Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
4

Gulolašvuohta ja oskkáldasvuohta

41Ja dál, Israel, gula daid lágaid ja njuolggadusaid maid mun oahpahan didjiide. Dollet daid, de dii oažžubehtet eallit ja sáhttibehtet váldit oapmineattet dan eatnama maid Hearrá, din áhčiid Ipmil, addá didjiide. 2

4,2
12,32
Sát 30,6
Allet lasit maidege dáidda gohččumiidda alletge váldde dain maidege eret. Dollet Hearrá, din Ipmila, báhkkomiid maid mun attán didjiide. 3
4,3
4 Mos 25,3–5
Dii lehpet iežadet čalmmiiguin oaidnán maid Hearrá dagai Baal-Peoris. Hearrá, du Ipmil, duššadii din gaskkas juohkehačča gii čuovvulii Baal-Peora. 4Muhto dii geat leiddet oskkáldasat Hearrái, Ipmilasadet, lehpet buohkat eallimin odne.

5Mun oahpahan didjiide lágaid ja njuolggadusaid, nugo Hearrá, mu Ipmil, lea gohččon mu dahkat. Dii galgabehtet doallat daid dan eatnamis maid lehpet dál mannamin váldit oapmineattet. 6Doahttalehket ja dollet daid, vai eará álbmogat oidnet din viissisvuođa ja jierpmálašvuođa. Go sii gullet buot dáid lágaid, de sii dadjet: “Dát stuorra álbmot lea duođaid viissis ja jierpmálaš álbmot.” 7

4,7
2 Sam 7,23
Sál 145,18
Guđe eará stuorra álbmoga ipmilat leat seammá lahka iežaset álbmoga go Hearrá, min Ipmil? Son lea min lahka álo go mii čuorvut su. 8
4,8
Sál 147,19č
Ja guđe stuorra álbmogis leat nu vuoigatlaš lágat ja njuolggadusat go dát láhka maid mun attán didjiide odne?

9Muhto váruhehket vajáldahttimis dan maid lehpet oaidnán iežadet čalmmiiguin. Atnet dan muittus nu guhká go eallibehtet, ja oahpahehket dan mánáidasadet ja mánáideattet mánáide. 10

4,10–13
2 Mos 19–20
5 Mos 6,7
11,19
Allet vajáldahte dan beaivvi go čuoččuidet Hearrá, din Ipmila, muođuid ovddas Horebis, go son celkkii munnje: “Čohkke álbmoga mu ovdii! Mun divttán sin gullat iežan sániid, vai sii ohppet ballat mus nu guhká go ellet, ja vai sii oahpahit dáid mu sániid maiddái mánáidasaset.” 11Dalle dii loaiddasteiddet lagabuidda ja čuoččasteiddet vári vuollái. Várri bulii njuovččadollan gitta almmi rádjái, ja lei seavdnjat, obbadálki ja mierká. 12Hearrá sártnui didjiide dola siste. Dii gulaidet sániid, muhto ehpet oaidnán maidege hámiid; dii gulaidet dušše su jiena. 13
4,13
2 Mos 24,12
31,18
34,28
5 Mos 9,10č
Son almmuhii didjiide lihtus sániid, logi báhkkoma maid galgabehtet doallat, ja čálii báhkkomiid guovtti geađgetávvalii. 14Hearrá gohčui mu dalle oahpahit didjiide buot lágaid ja njuolggadusaid, vai dii doallabehtet daid dan eatnamis maid lehpet dál mannamin váldit oapmineattet.

