Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
1

Dearvvuođat

11

1,1
Apd 22,21Gal 1,11č
1,1 apostal áirras gii sártnui iežas hearrá sajis. Namahus adnojuvvo dábálaččat Jesusa 12 ▶ máhttájeaddji birra, muhto maiddái soames eará birra.Paulus, apostal, gii in leat ožžon apostala barggu olbmuin inge guđege olbmo bokte, muhto Jesus Kristusis ja Ipmil Áhčis, guhte bajásčuoččáldahtii su jábmiid luhtte. 21,2 buot vieljat geat leat muinna Efesosa kristtalaččat. Galatia guovddášguovlu Uhca-Asias, dálá Tyrkias. Ii leat čielggas čujuhuvvogo romalaš provinsii Galatiai vai dušše Galatia eatnamii.Mun ja buot vieljat geat leat muinna, cealkit dearvvuođaid Galatia searvegottiide.

3Árbmu lehkos dinguin ja ráfi Ipmilis, min Áhčis, ja Hearrás Jesus Kristusis, 4

1,4
Tit 2,14
1 Joh 5,19
guhte attii iežas min suttuid dihte vai beasttášii min eret dálá bahás máilmmis, min Ipmila ja Áhči dáhtu mielde. 5
1,5
Rom 16,27
Ef 3,1
1 Tim 1,17
2 Tim 4,18
Jud 25
1,5 Amen hebreagiela mielde “dat lea vissis ja duohta”. ▶ amen.Su lea gudni álo ja agálašvuhtii. Amen.

Ii leat eará evangelium

61,6 Kristusa árpmu bokte eará giehtačállosiin lea “árpmus”.Mun imaštan go dii nu johtilit jorgalehpet eret sus guhte lea rávkan din Kristusa árpmu bokte ja jorgalehpet eará evangeliumii. 7

1,7
Apd 15,124
Muhto ii leat mihkkege eará evangeliumiid. Muhtumat leat dušše čádjidahttimin din ja vigget jorgut Kristusa evangeliuma. 8
1,8
1 Kor 16,22
2 Kor 11,4
1,8 de lehkos son garuhuvvon Seammálágan garuheamit leat eará juvddálaš, kristtalaš ja greikkalaš-romalaš teavsttain. Dat čujuhit dakkár olbmuide ja diŋggaide maid Ipmil garuha dahje main moaráhuvvá. Vrd. Rom 9,3; 1 Kor 12,3; 16,22.Muhto jos velá mii dahje muhtun almmi eŋgel sárdnidivččii didjiide eará evangeliuma go dan maid mii leat sárdnidan didjiide, de lehkos son garuhuvvon. 9
1,9
1 Kor 11,23
15,1
Fil 4,9
1 Tess 2,13
2 Tess 3,6
Mii leat dadjan dan ovdal, ja dál mun geardduhan dan: Jos muhtin sárdnida didjiide eará evangeliuma go dan maid dii lehpet váldán vuostá, de lehkos son garuhuvvon.

Kristus lea rávkan Paulusa apostalin

10

1,10
1 Tess 2,4
Leango dál oččodeamen olbmuid dohkkeheami vai Ipmila? Leango viggamin leat olbmuid miela mielde? Jos vikkan leat olbmuid miela mielde, de in leat Kristusa bálvaleaddji.

11

1,11
1 Tess 2,13
Vieljat, mun dieđihan didjiide ahte dat evangelium maid mun sárdnidan, ii leat olbmuid oahppa. 12
1,12
1,1
Mun in leat ožžon dan olbmuin, iige oktage leat oahpahan dan munnje, muhto Jesus Kristus almmustahtii dan munnje.

13

1,13
Apd 8,3
9,1č
22,4eč
26,9eč
Diihan lehpet gullan mo mun ovdal ellen juvddálažžan lága mielde, man garrasit mun doarrádallen Ipmila girku ja geahččalin duššadit dan. 14
1,14
Apd 22,3
Fil 3,5č
1,14 áhčiin áhčči.Mun bargen áŋgireappot juvddálašvuođas go eatnat iežan ahkásaččat ja áŋgiruššen ovddidit oahpahusaid mat ledje árbejuvvon áhčiin. 15
1,15
Jer 1,5
Rom 1,1
1,15 Ipmil, guhte eará giehtačállosiin lea “son guhte”.Muhto Ipmil, guhte válljii mu juo eatniheakkas ja árpmustis rávkkai mu, 16
1,16
Matt 16,17
Apd 22,21Gal 2,7
mearridii almmustahttit Bártnis munnje, vai mun vuolggášin sárdnidit báhkiniidda su evangeliuma. Dalle mun in ohcan ráđi ovttage olbmos 171,17 Arabia guovllut Bassi eatnama nuortta- ja lulábealde.inge mannan bajás Jerusalemii deaivvadit daiguin geat ledje šaddan apostalin ovdal mu, muhto vulgen Arabiai ja máhccen doppe Damaskusii.

