Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
6

Gula, Israel!

61Dát leat dat báhkkomat, lágat ja njuolggadusat maid Hearrá, din Ipmil, lea gohččon mu oahpahit didjiide, vai dii doallabehtet daid dan eatnamis maid dál mannabehtet váldit oapmineattet. 2

6,2
5,33
Jos dii ballabehtet Hearrás, Ipmilisttádet, dii ja din mánát ja mánáid mánát, ja oppa eallináiggi doallabehtet buot su lágaid ja báhkkomiid maid mun attán didjiide, de dii eallibehtet guhká. 3
6,3
2 Mos 3,8
Gullet, israellaččat! Dollet daid dárkilit, vai didjiide geavvá bures ja dii šaddabehtet hui eatnagin dan eatnamis mas golgá mielki ja honnet. Ná Hearrá, din áhčiid Ipmil, lea lohpidan didjiide.

4

6,4
4,35
Mark 12,29
1 Kor 8,6
Gal 3,20
6,4 Gula, Israel dát sánit álggahit oskkudovddastusa maid juvddálaččat celket iđit- ja eahketrohkosis.Gula, Israel! Hearrá lea min Ipmil, Hearrá lea okta. 5
6,5
10,12
Matt 22,37
Mark 12,30
Ráhkis Hearrá, Ipmilat, oppa váimmus ja oppa sielus ja oppa fámus. 6Vurke váibmosat dáid gohččumiid maid mun odne attán dutnje. 7
6,7
4,10
11,19
Don galggat cieggadit daid mánáidasat ja sárdnut daid go čohkkát viesustat ja go váccát olgun, go velledat ja go lihkat. 8
6,8
2 Mos 13,16
5 Mos 11,18
Čana daid mearkan giehtasat ja ane daid dovdomearkan gállustat. 9
6,9
11,20
Čále daid iežat viesu uksastoalppuide ja iežat gávpotpoarttaide.

10Hearrá, din Ipmil, doalvu din dál dan eatnamii maid son addá didjiide, nu go son lohpidii váliin din áhčiide Abrahamii, Isakii ja Jakobii. Dii oažžubehtet oapmineattet stuorra ja čáppa gávpogiid maid ehpet leat huksen, 11

6,11
Jos 24,13
Neh 9,24č
viesuid maid dievva leat buotlágán buorit maid ehpet leat háhkan, arvegáivvuid maid ehpet leat čuollan, ja viidnegárddiid ja oliivagárddiid maid ehpet leat gilván. Go dii dasto borrabehtet ja gallánehpet, 12
6,12
4,9–14
8,10
32,18
de váruhehket vajáldahttimis Hearrá guhte buvttii din Egyptas, šlávvaviesus. 13
6,13
2 Mos 23,13
5 Mos 10,1220
1 Sam 7,3
Matt 4,10
Ballet Hearrás, Ipmilisttádet, bálvalehket su ja vurdnot su nammii. 14
6,14
2 Mos 20,3
5 Mos 5,7
Dii ehpet oaččo bálvalit eará ipmiliid maid din ránnjáálbmogat bálvalit, 15
6,15
2 Mos 20,5
34,14
dasgo Hearrá, din Ipmil, lea din gaskkas, ja son lea áŋgiris Ipmil. Allet moaráhuhte Hearrá, Ipmileattet, danne go son sáhttá duššadit din eatnama alde. 16
6,16
2 Mos 17,1–7
Matt 4,7
6,16 Massa >2 Mos 17,7.Allet geahččal Hearrá, Ipmileattet, nugo dagaidet Massas. 17Dollet dárkilit báhkkomiid, mearrádusaid ja lágaid maid Hearrá, din Ipmil, lea addán didjiide. 18Dahket dan mii lea riekta ja buorre Hearrá čalmmiin. Dalle didjiide geavvá bures, ja dii beassabehtet váldit oapmineattet dan buori eatnama maid Hearrá váliin lohpidii din áhčiide. 19
6,19
2 Mos 23,27–33
5 Mos 7,1č
Hearrá ádjá eret buot din vašálaččaid, nugo son lea sárdnon.

