Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
15

Israela vuoitolávlla

151Dalle Moses ja israellaččat lávlo Hearrái dán máidnunlávlaga:

Mun lávllun Hearrái,

son lea stuoris ja allat;

heasttaid ja olbmáid

son suhppii merrii.

2

15,2
Sál 118,14
Jes 12,2
Hearrá lea mu givrodat ja fápmu,

son gájui mu.

Son lea mu Ipmil,

su mun máinnun,

son lea mu áhči Ipmil,

su gudnin mun lávllun.

3

15,3
3,15+
Hearrá lea soahteolmmái,

Hearrá lea su namma.

4Farao soahtevovnnaid

ja soahteveaga

son suhppii merrii,

su válljoolbmát

heavvanedje Ruksesmerrii.

5Čiekŋalasat gokče sin,

sii vudjo čiekŋalassii dego geađggit.

6

15,6
Sál 118,15
Du olgeš giehta, Hearrá,

imašlaš ja gievra,

du olgeš giehta, Hearrá,

cuvke vašálačča.

7Allatvuođastat don časkkát

vuostálastiidat.

Don divttát iežat moari buollit,

dat loaktá sin dego oalggaid.

8Don bossot, ja čáhci čoagganii,

bárut čužžo čopman,

čiekŋalasa rávnnjit stirdo

gasku meara.

9Vašálaš dajai:

“Mun doarridan ja jovssan sin,

mun juogán sállaša

ja duhtadan iežan hálu.

Mun rohtten miehkkán,

mun duššadan sin.”

10Don bosádit vuoiŋŋanasainat,

ja áhpi govččai sin,

veagalaš čáziide

sii vudjo dego ladju.

11

15,11
8,10+
Hearrá, gii lea du láhkásaš

ipmiliid gaskkas?

Gii lea nugo don,

hearvásmahttojuvvon ja bassi,

máidnojuvvon

hirbmatlaš daguidat dihte,

don guhte dagat ovddolaš daguid?

12Don geigejit olgeš gieđa,

ja eanan njielastii sin.

13Oskkáldasvuođastat

don oahpistit álbmoga

maid ledjet lonistan,

fámuinat don láidejit dan

bassi ássanbáikásat.

14Álbmogat doarggistedje

go gulle dan,

Filistea ássit dohppehalle ballui.

15Dalle Edoma oaivámuččat

suorganedje,

Moaba veagalaččat doarggistedje,

buot Kanaana ássit

roahppánedje balus.

16Sii suorganedje ja šadde ballui,

du gieđa fámus sii jávohuvve

dego geađgi,

dan botta go du álbmot,

Hearrá, lea mannan meaddel,

dan botta go álbmot

maid leat alccesat vuoitán,

lea mannan meaddel.

17

15,17
Sál 78,54
15,17 várrái Jerusalema Sionvárri.Don doalvvut sin gosa sii galget,

don gilvvát sin dan várrái

mii lea du opmodat,

dan báikái maid don, Hearrá,

leat dahkan iežat ássanbáikin,

bassibáikái maid du gieđat

leat vuođđudan.

18

15,18
Sál 93,1+
Hearrá lea gonagas

álo ja agálaččat!

19

15,19
14,23eč
Go farao heasttat, su soahtevovnnat ja vovdnaolbmát ledje mannan merrii, de Hearrá máhcahii čáziid sin ala, muhto israellaččat manne goikása mielde meara rastá.

20

15,20
Sál 68,26
Profehtanisson Mirjam, Arona oabbá, válddii rumbbu gihtii, ja buot nissonat čuvvo su, derpe rumbbuid ja dánso.

21Mirjam jođihii lávlaga:

Lávlot Hearrái,

son lea stuoris ja allat,

heasttaid ja olbmáid

son suhppii merrii!