18

1,18
Matt 16,18Apd 9,26
1,18 Kefas apostal Peter. Gč. Joh 1,42.Easkka golbma jagi maŋŋil mannen Jerusalemii oahpásmuvvat Kefasiin, ja mun orron su luhtte njealljenuppelot beaivvi 19
1,19
Matt 13,55
1,19 Jakob Jesusa viellja gii jođihii Jerusalema searvegotti 40-logu gaskkamuttu rájes.Mun in oaidnán eará apostaliid, dušše Jakoba, Hearrá vielja. 20Ipmila muođuid ovddas mun duođaštan ahte dat maid čálán didjiide, ii leat gielis. 21
1,21
Apd 9,30
Dasto mun vulgen Syriai ja Kilikiai. 22Kristusa searvegottit Judeas eai dovdan mu. 23
1,23
Apd 9,21
Gal 1,13
Sii ledje dušše gullan ahte: “Dat olmmái gii ovdal doarrádalai min, sárdnida dál dan oskku maid geahččalii duššadit.” 24Ja sii rámidedje Ipmila mu dihte.

2

Eará apostalat dohkkehit Paulusa

21

2,1
Apd 15,2
Njealljenuppelohkái jagi maŋŋil mun mannen fas Jerusalemii Barnabasain ja válden maiddái Titusa fárrui. 2
2,2
Fil 2,16
2,2 Mun dáhtton … eai manaše duššás govva valáštallamis dahje soahteveaga doaimmain.Mun mannen dohko Ipmila almmustusa geažil. Doppe mun čilgejin iešguhtiige, erenoamážit sidjiide geat adnojuvvojedje alla árvvus, dan evangeliuma maid mun sárdnidan báhkiniid gaskkas. Dasgo in dáhtton ahte viegašin dahje livččen viehkan duššás. 3
2,3
2 Kor 2,13
7,5eč13eč
8,61623
12,18
Gal 2,1
2 Tim 4,3
Tit 1,4
Muhto ii velá mu mátkeguoibmi Titusge, gii lea greikalaš, bággejuvvon birračuohpahit iežas. 4
2,4
Apd 15,124
Gal 5,113
Muhto min searvái ledje boahtán muhtun vearrevieljat iskkadit dan friddjavuođa mii mis lea Kristus Jesusis, vai beasašedje dahkat min šlávvan. 5Muhto mii eat vuollánan sin dáhttui eat veahášge, vai evangeliuma duohtavuohta bisuhuvvo din gaskkas.

6

2,6
5 Mos 10,17
2 Muit 19,7
Apd 10,34
Rom 2,11
Ef 6,9
Kol 3,25
1 Pet 1,17
Dat olbmot geat doppe adnojuvvojedje árvvus – mat sii ležžet leamaš, dat ii guoskka munnje, dasgo Ipmil ii geahča olbmo hápmái – dat olbmot eai gáibidan mus maidege eambbo. 7Sii baicca ipmirdedje ahte munnje lei oskkilduvvon evangeliuma sárdnideapmi birračuohpatkeahtes olbmuide, nugo Peterii lei oskkilduvvon evangeliuma sárdnideapmi birračuhppojuvvon olbmuide. 8Dasgo son guhte dagai Petera apostalin daidda geat leat birračuhppojuvvon, son dagai maiddái mu apostalin báhkiniidda.

92,9 Johannes Johannes. doarjjan adnojuvvon oskkoldatlaš jođiheddjiid birra, sátni lea maiddái dovddus rabbinalaš árbevieruin.Go Jakob, Kefas ja Johannes, geat adnojuvvojedje searvegotti doarjjan, áddejedje makkár doaimma Ipmil árpmustis lei munnje addán, de sii adde gieđa munnuide Barnabasain searvevuođa mearkan: Moai galggaime mannat báhkiniid lusa, sii daid lusa geat leat birračuhppojuvvon. 10

2,10
Apd 24,17
Rom 15,25eč
1 Kor 16,1
2 Kor 8–9
2,10 gefiid Jerusalema searvegoddi. Gč. Rom 15,26.Moai galggaime dušše muitit sin gefiid, ja dan mun lean álelassii áŋgiruššan dahkat.

