Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
43

Hearrá hearvásvuohta boahtá tempelii

431Olmmái doalvvui mu dan poartta lusa mii lei nuorttas guvlui. 2

43,2
1,2428
Alm 18,1
Ja mun oidnen: Nuortan bođii Israela Ipmila hearvásvuohta. Dan jietna lei dego stuorra čáziid márra, ja eanan báittii su hearvásvuođas. 3
43,3
1,128
3,12
9,1eč
10,18č
11,22eč
Oainnáhus maid mun oidnen, lei seammalágán go dat maid mun ledjen oaidnán, go Hearrá bođii duššadit gávpoga, dego dat maid ledjen oaidnán Kebarjoga gáttis. Mun luoitádin eatnamii muđolassii. 4Hearrá hearvásvuohta manai tempelii dan poartta ráigge mii lea nuorttas guvlui. 5
43,5
2 Mos 40,34č
1 Gon 8,10č
43,5 Vuoigŋa >1,12.Vuoigŋa bajidii mu eatnamis ja doalvvui mu siskkit ovdašilljui, ja mun oidnen ahte Hearrá hearvásvuohta devddii tempela. 6De mun gullen go muhtin sártnui munnje tempelis, ja olmmái lei ain čuožžumin mu bálddas. 7
43,7
1 Muit 28,2
Sál 99,5
132,7
Jes 6,1
Jer 3,17
Jietna dajai: Olmmoš, dát lea mu truvnnu báiki ja mu juolgevuođuid báiki. Dás mun ásan israellaččaid gaskkas agálaččat. Eai israellaččat ieža eaige sin gonagasat daga šat mu bassi nama buhtismeahttumin furrošemiineaset eaige jápmán gonagasaideaset rupmašiiguin. 843,8 Sii … gurrii tempel ja gonagasa šloahtta ledje bálddalagaid.Sii bidje šielmmáideaset mu šielmmá gurrii, ja uksabealláideaset sii ceggejedje mu uksabealláid gurrii, nu ahte dušše seaidni earuhii mu sis. Sii dahke mu bassi nama buhtismeahttumin fasttes daguideasetguin. Danin mun duššadin sin moaristan. 9Dál sii galget heaitit furrošeames ja váldit gonagasaideaset rupmašiid eret mu luhtte, ja de mun ásan sin gaskkas agálaččat.

10Olmmoš, muital israellaččaide dán tempela birra, vai sii heahpanivčče suttuideaset dihte. Go sii mihtidit dan skovi, 11de sii heahpanit buot dan dihte maid leat dahkan. Čilge sidjiide tempela hámi ja ráhkadusa, uvssaid main beassá sisa ja olggos, ja buot lágaid ja njuolggadusaid mat gusket tempelii. Čále daid sin oaidnut, vai sii doahttalivčče buot lágaid ja njuolggadusaid ja doalašedje daid.

12Dát lea tempela láhka: Oppa dan sadji várrealážis lea bassi.

Boaldinoaffaráltár

13

43,13
2 Mos 27,1–8
1 Gon 8,64
2 Muit 4,1
43,13 áltára boaldinoaffaráltár siskkit ovdašiljus. Gč. v. 18.Dát leat áltára állanmihtut, go állan lea gieđa guhkit go dábálaš állan: Renne dan birra lei ovtta állana čieŋu ja ovtta állana govddu, ja dan birra lei goartila allosaš ravdalista. Dát lei áltára vuođđu: 14Renne guoras eatnama dásis lei guokte állana vuolit steallái mii lei ovtta állana govddu, ja vuolit steallis bajit steallái mii maiddái lei ovtta állana govddu, lei njeallje állana. 1543,15 áltárčoarvvi áltárčoarvi.Áltárárran lei njeallje állana alu, ja das geaigájedje njeallje áltárčoarvvi bajás guvlui. 16Áltárárran lei njealječiegat, guoktenuppelohkái állana guhku ja guoktenuppelohkái govddu. 17Maiddái stealli lei njealječiegat, njealljenuppelohkái állana guhku ja njealljenuppelohkái állana govddu. Ravdalista dan birra lei állanbeale alu, ja renne lei ovtta állana čieŋu miehtá. Áltára boardagat ledje nuorttas guvlui.

