Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
32

321

32,1
31,28
Jes 1,2
Guldal, albmi, maid mun sártnun,

gullos eanan mu sániid!

2

32,2
Sát 4,2
Golgos mu oahpahus arvin,

goikos mu sárdnun suoldnečalmmiid láhkái,

dego arveoakti ruonas rássái,

nugo savda buot dan ala mii šaddá.

3

32,3
Sál 34,4
Alm 14,7
Mun gulahan Hearrá nama.

Addet min Ipmilii gudni!

4

32,4
7,9
Sál 25,8
92,16
32,4 bákti Ipmil. Vrd. v. 15.18.30č.37; Jes 44,8; Sál 78,35.Son lea min bákti,

su dahku lea ollis,

buot su geainnut leat vuoigadat.

Son lea oskkáldas Ipmil, ii son beahte.

Son lea vanhurskkis ja vuoiggalaš.

5

32,5
Jes 1,3
Dát juonalaš ja vearálaš buolva behtii su,

dat geat eai šat leat su mánát.

6Dán láhkáigo don mávssát Hearrái,

don doavkkes ja dáidemeahttun álbmot?

Iigo son leat du áhčči ja sivdnideaddji?

Son ráhkadii du ja attii dutnje hámi.

7Muitet dološ áiggiid,

jurddašehket vássán buolvvaid beivviid.

Jerret áhčiineattet, de sii muitalit,

gahčet vuoras olbmuin,

de beassabehtet gullat.

8Go Alimus attii álbmogiidda eatnamiid

ja sirrii olbmuid olbmuin,

go son mearridii sin guovlluid

Ipmila bártniid logu mielde,

9de Jakob šattai Hearrá oassin,

Israel su árbin ja opmodahkan.

10

32,10
Jer 2,2č
Hos 9,10
Sak 2,12
Son gávnnai su ávdin eatnamis,

meahcis gos dušše holvvas gullui.

Son suodjalii su ja anii sus fuola,

son várjalii su nugo čalbmegáhkás.

11

32,11
2 Mos 19,4
Jes 63,9
Nugo goaskin giktala čivggaid beasis

ja sattáhallá daid bajábealde,

nu son lebbii sojiidis

ja guttii iežas álbmoga.

12Aivve Hearrá oahpistii iežas olbmuid,

ii oktage vieris ipmil ovttas suinna.

13Son divttii sin riidet alážiid badjel

ja borrat bealddu šattuid,

njammat honnega bávttis

ja oljju garra geađggis.

14Son attii sidjiide gusalávcca

ja sávzzamielkki,

sii borre lábbáid buoiddi,

Bašana vierccaid ja bohkáid,

álbmámus nisuid.

Viidnemuorjevarra šattai sin viidnin.

Jakob borai ja gallánii.

15

32,15
31,20
Neh 9,25č
32,15 Ješurun Israela poehtalaš gudnenamma. Vrd. 33,5.26; Jes 44,2. Sáhttá mearkkašit “riekta” dahjege “rehálaš”.Nu Ješurun buoiddui ja riemai čiekčat,

son šattai buoidin, gassagin ja váfin.

Son hilggui Ipmila, sivdnideaddjis,

badjelgeahčai iežas bestojumi bávtti.

16Israel moaráhuhtii su

vieris ipmiliiguin,

suhttadii su fastivuođaidisguin.

17

32,17
Sál 106,37
Dat oaffarušai bahás vuoiŋŋaide

mat eai leat ipmilat,

ipmiliidda maid ii dovdan,

ođđa ipmiliidda maid easkka lei gávdnan,

mat ledje apmasat áhčiide.

18

32,18
Jes 42,14
51,2
Dii hilggodeiddet bávtti

mii attii didjiide eallima,

vajáldahtiidet Ipmila

gii lei din riegádahttán.

19Go Hearrá oinnii Israela daguid,

son moaráhuvai bártniidasas ja nieiddaidasas

ja hilggui sin.

20

32,20
31,17č
Son celkkii:

Mun čiegan sis muođuidan

ja geahčan mo sidjiide geavvá loahpas,

dasgo sii leat jorggu buolva,

mánát geaidda ii sáhte luohttit.

21

32,21
Rom 10,19
32,21 mii ii leat álbmot Hebreagiela mielde “ii álbmot”, bálddastahttojuvvo “vearri ipmiliidda” bilkun.Sii leat moaráhuhttán mu vearri ipmiliiguin,

suhttadan mu duššálaš govaideasetguin.

Danin mun moaráhuhtán sin álbmogiin

mii ii leat álbmot,

bijan jierpmehis olbmuid hárdit sin.

22Mu moarri lea buolláhan dola,

dat šloavvá gitta jábmiidáimmu čiekŋalassii.

Dat boaldá eatnama ja dan šattuid,

loaktá váriid vuođđudusaid.

23

32,23
32,42
Esek 5,16
14,21
Mun čohkken lihkuhisvuođaid sin badjelii,

buot njuolaidan mun anán sin vuostá.

24

32,24
28,22
Sii vuoimmehuvvet nealgái,

roahppánit rohttudávdii,

jápmet bávččas buozalvassii.

