Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
2

Moses riegáda

21

2,1
6,20
4 Mos 26,59
Muhtun Levi soga olmmái válddii áhkkán nieidda gii maid lei Levi nális. 2
2,2
Apd 7,20eč
Hebr 11,23eč
Nisson šattai áhpeheapmin ja riegádahtii bártni. Go son oinnii man čáppat mánná lei, de son čiegadii dan golbma mánu. 32,3 rávragore hebreagiel sátni lea seamma sátni go “árka” Noa muitalusas, 1 Mos 6–9.Muhto go son ii sáhttán šat guhkit čiegadit dan, de son dagai rávragore papyrusis, čavdii dan eanangáhčiin ja bihkain, bijai bártnáža dasa ja luittii dan Nileanu gádderávrraid gaskii. 4Su oabbá čuoččastii dobbelažžii geahččat mo mánnái geavvá.

5Farao nieida bođii Nileanu gáddái basadit, ja su hoavvanissonat báhce eatnogáddái váccašit. Dalle son oinnii gore rávrraid gaskkas ja gohčui šlávvanissona viežžat dan. 6Go son rabastii gore, de son oinnii ahte das lei bárdnemánná mii čierui. Farao nieida árkkálmasttii máná ja dajai: “Dát lea gal hebrealaččaid mánná.”

7Dalle máná oabbá dajai farao niidii: “Vieččango mun hebrealaš nissona gii sáhttá njamahit máná?” 8Farao nieida dajai: “Viečča fal!” De oabbá manai ja rávkkai dasa bártnáža eatni. 9Farao nieida dajai eadnái: “Váldde dán bártnáža ja njamat dan munnje, de mun mávssán dutnje das bálkká.” Ja eadni válddii bártnáža ja njamahii dan. 102,10 Moses Namma lea egyptalaš ja mearkkaša “bárdni” dahje “mánná”. Dat sulastahttá hebreagiel sáni mii mearkkaša “geassit bajás”.Go bárdni stuorui, de eadni doalvvui su farao niidii, ja son válddii dan iežas bárdnin. Farao nieida bijai sutnje namman Moses ja dajai: “Munhan lean geassán su bajás čázis.”

Moses báhtara Midjanii

11Go Moses lei rávásmuvvan, de son oktii manai fitnat olbmuidis luhtte ja beasai oaidnit sin lossa barggu. Son oinnii egyptalaš olbmá časkimin jámas hebrealačča, muhtuma su iežas olbmuin. 12Moses geahčai birra, ja go son ii oaidnán ovttage, de son gottii egyptalačča ja čiegai su sáddui. 13Go son maŋit beaivvi manai fas olggos, de son oinnii guokte hebrealaš olbmá doarrumin. Son dajai dasa gii lei vearis: “Manne don doaruhat iežat vielja?” 14Olmmái vástidii: “Gii lea bidjan du min oaivámužžan ja duopmárin? Áiggutgo don goddit mu nugo goddet dan egyptalačča?” Dalle Moses suorganii ja jurddašii: “Dat lea almmatge šaddan dihtosii!” 15Go farao gulai maid Moses lei dahkan, de son dáhtui goddit Mosesa. Muhto Moses báhtarii faraos ja manai ássat Midjana eatnamii. Doppe son orui muhtun gáivvo lahka.

16Midjana báhpas ledje čieža nieidda. Sii bohte ja goivo čázi gáivvos jugahangárcuide ja jugahedje áhčiset smávvaomiid. 17

2,17
1 Mos 29,10
Muhto de dasa bohte báimmanat ja ádje eret sin ealu. Dalle Moses manai veahkehit nieiddaid ja jugahii sin omiid. 18
2,18
4 Mos 10,29
2,18 Reuel Midjana báhpa namma muđui lea Jetro. Vrd. 3,1; 4,18; 18,1.Go nieiddat máhcce áhčiset Reuela lusa, de son jearai: “Manne dii odne bođiidet ná árrat?” 19Sii vástidedje: “Muhtun egyptalaš olmmái bealuštii min báimmaniid vuostá. Dasto son goaivvui vel midjiide čázi ja jugahii sávzzaid ja gáiccaid.” 20Reuel dajai nieiddaidasas: “Gos son dál lea? Manne guđiidet dan olbmá dohko? Bovdejehket su boradit!” 21
2,21
18,2č
Moses mieđai ássat báhpa luhtte, ja son attii sutnje áhkkán nieiddas Sippora. 222,22 Geršom Namma sulastahttá hebreagiel sániid mat mearkkašit “vieris” ja “doppe”.Sippora riegádahtii bártni, ja Moses bijai bárdnái namman Geršom ja dajai: “Mun lean vieris dán eatnamis.”