18Olmmái dajai munnje: Olmmoš, ná cealká Hearrá Ipmil: Dát leat áltárnjuolggadusat mat leat fámus dan beaivvi rájes go áltár lea huksejuvvon, ja dan alde sáhttá oaffaruššat boaldinoaffariid ja dan ala sáhttá riškkuhit vara. 19

43,19
40,46
44,15
43,19 Sadoka nális >40,46.Don galggat addit nuorra vuovssá suddooaffarin daidda levilaš báhpaide geat leat Sadoka nális, daidda geat besset leat mu lahka ja bálvalit mu, cealká Hearrá Ipmil. 20
43,20
2 Mos 29,1236
3 Mos 8,15
Váldde vuovssá vara ja sihko dan njealji áltárčoarvái, stealli njealji čihkii ja miehtá ravdalistta. Nu don buhtistat áltára ja doaimmahat dasa soabahusa. 21
43,21
3 Mos 16,27
Váldde dasto suddooaffarvuovssá ja boaldde dan bassibáikki olggobealde, dan báikkis tempelsaji siste mii lea mearriduvvon dasa. 22Maŋit beaivvi don galggat oaffaruššat suddooaffarin bohká mii lea almmá vigi haga. Dainna áltár buhtistuvvo suttus, nugo dat ovdal buhtistuvvui vuovssá varain. 23Go don leat geargan buhtisteames áltára, de galggat váldit nuorra vuovssá mii lea almmá vigi haga, ja smávvaomiin viercca mii lea almmá vigi haga. 24Don galggat buktit daid Hearrá ovdii. Báhpat galget botkalit sálttiid daid ala ja oaffaruššat daid boaldinoaffarin Hearrái. 25
43,25
3 Mos 8,33–35
Čieža beaivvi don galggat beaivválaččat oaffaruššat suddooaffarin bohká, ja maiddái nuorra vuovssá ja smávvaomiin viercca, dat buot galget leat almmá vigi haga. 26
43,26
3 Mos 8,33
Čieža beaivvi galgá doaimmahit soabahusa áltára ovddas; dan galgá buhtistit ja vihahit. 27Go dát beaivvit leat vássán, de báhpat, gávccát beaivvi rájes, galget oaffaruššat din boaldinoaffariid ja searvevuođaoaffariid áltára alde. Dalle mun geahčan din beallái, cealká Hearrá Ipmil.

44

Dahppojuvvon poarta

441Olmmái doalvvui mu dasto ruovttoluotta tempela olggut portii, dan portii mii lei nuorttas guvlui, muhto dat lei dahppagasas. 2Hearrá celkkii munnje: Dát poarta galgá leat dahppagasas. Dan ii oaččo rahpat, iige oktage oaččo johtit dakko. Hearrá, Israela Ipmil, lea boahtán dakko tempelii, ja danin dat galgá leat dahppagasas. 3

44,3
46,8
Dušše oaivámuš beassá čohkkát poartahuksehussii ja borrat Hearrá muođuid ovddas. Son galgá boahtit tempelii poartaviesu ovdahálla bokte, ja olggos son galgá mannat seammá geainnu.

Báhpat ja levilaččat

4

44,4
43,35
Olmmái doalvvui mu davvepoartta ráigge tempela ovdii, ja mun oidnen mo Hearrá hearvásvuohta devddii tempela. Mun luoitádin eatnamii muđolassii. 5Hearrá celkkii munnje: Olmmoš, geahča ja guldal dárkilit, váldde vuhtii buot maid mun sártnun dutnje Hearrá viesu njuolggadusaid birra ja daid lágaid birra mat doppe leat fámus. Váldde vuhtii maid olmmoš galgá dahkat go boahtá bassibáikái ja vuolgá doppe.

