Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
11

Maŋimuš giksi dieđihuvvo

111

11,1
12,31eč
Hearrá celkkii Mosesii: “Vel ovtta givssi mun divttán deaividit farao ja egyptalaččaid. Das maŋŋil son luoitá din vuolgit. Ja go son luoitá din, de son ádjá din buohkaid dáppe eret. 2
11,2
1 Mos 15,14+
Cealkke dál álbmogii ahte juohke olmmái ja nisson galgá bivdit ránnjástis silbalihtiid ja gollelihtiid.” 3Hearrá lei dahkan egyptalaččaid miehtemielalažžan israellaččaide, ja farao hoavvaolbmát ja Egypta álbmot atne Mosesa alla árvvus.

4Moses celkkii faraoi: “Ná cealká Hearrá: Gaskaija áigge mun manan Egypta čađa, 5

11,5
4,23+
ja dalle Egyptas jápmet buot vuosttašriegádeaddjit, farao vuosttašriegádeaddji rájes gii čohkká truvnnus, gitta šlávvanissona vuosttašriegádeaddji rádjái gii čohkká giehtamillu duohken. Buot omiid vuosttašriegádeaddjit maid jápmet. 6
11,6
12,30
Ja oppa Egypta eatnama deavdá stuorra bárgun, man lágáš ii leat leamaš ovdal iige šatta šat maŋŋil. 7Muhto ii beanage hara israellaččaide, ii olbmuide iige omiide. Das dii ipmirdehpet ahte Hearrá dahká erohusa Egypta ja Israela gaskkas. 8Dalle buot du hoavvaolbmát bohtet mu lusa, gopmirdit mu ovdii ja rohkadallet mu vuolgit eret din luhtte ja doalvut eret oppa iežan álbmoga. Dalle mun vuolggán.” Ja Moses vulggii moaris farao luhtte.

9Hearrá celkkii Mosesii: “Farao ii guldal dudno. Dat dáhpáhuvvá vai mun beasan dahkat eatnat ipmašiid Egypta eatnamis.” 10

11,10
4,21+
Moses ja Aron dagaiga buot dáid ipmašiid farao ovddas, muhto Hearrá lei buoššudan farao váimmu, nu ahte son ii luoitán israellaččaid vuolgit eatnamis.

12

Beassážat

121Hearrá celkkii Mosesii ja Aronii Egyptas: 2

12,2
3 Mos 23,5
4 Mos 9,2eč
28,16
5 Mos 16,1č
12,2 Dát mánnu mánnu abib dahjenisan, gč. 13,4. beassážat. mánut.“Dát mánnu galgá leat din mánuin vuosttamuš. Dat galgá leat didjiide jagi vuosttaš mánnu. 3Cealki oppa Israela searvegoddái: Dán mánu logát beaivvi juohke dáluisit galgá váldit lábbá dahje gihci, ovtta lábbá dahje gihci ain bearraša ja viesu nammii. 4Jos bearaš lea ilá unni borrat oppa ealli, de dáluisit galgá váldit ealli ovttas lagamus siidaguimmiinis olbmuid logu mielde. Dii galgabehtet dan vuođul meroštallat man ollu iešguhtege borrá. 5Ealli galgá leat almmá vigi haga, jahkásaš varis, láppis dahje gihcci. 6
12,6
5 Mos 16,6
Atnet dan áimmuin dán mánu njealljenuppelogát beaivvi rádjái, ja de oppa Israela searvegotti čoagganeapmi galgá njuovvat dan eahkedisveaigin. 7Váldet dan vara ja sihkkot dan uksastoalppuide ja uksabielkái dain viesuin main sii borret lábbá. 8Borret bierggu dan seammá ija, basset dan dolas ja borret dan oktan suvrutkeahtes láibbiin ja rihča urtasiiguin. 9Ehpet oaččo borrat das maidege njuoskkasin dahje čázis vuššojuvvon, muhto galgabehtet bassit dan dolas oktan oivviin, julggiiguin ja siskilušaiguin. 10
12,10
4 Mos 9,12
Ehpet oaččo guođđit das maidege iđedassii; jos mihkkege báhcá iđedassii, de dat galgá boldojuvvot. 1112,11 hoahpus Gč. Jes 52,12. beassážat Hebreagiel sátni pesach mearkkaša sihke “beassážat” ja “beassášoaffar”. beassážat.Go dii lehpet boradeamen, de dis galgá leat gákti boahkánastojuvvon, gápmagat juolggis ja soabbi gieđas, ja dii galgabehtet boradit hoahpus. Dat leat Hearrá beassážat. 12
12,12
4 Mos 33,4
Dan ija mun jođán miehtá Egypta ja gottán Egyptas juohke vuosttašriegádeaddji, sihke olbmuid ja elliid vuosttašriegádeddjiid, ja mun dubmen buot Egypta ipmiliid. Mun lean Hearrá. 13
12,13
Hebr 11,28
12,13 manan meaddel “Mannat meaddel” hebreagillii sulastahttá sáni pesah mii jorgaluvvo sániin “beassážat”. Nu čilgejuvvo allabasiid namma.Varra galgá leat mearkan dain viesuin main dii lehpet. Go mun oainnán vara, de mun manan meaddel, iige duššadeaddji časkkástat deaivva din, go mun časkkán Egypta.