Vádjoleapmi meahcis álgá

22

15,22
4 Mos 33,8č
Moses doalvvui israellaččaid Ruksesmearas Šura meahccái. Go sii ledje vádjolan doppe golbma beaivvi eaige lean gávdnan čázi, 2315,23 Mara Namma mearkkaša “rihča”.de sii bohte Marai, muhto sii eai sáhttán juhkat Mara čázi, go dat lei rihča. Dan dihte dat báiki gohčoduvvui Maran. 24Álbmot nimmorii Mosesa vuostá ja dajai: “Maid mii dál juhkat?” 25Moses čuorvvui Hearrá, ja Hearrá čájehii sutnje muorrabihtá. Dan son bálkestii čáhcái. Go son dagai nu, de čáhci šattai njálggisin. Doppe Hearrá attii álbmogii lága ja vuoigatvuođa, ja doppe son geahččalii sin. 26
15,26
23,25
5 Mos 7,15
Son celkkii: “Jos don guldalat dárkilit maid mun sártnun ja dagat dan mii lea riekta mu čalmmiin, doahttalat mu báhkkomiid ja doalat buot mu lágaid, de mun vealtadan du buot dain buozalvasain maiguin mun ráŋggáštin egyptalaččaid. Dasgo mun lean Hearrá, du buorideaddji.”

2715,27 Elim ája Sinainjárgga oarjjabealde.Dasto sii bohte Elimii. Doppe ledje guoktenuppelohkái čáhceádjaga ja čiežalogi pálbmamuora. Sii luoitaledje dohko čáhcegáddái.

16

Hearrá biebmá israellaččaid

161

16,1
4 Mos 33,10č
Sii johttájedje Elimis, ja oppa Israela searvegoddi bođii Sinmeahccái, mii lea Elima ja Sinaja gaskkas. Sii ollejedje dohko nuppi mánu vihttanuppelogát beaivvi maŋŋil go ledje vuolgán Egyptas. 2Meahcis oppa searvegoddi nimmorišgođii Mosesa ja Arona vuostá 3
16,3
14,11č+
ja sii dadje sudnuide: “Vare Hearrá giehta livččii časkán min jámas Egyptas, go mii ain čohkkáimet biergobáđi guoras ja boraimet gallás. Muhto doai leahppi dolvon min deike meahccái vai mii buohkat geat leat dáppe, nealgut jámas!”

4

16,4
20,20
5 Mos 8,2
Hearrá celkkii Mosesii: “Mun divttán láibbi arvit didjiide almmis, nu ahte álbmot beassá juohke beaivvi mannat čoaggit dan nu ollu go dárbbaša. Ná mun beasan geahččalit sin, vai oainnán doahttalitgo sii mu lágaid vai eai. 5Go sii guđát beaivvi ráhkadit dan maid leat viežžan, de dat lea guovtte geardde eambbo go sii muđui čogget juohke beaivvi.”

6Moses ja Aron dajaiga israellaččaide: “Otná eahkeda dii ipmirdehpet ahte Hearrá ieš doalvvui din eret Egyptas, 7ja ihttá iđida dii beassabehtet oaidnit Hearrá hearvásvuođa. Hearrá lea gullan din nimmoreamen su vuostá. Munno vuostá dii ehpet nimmor, dasgo moai ean leat mahkkege.” 8Moses dajai vel: “Hearrá addá didjiide otná eahkeda bierggu borrat ja ihttin láibbi, nu ahte dii gallánehpet. Hearrá gullá mo dii nimmorehpet su vuostá. Ehpet dii nimmor munno vuostá, muhto Hearrá vuostá.”

9Moses dajai Aronii: “Gohčo oppa Israela searvegotti Hearrá ovdii, dasgo son lea gullan sin nimmoreami.” 10

16,10
4 Mos 12,5
14,10
16,19
Go Aron lei sárdnumin Israela searvegoddái, de buohkat jorggihedje meahci guvlui, ja dalle Hearrá hearvásvuohta almmustuvai balvvas.

11Hearrá sártnui Mosesii: 12“Mun lean gullan israellaččaid nimmoreami. Cealkke sidjiide ná: Odne eahkedisveaigin dii oažžubehtet bierggu borrat ja ihttin iđedis dii oažžubehtet láibbi gallás. Dalle dii ipmirdehpet ahte mun lean Hearrá, din Ipmil.”

