Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
21

211Dát leat dat mearrádusat maid don galggat addit israellaččaide: 2

21,2
5 Mos 15,12eč
Jer 34,14
Go oasttát hebrealaš šláva, de son galgá bálvalit guhtta jagi, muhto čihččet jagi su galgá luoitit friddja almmá mávssu haga. 3Jos son bođii okto, de mannos maid okto, muhto jos sus lei áhkká go bođii, de mannos su áhkká ovttas suinna. 4Jos su hearrá lea addán sutnje áhká, ja nisson lea riegádahttán bártniid ja nieiddaid, de nisson mánáidisguin gullá hearrái, ja olmmái okto galgá luitojuvvot friddjan. 5Muhto jos šlávva dadjá: “Mun ráhkistan hearrán, áhkkán ja mánáidan, inge hálit šaddat friddjan”, 621,6 Ipmila muođuid ovdii bassibáikái dahje duopmáriid ovdii geaid Ipmil lea ásahan. ráigat su bealji sivlluin symbolalaš dahku, agálaš jegolašvuođa mearka.de su hearrá galgá doalvut su Ipmila muođuid ovdii ja bidjat su uvssa dahje uksastoalppu vuostá ja ráigat su bealji sivlluin, ja de son lea agibeaivvi su šlávva.

7Jos muhtin vuovdá nieiddas šlávvanissonin, de nieida ii beasa friddjan seammá ládje go eará šlávat. 8Jos su hearrá ii liiko šlávvanissonii gean son lea mearridan alccesis, de son ferte dohkkehit ahte šlávvanisson lonistuvvo. Sus ii leat vuoigatvuohta vuovdit nieidda vierroeatnamiid olbmuide, go son lea meannudan oskkáldasmeahttumit su vuostá. 9Jos son mearrida nieidda bárdnásis, de son galgá addit sutnje seammá vuoigatvuođa go dálu nieiddain lea. 10Jos son váldá nuppi áhká, de son ii oaččo geahpedit vuosttažis biepmu, biktasiid iige náittosgeatnegasvuođaid. 11Jos olmmái ii deavdde iežas geatnegasvuođa dán golmma áššis, de áhkká oažžu vuolgit friddjan, almmá mávssu haga.

12

21,12
1 Mos 9,6+
Dat gii časká nuppi nu ahte son jápmá, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin. 13
21,13
4 Mos 35,69
5 Mos 4,41eč
19,1eč
Jos 20,2eč
Jos son goittotge ii lean bivdán su heakka, muhto Ipmil lea diktán geavvat nu, de son oažžu báhtarit báikái maid mun čájehan. 14
21,14
1 Gon 2,29č
Muhto jos guhtege dahká dan rihkkosa lagamuččas vuostá ahte goddá su mielaeavttus, de don galggat viežžat su goddojuvvot vaikko mu áltára luhtte. 15Dat gii časká áhčis dahje eatnis, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin. 16
21,16
5 Mos 24,7
Dat gii rievida olbmo, leš dal vuovdimin su dahje doallamin su fáŋgan, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin. 17
21,17
3 Mos 20,9
5 Mos 27,16
Sát 20,20
Matt 15,4
Dat gii garruda áhčis dahje eatnis, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin.

18Go olbmát riidalit, ja nubbi časká nuppi geđggiin dahje čorbmá su nu ahte son ii jáme muhto šaddá seaŋggabuorrin, 19de cábmi ii oaččo ráŋggáštuvvot jos nubbi buorrána ja nagoda vázzit olgun soppiin, muhto son galgá máksit nubbái buhtadusa dan áiggis go son lei buozas, ja atnit fuola das ahte son dearvvašmuvvá. 20Jos muhtin cábmá iežas šláva dahje šlávvanissona soppiin nu ahte son jápmá dasa, de cábmi lea ánssášan ráŋggáštusa. 21Muhto jos šlávva eallá beaivvi dahje guokte, de isit ii ráŋggáštuvvo, danin go šlávva lea su opmodat. 22Jos muhtumat leat doarrumin ja nordadit áhpehis nissona nu ahte son cuovkana, muhto ii šatta eará vahát, de nordadeaddji galgá máksit sáhku dađe mielde go nissona boadnjá gáibida, duopmáriid árvvoštallama mielde.