Paulus ja Peter Antiokias

112,11 Antiokia lei dalle Paulusa doaimma guovddášbáiki. Vrd. Apd 14,26; 15,30.35.Go Kefas dasto bođii Antiokiai, de mun cuiggodin su almmolaččat, danne go son lei meannudan boastut. 12

2,12
Apd 10,28
11,2č
2,12 soapmásat bohte Jakoba luhtte Jerusalema searvegottis gos Jakob, Jesusa viellja, lei jođiheaddjin. geassádii Juvddálaččat oaivvildedje ahte sii šattašedje buhtismeahttumin jos boradivčče báhkiniiguin.Ovdal go soapmásat bohte Jakoba luhtte, de son boradii báhkiniiguin. Muhto go sii bohte, de son geassádii báhkiniid searvvis, danne go son balai sis geat ledje birračuhppojuvvon. 13Seammá ládje guoktiluššagohte maid eará juvddálaččat, ja velá Barnabasge rohttašuvai sin guoktilašvuhtii. 14
2,14
1 Tim 5,20
Muhto go mun oidnen ahte sin dagut eai lean evangeliuma duohtavuođa mielde, de mun dadjen Kefasii buohkaid gullut: “Jos don juvddálažžan sáhtát hilgut juvddálaččaid vieruid ja eallit báhkiniid láhkái, de manne don de bágget báhkiniid eallit juvddálaččaid láhkái?”

Vanhurskkisvuohta mii boahtá oskkus

15Mii leat riegádan juvddálažžan, eat mii leat suttolaš báhkinat. 16

2,16
Sál 143,2
Rom 3,2028
4,5
Gal 3,11
Muhto mii diehtit ahte olmmoš ii šatta vanhurskkisin Ipmila muođuid ovddas lága daguid dihte, aivvefal oskkus Jesus Kristusii. Danne miige leat dorvvastan Kristus Jesusii, vai mii šaddat vanhurskkisin oskkus Kristusii, eatge lága daguid dihte. Dasgo ii oktage olmmoš šatta vanhurskkisin lága daguid dihte.

17Muhto jos maiddái mii geat viggat šaddat vanhurskkisin Kristusis, gávnnahuvvot suttolažžan, de leago dalle Kristus suttu bálvaleaddji? Ii eisege! 18Easkka jos mun huksegoađán ođđasis dan maid lean gaikkodan, de mun dagan iežan láhkarihkkun. 19

2,19
Rom 7,1eč
Mun lean lága bokte jápmán lágas eret, vai mun beasan eallit Ipmilii. Mun lean russiinávlejuvvon Kristusiin, 20
2,20
Joh 15,13
Rom 6,3č
Gal 5,24
Fil 1,21
1 Joh 3,16
mun in eale šat ieš, muhto Kristus eallá mu siste. Dan eallima maid mun vel ealán dán rupmašis, mun ealán oskkus Ipmila Bárdnái guhte ráhkistii mu ja attii heakkas mu ovddas. 21Mun in daga duššin Ipmila árpmu. Dasgo jos láhka sáhtášii addit vanhurskkisvuođa, de Kristus lea jápmán duššás.

3

Ii láhka, muhto osku

31

3,1
Luk 24,25
1 Kor 2,2
Dii jierpmehis galatialaččat, gii din lea geaidán? Russiinávlejuvvon Jesus Kristus lea goit din čalmmiid ovdii biddjojuvvon. 2
3,2
Apd 11,17
Gal 4,6
Dušše dán mun dáhtun dis jearrat: Oaččuidetgo dii lága daguid bokte Vuoiŋŋa, vai danne go oskkuidet dasa maid gulaidet? 33,3 oaččis greikkagillii sarks. ▶ biergu, oažži ja varra.Lehpetgo dii nu jierpmeheamit? Dii álggaheiddet Vuoiŋŋas, áigubehtet go dál ollašuhttit oaččis? 4Lehpetgo dii vásihan buot dán duššás jos dat duođaid lei duššás? 5Addágo Ipmil didjiide Vuoiŋŋa ja dahkágo son oavdudaguid din gaskkas lága daguid dihte vai danne go oskkuidet dasa maid lehpet gullan?