6

44,6
4 Mos 16,37
Esek 45,9
Daja israellaččaide, dan gážžáris álbmogii: Ná cealká Hearrá Ipmil: Israellaččat, lehkos dal didjiide galle buot din fastivuođain! 744,7 vierroolbmuid dán oktavuođas olbmot geat eai gullan Israelii ja adnojuvvojedje buhtismeahttumin. Sii biddjojuvvojedje dávjá vuolit tempelbálvalussii, murret ja guoddit čázi Hearrá áltára várás, gozihit poarttaid ja bargat dan sullasaš bargguid. Vrd. Jos 9,22–27.Dii buvttiidet vierroolbmuid geain lei birračuohpatkeahtes váibmu ja birračuohpatkeahtes oažži, ja suovaidet sin leat mu bassibáikkis. Go dii oaffarušaidet munnje mu biepmu, buoiddi ja vara, de sii eahpebasuhedje mu tempela. Ná dii dagaidet earret buot din eará fastivuođaid ja rihkuidet mu lihtu. 8Dii ehpet áimmahuššan mu bassi biergasiid, muhto bijaidet iežadet sajis vierroolbmuid doaimmahit bálvalusa mu bassibáikkis. 9Ná cealká Hearrá Ipmil: Ii oktage vierroolmmoš geas lea birračuohpatkeahtes váibmu ja birračuohpatkeahtes oažži, beasa mu bassibáikái, ii oktage dain vierroolbmuin geat ásset israellaččaid gaskkas.

10Dat levilaččat geat gáide mu luhtte dalle go Israel čádjidii čuovvut eahpeipmiliiddiset, šaddet gillát vearredaguset čuovvumušaid. 11

44,11
1 Muit 9,17eč26eč
Mu bassibáikkis sii šaddet fáktet tempela poarttaid ja bargat bálvaleaddjin tempelis. Sii galget njuovvat boaldinoaffariid ja njuovvanoaffariid álbmoga beales ja leat gárvvisin bálvalit olbmuid. 12Danin go sii bálvaledje álbmoga dalle go dat oaffarušai eahpeipmiliiddásis ja fillejedje Israela čeardda suddui, de mun bajidan gieđa sin vuostá, cealká Hearrá Ipmil. Sii ožžot ráŋggáštusa. 13Sii eai oaččo šat boahtit mu lahka doaimmahit báhpabargguid, sii eai oaččo boahtit mu tempelii doaimmahit bassi ja allabassi bálvalusaid. Sii šaddet gillát iežaset fasttes daguid heahpada. 14Mun bijan sin tempela bálvalanbargguide, buotlágán bargguide mat doppe dahkkojuvvojit.

15

44,15
40,46
43,19
48,11
44,15 levilaš … nális >40,46.Muhto dat levilaš báhpat geat ledje Sadoka nális, geat bálvaledje mu oskkáldasat tempelis dalle go israellaččat čádjidedje eret mu luhtte, ožžot boahtit mu ovdii ja bálvalit mu. Sii ožžot oaffaruššat munnje buoiddi ja vara, cealká Hearrá Ipmil. 16Sii ožžot boahtit mu bassibáikái, lahkanit mu beavdái ja bálvalit mu. Sii ožžot bálvalit mu.

17Go sii bohtet sisa siskkit ovdašilju poarttaid ráigge, de sii galget gárvodit liidnebiktasiid. Sii eai oaččo atnit ullobiktasiid go doaimmahit bálvalusa siskkit ovdašilju poarttain ja tempelis. 18

44,18
2 Mos 28,42
39,28
Sii galget atnit liidneturbána ja liidnebuvssaid, makkárge bivastuhtti gárvvuid sii eai oaččo atnit. 19
44,19
2 Mos 30,29
3 Mos 6,11
Esek 42,14
Ovdal go sii mannet álbmoga lusa olggut ovdašilljui, de sii galget nuollat daid biktasiid maid atne go doaimmahedje bálvalusa, guođđit daid bassi gámmáriidda ja gárvodit eará biktasiid, amaset dahkat álbmoga bassin biktasiiddisetguin. 20
44,20
3 Mos 19,27
21,5
Sii eai oaččo ráhket oaivvi báljisin eaige diktit vuovttaideaset guhkkut; sii galget čuohpahit vuovttaideaset oanehažžan. 21
44,21
3 Mos 10,9
Báhpat eai oaččo juhkat viinni dalle go sii galget mannat bálvalit siskkit ovdašilljui. 22
44,22
3 Mos 21,713č
Sii eai oaččo váldit áhkkán leaskka eaige hilgojuvvon nissona, muhto nieidda gii gullá Israela álbmogii, dahje nuppi báhpa leaskka. 23
44,23
3 Mos 10,10
Báhpat galget máhttáhit mu álbmogii, mii lea bassi ja mii ii leat, ja oahpahit dan dahkat erohusa buhttása ja buhtismeahttuma gaskkas. 24Diggeáššiin sii galget leat duopmárin ja dubmet mu lágaid mielde. Sii galget atnit fuola das ahte buot mu bassebeaivvit dollojuvvojit mu lágaid ja njuolggadusaid mielde, ja sii galget basuhit mu sabbahiid. 25
44,25
3 Mos 21,1eč
Báhppa ii oaččo mannat jábmi lusa, amas šaddat buhtismeahttumin. Dušše dalle go jábmi lea su áhčči dahje eadni, bárdni dahje nieida, viellja dahje náitalkeahtes oabbá, de báhppa oažžu šaddat buhtismeahttumin. 26Go báhppa lea fas šaddan buhtisin, de son galgá vuordit vel čieža beaivvi. 27Go son dasto máhccá tempelii ja boahtá siskkit ovdašilljui doaimmahit bálvalusa bassibáikkis, de son galgá oaffaruššat iežas ovddas suddooaffara. Ná cealká Hearrá Ipmil.