14Dát beaivi galgá leat didjiide muitobeaivi. Dollet dan Hearrá bassin. Atnet dan agálaš ásahussan buolvvas bulvii. 15

12,15
13,3eč
23,15
34,18
3 Mos 23,6
4 Mos 28,17č
5 Mos 16,3
1 Kor 5,6eč
Čieža beaivvi dii galgabehtet borrat suvrutkeahtes láibbi, ja juo vuosttaš beaivvi dii galgabehtet jávkadit suvrradáiggi viesuineattet. Juohkehaš gii borrá suvruduvvon láibbi dan čieža beaivvis, galgá jávkaduvvot Israelis. 16Vuosttaš beaivvi dii galgabehtet doallat bassi čoagganeami, ja nu maiddái čihččet beaivvi. Daid beivviid ehpet oaččo bargat maidege; dušše dan maid iešguhtege borrá, oažžubehtet ráhkadit. 17Dii galgabehtet doallat suvrutkeahtes láibbi basiid, danne go aiddo dan beaivvi mun dolvon din soahteveagaid eret Egyptas. Danin dát beaivi galgá dollojuvvot ávvubeaivin, ja dat galgá leat agálaš ásahus buolvvas bulvii. 18Vuosttaš mánu njealljenuppelogát beaivvi eahkeda rájes dii galgabehtet borrat suvrutkeahtes láibbi gitta dan mánu guoktelogivuosttaš beaivvi eahkeda rádjái. 19Čieža beaivái ii suvrradáigi oaččo leat din viesuin. Juohkehaš gii borrá suvruduvvon láibbi, galgá jávkaduvvot Israela searvegottis, lehkos son dal vieris dahje eatnamis riegádan olmmoš. 20Dii ehpet oaččo borrat maidege suvrásiid; dii galgabehtet borrat suvrutkeahtes láibbi dain báikkiin gos ain ásažehpet.”

21Moses rávkkai lusas buot Israela vuorrasiid ja dajai sidjiide: “Mannet viežžat lábbá guđege bearrašii ja njuvvet dan beassášoaffarin. 2212,22 isopgihpu isop.Váldet dasto isopgihpu ja buonjostehket dan varas mii lea lihtis, ja sihkkot vara uksabielkái ja guktui uksastoalppuide. Ii oktage dis oaččo mannat uvssas olggos ovdal iđida. 2312,23 duššadeaddji eŋgel gii ráŋggášta. Vrd. 2 Sam 24,16; 2 Gon 19,35.Hearrá manná Egypta čađa ja časká egyptalaččaid, muhto go son oaidná vara uksastoalppuin ja uksabielkkás, de son manná dan uvssa meaddel iige divtte duššadeaddji boahtit din viesuide goddit din. 24Dát galgá leat agálaš ásahus didjiide ja din mánáide. 25Ja go dii ollebehtet dan eatnamii maid Hearrá addá didjiide lohpádusas mielde, de galgabehtet doallat dán vieru. 26

12,26
13,814
5 Mos 6,20eč
Go din mánát jerret dis: Maid dát vierru mearkkaša? 27de galgabehtet vástidit: Dát lea beassášoaffar Hearrái; go son gottii egyptalaččaid, de son manai israellaččaid viesuid meaddel ja sesttii min ruovttuid.” Dalle álbmot luoitádii eatnamii ja rohkadalai.

28Israellaččat vulge das ja dahke aiddo nugo Hearrá lei gohččon Mosesa ja Arona.

Logát giksi: egyptalaččaid vuosttašriegádeaddjit goddojuvvojit

29

12,29
4,23Sál 78,51
105,36
Gaskaija áigge Hearrá sorbmii Egyptas buot vuosttašriegádeddjiid, farao vuosttašriegádeaddji rájes gii čohkká truvnnus, gitta fáŋgga vuosttašriegádeaddji rádjái gii čohkká giddagasas, ja buot omiid vuosttašriegádeddjiid. 30
12,30
11,6
Go farao, su hoavvaolbmát ja buot egyptalaččat dan ija oidne mii dáhpáhuvai, de šattai Egyptas garra bárgun, danin go ii lean oktage viessu mas ii lean jábmi. 31
12,31
11,1č
Farao rávkkai ihkku lusas Mosesa ja Arona ja dajai: “Vulget eret mu álbmoga gaskkas, doai ieža ja buot israellaččat, ja mannet bálvalit Hearrá, nugo lehpet bivdán! 32Váldet maid smávvaomiid ja stuorraomiid mielde ja mannet! Ja go dál vuolgibehtet, de buressivdnidehket maiddái mu!” 33Egyptalaččat hoahpuhedje israellaččaid vuolgit eret eatnamis, danne go sii jurddašedje: “Muđui mii buohkat jápmit.”

