Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
19

Ipmil almmustuvvá Sinaiváris

19119,1 Sinaimeahcci guovlu Sinainjárgga lulágeahčen.Goalmmát mánočalbmebeaivvi das maŋŋil go israellaččat ledje vuolgán Egyptas, sii bohte Sinaimeahccái. 2

19,2
4 Mos 33,15
Sii johttájedje Refidimis, ja go sii ledje boahtán Sinaimeahccái, de sii luoitaledje dohko. Sii luoitaledje vári vuollái. 3Moses goarkŋui Ipmila lusa, ja Hearrá sártnui sutnje vári alde: “Ná galggat cealkit Jakoba sohkii ja almmuhit Israela álbmogii: 4
19,4
5 Mos 29,2
32,11
Dii lehpet ieža oaidnán maid mun dahken egyptalaččaide, ja mo mun goaskima soajáiguin lean guoddán din ja buktán din deike iežan lusa. 5
19,5
Sál 24,1
50,12
1 Kor 10,26
Jos dii dál gullabehtet mu ja doallabehtet mu lihtu, de dii lehpet mu iehčan mávssolaš opmodat ovdalii buot álbmogiid, dasgo oppa eanan gullá munnje. 6
19,6
5 Mos 7,6
14,2
26,18č
1 Pet 2,9
Ja dii galgabehtet leat munnje báhpaid riika ja bassi álbmot. Dán don galggat sárdnut israellaččaide.”

7Go Moses lei máhccan, de son rávkkai čoahkkái álbmoga vuorrasiid ja muitalii sidjiide maid Hearrá lei gohččon su dadjat. 8

19,8
24,3
5 Mos 5,27
Ja oppa álbmot vástidii ovtta jitnii: “Mii dahkat buot maid Hearrá lea sárdnon.” Moses doalvvui álbmoga vástádusa Hearrái.

9Hearrá celkkii Mosesii: “Mun boađán du lusa suhkkes balvvas, vai álbmot gullá mu sárdnumin duinna, ja danne luohttá dutnje álo.” Go Moses lei muitalan Hearrái álbmoga vástádusa, 10

19,10
4 Mos 11,18
Jos 7,13
1 Sam 16,5
de Hearrá celkkii Mosesii: “Mana álbmoga lusa ja gohčo buohkaid basuhit iežaset odne ja ihttin ja bassat biktasiiddiset. 11Sii galget leat gárvásat goalmmát beaivái, danne go goalmmát beaivvi Hearrá njiedjá Sinaivárrái oppa álbmoga oaidnut. 12
19,12
24,1
34,3
Hebr 12,18eč
Bija vári birra ráji ja várre álbmoga goargŋumis dohko dahje oppa guoskamisge várrái. Juohkehaš gii guoská várrái, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin. 13Ii oktage giehta oaččo guoskat sutnje: Su galgá geađgádit dahje báhčit. Leažžá dal ealli dahje olmmoš, dat ii oaččo báhcit heggii. Go dorve gullo čuodjamin, de olbmot ožžot goargŋut várrái.”

14Moses njiejai váris álbmoga lusa. Son basuhii israellaččaid, ja sii basse maid biktasiiddiset. 15De Moses dajai álbmogii: “Lehket gárvásat goalmmát beaivái. Ii oktage oaččo guoskat nissonii.”

16Go šattai iđit goalmmát beaivvi, de baján gullui ja álddagasat časke. Suhkkes balva luoitádii vári badjelii ja gullui hui garra dorvečuodjan. Buohkat geat ledje siiddas, doarggistedje balus. 17

