Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
2

Ester šaddá dronnegin

21

2,1
1,1216eč
Go muhtun áigi lei gollan ja gonagas Xerxesa moarri lotkkodan, de son muitái maid Vašti lei dahkan ja mii su hárrái lei mearriduvvon. 2Gonagasa hoavvaolbmát geat bálvaledje su, dadje hearráseaset: “Ohccojuvvoset gonagasa várás nuorra čáppa eadneviđá nieiddat. 3Gonagas mearridehkos juohke provinsii olbmáid čohkket buot nuorra čáppa eadneviđá nieiddaid Susa ladni haremii. Hoavvaolmmái Hegaja, gonagasa haremgáhttejeaddji, geahčus sii ožžot čábbodatdivššu, 4ja dat nieida geasa gonagas liiko eanemusat, šaddá dronnegin Vašti sadjái.” Gonagas liikui neavvagii, ja son dagai nu.

52,5 Kiša bártni Mordekai gulai navdimis gonagas Saula nállái. Vrd. 1 Sam 9,1č.Susa ladnis ásai juvddálaš olmmái gean namma lei Mordekai. Son lei Benjamina čearddas, ja su áhčči lei Jair, Kiša bártni Šimi bárdni. 62,6 Jekonja Jojakina nubbi namma. Son dolvojuvvui Babylonii 597 o.Kr. Vrd. 2 Gon 24,8–16.Son gulai dan jovkui mii dolvojuvvui eret Jerusalemis dalle go Babylonia gonagas Nebukadnesar doalvvui veagal Juda gonagasa Jekonja. 72,7 Hadassa Hebreagiela mielde “myrta”. Ester persialaš namma, sáhttá mearkkašit “násti”.Mordekajis lei biebmonieidan čeazis nieida Hadassa, gii gohčoduvvui maiddái Esterin. Nieiddas ii lean šat áhčči iige eadni. Nieida lei šođbat ja čáppat, ja Mordekai lei váldán su iežas nieidan su vánhemiid jápmima maŋŋil.

8Go gonagasa gohččun ja mearrádus šattai dovddusin, de čohkkejuvvojedje ollu nuorra nieiddat Susa ladnái Hegai geahču vuollái. Maiddái Ester vižžojuvvui gonagasa šlohttii ja biddjojuvvui haremfávtta Hegai gehččui. 9

2,9
1,1014
Nuorra nieida lei haremfávtta miela mielde ja son liikui sutnje. Danne Hegai dakkavide lágidii Esterii dan čábbodatdivššu ja dan borramuša mii sutnje gulai, ja attii sutnje čieža válljejuvvon nissonbálvvá gonagasa šloahtas. De son sirddii Estera ja su bálvváid harema buoremus lanjaide. 10Ester ii lean muitalan man álbmogii ja man sohkii son gulai, danne go Mordekai lei gieldán su muitaleames dan. 11Juohke beaivvi Mordekai váccii ovddos maŋos haremšilju meattá. Son dáhtui diehtit geavaigo Esterii bures ja mii sutnje dahkkojuvvui.

122,12 balsamvuoidasiin balsam.Guhtege nieida galggai mannat iežas vuorus gonagas Xerxesa lusa. Ovdal dan nieida lei ožžon guoktenuppelohkái mánu čábbodatdivššu, nugo lei mearriduvvon. Guhtta mánu son lei dikšojuvvon myrraoljjuin ja guhtta mánugis balsamvuoidasiin ja eará čábbodatávdnasiiguin. 13Go nieida manai gonagasa lusa, de son oaččui váldit haremis gonagasa šlohttii buot maid siđai. 14Son manai dohko eahkedis, ja iđedis son máhcai nuppi haremii, mii lei hoavvaolmmái Šaašgasa geahčus. Son fáktii gonagasa liigeáhkáid. Gonagasa lusa nieida ii šat beassan, muđui go jos gonagas liikui sutnje ja rávkkai su lusas nama mielde.

15Go šattai Estera, Mordekaja čeazi Abihajila nieidda, Mordekaja biebmonieidda, vuorru vuolgit gonagasa lusa, de son ii sihtan mielde eará go dan maid Hegai, gonagasa haremgáhttejeaddji, neavvui su váldit. Buohkat geat oidne Estera, liikojedje sutnje. 16Ester dolvojuvvui šlohttii gonagas Xerxesa lusa gonagasa čihččet ráđđenjagi logát mánus, tebetmánus. 17Son šattai gonagassii ráhkkáseabbon go buot eará nissonat. Son liikui Esterii eambbo go buot eará nieiddaide. Son bijai Estera oaivái gonagaslaš kruvnnu ja dagai su dronnegin Vašti sadjái. 18Gonagas lágidii Estera gudnin stuorra guossemállásiid oaivámuččaidasas ja virgeolbmáidasas, mieđihii provinssaide vearrogeahpádusaid ja attii attáldagaid gonagaslaš árvvasvuođain.

