Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
32

Gollegálbi

321

32,1
Apd 7,39eč
Go Moses ádjánii iige boahtán ruoktot váris, de israellaččat čoahkkanedje Arona birra ja dadje sutnje: “Daga midjiide ipmila gii manná min ovddabealde. Mii eat dieđe mii lea dáhpáhuvvan Mosesii, dan olbmái gii buvttii min eret Egyptas.” 2Aron dajai sidjiide: “Váldet gollerieggáid mat leat din áhkáid, bártniid ja nieiddaid beljiin, ja buktet daid munnje.” 3Buohkat válde beljiin gollerieggáid ja bukte daid Aronii. 4
32,4
1 Gon 12,28
Sál 106,19eč
32,4 burrogálbbi Nuorra vuoksá govvidii ipmilvuođa fámu. Gč. 1 Gon 12,28.Son válddii gollerieggáid sin gieđas, ráhkadii foarpma ja leikii gollis burrogálbbi. Álbmot dajai: “Israel, dát lea du Ipmil guhte buvttii du eret Egyptas!” 5Go Aron oinnii mii dáhpáhuvai, de son huksii áltára gálbbi ovdii ja gulahii: “Ihttin mii doallat basi Hearrá gudnin!” 6
32,6
1 Kor 10,7
Árrat maŋit iđida olbmot oaffarušše boaldinoaffariid ja searvevuođaoaffariid, čohkánedje borrat ja juhkat ja de čuožžiledje hávskohallat.

7

32,7
5 Mos 9,12eč
Dalle Hearrá celkkii Mosesii: “Vuolgge dállánaga vulos, danne go du álbmot maid buktet eret Egyptas, lea billašuhttán iežas geainnu. 8Ná hoahpus sii leat gáidan geainnus maid mun gohččon sin vádjolit. Sii leat leiken alcceseaset burrogálbbi, sii leat rohkadallan dan ja oaffaruššan dasa ja cealkán: ‘Israel, dát lea du Ipmil, guhte buvttii du eret Egyptas.’” 9
32,9
2 Mos 33,3
Jes 48,4
Apd 7,51
Ja Hearrá celkkii: “Mun oainnán ahte dát álbmot lea gážžár. 10
32,10
4 Mos 14,12eč
Divtte mu dál orrut, vai mu moarri beassá cahkiidit sin vuostá ja duššadit sin. Muhto du mun dagan stuorra álbmogin.”

11

32,11
13,314
34,8č
Dalle Moses iskkai soažžudit Hearrá, Ipmilis, ja dajai: “Hearrá, manne du moarri cahkiida iežat álbmoga vuostá, maid don leat buktán eret Egyptas stuorra fámuin ja gievrras gieđain? 12Manne egyptalaččat galggašedje beassat dadjat ahte don dolvot israellaččaid eret dušše danin, vai beasat goddit sin váriin ja heavahit sin eret eatnama alde? Jorgal buolli moaristat alege duššat iežat álbmoga, nugo áigot. 13
32,13
1 Mos 12,2+
Muitte bálvaleddjiidat Abrahama, Isaka ja Israela geaidda vurdnot iežat bokte: ‘Mun dagan din náli eatnagin nugo almmi násttit, ja attán sidjiide agálaš opmodahkan dan eatnama maid lean lohpidan sidjiide.’” 14Dalle Hearrá moarri soaččui, ja son gáđai dan bahá maid lei áigon dahkat álbmogasas.

15Moses njiedjagođii váris ja guttii guokte lihtumearkka távvala maid goappáge beallái lei čállojuvvon. 16

32,16
31,18+
Távvalat ledje Ipmila duodji, ja daid čállosa Ipmil lei čállán.

17Go Josua gulai olbmuid riedjamin, de son dajai Mosesii: “Siiddas gullo soađi šlápma.” 1832,18 vuoitočuorvvas, vuoittáhallan olbmuid váidalus hebreagiela mielde “fápmu” ja “headjuvuohta”.Muhto Moses vástidii:

“Ii doppe gullo vuoitočuorvvas

iige vuoittáhallan olbmuid váidalus,

lávlunjiena mun doppe gulan.”