13

16,13
Neh 8,3
Sál 78,24eč
105,40
16,13 váktillottit uhca bárbmolottážat mat girdet stuorra moahtin.Eahkedis siidii bohte nu ollu váktillottit ahte dat gokče dan ollásit. Iđedis lei eatnamis suoldni siidda birra, 14ja go suoldni lei badjánan, de meahcis lei dego fiinna smierus geardi, asehaš dego bihci eatnama alde. 15
16,15
5 Mos 8,3
Joh 6,31
1 Kor 10,3
16,15 Miison dát lea hebreagillii man hu. Danin borramuš oaččui nama “manna”, gč. v. 31.Go israellaččat oidne dan, de sii jerre guhtet guoimmisteaset: “Miison dát lea?” Sii oainnat eai diehtán mii dat lei. Moses celkkii: “Dát lea láibi maid Hearrá lea addán didjiide borrat. 1616,16 omermihtu sullii 3,6 lihttera.Ná Hearrá lea gohččon: Čogget dan nu ollu go iešguhtege dárbbaša, omermihtu veardde guhtiige. Juohkehaš galgá čoaggit sidjiide geat leat su goađis.” 17Israellaččat dahke nu, ja muhtumat čogge ollu, earátgis uhccán. 18
16,18
2 Kor 8,15
Muhto go sii mihtidedje dan omermihtuin, de ii báhcán liiggás dasa gii lei čoaggán ollu, iige dasge váilon gii lei čoaggán uhccán. Juohkehaš lei čoaggán dan mađe maid dárbbašii. 19Moses dajai sidjiide: “Ii oktage oaččo guođđit das maidege iđedassii.” 20Muhtumat eai jeagadan Mosesa, muhto guđđe das juoidá iđedassii. De dasa šadde suovssat, ja dat havssiidii. Moses moaráhuvai sidjiide.

21Ná sii čogge juohke iđida dan mađe maid iešguhtege dárbbašii, muhto go beaivváš goardigođii, de dat suttai. 22Guđát beaivvi sii čogge guokte dan mađe láibbi, guokte omera juohkehačča várás, ja searvegotti oaivámuččat manne muitalit dan Mosesii. 23Dalle son dajai sidjiide: “Dat lea nugo Hearrá lea cealkán: Ihttin lea sabbat, Hearrá bassi sabbat. Láibot odne maid áigubehtet láibut, ja vuššet maid áigubehtet vuoššat, muhto vurkejehket ihttážii dan mii lea liiggás.” 24Ja sii vurkejedje dan iđedassii, nugo Moses lei gohččon, iige dat havssiidan eaige dasa boahtán suovssat. 25Moses dajai: “Borret dan odne! Odne lea Hearrá sabbat, ehpetge dii gávnna dan odne eatnamis. 26Guhtta beaivvi dii galgabehtet čoaggit dan, muhto čihččet beaivi lea sabbat, iige dat leat dalle gávdnamis.”

27Čihččet beaivvi goittotge soapmásat álbmogis vulge dan čoaggit, muhto eai sii gávdnan maidege. 28Hearrá celkkii Mosesii: “Man guhká dii biehttalehpet doallamis mu báhkkomiid ja mu lágaid? 29Muitet ahte Hearrá ieš lea ásahan didjiide sabbaha, ja danin son addá didjiide guđát beaivvi borramuša guovtti beaivái. Juohkehaš galgá orrut báikkistis, ii oktage oaččo vuolgit das čihččet beaivvi.” 30De álbmot vuoiŋŋastii čihččet beaivvi.

31

16,31
4 Mos 11,7
Israellaččat gohčodedje dan biepmu mannan. Dat sulastahtii koriandersiepmaniid, muhto lei vielgat ja das lei honnetgáhku smáhkka. 32
16,32
Hebr 9,4
Moses dajai: “Ná Hearrá lea gohččon: Váldde manna ovtta omera dievva ja atnet dan áimmuin, vai boahtti buolvvat besset oaidnit dan láibbi mainna mun bibmen din meahcis, dalle go mun dolvon din eret Egyptas.” 33Moses dajai Aronii: “Váldde ruhku, bija dan sisa omera dievva manna ja bija dan Hearrá muođuid ovdii. Dat galgá vurkejuvvot boahtti buolvvaid várás.” 34Aron dagai nugo Hearrá lei gohččon Mosesa, ja vurkii manna lihtuárkka ovdii. 35
16,35
Jos 5,12
Israellaččat borre manna njealljelogi jagi, dassážii go bohte eatnamii gos ásse olbmot. Sii borre dan dassážii go bohte Kanaana rájiide.

