Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
3

313,1 Jetro >2,18. Horeb Sinaivári nubbi namma, meahci bassi várri. Vrd. 19,2eč; 1 Gon 19,8eč.Moses guođohii vuohpas Jetro, Midjana báhpa, smávvaomiid. Oktii son doalvvui ealu nuppe beallái meahci ja bođii Ipmila vári Horeba vuollái. 2

3,2
Apd 7,30eč
Doppe sutnje almmustuvai Hearrá eŋgel dollanjuorššus mii badjánii bastilislánjás. Moses oinnii ahte miestta bulii, muhto dolla ii loaktán dan. 3De son jurddašii: “Mun manan geahččat dan ovddolaš oainnáhusa. Manin dolla ii loavtte bastilislánjá?” 4Muhto go Hearrá oinnii su boahtimin geahččat, de son čurvii sutnje bastilislánjás: “Moses, Moses!” Moses vástidii: “Dás mun lean.” 5
3,5
Jos 5,15
Hearrá celkkii: “Ale boađe lagabui! Nuola gápmagiid, dasgo báiki gokko don čuoččut lea bassi eanan.” 6
3,6
1 Gon 19,13
Matt 22,32
Son celkkii vel: “Mun lean du áhči Ipmil, Abrahama Ipmil, Isaka Ipmil ja Jakoba Ipmil.” Dalle Moses govččai ámadaju, danin go son balai geahččamis Ipmilii.

7Hearrá celkkii: “Mun lean oaidnán iežan álbmoga vártnuhisvuođa Egyptas ja lean gullan mo israellaččat váidalit sordiideaset garasvuođa. Mun dovddan sin heađi. 8

3,8
1 Mos 15,18eč
2 Mos 13,5
Mun lean njiedjan deike gádjut sin egyptalaččaid gieđas ja doalvut sin eret dán eatnamis buori ja viiddis eatnamii mas golgá mielki ja honnet, dakkár eatnamii gos dál orrot kanaanlaččat, hetlaččat, amorlaččat, perisselaččat, hivvelaččat ja jebuslaččat. 9Dál lea israellaččaid heahtečuorvvas boahtán mu ovdii, ja mun lean oaidnán mo egyptalaččat áŧestit sin. 10Vuolgge, mun vuolggahan du farao lusa. Don galggat doalvut mu álbmoga, israellaččaid, eret Egyptas.” 11Muhto Moses dajai Ipmilii: “Gii mun lean mannat farao lusa ja doalvut israellaččaid eret Egyptas?” 12Ipmil vástidii: “Mun lean duinna, ja dát lea dutnje mearkan das ahte mun lean vuolggahan du: Go don leat dolvon álbmoga eret Egyptas, de dii oažžubehtet bálvalit Ipmila dán váris.” 13Moses celkkii Ipmilii: “Go mun boađán israellaččaid lusa ja dajan sidjiide ahte sin áhčiid Ipmil lea vuolggahan mu sin lusa, ja sii jerret su nama, de maid mun dalle vástidan sidjiide?” 14
3,14
6,2č
Joh 8,24eč
Alm 1,4
3,14 Mun lean hebrealaš ipmilnamma JHWH ipmirduvvo hápmin vearbbas “leat”. Hebreagillii dás lea sátnestoahkan Mun lean ja JHWH gaskkas. Eará sajiin namma JHWH dábálaččat jorgaluvvo “Hearrá”. ▶ Hearrá.Ipmil celkkii Mosesii: “Mun lean dat gii mun lean. Ná don galggat vástidit israellaččaide: Mun Lean lea vuolggahan mu din lusa.” 15
3,15
Jes 42,8
Hos 12,6
Ipmil sártnui ain Mosesii: “Cealkke israellaččaide ahte Hearrá, sin áhčiid Ipmil, Abrahama, Isaka ja Jakoba Ipmil, lea vuolggahan du sin lusa. Dát lea mu namma agálaččat; dáinna namain sii galget čuorvut mu buolvvas bulvii. 163,16 áhčiid áhčči.Mana ja rávkka čoahkkái Israela vuorrasiid ja cealkke sidjiide ahte Hearrá, sin áhčiid Ipmil, Abrahama, Isaka ja Jakoba Ipmil, lea almmustuvvan dutnje. Cealkke sidjiide ahte mun lean oahppaladdan sin ja oaidnán mii sidjiide lea dáhpáhuvvan Egyptas. 17Cealkke ahte mun lean mearridan doalvut sin eret Egypta vártnuhisvuođas kanaanlaččaid, hetlaččaid, amorlaččaid, perisselaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid eatnamii, dakkár eatnamii mas golgá mielki ja honnet.