19Go Moses joavddai siidii ja oinnii burrogálbbi ja dánsuma, de son moaráhuvai nu sakka ahte bálkestii távvaliid moallun vári vuollái. 20Son válddii burrogálbbi maid sii ledje dahkan, bolddii dan dolas, málii dan gavjan, botkkuhii gavjja čáhcái ja jugahii čázi israellaččaide.

21Moses dajai Aronii: “Maid dát álbmot lea dahkan dutnje, go don leat ožžon dan suddudit ná stuorrát?” 22Aron vástidii: “Ale suhta, mu hearrá! Donhan dieđát man gearggus dát álbmot lea dahkat baháid. 23Sii dadje munnje: ‘Daga midjiide ipmila gii manná min ovddabealde, danin go mii eat dieđe mii lea dáhpáhuvvan Mosesii, dan olbmái gii buvttii min eret Egyptas.’ 24De mun dadjen sidjiide: Geas lea golli? Dalle sii válde gollerieggáideaset ja adde munnje. Mun suhppejin daid dollii, ja nu šattai duot burrogálbi.”

25Moses oinnii ahte álbmot lei hilbat. Aron lei beasahan álbmoga luovus ja addán vašálaččaide ákka bilkidit. 26Dalle Moses manai čuožžut siidda portii ja čuorvvui: “Bohtoset deike buohkat geat leat Hearrá bealde!” Dalle su lusa čoahkkanedje buot levilaččat. 27

32,27
5 Mos 33,9
Son dajai sidjiide: “Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Čatnet miehki alimii. Mannet dasto ovdan ruoktot siidda čađa poarttas portii ja goddet vieljaid, ustibiid ja ránnjáid.” 28Levilaččat dahke nugo Moses lei gohččon, ja álbmogis gahčče dan beaivvi árvvu mielde golbmaduhát olbmá. 29Moses dajai: “Dii lehpet odne vihahuvvon bálvalit Hearrá, danne go dii lehpet čuožžilan bártniideattet ja vieljaideattet vuostá. Danne Hearrá addá didjiide odne buressivdnádusa.”

30Maŋit beaivvi Moses dajai álbmogii: “Dii lehpet suddudan stuorrát. Mun goarkŋun dál Hearrá lusa ja iskkan soabahit din suttu.” 31De Moses máhcai Hearrá lusa ja dajai: “Vuoi Hearrá, dát álbmot lea dahkan stuorra suttu. Sii leat dahkan alcceseaset ipmila gollis. 32

32,32
Sál 69,29
Rom 9,3
Vare don dál attášit sidjiide sin suttu ándagassii! Muhto jos it, de sihko mu nama eret girjjistat.” 33Dalle Hearrá vástidii Mosesii: “Mun sihkun girjjistan dan olbmo nama gii sudduda mu vuostá. 34Vuolgge dál ja doalvvo álbmoga dan eatnamii maid mun lean almmuhan dutnje. Mu eŋgel manná du ovddas. Muhto iežan ozahallanbeaivvi mun áiggun mávssahit sidjiide sin suttu.” 35Ná Hearrá ráŋggáštii álbmoga, danin go sii ledje ovttas Aroniin ráhkadan gollegálbbi.

33

331

33,1
1 Mos 12,7
Hearrá celkkii Mosesii: “Vuolgge dáppe, don oktan dáinna álbmogiin maid leat buktán Egyptas, dan eatnamii maid mun vurdnon Abrahamii, Isakii ja Jakobii addit sin nállái. 2Mun vuolggahan du ovdii eŋgela ja áján eret du ovddas kanaanlaččaid, amorlaččaid, hetlaččaid, perisselaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid. 3Mana dan eatnamii mas golgá mielki ja honnet. Mun ieš in áiggo mannat dinguin, danin go dii lehpet gážžáris álbmot, aman duššadit din mátkkis.” 4Go israellaččat gulle dáid garra sániid, de sii šadde morrašii, iige oktage atnán čiŋaid.