34Dalle israellaččat válde mielddiset láibungáriid siste dáiggi mii ii lean vel suvron, gisse gáriid biktasiid sisa ja gudde daid oalggi alde. 35Israellaččat ledje dahkan nugo Moses lei gohččon: Sii ledje bivdán egyptalaččain silbalihtiid ja gollelihtiid ja biktasiid. 36

12,36
1 Mos 15,14+
Ja Hearrá lei dahkan egyptalaččaid miehtemielalažžan israellaččaide, nu ahte sii ožžo maid bivde. Ná israellaččat válde sállaša egyptalaččain.

37

12,37
4 Mos 1,46
33,35
12,37 Ramses >1,11. Sukkot Hebreagiela mielde “lastagoađit”; dás dat lea báikenamma Gosena nuortaráji lahka.Israellaččat vulge johtui Ramsesis Sukkota guvlui. Sii ledje birrasii guhttačuođiduhát vázzi olbmá, earret nissoniid ja mánáid. 38Sii válde mielddiset smávvaomiid ja stuorraomiid, hui stuorra ealu. Sin fárrui vulge maid ollu buotlágán olbmot. 39Dan dáiggis maid sii bukte Egyptas, sii ráhkadedje suvrutkeahtes gáhkuid, danne go sii ledje áddjojuvvon eret Egyptas ovdal go dáigi lei geargan suvrut, eaige sii lean ráhkadan alcceseaset velá niesttige.

40

12,40
1 Mos 15,13+
Israellaččat ledje ássan Egyptas njeallječuođigolbmalogi jagi. 41Aiddo dan beaivvi go njeallječuođigolbmalogi jagi ledje nohkan, de buot Hearrá soahtevegat johttájedje eret Egyptas. 42Dan ija Hearrá gozii vai beassá doalvut sin eret Egyptas; dat lea Hearrái basuhuvvon idja, ja dan ija buot israellaččat galget gohcit buolvvas bulvii.

43Hearrá celkkii Mosesii ja Aronii: “Dát ásahus guoská beassášlábbái: Ii oktage vierroeatnamiid olmmoš oaččo borrat dan, 44muhto juohke šlávva gii lea ostojuvvon ruđain, oažžu dan borrat, jos son lea vuos birračuhppojuvvon. 45Ii oktage vieris gii lea ássamin muhtin áiggi din luhtte, iige oktage beaivebálkkolaš oaččo borrat dan. 46

12,46
4 Mos 9,12
Joh 19,36
Lábbá galgá borrat ovttahat viesus. Bierggu ii oaččo doalvut viesus olggos, iige ovttage dávtti oaččo doadjit. 47Oppa Israela searvegoddi galgá dahkat nu. 48Jos du luhtte ássá muhtun vieris gii hálida doallat beassážiid Hearrá gudnin, de buot su dálu olbmábealle galgá birračuhppojuvvot. Dalle son sáhttá boahtit doallat beassážiid, ja son adnojuvvo eatnamis riegádan olmmožin. Muhto ii oktage birračuohpakeahtes olmmoš oaččo borrat beassášlábbá. 49Oktat láhka galgá leat eatnamis riegádan olbmui ja vierrásii gii ássá din gaskkas.”

50Israellaččat dahke nu. Sii dahke buot nugo Hearrá lei gohččon Mosesa ja Arona. 51Ja aiddo dan beaivvi Hearrá doalvvui oppa israellaččaid joavkku eret Egyptas.

13

Buot vuosttašriegádeaddjit gullet Hearrái

131Hearrá celkkii Mosesii: 2

13,2
13,12č
22,29
34,19č
3 Mos 27,26č
4 Mos 3,13
Neh 10,36
Luk 2,23
“Basut munnje juohke vuosttašriegádeaddji israellaččaid gaskkas, sihke olbmuid ja omiid vuosttašriegádeddjiid. Buot mii rahpá eatniheakka, gullá munnje.”