15Dii ehpet oaidnán maidege hámiid dalle go Hearrá sártnui didjiide dola siste Horebis. Dan dihte váruhehket 16

4,16
2 Mos 20,4
5 Mos 5,8
ráhkadeames makkárge govvabácci dahje eará ipmilgova mas lea olbmá dahje nissona hápmi 17
4,17
Rom 1,23
dahje meahcielliid dahje almmi lottiid hápmi 18dahje eatnama heakkalaččaid hápmi dahje čázi guliid hápmi. 19
4,19
17,3
2 Gon 21,5
23,5
Jer 8,2
4,19 almmi vehkii almmi veahka.Go dii bajidehpet čalmmiid almmi guvlui ja geahččabehtet beaivvážii, mánnui ja násttiide, oppa almmi vehkii, de allet fillehala rohkadallat ja bálvalit daid. Daid Hearrá, din Ipmil, lea guođđán eará álbmogiidda. 20
4,20
2 Mos 19,5
1 Gon 8,51
Sál 135,4
Muhto din Hearrá buvttii Egypta šolgenuvnnas, vai dii šaddabehtet su iežas álbmogin, nugo dii dál lehpetge.

21

4,21
1,37
Hearrá moaráhuvai munnje din dihte ja vuortnui ahte mun in oaččo mannat Jordana rastá inge beasa dan buori eatnamii maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide opmodahkan, 22
4,22
34,4č
muhto jámán Jordana dán beallái. Muhto dii oažžubehtet mannat Jordaneanu rastá ja váldit oapmineattet dan buori eatnama. 23Váruhehket vajáldahttimis dan lihtu maid Hearrá, din Ipmil, lea dahkan dinguin, alletge ráhkat alcceseattet ipmilgova, danin go dan Hearrá, din Ipmil, lea gieldán dis. 24
4,24
2 Mos 20,5
34,14
5 Mos 9,3
Hebr 12,29
Hearrá, din Ipmil, lea duššadeaddji dolla, son lea áŋgiris Ipmil.

25Go didjiide dasto leat riegádan mánát ja mánáid mánát ja dii lehpet sajáiduvvan eatnamii, de váruhehket dahkamis dakkár issoras dagu ahte ráhkadehpet muhtunlágán ipmilgova. Jos dii ráhkadehpet ipmilgovaid, de dii dahkabehtet dan mii lea bahá Hearrá, din Ipmila, čalmmiin, ja moaráhuhttibehtet su. 26

4,26
8,19
11,16č
30,19
31,28
Mun válddán odne almmi ja eatnama duođašteaddjin go cealkkán ahte dii fargga duššabehtet dan eatnamis maid lehpet mannamin váldit oapmineattet Jordana nuppe bealde. Dii ehpet beasa eallit doppe guhká, muhto duššabehtet. 27
4,27
28,6264
Hearrá biđge din álbmogiid gaskii, ja dis báhcá duššefal uhca jovkkoš daid álbmogiid gaskii maid sisa Hearrá doalvu din. 28
4,28
28,3664
Sál 115,4–8
Doppe dii bálvalehpet ipmiliid maid olbmogieđat leat duddjon, muorraipmiliid ja geađgeipmiliid mat eai oainne, eai gula, eai bora eaige havsse. 29
4,29
Jes 55,6
Muhto doppe dii dasto ohcabehtet Hearrá, din Ipmila, ja gávdnabehtet su, jos ohcabehtet su vuoigadit ja olles váimmus. 30
4,30
3 Mos 26,40–42
5 Mos 30,1–3
Hos 3,5
Go buot dát deaivida din boahttevaš beivviid, de dii áŧestusasteattet máhccabehtet Hearrá, din Ipmila, lusa, ja gullabehtet su jiena. 31
4,31
2 Mos 34,6
Jos 1,5
Hebr 13,5
Dasgo Hearrá, din Ipmil, lea váibmoláđis Ipmil. Ii son hilggo din iige divtte din duššat. Son ii vajáldahte lihtu maid dagai din áhčiiguin ja maid nannii váliin.