19,17
5 Mos 4,10eč
De Moses doalvvui álbmoga siiddas olggos Ipmila ovddal, ja sii bisánedje vári vuollái. 18Oppa Sinaivárri lei suovvan, danin go Hearrá njiejai várrái dolas. Suovva badjánii dego báhkka uvnnas, ja oppa várri doarggistii sakka. 19Dorvečuodjan lassánii ahte lassánii, Moses sártnui, ja Ipmil vástidii sutnje jitnosii. 20Go Hearrá lei loaiddastan Sinaivári čohkkii, de son gohčui lusas Mosesa, ja Moses goarkŋui dohko. 21
19,21
33,20+
Hearrá celkkii Mosesii: “Njieja váris ja várre álbmoga amaset bahkket Hearrá lahka ja viggat oaidnit su, dasgo muđui eatnagat sis jápmet. 22Maiddái báhpat geat muđui ožžot lahkanit Hearrái, galget basuhit iežaset, vai Hearrá ii duššadivčče sin.” 23Moses celkkii Hearrái: “Álbmot ii oaččo goargŋut Sinaivárrái, danne go don leat várren min ja gohččot mu bidjat ráji vári birra ja gulahit vári bassin.” 24
19,24
24,9eč
De Hearrá celkkii sutnje: “Njieja váris ja máhca deike fas oktan Aroniin! Muhto báhpat ja álbmot eai oaččo bahkket Hearrá lusa, vai son ii časkkáše sin.” 25Moses njiejai váris muitalit dán álbmogii.

20

Logi báhkkoma

201Ipmil sártnui buot dán: 2

20,2
5 Mos 5,6eč
Sál 81,10č
“Mun lean Hearrá, du Ipmil, gii bukten du Egyptas, šlávvaviesus. 3Dus eai oaččo leat eará ipmilat go mun. 4
20,4
20,23
34,17
3 Mos 19,4
26,1
5 Mos 4,15eč
27,15
Don it oaččo dahkat alccesat ipmilgova itge makkárge hámi das mii lea badjin almmis, it das mii lea vuollin eatnama alde itge das mii lea čáziin eatnama vuolde. 5
20,5
34,6č14
4 Mos 14,18
5 Mos 4,24
5,9č
6,15
7,9č
Jos 24,19
Neh 1,5
Jer 32,18
Nah 1,2č
20,5 áhčiid áhčči.Don it oaččo rohkadallat daid itge bálvalit daid, danne go mun, Hearrá, du Ipmil, lean áŋgiris Ipmil, gii mávssahan áhčiid vearredaguid mánáide gitta goalmmát ja njealját bulvii daidda geat vašuhit mu, 6
20,6
Dan 9,4
muhto árkkálmasttán duháhiid go sii ráhkistit mu ja dollet mu báhkkomiid. 7
20,7
3 Mos 19,12
24,16
Don it oaččo cealkit duššás Hearrá, Ipmilat, nama, dasgo Hearrá ii loga sivaheapmin dan gii cealká duššás su nama. 8
20,8
23,12
31,13eč
34,21
35,2č
Jer 17,21č
Esek 20,12
20,8 sabbatbeaivvi sabbat.Ane muittus sabbatbeaivvi nu ahte don basuhat dan. 9Guhtta beaivvi don galggat bargat ja doaimmahit buot bargguidat, 10muhto čihččet beaivi lea Hearrá, du Ipmila, sabbat. Dalle don it oaččo bargat maidege, it don iige du bárdni iige du nieida, ii du šlávva iige du šlávvanisson, eai du oamit iige vieris gii ássá du gávpogiin. 11
20,11
1 Mos 2,2č
Dasgo guđa beaivvis Hearrá dagai almmi ja eatnama ja meara ja buot mii dain lea, muhto čihččet beaivvi son vuoiŋŋastii. Dan dihte Hearrá lea buressivdnidan sabbatbeaivvi ja basuhan dan. 12
20,12
Sát 4,10
Matt 15,4
Ef 6,2č
Gudnejahte áhčát ja eatnát, vai oaččut eallit guhká dan eatnamis maid Hearrá, du Ipmil, addá dutnje. 13
20,13
1 Mos 9,6Matt 5,21č
Don it oaččo goddit. 14
20,14
3 Mos 20,10eč
Matt 5,27č
Don it oaččo rihkkut náittosdili. 15Don it oaččo suoládit. 16
20,16
23,1
Sát 19,5
Don it oaččo cealkit vearreduođaštusa lagamuččat vuostá. 17
20,17
Rom 7,7
Don it oaččo anistuvvat lagamuččat vissui. Don it oaččo anistuvvat lagamuččat áhkkái, it su šlávvii itge su šlávvanissonii, it su vuoksái itge su ásenii itge masage mii gullá du lagamužžii.”