6

3,6
1 Mos 15,6
Rom 4,3
Aiddo nugo Abraham: Son oskkui Ipmilii, ja danne Ipmil anii su vanhurskkisin. 7
3,7
Rom 4,11č16
Dalle dii diehtibehtet ahte sii geat oskot, leat Abrahama mánát. 8
3,8
1 Mos 12,3
3,8 buori sága evangelium.Čála einnostii ahte Ipmil dahká vanhurskkisin báhkiniid go sii oskot. Ipmil almmuhii Abrahamii ovddalgihtii buori sága: Du siste buressivdniduvvojit buot álbmogat. 9
3,9
Rom 4,16
Danne buressivdniduvvojit dat geat oskot oktan Abrahamiin gii oskkui. 10
3,10
5 Mos 27,26
Muhto buohkat geat luhttet lága daguide, leat garuhusa vuolde. Dasgo lea čállojuvvon: Garuhuvvon lea juohkehaš gii ii doala buot mii lea čállojuvvon lága girjái, iige daga dan mielde. 11
3,11
Hab 2,4
Rom 1,17
Gal 2,16
Lea čielggas ahte ii oktage šatta vanhurskkisin Ipmila ovddas lága bokte, dasgo Vanhurskkis galgá eallit oskku bokte. 12
3,12
3 Mos 18,5
Luk 10,28+
Lága vuođđu ii leat osku, muhto daddjojuvvo ahte dat gii doallá báhkkomiid, galgá eallit daid bokte. 13
3,13
5 Mos 21,23
Rom 8,3+
Kristus lea lonistan min lága garuhusas go son ieš garuhuvvui min dihte, nugo lea čállojuvvon: Garuhuvvon lehkos juohkehaš gii heŋgejuvvo murrii. 14
3,14
1 Mos 12,3
Apd 2,33
Nu Abrahama buressivdnádus boađášii báhkiniidda Jesus Kristusis, ja mii oččošeimmet oskku bokte lohpiduvvon Vuoiŋŋa.

Lohpádus ja láhka

15Vieljat, mun válddán ovdamearkka dábálaš eallimis. Ii oktage sáhte dahkat duššin iige nuppástuhttit olbmo testamentta go dat lea lágalaš. 16

3,16
1 Mos 12,7
13,15
17,7
24,7
Lohpádusat addojuvvojedje Abrahamii ja su nállái. Dás ii daddjojuvvo “náliide”, dego dat oaivvildivččii eatnagiid, muhto dás daddjojuvvo ovtta áidna birra: du nállái, ja dat lea Kristus. 173,17 njeallječuođi golbmalogi jagi Lohku namahuvvo 2 Mos 12,40 ja ovddasta áigodaga goas israellaččat ledje Egyptas.Mun oaivvildan dán: Láhka mii bođii njeallječuođi golbmalogi jagi maŋŋil, ii sáhte fámohuhttit testamentta maid Ipmil lei nannen, iige dahkat duššin su lohpádusa. 18
3,18
Rom 4,13č
11,6
Jos árbi addojuvvošii lága vuođul, de dat ii addojuvvoše lohpádusa vuođul. Muhto Ipmil lea addán árbbi Abrahamii iežas lohpádusa bokte.

Lága ulbmil

19

3,19
Apd 7,3853
Rom 4,15Hebr 2,2
3,19 gaskaolbmá Moses.Mii dasto lea láhka? Dat lea addojuvvon lassin min rihkkumiid dihte, ja lei fámus dassážii go bođii dat nálli geasa lohpádus lei addojuvvon. Láhka addojuvvui eŋgeliid bokte ja gaskaolbmá vehkiin. 20Gaskaolmmái ii leat ovtta olbmo várás, muhto Ipmil lea okta.

21

3,21
Rom 8,2eč
Leago láhka dalle Ipmila lohpádusaid vuostá? Ii eisege! Dasgo jos livččii addojuvvon láhka mii dahká eallin, de oččošeimmet vanhurskkisvuođa lágas. 22
3,22
Rom 3,9eč
11,32
Muhto čála lea bidjan buot suttu vuollái, vai dat mii lea lohpiduvvon addojuvvošii sidjiide geat oskot Jesus Kristusii.

23

3,23
Hebr 9,10
Ovdal go osku bođii, de mii leimmet lága geahču vuolde ja dan fáŋggat dassážii go osku almmustuvvá. 24
3,24
Rom 3,2410,4
3,24 bagadeaddji Mearkkašupmi lea šlávva gii mieđuštii viesu mánáid skuvlii, dahje ieš oahpahii sin ja veahkehii šaddadit mánáid.Nu láhka lei min bagadeaddji Kristusa boahtima rádjái, vai mii šattašeimmet vanhurskkisin oskku bokte. 25Muhto dál go osku lea boahtán, de mii eat leat šat bagadeaddji vuolde.

26

3,26
Joh 1,12
Dii lehpet buohkat Ipmila mánát, go oskubehtet Kristus Jesusii. 27
3,27
Rom 6,3č
13,14
Buohkat dii geat lehpet gásttašuvvon Kristusii, lehpet gárvodan Kristusa. 28
3,28
Joh 17,21
Rom 10,12
1 Kor 12,13
Kol 3,11
Dás ii leat juvddálaš iige greikalaš, ii šlávva iige friddja, ii olmmái iige nisson, dasgo dii buohkat lehpet okta Kristus Jesusis. 29
3,29
Rom 4,16
Ja jos dii gullabehtet Kristusii, de dii lehpet Abrahama nálli ja árbbolaččat lohpádusa mielde.