32Guorahallet doložiid, muittašehket áiggiid mat ledje guhká ovdal din beivviid, gitta dan beaivvi rájes go Ipmil sivdnidii olbmuid eatnama ala. Leago gostege almmi vuolde dáhpáhuvvan mihkkege ná stuorráid, leago mihkkege dákkáriid beaggán ovdal? 33

4,33
2 Mos 3,6
19,21
33,20
Leago oktage álbmot gullan Ipmila sárdnumin dola siste? Ja almmatge dii lehpet bisson heakkas! 34
4,34
7,19
29,3
Dahje leago oktage ipmil arvan boahtit váldit alccesis olles álbmoga nuppi álbmoga gaskkas nugo Hearrá, din Ipmil, lea dahkan? Dii beasaidet iežadet čalmmiiguin oaidnit mo son ráŋggáštii egyptalaččaid, dagai ovdduid ja mearkkaid, soađai singuin ja buvttii din bajiduvvon gieđas ja stuorra hirbmatlaš daguidis fámuin eret Egyptas? 35
4,35
32,39
Jes 43,10č
45,5č
Buot dán dii oaččuidet oaidnit vai diehtibehtet ahte Hearrá lea Ipmil ja earret su ii leat oktage eará. 36Almmis son divttii din gullat iežas jiena vai beassá bagadit din, ja eatnama alde son divttii din oaidnit iežas stuorra dola, ja dii gulaidet su sániid dola siste. 37
4,37
7,7č
Danne go son ráhkistii din áhčiid ja válljii sin náli, de son ieš buvttii din Egyptas stuorra fámuinis. 38Son ádjá din ovddas álbmogiid mat leat stuoribut ja gievrrabut go dii, son doalvu din sin eatnamii ja addá dan didjiide opmodahkan, nugo dál dáhpáhuvvá.

39

4,39
Jos 2,11
Danin dii odne galgabehtet diehtit ja vurket váibmui ahte Hearrá lea Ipmil badjin almmis ja vuollin eatnama alde, ja earret su ii leat oktage eará. 40
4,40
5,33
6,2
Doahttalehket su lágaid ja báhkkomiid maid mun odne attán didjiide, vai didjiide ja din nállái geavvá bures, ja vai dii oažžubehtet eallit guhká dan eatnamis maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide agálaš áigái.

Jordana nuorttabeale dorvogávpogat

41

4,41
4 Mos 35,69–15
Jos 20,1–7
Dasto Moses válljii Jordana nuorttabealde golbma gávpoga, 42vai daidda oažžu báhtarit dat gii goddá olbmo vahágis ja almmá su ovdal vašutkeahttá. Dat gii báhtara dakkár gávpogii, beassá eallit. 43
4,43
Jos 20,8
Rubenlaččaide son válljii Besera mii lea alážis meahcis, gadlaččaide Ramota Gileadis ja manasselaččaide Golana Bašanis.

Moses gulaha lága

44

4,44
29,1
Dát lea dat láhka maid Moses gulahii israellaččaide. 45Dát leat dat mearrádusat, lágat ja njuolggadusat maid Moses almmuhii israellaččaide, go sii das maŋŋil go ledje vuolgán Egyptas 46ledje boahtán Jordana nuorttabeallái dan leahkái mii lea Bet-Peora buohta amorlaččaid gonagasa Sihona eatnamis. Sihon lei ráđđen Hešbonis, muhto son lei vuoittáhallan Mosesii ja israellaččaide go sii ledje boahtimin eret Egyptas. 47
4,47
4 Mos 21,33–35
5 Mos 3,1–17
Sii ledje váldán oapmin su eatnama ja maiddái Bašana gonagasa Oga eatnama. Israellaččat ledje váldán buot eatnamiid mat gulle dan guovtti amorlaš gonagassii Jordana nuorttabealde: 48
4,48
3,8č
eatnama mii ollá Aroera rájes Arnonjohkaleagi ravddas gitta Sirjonvárrái dahjege Hermonii, 49
4,49
3,17
4,49 Arabameara Jápmamearra.ja oppa Jordanleagi nuorttabeali gitta Arabameara ja Pisga vilttiid rádjái.