23

21,23
3 Mos 24,19č
5 Mos 19,21
Matt 5,38č
Jos šaddá vahát, de galggat addit heakka heakka ovddas, 24čalmmi čalmmi ovddas, báni báni ovddas, gieđa gieđa ovddas, juolggi juolggi ovddas, 25buolláma buolláma ovddas, hávi hávi ovddas, árppa árppa ovddas. 26Jos muhtin časká iežas šláva dahje šlávvanissona čalbmái ja dat billašuvvá, de son galgá luoitit su friddjan buhtadussan čalmmi ovddas. 27Jos son časká šlávas dahje šlávvanissonis báni eret, de son galgá luoitit su friddjan buhtadussan báni ovddas.

28Jos vuoksá doarru jámas olbmá dahje nissona, de dat galgá geađgáduvvot jámas iige dan bierggu oaččo borrat, muhto vuovssá eaiggát ii oaččo ráŋggáštuvvot. 29Muhto jos vuovssá leat juo ovdal diehtán doronin iige dan eaiggát leat atnán dan váras, ja jos vuoksá de goddá olbmá dahje nissona, de dat galgá geađgáduvvot ja maiddái dan eaiggát galgá goddojuvvot. 30Muhto jos son šaddá máksit soabahusruđa heakkas lonástussan, de son šaddá máksit nu ollu go sutnje mearriduvvo máksojuvvot. 31Jos vuoksá doarru jámas nieidda dahje bártni, de lehkos mearrádus seammá. 3221,32 golbmalogi šekela sullii. 342 grámma.Jos vuoksá doarru jámas šláva dahje šlávvanissona, de dan eaiggát galgá máksit šláva isidii golbmalogi šekela silbba, ja vuoksá galgá geađgáduvvot.

33Jos muhtin guođđá arvegáivvo rabas dahje roggá arvegáivvo iige govčča dan, ja dasa gahččá vuoksá dahje ásen, 34de gáivvo eaiggát galgá máksit buhtadusa šibiha eaiggádii, muhto oažžu ieš jápma šibiha. 35Jos soapmása vuoksá doarru nuppi olbmá vuovssá jámas, de dat guovttos galgaba vuovdit ealli vuovssá ja juogadit ruđaid. Soai galgaba maid juogadit jápma vuovssá. 36Muhto jos juo lei diehttelas ahte dát vuoksá lei doron, iige eaiggát leat atnán dan váras, de son galgá buhttet vuovssá vuovssáin, muhto oažžu ieš jápma šibiha.

22

221

22,1
2 Sam 12,6
Jos muhtun suoláda vuovssá dahje sávzza ja njuovvá dahje vuovdá dan, de son galgá vuovssá buhtadit viđain vuovssáin ja sávzza njeljiin sávzzain. 2Jos suola gávnnahallá go lea gaikumin sisa ja de cápmáhallá jámas, de sorbmejeaddji ii šatta sivalažžan su varrii. 3Muhto jos beaivváš lei dalle juo badjánan, de son šaddá sivalažžan. Suola galgá addit dievas buhtadusa, muhto jos sus ii leat mihkkege, de son galgá vuvdojuvvot máksun suoláduvvon opmodagas. 4Jos suoláduvvon oapmi, leažžá dal ásen, vuoksá dahje sávza, gávdno eallin su hálddus, de son galgá addit das guovttegeardásaš buhtadusa. 5Jos soamis diktá iežas omiid guohtut bealddus dahje viidnegárddis nu ahte dat besset nuppi olbmo beldui dahje viidnegárdái, de son galgá addit buhtadussan iežas bealddu dahje viidnegárddi buoremus šattu. 6Jos dolla beassá luovus ja buolláha goikemiestagiid nu ahte gordnegubát dahje šaddi gordni dahje juo oppa bealdu buollá, de dola cahkkeheaddji galgá addit dievas buhtadusa.