18Go oppa álbmot vásihii bajánjuma ja dollašleađguma, dorvečuodjama ja vári soicima, de sii doarggistedje ja čužžo guhkkin eret. 19

20,19
5 Mos 5,25
Hebr 12,18č
Sii dadje Mosesii: “Sártno don midjiide, de mii gullat. Allos Ipmil sárdno midjiide, muđui mii jápmit.” 20
20,20
16,4+
Moses vástidii álbmogii: “Allet bala, dasgo Ipmil lea boahtán geahččalit din, vai dii balašeiddet sus, amadet suddudit.” 21Ja álbmot čuoččui guhkkin eret go Moses manai seavdnjadasa lahka gos Ipmil lei.

Lágat

22Hearrá celkkii Mosesii: Cealkke israellaččaide: Dii ieža oinniidet ahte mun sárdnon didjiide almmis. 23Allet daga ipmiliid mu báldii; allet daga alcceseattet ipmiliid silbbas dahje gollis.

24

20,24
5 Mos 12,5
20,24 boaldinoaffar, searvevuođaoaffar.Ráhkat munnje áltára muolddas ja oaffaruša dan alde boaldinoaffariiddát ja searvevuođaoaffariiddát, smávvaomiidat ja stuorraomiidat. Juohke báikkis gos mun divttán namman muitojuvvot, mun boađán du lusa ja buressivdnidan du. 25
20,25
5 Mos 27,5
Jos 8,30č
Muhto jos don ráhkadat munnje geađgeáltára, de it oaččo ráhkadit dan čullojuvvon geađggis, danin go jos don guoskkat luokčamiin geađgái, de don dagat dan eahpebassin. 26
20,26
28,42č
Don it oaččo goargŋut ráhpáid mielde mu áltárii, vai du heahpadat eai rahpas doppe.

21

211Dát leat dat mearrádusat maid don galggat addit israellaččaide: 2

21,2
5 Mos 15,12eč
Jer 34,14
Go oasttát hebrealaš šláva, de son galgá bálvalit guhtta jagi, muhto čihččet jagi su galgá luoitit friddja almmá mávssu haga. 3Jos son bođii okto, de mannos maid okto, muhto jos sus lei áhkká go bođii, de mannos su áhkká ovttas suinna. 4Jos su hearrá lea addán sutnje áhká, ja nisson lea riegádahttán bártniid ja nieiddaid, de nisson mánáidisguin gullá hearrái, ja olmmái okto galgá luitojuvvot friddjan. 5Muhto jos šlávva dadjá: “Mun ráhkistan hearrán, áhkkán ja mánáidan, inge hálit šaddat friddjan”, 621,6 Ipmila muođuid ovdii bassibáikái dahje duopmáriid ovdii geaid Ipmil lea ásahan. ráigat su bealji sivlluin symbolalaš dahku, agálaš jegolašvuođa mearka.de su hearrá galgá doalvut su Ipmila muođuid ovdii ja bidjat su uvssa dahje uksastoalppu vuostá ja ráigat su bealji sivlluin, ja de son lea agibeaivvi su šlávva.

7Jos muhtin vuovdá nieiddas šlávvanissonin, de nieida ii beasa friddjan seammá ládje go eará šlávat. 8Jos su hearrá ii liiko šlávvanissonii gean son lea mearridan alccesis, de son ferte dohkkehit ahte šlávvanisson lonistuvvo. Sus ii leat vuoigatvuohta vuovdit nieidda vierroeatnamiid olbmuide, go son lea meannudan oskkáldasmeahttumit su vuostá. 9Jos son mearrida nieidda bárdnásis, de son galgá addit sutnje seammá vuoigatvuođa go dálu nieiddain lea. 10Jos son váldá nuppi áhká, de son ii oaččo geahpedit vuosttažis biepmu, biktasiid iige náittosgeatnegasvuođaid. 11Jos olmmái ii deavdde iežas geatnegasvuođa dán golmma áššis, de áhkká oažžu vuolgit friddjan, almmá mávssu haga.