5

Logi báhkkoma

51Moses rávkkai čoahkkái oppa Israela ja dajai: Gullet, israellaččat, daid lágaid ja njuolggadusaid maid mun odne almmuhan didjiide. Ohppet daid ja ellet dárkilit daid mielde. 2

5,2
2 Mos 19–20
5 Mos 29,1
Hearrá, min Ipmil, dagai minguin lihtu Horebis. 3
5,3
29,14č
Son ii dahkan lihtu min áhčiiguin, muhto minguin geat leat dás odne, minguin buohkaiguin geat odne leat eallimin. 4
5,4
2 Mos 19,17eč
Muođus muhtui Hearrá sártnui didjiide dola siste váris. 5
5,5
2 Mos 19,1620–24
20,19–21
Mun čužžon dalle Hearrá ja din gaskkas ja almmuhin didjiide Hearrá sániid, danne go dii balaidet dolas ehpetge gorgŋon várrái. Ná Hearrá celkkii:

6

5,6
2 Mos 20,2–17
Mun lean Hearrá, du Ipmil, gii bukten du Egyptas, šlávvaviesus. 7
5,7
6,14
Dus eai oaččo leat eará ipmilat go mun. 8
5,8
4,16–18
Don it oaččo dahkat alccesat ipmilgova itge makkárge hámi das mii lea badjin almmis, it das mii lea vuollin eatnama alde itge das mii lea čáziin eatnama vuolde. 95,9 áhčiid áhčči.Don it oaččo rohkadallat daid itge bálvalit daid, dasgo mun, Hearrá, du Ipmil, lean áŋgiris Ipmil, gii mávssahan áhčiid vearredaguid mánáide gitta goalmmát ja njealját bulvii daidda geat vašuhit mu, 10
5,10
7,9
muhto árkkálmasttán duháhiid go sii ráhkistit mu ja dollet mu báhkkomiid. 11Don it oaččo cealkit duššás Hearrá, Ipmilat, nama, dasgo Hearrá ii ane sivaheapmin dan gii cealká duššás su nama.

12

5,12
2 Mos 20,8–11
23,12
31,13–17
34,21
35,2
5,12 sabbatbeaivvi >2 Mos 20,8.Doala sabbatbeaivvi ja basut dan, nugo Hearrá, du Ipmil, lea gohččon du dahkat. 13Guhtta beaivvi galggat bargat ja doaimmahit buot bargguidat, 14muhto čihččet beaivi lea Hearrá, du Ipmila, sabbat. Dalle don it oaččo bargat maidege, it don iige du bárdni iige du nieida, ii du šlávva iige du šlávvanisson, ii du vuoksá iige ásen, eai du eará oamit iige vieris gii ássá du gávpogiin. Nu du šlávva ja du šlávvanisson oažžu vuoiŋŋastit nugo donge. 15Muitte ahte don ieš ledjet šlávvan Egyptas, ja ahte Hearrá, du Ipmil, buvttii du doppe gievrras ja bajiduvvon gieđain. Dan dihte Hearrá, du Ipmil, lea gohččon du doallat sabbatbeaivvi.

16Gudnejahte áhčát ja eatnát, nugo Hearrá, du Ipmil, lea gohččon du dahkat, vai dutnje geavvá bures ja don oaččut eallit guhká dan eatnamis maid Hearrá, du Ipmil, addá dutnje. 17Don it oaččo goddit. 18Don it oaččo rihkkut náittosdili. 19Don it oaččo suoládit. 20Don it oaččo cealkit vearreduođaštusa lagamuččat vuostá. 21Don it oaččo anistuvvat lagamuččat áhkkái. Don it oaččo anistuvvat lagamuččat vissui itge beldui, it su šlávvii itge šlávvanissonii, it su vuoksái itge su ásenii itge masage mii lea su.