18

3,18
5,1eč
7,16
8,27
Sii gal guldalit du. Mannet dasto, don ja Israela vuorrasat, Egypta gonagasa lusa ja dadjet sutnje: ‘Hearrá, hebrealaččaid Ipmil, lea almmustuvvan midjiide. Luoitte min mannat golmma beaivvi mátkki meahccái ja oaffaruššat Hearrái, min Ipmilii.’ 19Muhto mun dieđán ahte Egypta gonagas ii suova din vuolgit, jos son ii bággehala. 20Danin mun geigen gieđa ja časkkán egyptalaččaid buotlágán oavdudaguiguin maid mun dagan sin gaskkas. Dasto son luoitá din vuolgit. 21
3,21
1 Mos 15,14+
Mun áiggun maid dahkat egyptalaččaid miehtemielalažžan dán álbmogii, nu ahte dii ehpet dárbbaš vuolgit eatnamis guoros gieđaid. 22Juohke nisson galgá bivdit ránnjánissonis dahje das gii ássá su viesus, attáldahkan silbba, golli ja biktasiid. Gárvvuhehket daid bártniidasadet ja nieiddaidasadet. Nu dii váldibehtet sállaša egyptalaččain.”

4

41Moses vástidii: “Naba jos sii eai jáhke munnje eaige guldal mu, muhto dadjet ahte Hearrá ii leat almmustuvvan munnje?” 2

4,2
7,9č
Hearrá jearai sus: “Mii dus lea gieđas?” Moses vástidii: “Soabbi.” 3Hearrá celkkii: “Bálkes dan eatnamii!” Moses bálkestii dan eatnamii, ja dat nuppástuvai gearpmašin. Moses váruhii das, 4muhto Hearrá celkkii: “Geige gieđa ja dohppe dan seaibái.” Nu Moses geigii gieđa ja dohppii dan, ja dat šattai fas soabbin su gieđas. 5
4,5
3,6+
“Dás sii jáhkket ahte Hearrá, sin áhčiid Ipmil, Abrahama, Isaka ja Jakoba Ipmil, lea almmustuvvan dutnje.” 6Hearrá celkkii ain sutnje: “Nahket gieđa ohcii.” Moses nahkehii gieđa ohcii, ja go son rohttii dan olggos, de dat lei spihtáldávddas vielgat dego muohta. 7De Hearrá celkkii: “Nahket gieđa fas ohcii.” Moses nahkehii gieđa fas ohcii, ja go son rohttii dan olggos, de dat lei fas nugo ovdal. 8Dalle Hearrá celkkii: “Jos sii eai jáhke dutnje eaige beroš vuosttaš mearkkas, de sii goit jáhkket nuppi merkii. 9
4,9
7,17eč
Muhto jos sii eai jáhke dán guovtti merkii eaige guldal du, de goives Nileanus čázi ja leike dan eatnamii. Dalle čáhci maid válddát Nileanus, šaddá goikeeatnamis varran.”

