Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
42

Báhpaid gámmárat

421Olmmái doalvvui mu davás guvlui olggut ovdašilju davveoassái, dan gámmárviesu lusa mii lei rabas šilju ja vistti guoras. 2Dan viesu guhkkodat lei davábealde čuođi állana ja dan govdodat lei vihttalogi állana. 3

42,3
40,17
41,10
Viessu lei siskkit ovdašilju oasi guoras man govdodat lei guoktelogi állana, ja olggut ovdašilju geađgeguolbbi guoras. Viessu lei huksejuvvon golmma geardái steallálagaid. 4Gámmáriid guoras, dan bealde mii lei sisa guvlui, lei logi állana govdosaš ja čuođi állana guhkkosaš váccáhat. Uvssat ledje davás guvlui. 5Viesu bajimus gámmárat ledje gáržžibut go dan vuolimus ja gaskkamus gámmárat, danin go doppe stealli válddii eambbo saji. 6Gámmárat ledje huksejuvvon golmma geardái. Gámmáriin eai lean báccit nugo ovdašiljus. Danin bajimus gámmárat ledje gáržžibut go gaskkamus ja vuolimus gámmárat. 7Gámmáriid ovddas olggut ovdašilju bealde lei muvra. Dan guhkkodat lei vihttalogi állana, 8danin go olggut ovdašilju gámmárat mat ledje gámmárviesu buohta, ledje vihttalogi állana guhkku. Oktiibuot guhkkodat lei čuođi állana. 9Gámmáriid uvssat ledje nuorttabealde. Gámmáriidda beasai olggut ovdašiljus, 10dakko gokko ovdašilju muvra álggii.

Maiddái lulábealde ledje gámmárat rabas šilju ja vistti guoras, 11ja daid ovddas lei váccáhat. Gámmárat ledje oaidnit seammalágánat go davábeale gámmárat, ja dat ledje seammá guhkit ja govdadat. Buot daid poarttat, daid huksenmálle ja daid uvssat ledje seammalágánat go dain. 12Lulábeale gámmáriid uvssat ledje nuorttabealde, ja daidda beasai dakko gokko váccáhat muvrra guoras álggii.

13

42,13
3 Mos 2,310
6,18č
Olmmái dajai munnje: “Davábeale ja lulábeale gámmárat mat leat rabas šilju guoras, leat bassi gámmárat, gos dat báhpat geat besset leat lahka Hearrá, borret allabassi oaffarattáldagaid. Dohko sii galget rádjat allabassi oaffarattáldagaid – borramušoaffara, suddooaffara ja vealgeoaffara – danin go dat lea bassi báiki. 14
42,14
44,19
Dohko báhpat galget guođđit daid biktasiid maid atnet go doaimmahit bálvalusa, ovdal go mannet bassi sajis olggut ovdašilljui, danin go biktasat leat basit. Sii galget gárvodit eará biktasiid ovdal go mannet dan sadjái gos álbmot lea.”

Tempelsaji birramihttu

15Go olmmái lei geargan mihtideames tempelsaji ollásit, de son doalvvui mu olggos dan poarttas mii lei nuorttas guvlui, ja mihtidii tempelsaji birramihtu. 16Son mihtidii nuorttabeali mihttostákkuinis, ja dat lei vihttačuođi állana. Dasto son 17mihtidii mihttostákkuin dan davábeale, ja dan guhkkodat lei vihttačuođi állana. Dasto son 18mihtidii mihttostákkuin lulábeale, ja dan guhkkodat lei vihttačuođi állana. 19Son manai oarjjabeallái ja mihtidii dan mihttostákkuin, ja dan guhkkodat lei vihttačuođi állana. 20

42,20
40,5
Son lei dál mihtidan tempelsaji buot njealji almmiguovllus. Dan birra lei muvra mii lei vihttačuođi állana guhku juohke bealde. Muvra earuhii bassi guovllu eará gávpogis.