7Jos muhtin addá nubbái ruđa dahje gálvvu vuorkái, ja dat dasto suoláduvvo dan olbmá viesus, de suola, jos gávnnahallá, galgá addit das guovttegeardásaš buhtadusa. 8Jos suola ii gávnnahala, de dálu isida galgá doalvut Ipmila ovdii vuordnut ahte son ii leat duohtadan nuppi opmodaga. 9Juohke suolaáššis, juogo dat leažžá vuoksá, ásen, sávza, bivttas dahje mii ihkinassii mii lea leamaš massojuvvon ja man muhtun cealká iežas opmodahkan, de dan guovtti olbmo ášši galgá boahtit Ipmila ovdii. Dat gean Ipmil dubme sivalažžan, galgá addit nubbái guovttegeardásaš buhtadusa. 10Go soamis addá ásena, vuovssá, sávzza dahje eará ealli nuppi olbmo háldui, ja dat jápmá dahje lápmašuvvá dahje suoláduvvo almmá geange oainnekeahttá, 11de dalle dat gean hálddus ealli lei, galgá vuordnut Hearrá ovddas ahte son ii leat duohtadan nuppi opmodaga. Eaiggát galgá dohkkehit váli, iige nubbi dárbbaš máksit buhtadusa. 12Muhto jos muhtin suoláda sus dan ealli, de son galgá addit buhtadusa eaiggádii. 13Jos ealli lea gaikkoduvvon, de son galgá buktit ráppi duođaštussan; gaikkoduvvon ealli son ii dárbbaš buhttet. 14Jos muhtin luoikkaha nuppis ealli, ja dat lápmašuvvá dahje jápmá go eaiggát ii leat das, de luoikkaheaddji galgá máksit das dievas hatti. 15Muhto jos eaiggát ieš lea das, de luoikkaheaddji ii dárbbaš máksit. Jos ealli lei láigohuvvon, de eaiggát galgá oažžut láiggu.

1622,16 moarsehatti dábálaččat 50 šekela silbba; vrd. 5 Mos 22,28č.Jos muhtin olmmái fille nieidda gii ii leat lohpádaddan, ja veallá suinna, de son galgá máksit moarsehatti ja váldit su áhkkán. 17Jos áhčči biehttala addimis nieiddas sutnje, de fillejeaddji galgá máksit dan silbameari mii vástida nieidda moarsehatti.

18

22,18
3 Mos 20,627
Don it oaččo diktit noaidenissona eallit.

19

22,19
3 Mos 18,23
20,15č
5 Mos 27,21
Juohkehaš gii veallá omiiguin, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin.

2022,20 vihahuvvot duššadeapmái vihahit duššadeapmái.Dat gii oaffaruššá eará ipmiliidda iige aivvefal Hearrái, galgá vihahuvvot duššadeapmái.

21

22,21
23,9
3 Mos 19,33č
5 Mos 10,18č
24,22
Sak 7,10
Don it oaččo givssidit itge soardit vierrása, danin go dii iežage leiddet vierrásat Egyptas. 22
22,22
5 Mos 27,19
Jes 1,17
Dii ehpet oaččo soardit leaskkaid ehpetge oarbásiid. 23Jos soardibehtet sin, ja sii čurvot munnje, de mun vissásit gulan sin čuorvuma. 24Mu vašši buollá, ja mun sorbmen din mihkiin, nu ahte din áhkát šaddet leaskan ja din mánát oarbbisin.

25

22,25
3 Mos 25,35č
5 Mos 23,19č
Sál 15,5
Esek 18,8
22,25 váldit sus reanttu Váldit reanttuid lagamuččas adnojuvvui verrošeapmin, dan ii ožžon dahkat. Vrd. 3 Mos 25,36; 5 Mos 23,19.Jos lonet ruđa mu álbmoga váivvášii gii lea du luhtte, de it oaččo leat goardu. It oaččo váldit sus reanttu. 26
22,26
5 Mos 24,12č
Jos leat váldán lagamuččat biktasa pántan, de galggat máhcahit dan sutnje ovdal go beaivváš luoitáda, 27danne go dat lea su áidna govččas maid son atná suodjin. Man vuolde son muđui veallášii? Jos son čuorvu munnje, de mun gulan su, dasgo mun lean váibmoláđis.