22

5,22
2 Mos 20,18
31,18
Dáid sániid Hearrá sártnui didjiide go dii buohkat leiddet čoahkis vári vuolde. Son sártnui daid alla jienain dola, balvva ja seavdnjadasa siste. Eará son ii sárdnon. Son čálii sániidis guovtti geađgetávvalii ja attii daid munnje. 23
5,23
2 Mos 20,18–20
Go dii leiddet gullan jiena seavdnjadasa siste dan botta go várri bulii dollan, de buot din čeardaoaivámuččat ja vuorrasat bohte mu lusa 24
5,24
4,33
ja dadje: “Hearrá, min Ipmil, lea čájehan midjiide hearvásvuođas ja stuorisvuođas, ja mii leat gullan su jiena dola siste. Odne mii leat oaidnán ahte olmmoš sáhttá gullat Ipmila sárdnumin ja dattetge bissut heakkas. 25Manin mii dalle fertešeimmet jápmit? Duot stuorra dolla boaldá min. Jos mii velá oktii gullat Hearrá, min Ipmila, sárdnumin, de mii jápmit. 26Gii jámolaččaid lea beassan eallit maŋŋil go lea gullan ealli Ipmila jiena dola siste, nugo mii leat? 27
5,27
2 Mos 24,37
Mana don Hearrá, min Ipmila, lusa ja guldal maid son sárdnu. Muital dasto midjiide buot maid Hearrá, min Ipmil, lea sárdnon dutnje, de mii guldalit ja jeagadit.”

28Go Hearrá gulai maid dii sártnuidet munnje, de son celkkii: “Mun lean gullan maid dát álbmot sártnui dutnje. Buot maid sii sárdno, lea riekta. 29Vare sis livččii dakkár miellaláhki ahte sii álo ballet mus ja dollet buot mu báhkkomiid! Dalle sidjiide ja sin mánáide geavvá álelassii bures. 30Gohčo sin máhccat gođiidasaset, 31muhto báze don dása mu ovdii, de mun dieđihan dutnje oppa lága, buot mearrádusaid ja njuolggadusaid. Daid don galggat oahpahit sidjiide, vai sii dollet daid dan eatnamis maid mun attán sidjiide oapmin.”

32

5,32
28,14
Jos 1,7
Dahket dal oskkáldasat dan maid Hearrá, din Ipmil, lea gohččon din dahkat. Allet spiehkkas olgeš alletge gurut beallái, 33
5,33
4,40
6,2
11,9
muhto vádjolehket juohke dáfus dan geainnu man Hearrá, din Ipmil, lea gohččon din vádjolit. Dalle dii beassabehtet eallit, didjiide geavvá bures ja dii oažžubehtet ássat guhká dan eatnamis maid váldibehtet oapmineattet.

6

Gula, Israel!

61Dát leat dat báhkkomat, lágat ja njuolggadusat maid Hearrá, din Ipmil, lea gohččon mu oahpahit didjiide, vai dii doallabehtet daid dan eatnamis maid dál mannabehtet váldit oapmineattet. 2

6,2
5,33
Jos dii ballabehtet Hearrás, Ipmilisttádet, dii ja din mánát ja mánáid mánát, ja oppa eallináiggi doallabehtet buot su lágaid ja báhkkomiid maid mun attán didjiide, de dii eallibehtet guhká. 3
6,3
2 Mos 3,8
Gullet, israellaččat! Dollet daid dárkilit, vai didjiide geavvá bures ja dii šaddabehtet hui eatnagin dan eatnamis mas golgá mielki ja honnet. Ná Hearrá, din áhčiid Ipmil, lea lohpidan didjiide.