43

Hearrá hearvásvuohta boahtá tempelii

431Olmmái doalvvui mu dan poartta lusa mii lei nuorttas guvlui. 2

43,2
1,2428
Alm 18,1
Ja mun oidnen: Nuortan bođii Israela Ipmila hearvásvuohta. Dan jietna lei dego stuorra čáziid márra, ja eanan báittii su hearvásvuođas. 3
43,3
1,128
3,12
9,1eč
10,18č
11,22eč
Oainnáhus maid mun oidnen, lei seammalágán go dat maid mun ledjen oaidnán, go Hearrá bođii duššadit gávpoga, dego dat maid ledjen oaidnán Kebarjoga gáttis. Mun luoitádin eatnamii muđolassii. 4Hearrá hearvásvuohta manai tempelii dan poartta ráigge mii lea nuorttas guvlui. 5
43,5
2 Mos 40,34č
1 Gon 8,10č
43,5 Vuoigŋa >1,12.Vuoigŋa bajidii mu eatnamis ja doalvvui mu siskkit ovdašilljui, ja mun oidnen ahte Hearrá hearvásvuohta devddii tempela. 6De mun gullen go muhtin sártnui munnje tempelis, ja olmmái lei ain čuožžumin mu bálddas. 7
43,7
1 Muit 28,2
Sál 99,5
132,7
Jes 6,1
Jer 3,17
Jietna dajai: Olmmoš, dát lea mu truvnnu báiki ja mu juolgevuođuid báiki. Dás mun ásan israellaččaid gaskkas agálaččat. Eai israellaččat ieža eaige sin gonagasat daga šat mu bassi nama buhtismeahttumin furrošemiineaset eaige jápmán gonagasaideaset rupmašiiguin. 843,8 Sii … gurrii tempel ja gonagasa šloahtta ledje bálddalagaid.Sii bidje šielmmáideaset mu šielmmá gurrii, ja uksabealláideaset sii ceggejedje mu uksabealláid gurrii, nu ahte dušše seaidni earuhii mu sis. Sii dahke mu bassi nama buhtismeahttumin fasttes daguideasetguin. Danin mun duššadin sin moaristan. 9Dál sii galget heaitit furrošeames ja váldit gonagasaideaset rupmašiid eret mu luhtte, ja de mun ásan sin gaskkas agálaččat.

10Olmmoš, muital israellaččaide dán tempela birra, vai sii heahpanivčče suttuideaset dihte. Go sii mihtidit dan skovi, 11de sii heahpanit buot dan dihte maid leat dahkan. Čilge sidjiide tempela hámi ja ráhkadusa, uvssaid main beassá sisa ja olggos, ja buot lágaid ja njuolggadusaid mat gusket tempelii. Čále daid sin oaidnut, vai sii doahttalivčče buot lágaid ja njuolggadusaid ja doalašedje daid.

12Dát lea tempela láhka: Oppa dan sadji várrealážis lea bassi.

Boaldinoaffaráltár

13

43,13
2 Mos 27,1–8
1 Gon 8,64
2 Muit 4,1
43,13 áltára boaldinoaffaráltár siskkit ovdašiljus. Gč. v. 18.Dát leat áltára állanmihtut, go állan lea gieđa guhkit go dábálaš állan: Renne dan birra lei ovtta állana čieŋu ja ovtta állana govddu, ja dan birra lei goartila allosaš ravdalista. Dát lei áltára vuođđu: 14Renne guoras eatnama dásis lei guokte állana vuolit steallái mii lei ovtta állana govddu, ja vuolit steallis bajit steallái mii maiddái lei ovtta állana govddu, lei njeallje állana. 1543,15 áltárčoarvvi áltárčoarvi.Áltárárran lei njeallje állana alu, ja das geaigájedje njeallje áltárčoarvvi bajás guvlui. 16Áltárárran lei njealječiegat, guoktenuppelohkái állana guhku ja guoktenuppelohkái govddu. 17Maiddái stealli lei njealječiegat, njealljenuppelohkái állana guhku ja njealljenuppelohkái állana govddu. Ravdalista dan birra lei állanbeale alu, ja renne lei ovtta állana čieŋu miehtá. Áltára boardagat ledje nuorttas guvlui.

18Olmmái dajai munnje: Olmmoš, ná cealká Hearrá Ipmil: Dát leat áltárnjuolggadusat mat leat fámus dan beaivvi rájes go áltár lea huksejuvvon, ja dan alde sáhttá oaffaruššat boaldinoaffariid ja dan ala sáhttá riškkuhit vara. 19