36Omer lea efamihtu logádas.

17

Čáhci bávttis

171

17,1
4 Mos 20,1eč
33,14
Oppa Israela searvegoddi vulggii Sinmeahcis ja manai luoitalanbáikkis nubbái Hearrá gohččumiid mielde. Álbmot luoitalii Refidimii, muhto doppe ii lean čáhci juhkat. 2
17,2
5 Mos 6,16
Matt 4,7
De olbmot riidališgohte Mosesiin ja dadje: “Atte midjiide čázi juhkat!” Moses vástidii: “Manne dii riidalehpet muinna? Manne dii geahččalehpet Hearrá?” 3Muhto álbmot goikkai, ja dat nimmorii Mosesa vuostá ja dajai: “Manne don dolvot min eret Egyptas? Dáhtutgo don min goikat jámas oktan mánáideametguin ja omiideametguin?” 4
17,4
4 Mos 14,10
Dalle Moses čuorvvui Hearrá ja dajai: “Maid mun dagan dán álbmogii? Sii measta juo geađgádit mu.” 5
17,5
7,20
Hearrá celkkii Mosesii: “Vácce álbmoga ovddabealde ja váldde mielde muhtun Israela vuorrasiid. Ja go vázzilat, de váldde gihtii dan soappi mainna časket Nileanu. 6
17,6
5 Mos 8,15
Sál 78,15č
105,41
Jes 48,21
1 Kor 10,4
Mun čuoččun du ovddas bávtti alde Horebis. Časkke bávtti, de das golgagoahtá čáhci, ja álbmot beassá juhkat.” Moses dagai nu Israela vuorrasiid oaidnut. 7
17,7
Sál 95,8č
17,7 Massa ja Meriba Hebreagiel sánit mearkkašit “geahččalit” ja “riidalit”.Son bijai dan báikki namman Massa ja Meriba, danne go doppe israellaččat ledje nimmoran Mosesa vuostá ja geahččalan Hearrá ja dadjan: “Iigo Hearrá leatge minguin?”

Soahti amaleklaččaiguin

8

17,8
5 Mos 25,17eč
Refidimis amaleklaččat bohte ja fallehedje Israela. 9Moses dajai Josuai: “Vállje midjiide olbmáid ja vuolgge soahtat amaleklaččaiguin. Ihttin mun manan čuožžut várrečohkkii Ipmila soabbi gieđas.” 10Josua dagai nugo Moses lei gohččon ja soađai amaleklaččaiguin, muhto Moses, Aron ja Hur gorgŋo várrečohkkii. 11Nu guhká go Mosesa gieđat ledje badjin, de israellaččat bihte, muhto go son luittii gieđaid gahččat, de bihtigohte amaleklaččat. 12Go Mosesa gieđat lossugohte, de Aron ja Hur bijaiga su čohkkát geađggi ala, ja soai ieža doalaiga su gieđaid badjin goappáge bealde. De son vejii doallat gieđaid badjin dassážii go beaivváš luoitádii. 13Nu Josua časkkii amaleklaččaid ja sin soahteveaga.

14

17,14
4 Mos 24,20
1 Sam 15,2č20
Hearrá celkkii Mosesii: “Čále dán girjái, vai dat ii vajálduva, ja loga dan Josuai. Mun áiggun sihkkut eret amaleklaččaid muittu eatnama alde.” 15Dasto Moses huksii áltára ja bijai dan namman “Hearrá lea mu soahteleavga”. 16Son dajai: “Giehta Hearrá soahteleavgga ala! Hearrá soahtá amaleklaččaiguin buolvvas bulvii.”