4

6,4
4,35
Mark 12,29
1 Kor 8,6
Gal 3,20
6,4 Gula, Israel dát sánit álggahit oskkudovddastusa maid juvddálaččat celket iđit- ja eahketrohkosis.Gula, Israel! Hearrá lea min Ipmil, Hearrá lea okta. 5
6,5
10,12
Matt 22,37
Mark 12,30
Ráhkis Hearrá, Ipmilat, oppa váimmus ja oppa sielus ja oppa fámus. 6Vurke váibmosat dáid gohččumiid maid mun odne attán dutnje. 7
6,7
4,10
11,19
Don galggat cieggadit daid mánáidasat ja sárdnut daid go čohkkát viesustat ja go váccát olgun, go velledat ja go lihkat. 8
6,8
2 Mos 13,16
5 Mos 11,18
Čana daid mearkan giehtasat ja ane daid dovdomearkan gállustat. 9
6,9
11,20
Čále daid iežat viesu uksastoalppuide ja iežat gávpotpoarttaide.

10Hearrá, din Ipmil, doalvu din dál dan eatnamii maid son addá didjiide, nu go son lohpidii váliin din áhčiide Abrahamii, Isakii ja Jakobii. Dii oažžubehtet oapmineattet stuorra ja čáppa gávpogiid maid ehpet leat huksen, 11

6,11
Jos 24,13
Neh 9,24č
viesuid maid dievva leat buotlágán buorit maid ehpet leat háhkan, arvegáivvuid maid ehpet leat čuollan, ja viidnegárddiid ja oliivagárddiid maid ehpet leat gilván. Go dii dasto borrabehtet ja gallánehpet, 12
6,12
4,9–14
8,10
32,18
de váruhehket vajáldahttimis Hearrá guhte buvttii din Egyptas, šlávvaviesus. 13
6,13
2 Mos 23,13
5 Mos 10,1220
1 Sam 7,3
Matt 4,10
Ballet Hearrás, Ipmilisttádet, bálvalehket su ja vurdnot su nammii. 14
6,14
2 Mos 20,3
5 Mos 5,7
Dii ehpet oaččo bálvalit eará ipmiliid maid din ránnjáálbmogat bálvalit, 15
6,15
2 Mos 20,5
34,14
dasgo Hearrá, din Ipmil, lea din gaskkas, ja son lea áŋgiris Ipmil. Allet moaráhuhte Hearrá, Ipmileattet, danne go son sáhttá duššadit din eatnama alde. 16
6,16
2 Mos 17,1–7
Matt 4,7
6,16 Massa >2 Mos 17,7.Allet geahččal Hearrá, Ipmileattet, nugo dagaidet Massas. 17Dollet dárkilit báhkkomiid, mearrádusaid ja lágaid maid Hearrá, din Ipmil, lea addán didjiide. 18Dahket dan mii lea riekta ja buorre Hearrá čalmmiin. Dalle didjiide geavvá bures, ja dii beassabehtet váldit oapmineattet dan buori eatnama maid Hearrá váliin lohpidii din áhčiide. 19
6,19
2 Mos 23,27–33
5 Mos 7,1č
Hearrá ádjá eret buot din vašálaččaid, nugo son lea sárdnon.

20Du bárdni jearrá dus boahtti beivviid: “Maid mearkkašit dat mearrádusat, lágat ja njuolggadusat maid Hearrá, min Ipmil, lea addán didjiide?” 21

6,21
2 Mos 5–13
Vástit dalle bárdnásat: “Mii leimmet farao šlávat Egyptas, muhto gievrras gieđain Hearrá buvttii min Egyptas. 22Hearrá dagai Egyptas min čalmmiid ovddas stuorra mearkkaid ja oavdduid mat bukte lihkohisvuođa faraoi ja oppa su hovvii. 23Muhto min son buvttii doppe ja oahpistii min deike, vai beassá addit midjiide eatnama maid son váliin lei lohpidan min áhčiide. 24Hearrá, min Ipmil, gohčui min doallat buot dáid lágaid ja ballat sus, vai midjiide geavvá bures buot beivviideamet ja vai son diktá min eallit nugo leat eallán dán beaivvi rádjáige. 25
6,25
3 Mos 18,5
Jos mii doallat oskkáldasat oppa dán lága maid Hearrá, min Ipmil, lea addán, de Hearrá atná min vanhurskkisin.”