet dovdan Ipmila, de dii bálvaleiddet ipmiliid mat eai leat ipmilat. 9
4,9
Kol 2,20
Muhto dál go dii dovdabehtet Ipmila, ja velá go Ipmil dovdá din, mo de sáhttibehtet fas máhccat máilmmi heajos ja geahnohis álgofámuide? Hálidehpetgo fas šaddat daid šlávvan? 10
4,10
Rom 14,5
Kol 2,16
4,10 beivviid, mánuid, earenoamáš áiggiid ja jagiid Apostal čujuha juvddálaš ávvukaleandariidda. Gč. Rom 14,5.Dii váldibehtet vuhtii beivviid, mánuid, erenoamáš áiggiid ja jagiid. 11
4,11
Fil 2,16
Mun balan ahte lean rahčan duššás din dihte.

12

4,12
1 Kor 9,21
11,1
Vieljat, mun bivddán din: Šaddet mu lágánin, dasgo mun lean šaddan din lágánin. Dii ehpet leat dahkan munnje maidege veriid. 13Diihan diehtibehtet ahte mun sárdnidin didjiide vuosttas geardde evangeliuma danin go ledjen buohccán. 14
4,14
Matt 10,40
Vaikko mu rumašlaš dilli lei didjiide geahččalus, de dii ehpet badjelgeahččan ehpetge hilggodan mu, muhto válddiidet mu vuostá dego Ipmila eŋgela, nugo Kristus Jesusa. 15Gosa dál lea šaddan din stuorra illu? Mun sáhtán duođaštit ahte dii livččiidet dalle roggan alddádet čalmmiid ja addán daid munnje, jos dat livččii leamaš vejolaš. 16
4,16
Am 5,10
Leango mun dál šaddan din vašálažžan go sártnun didjiide duođa? 17Dat geat čájehit didjiide áŋgirvuođa eai daga dan buriin áigumušain. Sii áigot čuoldit din eret mis vai dii livččiidet áŋgirat sin dihte. 18Jos lea buorre áigumuš, de lea buorre ahte olbmot álo áŋgiruššet din dihte, eaige dušše dalle go mun lean din luhtte. 19
4,19
1 Kor 4,15
Mánážiiddán, din dihte mun ferten fas gillát ávttaid, dassážii go Kristus oažžu hámi din siste. 20Vare mun dál livččen din luhtte ja máhtášin sárdnut rivttes jienain! Mun in dieđe maid galggan dahkat didjiide.

Boares ja ođđa lihttu

21Dii geat dáhttubehtet eallit lága vuložin, vástidehket munnje: Ehpetgo dii gula maid láhka cealká? 22

4,22
1 Mos 16,15
21,2
Dasgo lea čállojuvvon ahte Abrahamis ledje guokte bártni, nubbi šlávvanissoniin, nubbigis friddja nissoniin. 23
4,23
1 Mos 17,16
Rom 9,7eč
Šlávvanissona bárdni riegádii oačči mielde, friddja nissona bárdnigis Ipmila lohpádusa mielde. 24
4,24
5,1
4,24 Hagar Namma Hagar sulastahttá muhtun Arabia vári arabalaš nama mii namahuvvui Sinai oktavuođas.Dás lea čiekŋalet oaivil. Nissonat leaba guokte lihtu. Nubbi lea Sinaivári lihttu mii riegádahttá mánáidis šlávvan, ja dat lea Hagar. 25Hagar lea Sinaivárri Arabias, ja dan vástida dálá Jerusalem mii eallá šlávvavuođas mánáidisguin. 26
4,26
Hebr 12,22
Alm 3,12
21,210
Muhto almmálaš Jerusalem lea friddja, ja dat lea min eadni, 27
4,27
Jes 54,1
nugo lea čállojuvvon:

Illut, don sahkuheapme gii it riegádahte,

ávvut ja čuorvvo don geas eai leat ávttat!

Dasgo oktonas nissonis leat ollu mánát, eambbo

go sus geas lea boadnjá.

28

4,28
3,29
Vieljat, dii lehpet lohpádusa mánát, nugo maiddái Isak lei. 29
4,29
1 Mos 21,9
Dalle son gii lei riegádan oaččis doarrádalai dan gii lei riegádan Vuoiŋŋas, ja nu lea dálge. 30
4,30
1 Mos 21,10
Joh 8,35
Muhto maid čála cealká? Áje eret šlávvanissona ja su bártni. Šlávvanissona bárdni ii oaččo árbet ovttas friddja nissona bártniin.

31Vieljat, mii eat nappo leat šlávvanissona, muhto friddja nissona mánát.