Ipmil rávká Mosesa

23

2,23
4 Mos 20,16
Jagit golle, ja Egypta gonagas jámii, muhto israellaččat šuhkke ain šlávvavuođas. Sii čurvo heađis, ja sin heahtečuorvvas badjánii Ipmila lusa. 24
2,24
1 Mos 15,18
26,3
28,13
3 Mos 26,42
Ipmil gulai sin šuohkáhusaid ja muittii lihtus Abrahamiin, Isakiin ja Jakobiin. 25Ipmil geahčai israellaččaid beallái; Ipmil dovddai sin.

3

313,1 Jetro >2,18. Horeb Sinaivári nubbi namma, meahci bassi várri. Vrd. 19,2eč; 1 Gon 19,8eč.Moses guođohii vuohpas Jetro, Midjana báhpa, smávvaomiid. Oktii son doalvvui ealu nuppe beallái meahci ja bođii Ipmila vári Horeba vuollái. 2

3,2
Apd 7,30eč
Doppe sutnje almmustuvai Hearrá eŋgel dollanjuorššus mii badjánii bastilislánjás. Moses oinnii ahte miestta bulii, muhto dolla ii loaktán dan. 3De son jurddašii: “Mun manan geahččat dan ovddolaš oainnáhusa. Manin dolla ii loavtte bastilislánjá?” 4Muhto go Hearrá oinnii su boahtimin geahččat, de son čurvii sutnje bastilislánjás: “Moses, Moses!” Moses vástidii: “Dás mun lean.” 5
3,5
Jos 5,15
Hearrá celkkii: “Ale boađe lagabui! Nuola gápmagiid, dasgo báiki gokko don čuoččut lea bassi eanan.” 6
3,6
1 Gon 19,13
Matt 22,32
Son celkkii vel: “Mun lean du áhči Ipmil, Abrahama Ipmil, Isaka Ipmil ja Jakoba Ipmil.” Dalle Moses govččai ámadaju, danin go son balai geahččamis Ipmilii.

7Hearrá celkkii: “Mun lean oaidnán iežan álbmoga vártnuhisvuođa Egyptas ja lean gullan mo israellaččat váidalit sordiideaset garasvuođa. Mun dovddan sin heađi. 8

3,8
1 Mos 15,18eč
2 Mos 13,5
Mun lean njiedjan deike gádjut sin egyptalaččaid gieđas ja doalvut sin eret dán eatnamis buori ja viiddis eatnamii mas golgá mielki ja honnet, dakkár eatnamii gos dál orrot kanaanlaččat, hetlaččat, amorlaččat, perisselaččat, hivvelaččat ja jebuslaččat. 9Dál lea israellaččaid heahtečuorvvas boahtán mu ovdii, ja mun lean oaidnán mo egyptalaččat áŧestit sin. 10Vuolgge, mun vuolggahan du farao lusa. Don galggat doalvut mu álbmoga, israellaččaid, eret Egyptas.” 11Muhto Moses dajai Ipmilii: “Gii mun lean mannat farao lusa ja doalvut israellaččaid eret Egyptas?” 12Ipmil vástidii: “Mun lean duinna, ja dát lea dutnje mearkan das ahte mun lean vuolggahan du: Go don leat dolvon álbmoga eret Egyptas, de dii oažžubehtet bálvalit Ipmila dán váris.” 13Moses celkkii Ipmilii: “Go mun boađán israellaččaid lusa ja dajan sidjiide ahte sin áhčiid Ipmil lea vuolggahan mu sin lusa, ja sii jerret su nama, de maid mun dalle vástidan sidjiide?” 14
3,14
6,2č
Joh 8,24eč
Alm 1,4
3,14 Mun lean hebrealaš ipmilnamma JHWH ipmirduvvo hápmin vearbbas “leat”. Hebreagillii dás lea sátnestoahkan Mun lean ja JHWH gaskkas. Eará sajiin namma JHWH dábálaččat jorgaluvvo “Hearrá”. ▶ Hearrá.Ipmil celkkii Mosesii: “Mun lean dat gii mun lean. Ná don galggat vástidit israellaččaide: Mun Lean lea vuolggahan mu din lusa.” 15
3,15
Jes 42,8
Hos 12,6
Ipmil sártnui ain Mosesii: “Cealkke israellaččaide ahte Hearrá, sin áhčiid Ipmil, Abrahama, Isaka ja Jakoba Ipmil, lea vuolggahan du sin lusa. Dát lea mu namma agálaččat; dáinna namain sii galget čuorvut mu buolvvas bulvii. 163,16 áhčiid áhčči.Mana ja rávkka čoahkkái Israela vuorrasiid ja cealkke sidjiide ahte Hearrá, sin áhčiid Ipmil, Abrahama, Isaka ja Jakoba Ipmil, lea almmustuvvan dutnje. Cealkke sidjiide ahte mun lean oahppaladdan sin ja oaidnán mii sidjiide lea dáhpáhuvvan Egyptas. 17Cealkke ahte mun lean mearridan doalvut sin eret Egypta vártnuhisvuođas kanaanlaččaid, hetlaččaid, amorlaččaid, perisselaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid eatnamii, dakkár eatnamii mas golgá mielki ja honnet.