5Hearrá celkkii Mosesii: “Cealkke israellaččaide: Dii lehpet gážžáris álbmot. Jos mun manašin dinguin ovtta čalbmeravkalanbottuge, de mun duššadivččen din. Nullet dál čiŋaideattet, de mun mearridan maid dagan didjiide.” 6De israellaččat nulle čiŋaideaset eaige Horebvári dáhpáhusaid maŋŋil šat atnán daid.

Almmustusgoahti

7Moses lávii cegget goađi siidda olggobeallái viehka guhkes gaskka duohkái siiddas ja gohčodii dan almmustusgoahtin. Juohkehaš gii dáhtui jearrat neavvaga Hearrás, gárttai mannat siidda olggobeallái almmustusgoađi ovdii. 8Juohke háve go Moses lei mannamin goahtái, de israellaččat čuožžiledje, iešguhtege goađis uvssohahkii, ja gehčče Mosesa maŋŋái, dassážii go son lei mannan goahtái. 9Ja go Moses lei mannan goahtái, de balvabázzi njiejai ja orui goađi uvssohagas, ja Hearrá sártnui Mosesiin. 10Go olbmot oidne balvabácci orrumin goađi uvssohagas, de sii čuožžiledje ja gopmirdedje eatnamii, iešguhtege goađis uvssohagas. 11

33,11
4 Mos 12,8
5 Mos 34,10
Ja Hearrá sártnui Mosesiin muođus muhtui, nugo olmmoš sárdnu nuppiin olbmuin. Dasto Moses máhcai siidii, muhto su bálvaleaddji, nuorra Josua, Nuna bárdni, ii goassege gáidan goađi luhtte.

Hearrá lohpida čájehit hearvásvuođas

12Moses celkkii Hearrái: “Don cealkkát ahte mun galggan doalvut dán álbmoga mearrái, muhto it leat almmuhan gean don vuolggahat muinna. Goittotge leat cealkán ahte dovddat mu ja ahte mun lean gávdnan árpmu du čalmmiin. 13

33,13
Sál 103,7
Jos mun duođaid lean gávdnan árpmu du čalmmiin, de dieđit munnje áigumušaidat; dalle mun oahpan dovdat du ja gávnnan ain árpmu du čalmmiin. Ja leahan dát álbmot du iežat álbmot.” 14Hearrá celkkii: “Mun ieš manan din mielde, ja mun attán du boahtit vuoiŋŋadussii.” 15Moses dajai: “Ale doalvvo min dáppe eret, jos ieš it mana min mielde! 16Aiddo das ahte don leat min mielde, lea oaidnimis du árbmu mu ja du álbmoga guovdu, nu ahte du álbmot šaddá erenoamážeabbon go buot eará álbmogat eatnama alde.” 17Hearrá vástidii Mosesii: “Mun dagan maid don bivddát, dasgo don leat gávdnan árpmu mu čalmmiin, ja mun dovddan du.”

18

33,18
Joh 1,14
Dalle Moses dajai: “Suova mu dalle oaidnit du hearvásvuođa!” 19
33,19
34,5č
Rom 9,15
Hearrá celkkii: “Mun divttán buot iežan buorrevuođa mannat du guora ja čuorvvun du ovddas iežan nama Hearrá. Mun lean árbmugas geasa dáhtun leat árbmugas ja árpmihan gean dáhtun árpmihit.” 20
33,20
3 Mos 16,2
Jes 6,5
Hearrá celkkii ain: “Don it sáhte oaidnit mu muođuid, danin go olmmoš ii sáhte oaidnit mu ja eallit.” 21Dasto Hearrá celkkii: “Oainnátgo dán báikki mu guoras? Čuožžil dán bávtti ala! 22Go mu hearvásvuohta manná du guora, de mun bijan du bákteskurčui ja govččan du gieđain, dassážii go lean mannan meaddel. 23De mun válddán gieđa eret, ja don oažžut oaidnit mu sealggebealde, muhto mu muođuid ii oktage oaččo oaidnit.”