12

21,12
1 Mos 9,6+
Dat gii časká nuppi nu ahte son jápmá, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin. 13
21,13
4 Mos 35,69
5 Mos 4,41eč
19,1eč
Jos 20,2eč
Jos son goittotge ii lean bivdán su heakka, muhto Ipmil lea diktán geavvat nu, de son oažžu báhtarit báikái maid mun čájehan. 14
21,14
1 Gon 2,29č
Muhto jos guhtege dahká dan rihkkosa lagamuččas vuostá ahte goddá su mielaeavttus, de don galggat viežžat su goddojuvvot vaikko mu áltára luhtte. 15Dat gii časká áhčis dahje eatnis, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin. 16
21,16
5 Mos 24,7
Dat gii rievida olbmo, leš dal vuovdimin su dahje doallamin su fáŋgan, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin. 17
21,17
3 Mos 20,9
5 Mos 27,16
Sát 20,20
Matt 15,4
Dat gii garruda áhčis dahje eatnis, galgá ráŋggáštuvvot jápmimiin.

18Go olbmát riidalit, ja nubbi časká nuppi geđggiin dahje čorbmá su nu ahte son ii jáme muhto šaddá seaŋggabuorrin, 19de cábmi ii oaččo ráŋggáštuvvot jos nubbi buorrána ja nagoda vázzit olgun soppiin, muhto son galgá máksit nubbái buhtadusa dan áiggis go son lei buozas, ja atnit fuola das ahte son dearvvašmuvvá. 20Jos muhtin cábmá iežas šláva dahje šlávvanissona soppiin nu ahte son jápmá dasa, de cábmi lea ánssášan ráŋggáštusa. 21Muhto jos šlávva eallá beaivvi dahje guokte, de isit ii ráŋggáštuvvo, danin go šlávva lea su opmodat. 22Jos muhtumat leat doarrumin ja nordadit áhpehis nissona nu ahte son cuovkana, muhto ii šatta eará vahát, de nordadeaddji galgá máksit sáhku dađe mielde go nissona boadnjá gáibida, duopmáriid árvvoštallama mielde.

23

21,23
3 Mos 24,19č
5 Mos 19,21
Matt 5,38č
Jos šaddá vahát, de galggat addit heakka heakka ovddas, 24čalmmi čalmmi ovddas, báni báni ovddas, gieđa gieđa ovddas, juolggi juolggi ovddas, 25buolláma buolláma ovddas, hávi hávi ovddas, árppa árppa ovddas. 26Jos muhtin časká iežas šláva dahje šlávvanissona čalbmái ja dat billašuvvá, de son galgá luoitit su friddjan buhtadussan čalmmi ovddas. 27Jos son časká šlávas dahje šlávvanissonis báni eret, de son galgá luoitit su friddjan buhtadussan báni ovddas.

28Jos vuoksá doarru jámas olbmá dahje nissona, de dat galgá geađgáduvvot jámas iige dan bierggu oaččo borrat, muhto vuovssá eaiggát ii oaččo ráŋggáštuvvot. 29Muhto jos vuovssá leat juo ovdal diehtán doronin iige dan eaiggát leat atnán dan váras, ja jos vuoksá de goddá olbmá dahje nissona, de dat galgá geađgáduvvot ja maiddái dan eaiggát galgá goddojuvvot. 30Muhto jos son šaddá máksit soabahusruđa heakkas lonástussan, de son šaddá máksit nu ollu go sutnje mearriduvvo máksojuvvot. 31Jos vuoksá doarru jámas nieidda dahje bártni, de lehkos mearrádus seammá. 3221,32 golbmalogi šekela sullii. 342 grámma.Jos vuoksá doarru jámas šláva dahje šlávvanissona, de dan eaiggát galgá máksit šláva isidii golbmalogi šekela silbba, ja vuoksá galgá geađgáduvvot.

33Jos muhtin guođđá arvegáivvo rabas dahje roggá arvegáivvo iige govčča dan, ja dasa gahččá vuoksá dahje ásen, 34de gáivvo eaiggát galgá máksit buhtadusa šibiha eaiggádii, muhto oažžu ieš jápma šibiha. 35Jos soapmása vuoksá doarru nuppi olbmá vuovssá jámas, de dat guovttos galgaba vuovdit ealli vuovssá ja juogadit ruđaid. Soai galgaba maid juogadit jápma vuovssá. 36Muhto jos juo lei diehttelas ahte dát vuoksá lei doron, iige eaiggát leat atnán dan váras, de son galgá buhttet vuovssá vuovssáin, muhto oažžu ieš jápma šibiha.