18

3,18
5,1eč
7,16
8,27
Sii gal guldalit du. Mannet dasto, don ja Israela vuorrasat, Egypta gonagasa lusa ja dadjet sutnje: ‘Hearrá, hebrealaččaid Ipmil, lea almmustuvvan midjiide. Luoitte min mannat golmma beaivvi mátkki meahccái ja oaffaruššat Hearrái, min Ipmilii.’ 19Muhto mun dieđán ahte Egypta gonagas ii suova din vuolgit, jos son ii bággehala. 20Danin mun geigen gieđa ja časkkán egyptalaččaid buotlágán oavdudaguiguin maid mun dagan sin gaskkas. Dasto son luoitá din vuolgit. 21
3,21
1 Mos 15,14+
Mun áiggun maid dahkat egyptalaččaid miehtemielalažžan dán álbmogii, nu ahte dii ehpet dárbbaš vuolgit eatnamis guoros gieđaid. 22Juohke nisson galgá bivdit ránnjánissonis dahje das gii ássá su viesus, attáldahkan silbba, golli ja biktasiid. Gárvvuhehket daid bártniidasadet ja nieiddaidasadet. Nu dii váldibehtet sállaša egyptalaččain.”

4

41Moses vástidii: “Naba jos sii eai jáhke munnje eaige guldal mu, muhto dadjet ahte Hearrá ii leat almmustuvvan munnje?” 2

4,2
7,9č
Hearrá jearai sus: “Mii dus lea gieđas?” Moses vástidii: “Soabbi.” 3Hearrá celkkii: “Bálkes dan eatnamii!” Moses bálkestii dan eatnamii, ja dat nuppástuvai gearpmašin. Moses váruhii das, 4muhto Hearrá celkkii: “Geige gieđa ja dohppe dan seaibái.” Nu Moses geigii gieđa ja dohppii dan, ja dat šattai fas soabbin su gieđas. 5
4,5
3,6+
“Dás sii jáhkket ahte Hearrá, sin áhčiid Ipmil, Abrahama, Isaka ja Jakoba Ipmil, lea almmustuvvan dutnje.” 6Hearrá celkkii ain sutnje: “Nahket gieđa ohcii.” Moses nahkehii gieđa ohcii, ja go son rohttii dan olggos, de dat lei spihtáldávddas vielgat dego muohta. 7De Hearrá celkkii: “Nahket gieđa fas ohcii.” Moses nahkehii gieđa fas ohcii, ja go son rohttii dan olggos, de dat lei fas nugo ovdal. 8Dalle Hearrá celkkii: “Jos sii eai jáhke dutnje eaige beroš vuosttaš mearkkas, de sii goit jáhkket nuppi merkii. 9
4,9
7,17eč
Muhto jos sii eai jáhke dán guovtti merkii eaige guldal du, de goives Nileanus čázi ja leike dan eatnamii. Dalle čáhci maid válddát Nileanus, šaddá goikeeatnamis varran.”

