Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
1

Israellaččat šaddet šlávvan Egyptas

11

1,1
1 Mos 46,8eč+
Dát leat Israela bártnit geat bohte Egyptii bearrašiiddisetguin áhčiset Jakoba mielde: 2Ruben, Simeon, Levi ja Juda, 3Isaskar, Sebulon ja Benjamin, 4Dan ja Naftali, Gad ja Ašer. 5
1,5
1 Mos 46,27+
Dat geat buolvaduvve Jakobis ledje buohkanassii čiežalogi. Josef lei ovddežis juo Egyptas.

6

1,6
1 Mos 50,26
De Josef jámii, ja nu maiddái su vieljat ja oppa dat buolva. 7
1,7
Apd 7,17eč
Muhto israellaččat ledje šattolaččat ja lassánedje sakka. Sii šadde nu eatnagin ahte devde oppa eatnama.

8De Egyptas ráđđegođii ođđa gonagas gii ii diehtán Josefis maidege. 9Son dajai iežas álbmogii: “Israela álbmot lea stuorit ja gievrrat go mii. 10Dál mii fertet meannudit singuin jierpmálaččat, vai sii eai šat lassán. Jos soahti šaddá, de sii sáhttet searvat min vašálaččaiguin, soahtat min vuostá ja vuolgit eret eatnamis.” 111,11 Pitom, Ramses gávpogat Nileanu njálmmi nuortaoasis >1 Mos 47,11.De sii bidje israellaččaid badjel fálddiid geat galge sin soardit lossa bargguiguin. Sii huksejedje faraoi Pitoma ja Ramsesa vuorkágávpogiid. 12Muhto mađe eambbo egyptalaččat sorde sin, dađe eambbo sii lassánedje ja dađe viidáseappot sii lávde, ja egyptalaččat ballagohte sis. 13

1,13
1 Mos 15,13
4 Mos 20,15
Israellaččat bággejuvvojedje šlávvan, 14ja sin eallin šattai bahčan lossa barggu, láiredahkama, tiilaráhkadeami ja eananbarggu dihte, buotlágán šlávvabarggu dihte maid sii bággehalle bargat.

151,15 hebrealaš hebrealaččat.Egypta gonagas sártnui hebrealaš sealgeetniide – nuppi namma lei Šifra ja nuppigis Pua – 16ja celkkii: “Go doai veahkeheahppi hebrealaš nissoniid riegádahttit, de galgabeahtti geahččat máná sohkabeali. Jos mánná lea bárdni, de galgabeahtti goddit dan, muhto jos dat lea nieida, de dat oažžu eallit.” 17Muhto sealgeeatnit balaiga Ipmilis eabage dahkan nugo Egypta gonagas lei gohččon, muhto divttiiga bárdnemánáid eallit. 18Dalle Egypta gonagas rávkkai sealgeetniid lusas ja jearai sudnos: “Manne doai leahppi diktán bárdnemánáid eallit?” 19Sealgeeatnit vástideigga faraoi: “Hebrealaš nissonat leat earálágánat go egyptalaččat, ollu sávrribut. Sii leat riegádahttán juo ovdal go sealgeeadni joavdá sin lusa.” 20Ipmil dagai buori sealgeetniide, ja álbmot lassánii ja šattai eatnagin. 21Ja go sealgeeatnit balaiga Ipmilis, de son attii sudnuide viesu ja mánáid. 22De farao attii oppa álbmogasas dán gohččuma: “Galgabehtet bálkestit Niletnui buot bárdnemánáid mat riegádit hebrealaččaide, muhto diktet nieidamánáid eallit.”

2

Moses riegáda

21

2,1
6,20
4 Mos 26,59
Muhtun Levi soga olmmái válddii áhkkán nieidda gii maid lei Levi nális. 2
2,2
Apd 7,20eč
Hebr 11,23eč
Nisson šattai áhpeheapmin ja riegádahtii bártni. Go son oinnii man čáppat mánná lei, de son čiegadii dan golbma mánu. 32,3 rávragore hebreagiel sátni lea seamma sátni go “árka” Noa muitalusas, 1 Mos 6–9.Muhto go son ii sáhttán šat guhkit čiegadit dan, de son dagai rávragore papyrusis, čavdii dan eanangáhčiin ja bihkain, bijai bártnáža dasa ja luittii dan Nileanu gádderávrraid gaskii. 4Su oabbá čuoččastii dobbelažžii geahččat mo mánnái geavvá.

5Farao nieida bođii Nileanu gáddái basadit, ja su hoavvanissonat báhce eatnogáddái váccašit. Dalle son oinnii gore rávrraid gaskkas ja gohčui šlávvanissona viežžat dan. 6Go son rabastii gore, de son oinnii ahte das lei bárdnemánná mii čierui. Farao nieida árkkálmasttii máná ja dajai: “Dát lea gal hebrealaččaid mánná.”