34

Lihttu ođasmahttojuvvo

341

34,1
32,19
5 Mos 10,1eč
Hearrá celkkii Mosesii: “Duddjo alccesat guokte geađgetávvala, ovddibuid láhkásaččaid, de mun čálán daidda sániid mat ledje ovddit távvaliin, dain maid don cuvkejit. 2Duddjo daid gárvvisin iđedassii, goarkŋo Sinaivárrái ja vuordde mu várrečohkas. 3
34,3
19,12č
Allos oktage gorgŋo duinna dohko, iige oktage oaččo dihttotge oppa váris. Smávvaoamit ja stuorraoamitge eai oaččo guohtut vári lahkosiin.”

4Moses duddjui guokte geađgetávvala, ovddibuid láhkásaččaid. Árrat maŋit iđida Moses goarkŋui Sinaivárrái, nugo Hearrá lei gohččon, ja doalvvui mielddis geađgetávvaliid. 5

34,5
33,19
Hearrá ieš njiejai balvvas, bođii Mosesa lusa ja čuorvvui nama Hearrá. 6
34,6
4 Mos 14,18
Neh 9,17
Sál 86,515
103,8
Joel 2,13
Jona 4,2
Joh 1,1416
De Hearrá manai su guora ja čuorvvui: “Hearrá, Hearrá lea váibmoláđis ja árbmugas Ipmil. Son lea guhkesmielalaš, ja su árbmugasvuohta ja oskkáldasvuohta lea stuoris. 7
34,7
20,5č+
34,7 áhčiideaset áhčči.Son árkkálmastá duháhiid ja addá ándagassii vearredaguid, rihkkumiid ja suttuid, muhto ii divtte sivalačča ráŋggáškeahttá. Mánáid ja mánáid mánáid gitta goalmmát ja njealját buolvva rádjái son bidjá vástidit áhčiideaset vearredaguin.” 8Moses luoitádii dakkáviđe eatnamii muođuid ja rohkadalai. 9
34,9
33,3
Son celkkii: “Hearrá, jos mun lean gávdnan árpmu du čalmmiin, de mana datte minguin. Vaikko dát lea gážžáris álbmot, de atte almmatge ándagassii min bahás daguid ja suttuid ja váldde min opmodahkanat.”

10Hearrá celkkii: “Mun dagan lihtu dinguin. Oppa du álbmoga oaidnut mun dagan ovddolaš daguid, mat eai leat dahkkojuvvon ovttage eatnamis eai mange álbmoga gaskkas. Oppa dát álbmot masa don gulat, beassá oaidnit daid hirbmatlaš daguid maid mun dagan du ovdii. 11

34,11
23,31eč+
Doala dárkilit daid gohččumiid maid mun dál attán dutnje, de mun áján du ovddas eret amorlaččaid, kanaanlaččaid, hetlaččaid, perisselaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid. 12Váruhehket dahkamis maidege lihtuid dan eatnama ássiiguin gosa lehpet mannamin, muđui sii šaddet didjiide giellan. 13
34,13
23,24+
34,13 geađgebácciid ceggejuvvon kanaanlaš áltáriid gurrii gudnejahttit Baal-ipmila, gč. 23,24. ▶ Baal.Dii galgabehtet gaikkodit sin áltáriid, cuvket sin geađgebácciid ja čuollat gaskat sin Ašera-čuolddaid. 14
34,14
20,5+
Allet rohkadala eará ipmiliid, dasgo Hearrá namma lea Áŋgir, son lea áŋgiris Ipmil. 15
34,15
4 Mos 25,1eč
Allet daga lihtu dan eatnama ássiiguin, danne go dalle sii bovdejit du borrat iežaset oaffariid go sii furrošit ipmiliiddisetguin ja oaffaruššet iežaset ipmiliidda. 16
34,16
Duop 3,5č
1 Gon 11,1č
Jos divttát du bártniid váldit áhkkán sin nieiddaid geat furrošit ipmiliiddisetguin, de sii fillejit du bártniid bálvalit iežaset ipmiliid.