10

4,10
6,1230
Moses celkkii Hearrái: “Hearrá, mun in leat goassege leamaš sánálaš olmmái inge leat dálge, vaikko don leat sárdnon munnje. Munnje lea lossat sárdnut, ja mun lean doaŋgi sániiguin.” 11Hearrá celkkii sutnje: “Gii lea addán olbmui njálmmi? Gii dahká gielaheapmin dahje bealjeheapmin, oaidnin dahje čalmmeheapmin? Ingo mun, Hearrá? 12
4,12
Matt 10,19
Vuolgge dál, mun lean duinna go don sártnut ja oahpahan dutnje maid galggat dadjat.” 13Muhto Moses dajai: “Mun ánun, Hearrá, vuolggat soames eará.” 14Dalle Hearrá moaráhuvai Mosesii ja celkkii: “Dushan lea iežat viellja Aron, levilaš! Mun dieđán ahte son máhttá sárdnut. Son leage juo boahtimin du ovddal ja illuda go oaidná du. 15
4,15
7,1č
Sártno don sutnje ja bija sániid su njálbmái, ja mun lean dudnuin goappašagain go sárdnubeahtti, ja oahpahan dudnuide maid galgabeahtti dahkat. 16Son sárdnu du beales álbmogii; son lea dutnje njálbmin, ja don leat sutnje dego Ipmil. 17Váldde mielde dán soappi, danin go dainna don dagat mearkkaid.”

Moses máhccá Egyptii

18Moses máhcai vuohpas Jetro lusa ja dajai sutnje: “Luoitte mu vuolgit Egyptii olbmuidan lusa geahččat leatgo sii ain eallimin.” Jetro dajai Mosesii: “Mana dearvan!”

19

4,19
Matt 2,20
Midjanis Hearrá celkkii Mosesii: “Máhca Egyptii, danne go buohkat geat bivde du heakka, leat jápmán.” 20Moses válddii áhkás ja bártniidis, bijai sin ásena čielgái ja máhcai Egyptii; ja Mosesis lei gieđas Ipmila soabbi.

21

4,21
7,3č13č22
8,151932
9,71234č
10,12027
11,10
14,417
Hearrá celkkii Mosesii: “Go don dál máhcat Egyptii, de daga farao luhtte buot daid ipmašiid maid mun lean addán dutnje dahkat. Muhto mun buoššudan su váimmu, nu ahte son ii luoitte álbmoga vuolgit. 22Don galggat dalle dadjat faraoi: Ná cealká Hearrá: Israel lea mu vuosttašriegádeaddji bárdni. 23
4,23
11,5
12,29
Mun gohčun du luoitit mu bártni bálvalit mu. Muhto jos don biehttalat luoitimis su, de mun gottán du vuosttašriegádeaddji bártni.”

24

4,24
1 Mos 17,13č
Jos 5,2č
De dáhpáhuvai mátkkis ahte Hearrá bođii Mosesa ovddal idjadanbáikkis ja vikkai goddit su. 25Dalle Sippora válddii didnobihtá, čuohpai eret bártnis ovdaliikki ja guoskkahii dainna Mosesa juolgegaskii ja dajai: “Don leat mu varrairgi.” 26Nu Hearrá divttii Mosesa leat ráfis. Go Sippora dajai “varrairgi”, de son oaivvildii birračuohpahusa.

274,27 Ipmila vári >3,1.Hearrá celkkii Aronii: “Mana Mosesa ovddal meahccái.” Aron manai ja deaivvadii suinna Ipmila vári vuolde ja cummistii su. 28Moses muitalii Aronii buot maid Hearrá lei vuolggahan su sárdnut, ja buot mearkkaid maid Hearrá lei gohččon su dahkat. 29Moses ja Aron vulggiiga das ja rávkkaiga čoahkkái buot israellaččaid vuorrasiid. 30Aron geardduhii buot maid Hearrá lei sárdnon Mosesii, ja Moses dagai oavdduid álbmoga oaidnut. 31Álbmot oskkui, ja go sii gulle ahte Hearrá lei mearridan atnit sis fuola ja lei oaidnán sin vártnuhisvuođa, de sii luoitádedje eatnamii muođuid ja rohkadalle.