28

22,28
Sárd 10,20
Apd 23,5
It oaččo bilkidit Ipmila itge garuhit iežat álbmoga oaivámučča. 29
22,29
13,2+
Ale ájahala addimis munnje oasi gordnešattustat ja viidnešattustat. Atte munnje vuosttašriegádeaddji iežat bártniin. 30
22,30
3 Mos 22,27
Nu galggat dahkat maiddái iežat stuorraomiiguin ja smávvaomiiguin: Daid vuosttašriegádeaddji oažžu leat čieža beaivvi eatnis luhtte, muhto gávccát beaivvi galggat addit dan munnje. 31Lehket mu bassi álbmot. Allet bora gaikkoduvvon ealli bierggu, muhto bálkestehket dan beatnagiidda.

23

231

23,1
20,16+
It oaččo viiddidit vearreságaid. It oaččo searvat sivalaš olbmuin nu ahte leat vearreduođašteaddji. 2It oaččo leat olmmošjoavkku mielde dahkamin baháid itge botnjat duohtavuođa olmmošjoavkku miela mielde, go duođaštat diggeáššis. 3
23,3
3 Mos 19,15
Ale meannut bealátlaččat geafes olbmo ávkin su diggeáššis.

4

23,4
5 Mos 22,1eč
Jos gávnnat vašálačča vuovssá dahje ásena mii lea beassan luovus, de galggat doalvut dan sutnje ruoktot. 5Jos oainnát ahte vašálačča ásen lea ravgan eatnamii noađi vuollái, de it oaččo biehttalit veahkeheames vašálačča, muhto veahket su čoavdit noađi.

6It oaččo botnjat geafes olbmo vuoigatvuođa. 7Ale searvva vearri sivahallamii, vai vigihis ja vuoigatlaš olmmoš ii masse heakkas du dihte, dasgo mun in dubme sivalačča sivaheapmin. 8

23,8
5 Mos 16,19
27,25
It oaččo váldit duolggu, danin go duolgu čuovggahuhttá čalbmesis olbmo ja botnjá daid ášši geat leat vuoigadis.

9

23,9
22,21+
Ale soardde vierrása. Diihan leiddet ieža vierrásat Egyptas ja diehtibehtet, mo lea eallit vierisin.

10

23,10
3 Mos 25,3č
Guhtta jagi galggat gilvit iežat eatnama ja rádjat dan šattuid, 1123,11 it galgga dan bargat Sabbatjagi ii ožžon bargat eatnama, mearkan das ahte dat gullá Hearrái. Vrd. 3 Mos 25,2eč. sabbatjahki.muhto čihččet jagi it galgga dan bargat, muhto diktit dan orrut, vai du álbmoga geafit besset borrat das, ja dan mii vel báhcá, sáhttet borrat meahcispiret. Nu galggat dahkat maiddái viidnegárddiinat ja oliivamuoraidatguin.

12

23,12
20,8eč+
Guhtta beaivvi galggat bargat, muhto čihččet beaivvi don galggat vuoiŋŋastit, vai du vuoksá ja du ásen ožžot mášu, ja vai du šlávvanissona bárdni ja du vieris besset vuoiŋŋastit.

13

23,13
20,3
Jos 23,7
Dollet dárkilit buot maid mun lean cealkán. Dii ehpet oaččo čuorvut eará ipmiliid, daid namat eai oaččo gullot din njálmmis.