20Du bárdni jearrá dus boahtti beivviid: “Maid mearkkašit dat mearrádusat, lágat ja njuolggadusat maid Hearrá, min Ipmil, lea addán didjiide?” 21

6,21
2 Mos 5–13
Vástit dalle bárdnásat: “Mii leimmet farao šlávat Egyptas, muhto gievrras gieđain Hearrá buvttii min Egyptas. 22Hearrá dagai Egyptas min čalmmiid ovddas stuorra mearkkaid ja oavdduid mat bukte lihkohisvuođa faraoi ja oppa su hovvii. 23Muhto min son buvttii doppe ja oahpistii min deike, vai beassá addit midjiide eatnama maid son váliin lei lohpidan min áhčiide. 24Hearrá, min Ipmil, gohčui min doallat buot dáid lágaid ja ballat sus, vai midjiide geavvá bures buot beivviideamet ja vai son diktá min eallit nugo leat eallán dán beaivvi rádjáige. 25
6,25
3 Mos 18,5
Jos mii doallat oskkáldasat oppa dán lága maid Hearrá, min Ipmil, lea addán, de Hearrá atná min vanhurskkisin.”

7

Israel, Ipmila válljen álbmot

71

7,1
2 Mos 23,23č
4 Mos 33,51–55
Go Hearrá, din Ipmil, doalvu din dan eatnamii maid dii dál lehpet mannamin váldit oapmineattet, de son ádjá din ovddas čieža álbmoga mat leat stuoribut ja gievrrabut go dii: Hetlaččaid, girgašlaččaid, amorlaččaid, kanaanlaččaid, perisselaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid. 27,2 vihahit daid duššadeapmái vihahit duššadeapmái.Go Hearrá, din Ipmil, addá daid din gihtii ja dii lehpet časkán daid, de dii galgabehtet vihahit daid duššadeapmái. Allet daga lihtu daiguin alletge árpmit daid. 3
7,3
Duop 2,2
3,6
Esra 9,1č
Allet čana daid olbmuiguin fuolkevuođačatnasiid, allet atte nieiddaideattet sin bártniide alletge váldde sin nieiddaid bártniidasadet áhkkán. 4
7,4
Duop 2,3
1 Gon 11,2
Sii vedjet giktalit din mánáid gáidat mus ja bálvalit eará ipmiliid, nu ahte Hearrá moarri cahkiida din vuostá, ja son duššada din johtilit. 5
7,5
2 Mos 23,24
34,13
4 Mos 33,52
5 Mos 12,2č
Duop 2,2
Dahket sidjiide baicce ná: Njeidet sin áltáriid, cuvkejehket sin geađgebácciid, čullet moallun sin ašeračuolddaid ja boldet sin ipmilgovaid. 6
7,6
2 Mos 19,6
5 Mos 4,2037
26,18
1 Pet 2,9
Diihan lehpet Hearrái, Ipmilasadet, basuhuvvon álbmot. Hearrá, din Ipmil, lea válljen din mávssolaš opmodahkanis buot máilmmi álbmogiid gaskkas.

7Hearrá ii liikon didjiide ja válljen din danin go dii livččiidet álbmogin leamaš stuorit go eará álbmogat – diihan lehpet unnimus buot álbmogiin. 8

7,8
6,21
10,15
Muhto Hearrá ráhkistii din ja dáhtui doallat váli maid lei vurdnon din áhčiide, ja danin son buvttii din gievrras gieđain šlávvaviesus ja besttii din farao, Egypta gonagasa, gieđas. 9
7,9
2 Mos 34,7
5 Mos 32,4
Sál 25,10
De dihtet dalle ahte dušše Hearrá, din Ipmil, lea Ipmil. Son lea oskkáldas, son doallá iežas lihtu fámus. Duhát bulvii son lea oskkáldas daidda geat ráhkistit su ja dollet su báhkkomiid, 10
7,10
Nah 1,2
muhto mávssaha daidda geat vašuhit su. Son ii ájahala duššadeames dan gii vašuha su. 11Dollet dan dihte oskkáldasat lága ja mearrádusaid ja njuolggadusaid maid mun odne attán didjiide.