43,19
40,46
44,15
43,19 Sadoka nális >40,46.Don galggat addit nuorra vuovssá suddooaffarin daidda levilaš báhpaide geat leat Sadoka nális, daidda geat besset leat mu lahka ja bálvalit mu, cealká Hearrá Ipmil. 20
43,20
2 Mos 29,1236
3 Mos 8,15
Váldde vuovssá vara ja sihko dan njealji áltárčoarvái, stealli njealji čihkii ja miehtá ravdalistta. Nu don buhtistat áltára ja doaimmahat dasa soabahusa. 21
43,21
3 Mos 16,27
Váldde dasto suddooaffarvuovssá ja boaldde dan bassibáikki olggobealde, dan báikkis tempelsaji siste mii lea mearriduvvon dasa. 22Maŋit beaivvi don galggat oaffaruššat suddooaffarin bohká mii lea almmá vigi haga. Dainna áltár buhtistuvvo suttus, nugo dat ovdal buhtistuvvui vuovssá varain. 23Go don leat geargan buhtisteames áltára, de galggat váldit nuorra vuovssá mii lea almmá vigi haga, ja smávvaomiin viercca mii lea almmá vigi haga. 24Don galggat buktit daid Hearrá ovdii. Báhpat galget botkalit sálttiid daid ala ja oaffaruššat daid boaldinoaffarin Hearrái. 25
43,25
3 Mos 8,33–35
Čieža beaivvi don galggat beaivválaččat oaffaruššat suddooaffarin bohká, ja maiddái nuorra vuovssá ja smávvaomiin viercca, dat buot galget leat almmá vigi haga. 26
43,26
3 Mos 8,33
Čieža beaivvi galgá doaimmahit soabahusa áltára ovddas; dan galgá buhtistit ja vihahit. 27Go dát beaivvit leat vássán, de báhpat, gávccát beaivvi rájes, galget oaffaruššat din boaldinoaffariid ja searvevuođaoaffariid áltára alde. Dalle mun geahčan din beallái, cealká Hearrá Ipmil.

44

Dahppojuvvon poarta

441Olmmái doalvvui mu dasto ruovttoluotta tempela olggut portii, dan portii mii lei nuorttas guvlui, muhto dat lei dahppagasas. 2Hearrá celkkii munnje: Dát poarta galgá leat dahppagasas. Dan ii oaččo rahpat, iige oktage oaččo johtit dakko. Hearrá, Israela Ipmil, lea boahtán dakko tempelii, ja danin dat galgá leat dahppagasas. 3

44,3
46,8
Dušše oaivámuš beassá čohkkát poartahuksehussii ja borrat Hearrá muođuid ovddas. Son galgá boahtit tempelii poartaviesu ovdahálla bokte, ja olggos son galgá mannat seammá geainnu.

Báhpat ja levilaččat

4

44,4
43,35
Olmmái doalvvui mu davvepoartta ráigge tempela ovdii, ja mun oidnen mo Hearrá hearvásvuohta devddii tempela. Mun luoitádin eatnamii muđolassii. 5Hearrá celkkii munnje: Olmmoš, geahča ja guldal dárkilit, váldde vuhtii buot maid mun sártnun dutnje Hearrá viesu njuolggadusaid birra ja daid lágaid birra mat doppe leat fámus. Váldde vuhtii maid olmmoš galgá dahkat go boahtá bassibáikái ja vuolgá doppe.

6

44,6
4 Mos 16,37
Esek 45,9
Daja israellaččaide, dan gážžáris álbmogii: Ná cealká Hearrá Ipmil: Israellaččat, lehkos dal didjiide galle buot din fastivuođain! 744,7 vierroolbmuid dán oktavuođas olbmot geat eai gullan Israelii ja adnojuvvojedje buhtismeahttumin. Sii biddjojuvvojedje dávjá vuolit tempelbálvalussii, murret ja guoddit čázi Hearrá áltára várás, gozihit poarttaid ja bargat dan sullasaš bargguid. Vrd. Jos 9,22–27.Dii buvttiidet vierroolbmuid geain lei birračuohpatkeahtes váibmu ja birračuohpatkeahtes oažži, ja suovaidet sin leat mu bassibáikkis. Go dii oaffarušaidet munnje mu biepmu, buoiddi ja vara, de sii eahpebasuhedje mu tempela. Ná dii dagaidet earret buot din eará fastivuođaid ja rihkuidet mu lihtu. 8Dii ehpet áimmahuššan mu bassi biergasiid, muhto bijaidet iežadet sajis vierroolbmuid doaimmahit bálvalusa mu bassibáikkis. 9Ná cealká Hearrá Ipmil: Ii oktage vierroolmmoš geas lea birračuohpatkeahtes váibmu ja birračuohpatkeahtes oažži, beasa mu bassibáikái, ii oktage dain vierroolbmuin geat ásset israellaččaid gaskkas.

10Dat levilaččat geat gáide mu luhtte dalle go Israel čádjidii čuovvut eahpeipmiliiddiset, šaddet gillát vearredaguset čuovvumušaid. 11

44,11
1 Muit 9,17eč26eč
Mu bassibáikkis sii šaddet fáktet tempela poarttaid ja bargat bálvaleaddjin tempelis. Sii galget njuovvat boaldinoaffariid ja njuovvanoaffariid álbmoga beales ja leat gárvvisin bálvalit olbmuid. 12Danin go sii bálvaledje álbmoga dalle go dat oaffarušai eahpeipmiliiddásis ja fillejedje Israela čeardda suddui, de mun bajidan gieđa sin vuostá, cealká Hearrá Ipmil. Sii ožžot ráŋggáštusa. 13Sii eai oaččo šat boahtit mu lahka doaimmahit báhpabargguid, sii eai oaččo boahtit mu tempelii doaimmahit bassi ja allabassi bálvalusaid. Sii šaddet gillát iežaset fasttes daguid heahpada. 14Mun bijan sin tempela bálvalanbargguide, buotlágán bargguide mat doppe dahkkojuvvojit.