10

4,10
6,1230
Moses celkkii Hearrái: “Hearrá, mun in leat goassege leamaš sánálaš olmmái inge leat dálge, vaikko don leat sárdnon munnje. Munnje lea lossat sárdnut, ja mun lean doaŋgi sániiguin.” 11Hearrá celkkii sutnje: “Gii lea addán olbmui njálmmi? Gii dahká gielaheapmin dahje bealjeheapmin, oaidnin dahje čalmmeheapmin? Ingo mun, Hearrá? 12
4,12
Matt 10,19
Vuolgge dál, mun lean duinna go don sártnut ja oahpahan dutnje maid galggat dadjat.” 13Muhto Moses dajai: “Mun ánun, Hearrá, vuolggat soames eará.” 14Dalle Hearrá moaráhuvai Mosesii ja celkkii: “Dushan lea iežat viellja Aron, levilaš! Mun dieđán ahte son máhttá sárdnut. Son leage juo boahtimin du ovddal ja illuda go oaidná du. 15
4,15
7,1č
Sártno don sutnje ja bija sániid su njálbmái, ja mun lean dudnuin goappašagain go sárdnubeahtti, ja oahpahan dudnuide maid galgabeahtti dahkat. 16Son sárdnu du beales álbmogii; son lea dutnje njálbmin, ja don leat sutnje dego Ipmil. 17Váldde mielde dán soappi, danin go dainna don dagat mearkkaid.”

Moses máhccá Egyptii

18Moses máhcai vuohpas Jetro lusa ja dajai sutnje: “Luoitte mu vuolgit Egyptii olbmuidan lusa geahččat leatgo sii ain eallimin.” Jetro dajai Mosesii: “Mana dearvan!”

19

4,19
Matt 2,20
Midjanis Hearrá celkkii Mosesii: “Máhca Egyptii, danne go buohkat geat bivde du heakka, leat jápmán.” 20Moses válddii áhkás ja bártniidis, bijai sin ásena čielgái ja máhcai Egyptii; ja Mosesis lei gieđas Ipmila soabbi.

21

4,21
7,3č13č22
8,151932
9,71234č
10,12027
11,10
14,417
Hearrá celkkii Mosesii: “Go don dál máhcat Egyptii, de daga farao luhtte buot daid ipmašiid maid mun lean addán dutnje dahkat. Muhto mun buoššudan su váimmu, nu ahte son ii luoitte álbmoga vuolgit. 22Don galggat dalle dadjat faraoi: Ná cealká Hearrá: Israel lea mu vuosttašriegádeaddji bárdni. 23
4,23
11,5
12,29
Mun gohčun du luoitit mu bártni bálvalit mu. Muhto jos don biehttalat luoitimis su, de mun gottán du vuosttašriegádeaddji bártni.”

24

4,24
1 Mos 17,13č
Jos 5,2č
De dáhpáhuvai mátkkis ahte Hearrá bođii Mosesa ovddal idjadanbáikkis ja vikkai goddit su. 25Dalle Sippora válddii didnobihtá, čuohpai eret bártnis ovdaliikki ja guoskkahii dainna Mosesa juolgegaskii ja dajai: “Don leat mu varrairgi.” 26Nu Hearrá divttii Mosesa leat ráfis. Go Sippora dajai “varrairgi”, de son oaivvildii birračuohpahusa.

274,27 Ipmila vári >3,1.Hearrá celkkii Aronii: “Mana Mosesa ovddal meahccái.” Aron manai ja deaivvadii suinna Ipmila vári vuolde ja cummistii su. 28Moses muitalii Aronii buot maid Hearrá lei vuolggahan su sárdnut, ja buot mearkkaid maid Hearrá lei gohččon su dahkat. 29Moses ja Aron vulggiiga das ja rávkkaiga čoahkkái buot israellaččaid vuorrasiid. 30Aron geardduhii buot maid Hearrá lei sárdnon Mosesii, ja Moses dagai oavdduid álbmoga oaidnut. 31Álbmot oskkui, ja go sii gulle ahte Hearrá lei mearridan atnit sis fuola ja lei oaidnán sin vártnuhisvuođa, de sii luoitádedje eatnamii muođuid ja rohkadalle.