192,19 gonagasa poarttas poartavisttis gos eanas riikka hálddahuskántuvrrat ledje.Dalle go nieiddat fas čohkkejuvvojedje, de Mordekai lei bálvaleamen gonagasa poarttas. 20Ester ii lean muitalan iežas soga iige álbmoga, danne go Mordekai lei gieldán su. Son jeagadii ain Mordekaja, nugo son lei dahkan dalle go lei leamaš su biebmonieidan.

21Dan áigge go Mordekai lei bálvaleamen gonagasa poarttas, de Bigtan ja Tereš, guokte gonagasa hoavvaolbmá, šielbmafávttat, suhtaiga gonagas Xerxesii ja ozaiga liibba goddit su. 22Mordekai gulai dan ja muitalii dronnet Esterii, gii almmuhii dan gonagassii Mordekaja nammii. 23

2,23
5,14
6,1č
7,9č
9,13č
Ášši guorahallojuvvui, ja go dat gávnnahuvvui duohtan, de goappašagat hoavvaolbmát harccastuvvuiga murrii. Dáhpáhus čállojuvvui gonagasa muitalusaid girjái.

3

Haman dáhttu goddit buot juvddálaččaid

313,1 Agag lei Saula vuostálasti. Gč. 1 Sam 15,8. >2,5.Dáid dáhpáhusaid maŋŋil gonagas Xerxes attii alit árvvu Agaga maŋisboahttái Hamanii, Hammedata bárdnái, ja bijai su buot eará oaivámuččaid bajábeallái geat ledje su luhtte. 2Buot gonagasa virgeolbmát geat ledje Gonagaspoarttas, luoitádedje čippiid ala ja gopmirdedje eatnamii Hamana ovddas, dasgo nu gonagas lei gohččon. Muhto Mordekai ii čippostan iige gopmirdan eatnamii su ovddas. 3Gonagasa virgeolbmát geat ledje Gonagaspoarttas, jerre Mordekajis: “Manne don nágget gonagasa gohččuma vuostá?” 4Sii jerre sus dan beaivválaččat, muhto son ii guldalan sin. De sii muitaledje dán Hamanii vai besset gullat dohkkehiigo son Mordekaja ákka; son lei oainnat muitalan ahte son lea juvddálaš.

5Go Haman oinnii ahte Mordekai ii čippostan iige gopmirdan gitta eatnamii su ovddas, de son moaráskii sakka. 6Son anii beare uhccin ráŋggáštit dušše Mordekaja. Go son lei gullan man álbmogii Mordekai gulai, de son dáhtui duššadit maiddái Mordekaja álbmoga, buot gonagas Xerxesa riikka juvddálaččaid.

73,7 nisanmánus … rádjái mánut.Gonagas Xerxesa guoktenuppelogát ráđđenjagi vuosttaš mánus, nisanmánus, suhppejuvvui Hamana gohččuma mielde pur dahjege vuorbi juohke beaivái ja juohke mánnui gitta guoktenuppelogát mánu, adarmánu, rádjái.

8

3,8
3 Mos 26,334 Mos 23,9
5 Mos 4,5č
Dasto Haman dajai gonagas Xerxesii: “Du riikkas lea álbmot mii ássá bieđgguid buot dan provinssain eará álbmogiid gaskkas. Sin lágat leat earálágánat go eará álbmogiid lágat, eaige sii doahttal gonagasa lágaid. Gonagassii ii heive diktit sin orrut ráfis. 93,9 logiduhát taleantta sullii 342 000 kilo.Jos don anát buorrin, gonagas, de čálit gohččuma ahte sii galget duššaduvvot. Mun vihkken logiduhát taleantta silbba du virgeolbmáide, vai sii besset bidjat daid gonagasa dávvirgámmárii.” 103,10 seailasuorbmasa dát attii Hamanii fámu seailidit čállosiid gonagasa nammii. Vrd. 1 Mos 41,41č. ▶ seaila.Dalle gonagas válddii suorpmastis seailasuorbmasa ja attii dan agaglaš Hamanii, Hammedata bárdnái, juvddálaččaid vašálažžii, 11ja dajai sutnje: “Silba gullá dutnje ja dan álbmogii oaččut dahkat maid dáhtut.”