3

13,3
12,15+
Moses dajai álbmogii: “Muitet dán beaivvi, dan beaivvi go vulggiidet Egyptas, šlávvaviesus, danin go Hearrá doalvvui din gievrras gieđain doppe eret. Dan beaivvi ii oaččo borrat suvruduvvon láibbi. 4
13,4
12,2
13,4 abib mánu nisan nubbi namma. mánut.Odne dii vuolgibehtet, abibmánus. 5
13,5
1 Mos 15,18eč
2 Mos 3,8
13,5 áhčiide áhčči.Go Hearrá dasto lea buktán din kanaanlaččaid, hetlaččaid, amorlaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid eatnamii, dan eatnamii maid son vuordnumiin lea lohpidan din áhčiide addit didjiide, eatnamii mas golgá mielki ja honnet, de bálvalehket su álo dán mánus dáinna lágiin: 6
13,6
12,15+
Čieža beaivvi galggat borrat suvrutkeahtes láibbi, ja čihččet beaivvi galgá doallat basiid Hearrá gudnin. 7Dan čieža beaivvi galggat borrat dušše suvrutkeahtes láibbi. Suvruduvvon láibi dus ii oaččo leat, iige suvrradáigi gostege du rájiid siste. 8
13,8
12,26č
Muital bárdnásat dan beaivvi: ‘Ná dáhpáhuvvá dan muitun maid Hearrá dagai munnje, go mun vulgen Egyptas.’ 9
13,9
5 Mos 6,8
11,18
Dat galgá leat mearkan du gieđas ja dovdomearkan du gállus, vai Hearrá láhka álo livččii du njálmmis ja don muittášit, mo Hearrá gievrras gieđain buvttii du Egyptas. 10Váldde vuhtii dán lága mearriduvvon áigái jagis jahkái.

11Go Hearrá lea buktán du kanaanlaččaid eatnamii, nugo son vuordnumiin lea lohpidan dutnje ja du áhčiide, ja addán dan dutnje, 12

13,12
13,2+
de don galggat addit Hearrái buot mii rahpá eatniheakka. Buot du omiid varis vuosttašriegádeaddjit gullet Hearrái. 1313,13 ásena ásen adnojuvvui buhtismeahttumin iige geavahuvvon oaffareallin; gč. 34,20. lonistit oaffaruššat juoidá eará dan sajis.Muhto lonis alccesat lábbáin juohke ásena vuosttašriegádeaddji. Jos it dáhto lonistit dan, de doaje das niskki. Lonis juohke vuosttašriegádeaddji bártni gii dutnje riegáda. 14Go du bárdni boahtteáiggis jearrá dus maid dat mearkkaša, de vástit sutnje: ‘Hearrá doalvvui min gievrras gieđain Egyptas, šlávvaviesus. 15
13,15
4,23+
Go farao lei nággár ja biehttalii luoitimis min, de Hearrá gottii Egyptas juohke vuosttašriegádeaddji, sihke olbmuid vuosttašriegádeddjiid ja omiid vuosttašriegádeddjiid. Dan dihte mun oaffarušan Hearrái juohke varisbeali mii rahpá eatniheakka, ja lonistan juohke vuosttašriegádeaddji bártni.’ 16Lehkos dat mearkan du gieđas ja dovdomearkan du gállus, vai muittášit ahte Hearrá doalvvui min gievrras gieđain eret Egyptas.”

Balvabázzi ja dollabázzi

17Go farao lei luoitán álbmoga vuolgit, de Ipmil ii dolvonge sin dan geainnu mii manná filistalaččaid eatnama čađa, vaikko dat lei njuolgadeamos, danin son jurddašii ahte álbmot gáhtá ja máhccá Egyptii go oaidná soađi buollámin. 18Ipmil baicce divttii álbmoga mannat meahci čađa Ruksesmeara guvlui. Israellaččat vulge Egyptas dego soahteveahka.

19

13,19
1 Mos 50,25
Hebr 11,22
Moses válddii mielde Josefa dávttiid, danne go Josef lei váldán israellaččain vuordnása ja cealkán: “Ipmil atná dis fuola, ja dalle dii galgabehtet doalvut mu dávttiid mielddádet dáppe eret.”

20Israellaččat sirdájedje Sukkotis ja luoitaledje Etamii, meahci ravdii. 21

13,21
40,36eč
4 Mos 9,15eč
14,14
Neh 9,12
Sál 78,14
13,21 balvabáccis, dollabáccis Ipmil almmustuvvá dávjá balvvaid ja dola siste. Vrd. Sál 18,12č; 97,2eč.Hearrá jođii sin ovddabealde beaivet balvabáccis ja čájehii sidjiide geainnu, ja ihkku dollabáccis ja čuovggai sin geainnu. Nu sii besse johtit ijatbeaivái. 22Balvabázzi ii gáidan beaivet iige dollabázzi ihkku álbmoga luhtte eret.