7Dalle máná oabbá dajai farao niidii: “Vieččango mun hebrealaš nissona gii sáhttá njamahit máná?” 8Farao nieida dajai: “Viečča fal!” De oabbá manai ja rávkkai dasa bártnáža eatni. 9Farao nieida dajai eadnái: “Váldde dán bártnáža ja njamat dan munnje, de mun mávssán dutnje das bálkká.” Ja eadni válddii bártnáža ja njamahii dan. 102,10 Moses Namma lea egyptalaš ja mearkkaša “bárdni” dahje “mánná”. Dat sulastahttá hebreagiel sáni mii mearkkaša “geassit bajás”.Go bárdni stuorui, de eadni doalvvui su farao niidii, ja son válddii dan iežas bárdnin. Farao nieida bijai sutnje namman Moses ja dajai: “Munhan lean geassán su bajás čázis.”

Moses báhtara Midjanii

11Go Moses lei rávásmuvvan, de son oktii manai fitnat olbmuidis luhtte ja beasai oaidnit sin lossa barggu. Son oinnii egyptalaš olbmá časkimin jámas hebrealačča, muhtuma su iežas olbmuin. 12Moses geahčai birra, ja go son ii oaidnán ovttage, de son gottii egyptalačča ja čiegai su sáddui. 13Go son maŋit beaivvi manai fas olggos, de son oinnii guokte hebrealaš olbmá doarrumin. Son dajai dasa gii lei vearis: “Manne don doaruhat iežat vielja?” 14Olmmái vástidii: “Gii lea bidjan du min oaivámužžan ja duopmárin? Áiggutgo don goddit mu nugo goddet dan egyptalačča?” Dalle Moses suorganii ja jurddašii: “Dat lea almmatge šaddan dihtosii!” 15Go farao gulai maid Moses lei dahkan, de son dáhtui goddit Mosesa. Muhto Moses báhtarii faraos ja manai ássat Midjana eatnamii. Doppe son orui muhtun gáivvo lahka.

16Midjana báhpas ledje čieža nieidda. Sii bohte ja goivo čázi gáivvos jugahangárcuide ja jugahedje áhčiset smávvaomiid. 17

2,17
1 Mos 29,10
Muhto de dasa bohte báimmanat ja ádje eret sin ealu. Dalle Moses manai veahkehit nieiddaid ja jugahii sin omiid. 18
2,18
4 Mos 10,29
2,18 Reuel Midjana báhpa namma muđui lea Jetro. Vrd. 3,1; 4,18; 18,1.Go nieiddat máhcce áhčiset Reuela lusa, de son jearai: “Manne dii odne bođiidet ná árrat?” 19Sii vástidedje: “Muhtun egyptalaš olmmái bealuštii min báimmaniid vuostá. Dasto son goaivvui vel midjiide čázi ja jugahii sávzzaid ja gáiccaid.” 20Reuel dajai nieiddaidasas: “Gos son dál lea? Manne guđiidet dan olbmá dohko? Bovdejehket su boradit!” 21
2,21
18,2č
Moses mieđai ássat báhpa luhtte, ja son attii sutnje áhkkán nieiddas Sippora. 222,22 Geršom Namma sulastahttá hebreagiel sániid mat mearkkašit “vieris” ja “doppe”.Sippora riegádahtii bártni, ja Moses bijai bárdnái namman Geršom ja dajai: “Mun lean vieris dán eatnamis.”

Ipmil rávká Mosesa

23

2,23
4 Mos 20,16
Jagit golle, ja Egypta gonagas jámii, muhto israellaččat šuhkke ain šlávvavuođas. Sii čurvo heađis, ja sin heahtečuorvvas badjánii Ipmila lusa. 24
2,24
1 Mos 15,18
26,3
28,13
3 Mos 26,42
Ipmil gulai sin šuohkáhusaid ja muittii lihtus Abrahamiin, Isakiin ja Jakobiin. 25Ipmil geahčai israellaččaid beallái; Ipmil dovddai sin.

3

313,1 Jetro >2,18. Horeb Sinaivári nubbi namma, meahci bassi várri. Vrd. 19,2eč; 1 Gon 19,8eč.Moses guođohii vuohpas Jetro, Midjana báhpa, smávvaomiid. Oktii son doalvvui ealu nuppe beallái meahci ja bođii Ipmila vári Horeba vuollái. 2

3,2
Apd 7,30eč
Doppe sutnje almmustuvai Hearrá eŋgel dollanjuorššus mii badjánii bastilislánjás. Moses oinnii ahte miestta bulii, muhto dolla ii loaktán dan. 3De son jurddašii: “Mun manan geahččat dan ovddolaš oainnáhusa. Manin dolla ii loavtte bastilislánjá?” 4Muhto go Hearrá oinnii su boahtimin geahččat, de son čurvii sutnje bastilislánjás: “Moses, Moses!” Moses vástidii: “Dás mun lean.” 5
3,5
Jos 5,15
Hearrá celkkii: “Ale boađe lagabui! Nuola gápmagiid, dasgo báiki gokko don čuoččut lea bassi eanan.” 6
3,6
1 Gon 19,13
Matt 22,32
Son celkkii vel: “Mun lean du áhči Ipmil, Abrahama Ipmil, Isaka Ipmil ja Jakoba Ipmil.” Dalle Moses govččai ámadaju, danin go son balai geahččamis Ipmilii.