123,12 satráhpaide persialaš virgeolmmái. >Esra 8,36.Vuosttaš mánu golbmanuppelogát beaivvi gonagasa čállit rávkojuvvojedje čoahkkái. Hamana gohččuma mielde čállojuvvojedje reivvet gonagasa satráhpaide, juohke provinssa eatnanhearrái ja juohke álbmoga oaivámuččaide, guđege provinsii dan iežas čállimiin ja guđege álbmogii dan iežas gillii. Reivvet čállojuvvojedje gonagas Xerxesa nammii ja seilejuvvojedje gonagasa signeahttasuorbmasiin. 133,13 adarmánu mánut.Reivvet vuolggahuvvojedje áirasiid mielde buot gonagasa provinssaide, ja dain mearriduvvui ahte buot juvddálaččat, nuorat ja boarrásat, smávva mánážat ja nissonat, galge goddojuvvot ja duššaduvvot ovttahat beaivvi, guoktenuppelogát mánu, adarmánu, golbmanuppelogát beaivvi, ja ahte sin opmodaga oaččui stajidit. 14Girjji geardduhus galggai vuolggahuvvot buot provinssaide ja almmuhuvvot buot álbmogiidda, vai dat ráhkkanivčče dan beaivái.

15Áirasat vulge gonagasa gohččuma mielde dalán go láhka lei addojuvvon Susa ladnis. Gonagas ja Haman čohkáneigga juhkat, muhto Susa olbmot ledje hirpmástuvvan.

4

Mordekai bivdá veahki Esteris

414,1 gaikkodii … vuovttaidasas morraša dahje gáhtamuša mearkan. ▶ moraštanvierut.Go Mordekai gulai mii lei dáhpáhuvvan, de son gaikkodii biktasiiddis, gárvodii horstta ja botkkuhii gunaid vuovttaidasas, vulggii vázzit miehtá gávpoga ja bajidii stuorra ja bahča bárguma. 2Son bisánii gonagasa poartta šilljui, dasgo ii oktage gii lei gárvodan morašbiktasiid, beassan sisa gonagasa šlohttii. 3Juohke provinssas gosa gonagasa sátni ja gohččun bođii, juvddálaččat šadde stuorra morrašii. Sii fástudedje, čirro ja luibme, ja eatnagat ođđe seahkaid ja gunaid alde. 4Go bálvánissonat ja hoavvaolbmát muitaledje dán dronnegii, de son dohppehalai ballui. Son vuolggahii biktasiid vai Mordekai gárvodivččii daid horstta sadjái, muhto son ii váldán daid vuostá. 5Dalle Ester rávkkai lusas Hataka, hoavvaolbmá gean gonagas lei bidjan su bálvaleaddjin, ja gohčui su mannat Mordekaja lusa gullat mii lei dáhpáhuvvan ja maid son oaivvildii. 6Hatak vulggii ja deaivvai Mordekaja gávpoga márkanšiljus gonagasa poartta ovddas. 7Mordekai muitalii buot mii lei dáhpáhuvvan, ja man ollu silbba Haman lei lohpidan addit gonagasa dávvirgámmárii, jos son beassá duššadit juvddálaččaid. 8Mordekai attii Hatakii geardduhusa dan reivves mii lei čállojuvvon Susas ja mas lei mearrádus duššadit juvddálaččaid, vai son čájeha dan Esterii ja muitala sutnje buot. De Mordekai bivddii Hataka ávžžuhit dronnega mannat gonagasa lusa átnut árpmu iežas álbmogii.

9Hatak máhcai muitalit Esterii maid Mordekai lei dadjan. 10Dalle Ester gohčui Hataka mannat Mordekaja lusa ja dadjat: 11“Buot gonagasa virgeolbmát ja provinssaid álbmogat dihtet ahte jos guhtege, olmmái dahje nisson, manná gonagasa siskkit šloahttašilljui bovdekeahttá, dalle lágas lea sutnje dušše okta ráŋggáštus: jápmin. Dušše jos gonagas geige golleráđđensoappis su guvlui, de son birgeha heakkas. Muhto dál mun in leat bovdejuvvon gonagasa lusa golmmalogi beaivái.”

12Go Mordekai gulai maid Ester lei dadjan, 13de son gohčui vástidit sutnje ná: “Ale gátte ahte don leat áidna juvddálaš gii beasat eallit, danne go don ásat gonagasa šloahtas. 14

4,14
1 Mos 45,7
4,14 eará sajis Ipmilis.Jos don dán áiggi orut jávohaga, de juvddálaččaide gal boahtá veahkki ja gáddjojupmi eará sajis, muhto don oktan áhčát sogain duššat. Ja gii diehtá, jos don leat beassan dronnegin aiddo dákkár áiggiid várás.”

15Dalle Ester gohčui vástidit Mordekajii: 16

4,16
2 Gon 7,4
“Rávkka čoahkkái buot Susa juvddálaččaid fástudit mu dihte. Allet bora alletge juga golmma beaivái ja golmma idjii. Maiddái mun ja mu bálvánissonat fástudit seammá láhkái. De mun vuolggán gonagasa lusa, vaikko dat leage lága vuostá. Jos mun ferten jápmit, de mun jámán.” 17Mordekai vulggii ja dagai aiddo nugo Ester lei gohččon.