17

34,17
20,4+
Ale leike alccesat ipmilgovaid.

18

34,18
12,15eč23,14eč+
Doala suvrutkeahtes láibbi basiid ja bora suvrutkeahtes láibbi čieža beaivvi, nugo mun lean du gohččon, mearriduvvon áiggi abibmánus, danne go abibmánus don vulget Egyptas. 19
34,19
13,2+
Juohkehaš gii rahpá eatnigoaŧu, gullá munnje, nu maiddái buot du omiid varis vuosttašriegádeaddjit, sihke stuorraomiid ja smávvaomiid vuosttašriegádeaddjit. 20
34,20
23,15
Lonis ásena vuosttašriegádeaddji alccesat sávzzain, muhto jos it lonis dan, de doaje das niskki. Lonis alccesat juohke vuosttašriegádeaddji bártni. Ii oktage oaččo boahtit guoros gieđaid mu čalmmiid ovdii. 21
34,21
20,8eč+
Bargga guhtta beaivvi vahkus, muhto čihččet beaivái galggat heaitit bargamis; vaikko livččii eananjorgunáigi dahje láddjenáigi, de galggat dalle leat barggakeahttá.

22

34,22
23,16+
Doala vahkkobasiid go leat čuohppan nisuid álgošattuid, ja rádjanbasiid go jahki lea nohkan. 23
34,23
23,17+
Golmma geardde jagis galgá buot du olbmábealle boahtit Hearrá, Israela Ipmila, muođuid ovdii. 24Ja go mun áján eret álbmogiid du ovddas ja viiddidan du eatnanrájiid, de ii oktage anistuva du eatnamii, jos fal golmma geardde jagis manat Hearrá, Ipmilat, muođuid ovdii. 25
34,25
23,18
Go oaffarušat munnje njuovvanoaffara vara, de ale seammás oaffaruša maidege mii lea suvruduvvon, alege divtte beassášávvudeami oaffaris maidege orrut iđida rádjái. 26
34,26
23,19+
34,26 vuošša … mielkkis >23,19.Buvtte juohke jagi iežat bealddu álgošattuin buoremusaid Hearrá, du Ipmila, vissui.

Ale vuošša gihci eatnis mielkkis.”

27Hearrá celkkii Mosesii: “Čále muitui dáid gohččumiid, danne go dat leat dan lihtu eavttut maid mun dahken duinna ja Israeliin.” 28

34,28
34,1
5 Mos 10,4
Moses lei Hearrá luhtte njealljelogi beaivvi ja njealljelogi ija borakeahttá ja jugakeahttá. Ja son čálii távvaliidda lihtu eavttuid, dan logi báhkkoma.

29Go Moses njiejai Sinaiváris gieđas guktot lihtutávvalat, de su muođut báite, danin go son lei sárdnon Hearráin. Son ieš ii diehtán dan, 30muhto go Aron ja buot israellaččat oidne Mosesa muođuid báitimin, de sii balle mannamis su ovddal. 31Dalle Moses rávkkai sin, ja Aron ja buot searvegotti oaivámuččat bohte su lusa, ja Moses sártnui singuin. 32Go israellaččat ledje boahtán lagabui, ja Moses almmuhii sidjiide báhkkomiid maid Hearrá lei addán sutnje Sinaiváris. 33

34,33
2 Kor 3,713
Go Moses heittii sárdnumis sidjiide, de son govččai muođuidis. 34Álo go Moses manai Hearrá muođuid ovdii sárdnut suinna, de son válddii gokčasa eret iige atnán dan, ovdal go bođii fas olggos. Go son lei boahtán israellaččaid lusa, de son sártnui dan maid Hearrá lei gohččon. 35Dalle israellaččat oidne Mosesa muođuid báitimin. De Moses govččai fas muođuidis ja válddii gokčasa eret easkka go manai sárdnut Hearráin.