28

44,28
4 Mos 18,20–24
5 Mos 10,9
18,2
Báhpain ii oaččo leat árbeeanan, munhan lean sin árbeoassi. Dii ehpet oaččo addit sidjiide opmodaga Israelis, munhan lean sin opmodat. 29
44,29
3 Mos 27,2128
4 Mos 18,14
Sii ožžot borrat borramušoaffara, suddooaffara ja vealgeoaffara, ja sidjiide gullá buot mii Israelis lea vihahuvvon Hearrái. 30
44,30
4 Mos 15,20č
18,13
Buoremus oassi šattus ja álgošattus ja buot das maid dii addibehtet oaffarattáldahkan, gullá báhpaide. Addet báhpaide vuosttaš láibbiid maid láibubehtet dáiggisteattet, de dalle buressivdnádus lea din viesu badjelis. 31
44,31
2 Mos 22,31
3 Mos 22,8
Báhpat eai oaččo borrat jápmán dahje jámas gaikkoduvvon elliid bierggu, eai lotti eaige ealli bierggu.

45

Eatnama juogadeapmi Jerusalema birra

451Go dii juogadehpet eatnama opmodahkan, de galgabehtet earuhit eatnamis oaffarattáldahkan Hearrái bassi oasi mii lea guoktelogivihttaduhát állana guhku ja guoktelogiduhát állana govddu. Oppa dat eanan lea bassi. 2

45,2
42,16eč
Das gullá tempelii njealječiegat oassi man guhkkodat lea vihttačuođi állana ja govdodat vihttačuođi állana, ja dan birra velá guohtuneanan mii lea vihttalogi állana govddu. 3Dan eatnamis maid dii lehpet mihtidan, dii galgabehtet mihtidit oasi mii lea guoktelogivihttaduhát állana guhku ja logiduhát állana govddu. Dan báikái boahtá tempel, buot basimus. 4
45,4
48,8eč
Dat báiki lea bassi oassi Israela eatnamis. Dat gullá báhpaide geat doaimmahit bálvalusa tempelis, daidda geat ožžot leat Hearrá lahka ja bálvalit su. Dan báikkis leat sin viesut ja sin omiid guohtuneanan. 5
45,5
48,13č
Levilaččaide geat doaimmahit bálvalusa tempelis, galgabehtet addit eatnama mii lea guoktelogivihttaduhát állana guhku ja logiduhát állana govddu. Dohko sidjiide bohtet gávpogat main ássat. 6Bassi eatnama guoras galgabehtet addit gávpogii eatnama mii lea vihttaduhát állana govddu ja guoktelogivihttaduhát állana guhku. Dat gullá oppa Israela álbmogii. 7
45,7
48,21č
Oaivámužžii galgabehtet addit eatnama mii lea goappáge bealde bassi eatnama ja gávpoga eatnama, rádjálagaid bassi eatnamiin ja gávpoga eatnamiin, oarjjabealde oarjjás ja nuorttabealde nuorttas. Dan guhkkodat galgá leat seammá go čearddaid osiid guhkkodagat oarjerájis nuortarádjái. 8Dat šaddá oaivámučča eanamin, su opmodahkan Israelis. Mu oaivámuččat eai dalle šat soardde mu álbmoga, muhto addet eatnama buot Israela álbmoga čearddaide.