7Hearrá celkkii: “Mun lean oaidnán iežan álbmoga vártnuhisvuođa Egyptas ja lean gullan mo israellaččat váidalit sordiideaset garasvuođa. Mun dovddan sin heađi. 8

3,8
1 Mos 15,18eč
2 Mos 13,5
Mun lean njiedjan deike gádjut sin egyptalaččaid gieđas ja doalvut sin eret dán eatnamis buori ja viiddis eatnamii mas golgá mielki ja honnet, dakkár eatnamii gos dál orrot kanaanlaččat, hetlaččat, amorlaččat, perisselaččat, hivvelaččat ja jebuslaččat. 9Dál lea israellaččaid heahtečuorvvas boahtán mu ovdii, ja mun lean oaidnán mo egyptalaččat áŧestit sin. 10Vuolgge, mun vuolggahan du farao lusa. Don galggat doalvut mu álbmoga, israellaččaid, eret Egyptas.” 11Muhto Moses dajai Ipmilii: “Gii mun lean mannat farao lusa ja doalvut israellaččaid eret Egyptas?” 12Ipmil vástidii: “Mun lean duinna, ja dát lea dutnje mearkan das ahte mun lean vuolggahan du: Go don leat dolvon álbmoga eret Egyptas, de dii oažžubehtet bálvalit Ipmila dán váris.” 13Moses celkkii Ipmilii: “Go mun boađán israellaččaid lusa ja dajan sidjiide ahte sin áhčiid Ipmil lea vuolggahan mu sin lusa, ja sii jerret su nama, de maid mun dalle vástidan sidjiide?” 14
3,14
6,2č
Joh 8,24eč
Alm 1,4
3,14 Mun lean hebrealaš ipmilnamma JHWH ipmirduvvo hápmin vearbbas “leat”. Hebreagillii dás lea sátnestoahkan Mun lean ja JHWH gaskkas. Eará sajiin namma JHWH dábálaččat jorgaluvvo “Hearrá”. ▶ Hearrá.Ipmil celkkii Mosesii: “Mun lean dat gii mun lean. Ná don galggat vástidit israellaččaide: Mun Lean lea vuolggahan mu din lusa.” 15
3,15
Jes 42,8
Hos 12,6
Ipmil sártnui ain Mosesii: “Cealkke israellaččaide ahte Hearrá, sin áhčiid Ipmil, Abrahama, Isaka ja Jakoba Ipmil, lea vuolggahan du sin lusa. Dát lea mu namma agálaččat; dáinna namain sii galget čuorvut mu buolvvas bulvii. 163,16 áhčiid áhčči.Mana ja rávkka čoahkkái Israela vuorrasiid ja cealkke sidjiide ahte Hearrá, sin áhčiid Ipmil, Abrahama, Isaka ja Jakoba Ipmil, lea almmustuvvan dutnje. Cealkke sidjiide ahte mun lean oahppaladdan sin ja oaidnán mii sidjiide lea dáhpáhuvvan Egyptas. 17Cealkke ahte mun lean mearridan doalvut sin eret Egypta vártnuhisvuođas kanaanlaččaid, hetlaččaid, amorlaččaid, perisselaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid eatnamii, dakkár eatnamii mas golgá mielki ja honnet.

18

3,18
5,1eč
7,16
8,27
Sii gal guldalit du. Mannet dasto, don ja Israela vuorrasat, Egypta gonagasa lusa ja dadjet sutnje: ‘Hearrá, hebrealaččaid Ipmil, lea almmustuvvan midjiide. Luoitte min mannat golmma beaivvi mátkki meahccái ja oaffaruššat Hearrái, min Ipmilii.’ 19Muhto mun dieđán ahte Egypta gonagas ii suova din vuolgit, jos son ii bággehala. 20Danin mun geigen gieđa ja časkkán egyptalaččaid buotlágán oavdudaguiguin maid mun dagan sin gaskkas. Dasto son luoitá din vuolgit. 21
3,21
1 Mos 15,14+
Mun áiggun maid dahkat egyptalaččaid miehtemielalažžan dán álbmogii, nu ahte dii ehpet dárbbaš vuolgit eatnamis guoros gieđaid. 22Juohke nisson galgá bivdit ránnjánissonis dahje das gii ássá su viesus, attáldahkan silbba, golli ja biktasiid. Gárvvuhehket daid bártniidasadet ja nieiddaidasadet. Nu dii váldibehtet sállaša egyptalaččain.”