12

7,12–16
3 Mos 26,3–13
5 Mos 28,1–14
Jos dii doahttalehpet dáid njuolggadusaid ja oskkáldasat doallabehtet daid, de Hearrá, din Ipmil, doallá iežas lihtu ja lea oskkáldas, nugo son lea vurdnon din áhčiide. 13Son ráhkista din, buressivdnida din ja dahká din stuorra álbmogin. Son buressivdnida mánáid maid dii oažžubehtet ja šattu maid rádjabehtet, din viinni ja oljju, din gusaid ja sávzaetniid dan eatnamis maid son vuordnumiin lohpidii din áhčiide addit didjiide. 14Dii oažžubehtet eambbo buressivdnádusa go buot eará álbmogat. Din gaskkas ii leat oktage šattohis dievdu, ii sahkuhis nisson iige oapmi. 15
7,15
2 Mos 15,26
Hearrá caggá dus buot buohcuvuođaid. Son ii njoammut dutnje ovttage dain bahás dávddain maid dii dovddaidet dan áiggis go leiddet Egyptas, muhto diktá daid deaividit buot din vašálaččaid. 16
7,16
2 Mos 23,33
5 Mos 11,16
12,29č
Duop 3,1–4
Dii duššadehpet buot álbmogiid maid Hearrá, din Ipmil, addá din gihtii. Allet árkkálmastte sin alletge bálval sin ipmiliid, muđui dat šaddet didjiide giellan.

17Dii soaitibehtet jurddašit: “Dát álbmogat leat stuoribut go mii. Mo mii nagodit duššadit daid?” 18Allet goit bala dain, muhto muitet maid Hearrá, din Ipmil, dagai faraoi ja buot egyptalaččaide. 19Muitet daid stuorra geahččalusaid maid oinniidet iežadet čalmmiiguin. Muitet mearkkaid ja oavdduid maid Hearrá, din Ipmil, dagai, ja su gievrras ja bajiduvvon gieđa man vehkiin son buvttii din Egyptas. Seammá ládje Hearrá, din Ipmil, dahká buot daidda álbmogiidda main dii dál ballabehtet. 20

7,20
2 Mos 23,27č
Jos 24,12
7,20 dorvvuhisvuođa Teavstta hebreagiel sáni mearkkašupmi ii leat čielggas. Sáhttá maiddái jorgaluvvot “mieđašdoahkki” dahje “moivi”.Hearrá, din Ipmil, vuolggaha maid dorvvuhisvuođa daid gaskii, dassážii go buohkat geat vel leat báhcán heggii ja leat čiehkádan dus, leat duššan. 21Allet bala, danne go Hearrá, din Ipmil, stuorra ja hirpmus Ipmil, lea dinguin. 22
7,22
2 Mos 23,29č
Hearrá, din Ipmil, ádjá daid álbmogiid eret din ovddas maŋistaga. Allet jávkat daid hoahpus, muđui meahcispiret lasket didjiide vahágin. 23Muhto Hearrá, din Ipmil, addá daid álbmogiid din gihtii ja moivašuhttá daid, dassážii go dat duššet. 24
7,24
Jos 10,23–27
11,12
12,7–24
Son addá daid gonagasaid din gihtii, ja dii jávkadehpet daid nama eatnama alde. Ii oktage biđe dis; dii duššadehpet daid ovttaheapmin.

25

7,25
Jos 7,20–26
Dii galgabehtet boaldit daid ipmilgovaid. Allet anistuva daid silbbaide ja golliide alletge váldde daid alcceseattet, muđui dat šaddet didjiide giellan, ja Hearrá, din Ipmil, fasttáša daid. 26
7,26
13,17
Jos 7,11–15
Allet luoitte maidege fastivuođaid vissoseattet, danin go dalle dii ieža vihahuvvobehtet duššadeapmái oktanaga daiguin. Dii galgabehtet fasttášit dakkár fastivuođaid; daid galgá vihahit duššadeapmái.

