Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
1

Kyros diktá juvddálaččaid máhccat ruoktot

11

1,1
2 Muit 36,22č
Esra 5,13
Jes 41,225
44,28
45,113
Jer 25,11č
29,10
Persia gonagasa Kyrosa vuosttaš ráđđenjagi Hearrá bijai sutnje jurdaga addit gulahusa, vai dat sátni maid Hearrá lei sárdnon Jeremia bokte, ollašuvašii. Son gulahii miehtá iežas riikka sihke njálmmálaččat ja čálalaččat: 2“Ná cealká Kyros, Persia gonagas: Hearrá, almmi Ipmil, lea addán munnje buot eatnama riikkaid. Son lea dál gohččon mu hukset alccesis viesu Jerusalemii, mii lea Judas. 3Dii buohkat geat gullabehtet su álbmogii, galgabehtet vuolgit Jerusalemii Judas hukset viesu Hearrái, Israela Ipmilii. Vare din Ipmil livččii dinguin! Son lea dat Ipmil guhte ássá Jerusalemis. 4Buohkat geat leat báhcán su álbmogis, gos juo ássetge, galget oažžut veahki iežaset guovllu olbmuin. Sii galget oažžut silbba ja golli, dávviriid ja omiid ja muđui eaktodáhtolaš attáldagaid Ipmila viesu várás, mii huksejuvvo Jerusalemii.”

5Juda ja Benjamina bearašoaivámuččat, báhpat ja levilaččat, buohkat geaid vuoiŋŋa Ipmil lei boktán, ráhkkanedje vuolgit Jerusalemii hukset Hearrá viesu. 6Buot guovllu olbmot veahkehedje sin ja adde silbba ja golli, dávviriid, omiid ja divrras biergasiid ja vel eaktodáhtolaš attáldagaid. 7

1,7
2 Muit 36,718
Jer 27,19eč
Gonagas Kyros gohčui buktit ovdan bassi lihtiid maid Nebukadnesar lei buktán Hearrá viesus Jerusalemis ja bidjan iežas ipmila tempelii. 81,8 Šešbassar dan joavkku oaivámuš mii vuosttamužžan máhcai fáŋgavuođas Israelii. Son lei Juda persialaš eatnanhearrá ja bijai Jerusalema ođđa tempela vuođu. Vrd. 3,1eč; 5,16.Kyros, Persia gonagas, attii daid Mitredatii, vuorkámeaštárii, gii dagai dain logu Šešbassarii, Juda oaivámužžii. 9Dát lei daid lohku: Golbmalogi gollelihti, duhát silbalihti ja guoktelogiovcci eará lihti, 10golbmalogi gollecearkki, njeallječuođilogi silbacearkki ja duhát eará biergasa. 11Gollelihtit ja silbalihtit ledje oktiibuot vihttaduhát njeallječuođi. Buot daid Šešbassar buvttii mielddis, go eret dolvojuvvon olbmot máhcce Babylonias Jerusalemii.

2

Olbmot geat máhcce Babylonias

21

2,1
Neh 7,6eč
Dát leat min provinssa olbmát geat máhcce fáŋgavuođas. Babylonia gonagas Nebukadnesar lei dolvon sin Babyloniai, muhto dál sii máhcce Jerusalemii ja Judai, juohkehaš iežas gávpogii. 22,2 Serubbabel gonagas Jojakina bártni bárdni. Son álggahii ovttas bajimusbáhppa Josuain tempela huksenbargguid (Esra 3,2č.8). Son lei Davida nális, ja sii vurde ahte son sáhtii leat Messias. Vrd. 1 Muit 3,19; Hag 2,20–23; Sak 4,1–7.Sin jođihedje Serubbabel, Ješua, Nehemja, Seraja, Reelaja, Mordekai, Bilšan, Mispar, Bigvai, Rehum ja Baana.

Dát lei Israela olbmáid lohku: 3Paroša sogas guokteduhát čuođičiežalogiguokte, 4Šefatja sogas golbmačuođi čiežalogiguokte, 5Araha sogas čiežačuođi čiežalogivihtta, 6Pahat-Moaba sogas, Ješua ja Joaba mánáin, guokteduhát gávccičuođi guoktenuppelohkái, 7Elama sogas duhátguoktečuođi vihttalogigolbma, 8Sattu sogas ovccičuođi njealljelogivihtta, 9Sakkaja sogas čiežačuođi guhttalogi, 10Bani sogas guhttačuođi njealljelogiguokte, 11Bebaja sogas guhttačuođi guoktelogigolbma, 12Asgada sogas duhátguoktečuođi guoktelogiguokte, 13Adonikama sogas guhttačuođi guhttalogiguhtta, 14Bigvaja sogas guokteduhát vihttalogiguhtta, 15Adina sogas njeallječuođi vihttaloginjeallje, 16Atera sogas, Hiskia mánáin, ovccilogigávcci, 17Besaja sogas golbmačuođi guoktelogigolbma, 18Jora sogas čuođiguoktenuppelohkái, 19Hašuma sogas guoktečuođi guoktelogigolbma, 20Gibbara sogas ovccilogivihtta, 21Betlehemis čuođiguoktelogigolbma, 22Netofas vihttalogiguhtta, 23Anatotis čuođiguoktelogigávcci, 24Asmavetis njealljelogiguokte, 25Kirjat-Jearimis, Kefiras ja Beerotis čiežačuođi njealljelogigolbma, 26Ramas ja Gebas guhttačuođi guoktelogiokta, 27Mikmasis čuođiguoktelogiguokte, 28Betelis ja Ajis guoktečuođi guoktelogigolbma, 29Nebo sogas vihttalogiguokte, 30Magbiša sogas čuođivihttalogiguhtta, 31