5

Farao ii luoitte Israela vuolgit

51

5,1
3,18+
Das maŋŋil Moses ja Aron manaiga farao lusa ja dajaiga: “Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Luoitte mu álbmoga vuolgit, vai sii besset doallat meahcis basiid mu gudnin.” 2Farao jearai: “Gii lea Hearrá? Galggašingo mun jeagadit su ja luoitit Israela vuolgit? Mun in dovdda Hearrá inge áiggo luoitit Israela vuolgit.” 3Soai vástideigga: “Hebrealaččaid Ipmil lea almmustuvvan midjiide. Divtte min mannat golmma beaivása duohkái meahccái oaffaruššat Hearrái, Ipmilasamet, vai son ii časkkáše min rohttudávddain iige mihkiin.” 4
5,4
1,11
Muhto Egypta gonagas dajai sudnuide: “Manne doai, Moses ja Aron, hehttebeahtti álbmoga bargamis? Mannet bargat!” 5
5,5
1,712
Ja farao dajai vel: “Dan álbmoga olbmot leat juo eanebut go eatnama iežas olbmot, ja doai dáhttubeahtti bissehit sin bargamis!” 6Seammá beaivvi farao cealkkihii fálddiide ja hoavddaide: 75,7 oalggaid Sii seaguhedje cehkkojuvvon oalggaid láirái vai dat čatná buorebut oktii ja nanosmahttá goikaduvvon tiillaid.“Allet atte šat álbmogii oalggaid tiilabargguid várás nugo ovdal. Sii galget ieža mannat čoaggit oalggaid. 8Bidjet sin dattetge ráhkadit seammá ollu tiillaid go ovdalge, alletge geahpet das maidege. Sii leat láikkit, danin sii huiket: Mii dáhttut mannat oaffaruššat Ipmilasamet! 9Olbmáid galgá bidjat garra bargui, vai sis lea dahkamuš galle, eaige sii astta guldalit giellásiid.”

10Fálddit ja hoavddat manne dadjat israellaččaide: “Farao cealká ahte son ii atte šat didjiide oalggaid. 11Dii fertebehtet ieža háhkat alcceseattet oalggaid, muhto beaivebarggu tiillaid lohku ii oaččo geahppánit.” 12Nu álbmot bieđganii miehtá Egypta čoaggit oalggaid tiillaid várás. 13Muhto fálddit gevrejedje sin ja dadje: “Ollašuhttet beaivebargguideattet nugo dallege go oaččuidet oalggaid.” 14Israellaččaid iežaset hoavddat geaid farao fálddit ledje bidjan jođihit sin, cápmáhalle. Fálddit dadje sidjiide: “Manne dii ehpet leat ikte ehpetge odne dahkan seammá ollu tiillaid go ovdal?” 15Dalle israellaččaid hoavddat manne váidalit faraoi ja dadje: “Manne don meannudat ná bálvaleddjiidatguin? 16Oalggaid mii eat oaččo, muhto almmatge midjiide daddjojuvvo ahte galgat dahkat tiillaid. Du bálvaleaddjit cápmáhallet, vaikko dii lehpet sivalaččat.” 17Muhto farao dajai: “Láikkit dii lehpet, láikkit! Aiddo danin dii bivdibehtet beassat oaffaruššat Hearrái! 18Mannet dállánaga bargat! Oalggaid dii ehpet oaččo, muhto tiillaid dii galgabehtet gerget seammá ollu go ovdalge.” 19De israellaččaid hoavddat ipmirdedje ahte sii ledje bahás bárttis, go sidjiide daddjojuvvui ahte sii eai oaččo geahpedit beaivebarggu tiilalogu. 20Go sii vulge farao luhtte, de sii deive Arona ja Mosesa geat leigga vuordimin sin. 21Sii dadje sudnuide: “Vare Hearrá mávssahivččii dudnuide ja dubmešii dudno, danin go dat lea dudno sivva ahte farao ja su hoavvaolbmát eai šat gierdda min. Doai leahppi addán sin gihtii miehki mainna sii goddet min.”

22

5,22
3,10eč
Dalle Moses jorgalii fas Hearrá beallái ja dajai: “Hearrá, manin don dagahat lihkuhisvuođa dán álbmogii? Manin don vuolggahit mu? 23Dan rájes go mun mannen farao lusa sárdnut du nammii, de son lea meannudan bahás dáinna álbmogiin, itge don eisege leat gádjon iežat álbmoga.”