14

23,14
34,18eč
3 Mos 23,4eč
4 Mos 28,16eč
5 Mos 16,1eč
Golmma geardde jagis galggat doallat basiid mu gudnin. 15
23,15
12,15eč+
Doala suvrutkeahtes láibbi basiid ja bora suvrutkeahtes láibbi čieža beaivvi nugo mun lean gohččon, mearriduvvon áiggi abibmánus, dainna go dan mánus don vulget Egyptas. Ii oktage oaččo boahtit mu ovdii guoros gieđaid. 1623,16 lájuid basiid, rádjanbasiid vahkkobasit (hellodagat) ja lastagoahtebasit (hebreagillii Sukkot).Doala maiddái lájuid basiid go čuohpat álgošattu das maid gilvet beldui, ja rádjanbasiid jagi loahpas go rájat bealdduidat šaddosiid. 17Golmma geardde jagis buot du olbmábealle galget boahtit Hearrá, du Ipmila, muođuid ovdii. 18It oaččo oaffaruššat mu njuovvanoaffara vara oktan suvruduvvon láibbiin, iige mu ávvuoaffara buoidi oaččo orrut badjel ija iđida rádjái. 19
23,19
34,26
5 Mos 14,21
26,1eč
23,19 vuoššat … eatnis mielkkis vierru maid israellaččat atne báhkinlažžan.Galggat buktit juohke jagi iežat bealddu álgošattu buoremus oasi Hearrá, du Ipmila, vissui.

Don it oaččo vuoššat gihci eatnis mielkkis.

Ávžžuhusat ja lohpádusat

20

23,20
14,19
Mun vuolggahan eŋgela du ovddabeale várjalit du mátkkis ja doalvut du dan báikái maid lean dutnje mearridan. 2123,21 mu namma lea su siste Ipmil sárdnu ja bargá su bokte.Jeagat su ja guldal su! Ale gážžáruša su vuostá. Son ii atte ándagassii din vearredaguid, dasgo mu namma lea su siste. 22
23,22
Sál 81,14č
Muhto jos jeagadat su ja dagat buot maid mun gohčun, de mun lean du vašálaččaid vašálaš ja du vuostálastiid vuostálasti. 23Mu eŋgel manná du ovddas ja doalvu du amorlaččaid, hetlaččaid, perisselaččaid, kanaanlaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid eatnamii, ja mun duššadan sin. 24
23,24
20,5
34,13
5 Mos 7,5
Ale rohkadala sin ipmiliid, ale bálval daid, ale daga nugo sii dahket, muhto galggat baicce gaikut sin ipmilgovaid ja mollet sin geađgebácciid. 25
23,25
15,26+
Bálvalehket Hearrá, Ipmileattet, de son buressivdnida din borramuša ja din juhkamuša. Mun, Hearrá, válddán eret buozalvasaid din gaskkas. 26
23,26
5 Mos 7,14
Ii oktage nisson din eatnamis cuovkan iige báze sahkuheapmin, ja mun dagan ollisin din beivviid logu.

27

23,27
5 Mos 11,25
Mun vuolggahan iežan balu mannat du ovddas ja moivašuhtán buot álbmogiid maid lusa don boađát. Mun áján báhtui buot du vašálaččaid. 28
23,28
5 Mos 7,20
Jos 24,12
23,28 hirpma Teavstta hebreagiel sáni mearkkašupmi ii leat čielggas. Sáhttá maiddái jorgaluvvot “mieđašdoahkki” dahje “moivi”.Mun vuolggahan hirpma ádjit hivvelaččaid, kanaanlaččaid ja hetlaččaid eret du ovddas. 29Muhto mun in áje sin du ovddas eret ovtta jagis, vai eanan ii šatta ávdimin eaige spiret lassán dutnje váivin. 30
23,30
5 Mos 7,22
Mun áján sin eret du ovddas vehážiid, dassážii go dii lehpet lassánan nu ahte veadjibehtet váldit eatnama oapmineattet. 31
23,31
34,11eč
5 Mos 7,1eč
Duop 2,2č
23,31 filistalaččaid merrii Gaskamearra. Israela riika oaččui daid rájáid mat dás leat namuhuvvon, dalle go David ja Salomo leigga gonagassan. Gč. 1 Gon 4,21.Mun divttán du rájiid ollit Ruksesmearas filistalaččaid merrii ja Sinaimeahcis Eufratetnui. Mun attán dan eatnama ássiid din gihtii ja áján sin eret du ovddas. 32
23,32
34,1215
5 Mos 7,2eč
Duop 2,2č
It oaččo dahkat lihtu singuin itge sin ipmiliiguin. 33Sii eai oaččo ássat du eatnamis, amaset fillet du suddudit mu vuostá. Jos bálvalat sin ipmiliid, de dat šaddá dutnje giellan.