2,31
2,7
nuppi Elama sogas duhátguoktečuođi vihttaloginjeallje, 32Harima sogas golbmačuođiguoktelogi, 33Lodis, Hadidis ja Onos čiežačuođi guoktelogivihtta, 34Jerikos golbmačuođi njealljelogivihtta 35ja Senaa sogas golbmaduhát guhttačuođi golbmalogi.

36Báhpat: Jedaja sogas, Ješua mánáin, ovccičuođi čiežalogigolbma, 37Immera sogas duhátvihttalogiguokte, 38Pašhura sogas duhátguoktečuođi njealljelogičieža, 39Harima sogas duhátčiežanuppelohkái.

40Levilaččat: Ješua sogas, Kadmiela ja Hodavja mánáin, čiežaloginjeallje.

41Lávlut: Asafa sogas čuođiguoktelogigávcci.

42Uksafávttat: Šalluma sogas, Atera sogas, Talmona sogas, Akkuba sogas, Hatita sogas ja Šobaja sogas oktiibuot čuođigolbmalogiovcci.

43Tempelbálvaleaddjit: Siha sohka, Hasufa sohka, Tabbaota sohka, 44Kerosa sohka, Sia sohka, Padona sohka, 45Lebana sohka, Hagaba sohka, Akkuba sohka, 46Hagaba sohka, Šalmaja sohka, Hanana sohka, 47Giddela sohka, Gahara sohka, Reaja sohka, 48Resina sohka, Nekoda sohka, Gassama sohka, 49Ussa sohka, Paseaha sohka, Besaja sohka, 50Asna sohka, meunlaččaid sohka, nefuslaččaid sohka, 51Bakbuka sohka, Hakufa sohka, Harhura sohka, 52Basluta sohka, Mehida sohka, Harša sohka, 53Barkosa sohka, Sisera sohka, Tamaha sohka, 54Nesiaha sohka ja Hatifa sohka.

55Salomo bálvaleddjiid mánáin: Sotaja sohka, Hassofereta sohka, Peruda sohka, 56Jala sohka, Darkona sohka, Giddela sohka, 57Šefatja sohka, Hattila sohka, Pokeret Hassebajima sohka ja Ami sohka. 58Tempelbálvaleaddjit ja Salomo bálvaleddjiid mánát ledje oktiibuot golbmačuođi ovccilogiguokte.

59Dát leat dat geat máhcce Tel Melahis, Tel Haršas, Kerubis, Addanis ja Immeris, muhto eai sáhttán čájehit ahte sin bearaš ja sohka gulai Israelii: 60Delaja, Tobia ja Nekoda sogain guhttačuođi vihttalogiguokte.

61

2,61
2 Sam 19,31eč
Báhppasogain: Hobaja sohka, Hakkosa sohka ja Barsillaja sohka; Barsillai lei náitalan gileadlaš Barsillaja nieiddain ja váldán su nama. 62Sii ohce namaideaset sohkalogahallamiin, muhto go dat eai gávdnon, de sii eai lean dohkálaččat báhppavuhtii. 63
2,63
3 Mos 2,3
2,63 urim ja tummim bassi biergasat mat adnojuvvojedje vuorbádemiin, go dáhtto diehtit Ipmila dáhtu. >2 Mos 28,30. ▶ urim ja tummim.Eatnanhearrá gilddii sin borramis allabassi borramuša, dassážii go boahtá báhppa geas lea urim ja tummim.

64Oppa searvegottis ledje oktiibuot njealljelogiguokteduhát golbmačuođi guhttalogi olbmo, 65earret sin bálvaleddjiid ja bálvaleaddjinissoniid, geat ledje čiežaduhát golbmačuođi golbmalogigolbma. Daidda lassin ledje guoktečuođi lávlu, olbmát ja nissonat. 66Sis ledje čiežačuođi golbmalogiguhtta heastta, guoktečuođi njealljelogivihtta mula, 67njeallječuođi golbmalogivihtta kamela ja guhttaduhát čiežačuođi guoktelogi ásena. 68Go sii jovde Jerusalemii Hearrá tempela sadjái, de muhtun bearašoaivámuččat adde eaktodáhtolaš attáldagaid Ipmila viesu várás, vai dan sáhttá fas hukset ovddeš sadjásis. 69Juohkehaš sis attii tempelgiisái nu ollu go suittii: guhttalogioktaduhát golledrakma, vihttaduhát silbamina ja čuođi báhpabiktasa. 70Báhpat, levilaččat ja muhtumat álbmogis ásse Jerusalemii. Lávlut, uksafávttat ja tempelbálvaleaddjit ásse iežaset gávpogiidda, nugo eará israellaččatge.