15

44,15
40,46
43,19
48,11
44,15 levilaš … nális >40,46.Muhto dat levilaš báhpat geat ledje Sadoka nális, geat bálvaledje mu oskkáldasat tempelis dalle go israellaččat čádjidedje eret mu luhtte, ožžot boahtit mu ovdii ja bálvalit mu. Sii ožžot oaffaruššat munnje buoiddi ja vara, cealká Hearrá Ipmil. 16Sii ožžot boahtit mu bassibáikái, lahkanit mu beavdái ja bálvalit mu. Sii ožžot bálvalit mu.

17Go sii bohtet sisa siskkit ovdašilju poarttaid ráigge, de sii galget gárvodit liidnebiktasiid. Sii eai oaččo atnit ullobiktasiid go doaimmahit bálvalusa siskkit ovdašilju poarttain ja tempelis. 18

44,18
2 Mos 28,42
39,28
Sii galget atnit liidneturbána ja liidnebuvssaid, makkárge bivastuhtti gárvvuid sii eai oaččo atnit. 19
44,19
2 Mos 30,29
3 Mos 6,11
Esek 42,14
Ovdal go sii mannet álbmoga lusa olggut ovdašilljui, de sii galget nuollat daid biktasiid maid atne go doaimmahedje bálvalusa, guođđit daid bassi gámmáriidda ja gárvodit eará biktasiid, amaset dahkat álbmoga bassin biktasiiddisetguin. 20
44,20
3 Mos 19,27
21,5
Sii eai oaččo ráhket oaivvi báljisin eaige diktit vuovttaideaset guhkkut; sii galget čuohpahit vuovttaideaset oanehažžan. 21
44,21
3 Mos 10,9
Báhpat eai oaččo juhkat viinni dalle go sii galget mannat bálvalit siskkit ovdašilljui. 22
44,22
3 Mos 21,713č
Sii eai oaččo váldit áhkkán leaskka eaige hilgojuvvon nissona, muhto nieidda gii gullá Israela álbmogii, dahje nuppi báhpa leaskka. 23
44,23
3 Mos 10,10
Báhpat galget máhttáhit mu álbmogii, mii lea bassi ja mii ii leat, ja oahpahit dan dahkat erohusa buhttása ja buhtismeahttuma gaskkas. 24Diggeáššiin sii galget leat duopmárin ja dubmet mu lágaid mielde. Sii galget atnit fuola das ahte buot mu bassebeaivvit dollojuvvojit mu lágaid ja njuolggadusaid mielde, ja sii galget basuhit mu sabbahiid. 25
44,25
3 Mos 21,1eč
Báhppa ii oaččo mannat jábmi lusa, amas šaddat buhtismeahttumin. Dušše dalle go jábmi lea su áhčči dahje eadni, bárdni dahje nieida, viellja dahje náitalkeahtes oabbá, de báhppa oažžu šaddat buhtismeahttumin. 26Go báhppa lea fas šaddan buhtisin, de son galgá vuordit vel čieža beaivvi. 27Go son dasto máhccá tempelii ja boahtá siskkit ovdašilljui doaimmahit bálvalusa bassibáikkis, de son galgá oaffaruššat iežas ovddas suddooaffara. Ná cealká Hearrá Ipmil.

28

44,28
4 Mos 18,20–24
5 Mos 10,9
18,2
Báhpain ii oaččo leat árbeeanan, munhan lean sin árbeoassi. Dii ehpet oaččo addit sidjiide opmodaga Israelis, munhan lean sin opmodat. 29
44,29
3 Mos 27,2128
4 Mos 18,14
Sii ožžot borrat borramušoaffara, suddooaffara ja vealgeoaffara, ja sidjiide gullá buot mii Israelis lea vihahuvvon Hearrái. 30
44,30
4 Mos 15,20č
18,13
Buoremus oassi šattus ja álgošattus ja buot das maid dii addibehtet oaffarattáldahkan, gullá báhpaide. Addet báhpaide vuosttaš láibbiid maid láibubehtet dáiggisteattet, de dalle buressivdnádus lea din viesu badjelis. 31
44,31
2 Mos 22,31
3 Mos 22,8
Báhpat eai oaččo borrat jápmán dahje jámas gaikkoduvvon elliid bierggu, eai lotti eaige ealli bierggu.