Mihtut ja deattut

9

45,9
Jer 22,2č
Esek 44,6
Ná cealká Hearrá Ipmil: Israela oaivámuččat, dál de lea galle! Jávkadehket veahkaválddi ja soardima, dahket dan mii lea riekta ja vuoigat, heitet ádjimis mu álbmoga eret dan iežas opmodagain, cealká Hearrá Ipmil. 10
45,10
3 Mos 19,36+
Atnet rivttes veavttaid, rivttes efamihtu ja rivttes batmihtu. 1145,11 bat 36,4 lihttera homer 364 lihttera efa lea seammá go okta bat, 36,4 lihttera.Efas ja batis galgá leat oktahat mihttu: Bat lea homera logádas ja efage lea homera logádas. Mihtut mearriduvvojit homera mielde. 1245,12 gera lea sullii 0,6 grámma.Okta šekel galgá leat guoktelogi gera. Logi šekela lea mina viđádas ja vihtta šekela mina logádas. Vihttalogi šekela lea okta mina.

13Dát leat oaffarattáldagat maid dii galgabehtet addit: Efaguđádas nisut ain homera ja efaguđádas bivggit ain homera nammii. 1445,14 kor 364 lihttera.Oljju galgá addit ovtta batlogádasa kora nammii. Homer geassá logi bata. 15Israela sogat galget addit smávvaomiin ovtta sávzza ain guovttečuođi sávzza nammii borramušoaffarin, boaldinoaffarin ja searvevuođaoaffarin maiguin doaimmahuvvo soabahus álbmogii, cealká Hearrá Ipmil. 16Buot eatnama olbmot leat geatnegasat buktit dán oaffarattáldaga Israela oaivámužžii. 1745,17 mánočalbmebeivviid mánočalbmebeaivi.Oaivámuš galgá atnit fuola boaldinoaffaris, borramušoaffaris ja juhkamušoaffaris bassebeivviid, mánočalbmebeivviid ja sabbahiid ja buot israellaččaid feasttaid. Son galgá skáhppot suddooaffara, borramušoaffara, boaldinoaffara ja searvevuođaoaffara maiguin israellaččaide doaimmahuvvo soabahus.

18Ná cealká Hearrá Ipmil: Vuosttas mánu vuosttaš beaivvi galgabehtet oaffaruššat nuorra vuovssá mii lea almmá vigi haga, ja nu buhtistit tempela. 19Báhppa galgá váldit suddooaffara vara ja sihkkut dan tempela uksabealláide, áltárstealli njealji čihkii ja siskkit ovdašilju poartta uksabealláide. 20

45,20
3 Mos 4,27eč
5,17eč
Mánu čihččet beaivvi galgabehtet dahkat seammá láhkái dan olbmo ovddas gii lea suddudan dáhtokeahttá dahje diehtemeahttunvuođas. Nu dii doaimmahehpet soabahusa tempelii.

21

45,21
3 Mos 23,5eč
Vuosttas mánu njealljenuppelogát beaivvi galgabehtet doallat beassážiid, čiežabeaivásaš basiid. Čieža beaivvi dii galgabehtet borrat suvrutkeahtes láibbi. 22Oaivámuš galgá addit dan beaivvi vuovssá suddooaffarin iežas ovddas ja eatnama olbmuid ovddas. 23Basiid čieža beaivvi son galgá juohke beaivvi oaffaruššat boaldinoaffarin Hearrái čieža vuovssá mat leat almmá vigi haga, ja čieža viercca mat leat almmá vigi haga, ja suddooaffarin son galgá juohke beaivvi oaffaruššat bohká. 24
45,24
46,5711
45,24 efa 36,4 lihttera. hin 6 lihttera.Borramušoaffarin son galgá oaffaruššat ovtta efa jáffuid juohke vuovssá nammii ja ovtta efa jáffuid juohke viercca nammii, ja vel ovtta hina oljju juohke efa nammii. 25Čihččet mánu vihttanuppelogát beaivvi, bassebeaivvi, son galgá oaffaruššat suddooaffariid, boaldinoaffariid, borramušoaffariid ja oljju seammá ollu go oppa dan čieža beaivvis.