8

Buorre eanan

81Dollet oskkáldasat oppa dan lága maid mun odne attán didjiide, vai beassabehtet eallit ja eatnánit ja váldit oapmineattet dan eatnama maid Hearrá vuordnumiin lohpidii din áhčiide. 2Muitet mo Hearrá, din Ipmil, lea oahpistan din meahcis njealljelogi jagi. Son bagadii din ja geahččalii din vai beassá diehtit, áigubehtetgo dii doallat su báhkkomiid vai ehpet. 3

8,3
2 Mos 16,14–35
Matt 4,4
Son bagadii din nelggiin ja biepmai din mannain maid ehpet dii eaige din áhčitge dovdan. Son dáhtui oahpahit didjiide ahte olmmoš ii eale dušše láibbis, muhto juohke sánis mii boahtá Hearrá njálmmis. 4
8,4
29,5
Neh 9,21
Dan njealljelogi jagis din biktasat eai nohkan eaige din juolggit bohtanan. 5
8,5
Sát 3,12
Ipmirdehket dalle ahte Hearrá, din Ipmil, bagada din nugo olmmái bagada iežas bártni. 6Dollet Hearrá, Ipmileattet, báhkkomiid, nu ahte vádjolehpet su geainnuid ja ballabehtet sus.

7Hearrá, din Ipmil, doalvu din dan buori eatnamii gos leat jogažat ja ádjagat ja gos čiekŋalasa čázit golggiidit legiin ja váriin, 8nisu ja bivggi, viidnemuora, fiikonmuora ja granáhtaehpelmuora, oliivamuora ja honnega eatnamii. 9Dan eatnamis dii ehpet dárbbaš eallit vátnivuođas iige dis váillo mihkkege. Dan eatnama geađggit leat ruovdi, ja dan váriin dii sáhttibehtet boltut veaikki. 10Go dii dalle borrabehtet gallás, de máidnot dalle Hearrá, Ipmileattet, go son lea addán didjiide dan buori eatnama. 11Váruhehket vajáldahttimis Hearrá, Ipmileattet. Dollet su báhkkomiid, njuolggadusaid ja lágaid maid mun odne attán didjiide. 12Go dii borrabehtet gallás ja huksebehtet čáppa viesuid ja ássabehtet dain, 13go din gusat ja sávzzat eatnánit, go didjiide čoggo silba ja golli ja buot din opmodat lassána, 14de váruhehket čeavlumis ja vajáldahttimis Hearrá, Ipmileattet, gii buvttii din Egyptas, šlávvaviesus. 15

8,15
2 Mos 17,6
4 Mos 20,11
21,6–9
Son oahpistii din čađa stuorra ja hirpmus meahci gos ledje dievva mirkogearbmašat ja skorpiovnnat, čađa čázehis goikeeatnama. Son divttii čázi golggiidit garra bávttis, 16ja meahcis son attii didjiide manna borrat, biepmu maid din áhčit eai dovdan, danne go son dáhtui bagadit ja geahččalit din ja maŋimustá atnit didjiide buorrevuođa. 17Allet gátte ahte dii lehpet iežadet fámuin ja iežadet gievrras gieđain háhkan alcceseattet dan riggodaga. 18
8,18
28,1–14
Muitet ahte Hearrá, din Ipmil, addá didjiide fámu háhkat riggodaga, danin go dán beaivvige son bisuha lihtu maid dagai din áhčiiguin ja maid nannii váliin.

19

8,19
28,15–68
30,17–20
Jos 23,16
Muhto jos dii vajáldahttibehtet Hearrá, Ipmileattet, ja vádjolehpet eará ipmiliid maŋis ja bálvalehpet ja rohkadallabehtet daid, de mun duođaštan didjiide odne ahte dii duššabehtet. 20Nugo álbmogat maid Hearrá duššada din ovddas, nu diige duššabehtet, jos dii ehpet gula Hearrá, din Ipmila.