3

Oaffarbálvalus álggahuvvo fas

31Čihččet mánus, go israellaččat ledje ássan gávpogiiddáseaset, de sii buohkat čoagganedje Jerusalemii. 2

3,2
3 Mos 6,2eč
5 Mos 12,13č
Ješua, Josadaka bárdni, ja su báhppavieljat ja Serubbabel, Šealtiela bárdni, ja su vieljat huksegohte ođđasis áltára Israela Ipmilii, vai besset oaffaruššat boaldinoaffara, nugo lea čállojuvvon Mosesa, Ipmila olbmá, láhkii. 3
3,3
2 Mos 29,38eč
Sii ceggejedje áltára dan ovddeš sadjái, vaikko sii ballege eatnama álbmogiin. Sii oaffarušše dan alde iđedis ja eahkedis boaldinoaffara Hearrái. 4
3,4
3 Mos 23,34eč
Sii ávvudedje lastagoahtebasiid nugo lei čállojuvvon, ja oaffarušše juohke beaivvi boaldinoaffariid mat ledje mearriduvvon guđege beaivái. 53,5 mánočalbmebeaivvi mánočalbmebeaivi.Das maŋŋil sii oaffarušše beaivválaš boaldinoaffariid ja mánočalbmebeaivvi oaffariid ja buot Hearrá basiid oaffariid. Daidda lassin oaffaruššojuvvojedje eaktodáhtolaš oaffarat Hearrái.

6Čihččet mánu vuosttaš beaivvi sii oaffaruššagohte boaldinoaffariid Hearrái, vaikko Hearrá tempela vuođđu ii lean vel biddjojuvvon. 7

3,7
2 Muit 2,16
Sii adde ruđaid geađgečulliide ja huksejeddjiide ja borramuša, juhkamuša ja oljju Sidona ja Tyrosa olbmáide, vai sii buktet sedermuora Libanonis ja dasto meara mielde Jafoi. Dasa Kyros, Persia gonagas, lei addán sidjiide lobi.

Tempela vuođđu biddjojuvvo

83,8 Nuppi jagi 537 o.Kr. Serubbabel 5,16 Šešbassar álggahii huksenbargguid, muđui daddjojuvvo ahte dan dagai Serubbabel. Vrd. 3,2; 4,3; 5,2; Sak 4,9.Nuppi jagi nuppi mánus maŋŋil go ledje ollen Ipmila viesu sadjái Jerusalemii, de huksenbargguid álggahedje Serubbabel, Šealtiela bárdni, ja Ješua, Josadaka bárdni, ja sin vieljat: báhpat ja levilaččat ja buohkat geat ledje máhccan fáŋgavuođas Jerusalemii. Sii bidje buot levilaččaid geat ledje guoktelogijahkásaččat ja das boarráseappot, jođihit Hearrá viesu huksenbargguid. 9Ipmila viesu huksenbargguid gozihišgođii Ješua oktan bártniidisguin ja fulkkiidisguin ja Kadmiel oktan bártniidisguin, ja vel Hodavja sohka ja maiddái Henadada bártnit, levilaččat, oktan bártniideasetguin ja vieljaideasetguin.

10

3,10
1 Muit 15–16
23–26
2 Muit 29,25č
Go huksejeaddjit ledje bidjan Hearrá tempela vuođu, de bohte báhpat geat ledje gárvodan báhpabiktasiid trompehtaideasetguin ja Asafa soga levilaččat symbálaideasetguin máidnut Hearrá, nugo David, Israela gonagas, lei mearridan. 11
3,11
2 Muit 5,13
Sál 100,4č
106,1
107,1
118,1
136,1
Sii rámidedje ja giite Hearrá: “Son lea buorre, son lea árbmugas Israelii agálaš áigái.” Dalle oppa álbmot bajidii ávvučuorvasa ja máinnui Hearrá das ahte Hearrá viesu vuođđu lei biddjojuvvon. 12
3,12
Hag 2,3
Eatnat báhpat, levilaččat ja bearašoaivámuččat geat ledje nu boarrásat ahte ledje oaidnán ovddeš tempela, čirro jitnosit go oidne ođđa tempela vuođu. Earátgis ávvudedje ja čurvo ilus, iige 13ilolaš ávvučuorvasiid sáhttán earuhit čierrunjienain. Álbmot ávvudii nu jitnosit ahte dat gullui guhkás.