Mun vuolggahan sin vuostá

boraspiriid bastilis bániid,

gišvvardeaddji mirkogearbmašiid.

25Olgun sin mánáid goddá miehkki,

viesus garra ballu sorbme

sihke nuorra olbmá ja nieidda,

sihke njuoratmáná ja čurgesvuovttaga.

26Mun sáhtášin cuvket sin,

sihkkut áibbas sin muittu olbmuid gaskkas,

27

32,27
4 Mos 14,13–16
Esek 20,14
juos in balaše vašálačča bilkkus,

das ahte vuostálastit ipmirdivčče boastut

ja dajašedje: Min giehta lea gievra,

ii Hearrá leat dahkan dán.

28Dát lea ráđehis álbmot,

das váilu áddejupmi.

29Jos sii livčče viisát,

de sii ipmirdivčče,

árvidivčče makkárin sin loahppa šaddá.

30

32,30
32,4
Jes 30,17
Mo sáhttá okta olmmái doarridit duháha,

mo guovttis ádjit báhtui logiduháha,

jos Hearrá ii livčče vuovdán sin,

jos sin bákti ii livčče addán sin

vašálačča gihtii?

31Min vašálaččaid bákti

ii leat nugo min bákti,

dan sii ieža sáhttet dubmet.

32

32,32
29,23
32,32 viidnemuorra … Sodomas Lihkohisvuohta čuohcá vašálažžii seammá láhkái go Sodomai. Gč. v. 35.Sin viidnemuorra boahtá Sodomas,

dat lea šaddan Gomorra stelliin.

Sin viidnemuorjjit leat mirkomuorjjit,

sin muorjegihput rihččagat.

33Sin viidni lea gearbmašmirko,

kobraid hirbmatlaš sáhppi.

34“Buot dát lea mus áimmuin,

seilejuvvon mu vuorkkáide

35

32,35
Rom 12,19
Hebr 10,30
gitta mávssaheami beaivvi rádjái,

ráŋggáštusa beaivvi

go sin juolggit jurbot.

Sin heavahusa beaivi juo lahka,

dat mii sin vuordá, boahtá fargga.”

36Hearrá bealušta iežas álbmoga,

son árpmiha bálvaleddjiidis

go oaidná ahte sii leat nuondan,

sihke stuorrát ja smávvát

leat vuoimmehuvvan.

37Dalle son jearrá:

“Gos dál leat din ipmilat,

gos bákti masa dorvvasteiddet?

38

32,38
Duop 10,14
1 Sam 12,21
Jer 2,28
Čuožžilehkoset dál din veahkkin

ipmilat maidda boraheiddet

njuovvanoaffariiddádet buoiddi,

jugaheiddet juhkanoaffariiddádet viinni!

Lehkoset dat din suodjin!

39

32,39
4,35
1 Sam 2,6
Jes 43,1013
44,6
45,5–722
Hos 6,1
Joh 8,2428
13,19
Dihtet ahte mun lean Ipmil,

mun, ii oktage eará.

Mun vuolggahan jápmima ja attán eallima,

mun hávváduhtán ja dálkkastan,

ii leat oktage gii gádju mu gieđas.

40Mun bajidan gieđa almmi guvlui

ja cealkkán:

Nu duohta go mun ealán agálaččat,

41de mun saján álddagasti miehkkán,

dohppen iežan njuollaskuohpu.

Mun mávssahan vašálaččaidasan,

ráŋggáštan daid geat vašuhit mu.

42Mu njuolat juhkaluvvet varas,

gahččan olbmuid ja fáŋggaid varas,

mu miehkki borrá oačči,

vašálačča hoavddaid oivviid.”

43

32,43
Sál 9,13
Rom 15,10
Alm 19,2
32,43 Ávvut … álbmogiin Qumrana giehtačállosis lea eará jorgalus: “Ávvudehket suinna, dii almmit, ja bálvalehket su, buot ipmilat!” Vrd. Sál 97,7; Hebr 1,6.Ávvut, albmi, ovttas su álbmogiin!

Son mávssaha bálvaleddjiidis vara,

ráŋggášta vašálaččaidis.

Son buhtista iežas álbmoga eatnama.

44Moses sártnui dán lávlaga sániid ovttas Josuain, Nuna bártniin, oppa álbmoga gullut.

Mosesa loahpahansánit

45Go Moses lei geargan sárdnumis israellaččaide buot dán, 46

32,46
11,18–21
26,16
de son celkkii vel sidjiide: “Váldet vuhtii buot várrehussániid maid mun odne lean sárdnon didjiide. Gohččot mánáideattet doallat visot mii lea čállojuvvon dán láhkii. 47
32,47
30,20
Joh 6,63
Dat eai leat guoros sánit; dat leat din eallin. Jos dii doallabehtet dáid sániid, de dii oažžubehtet eallit guhká dan eatnamis maid mannabehtet váldit oapmineattet Jordana don bealde.”

48Dan seammá beaivvi Hearrá sártnui Mosesii: 49

32,49–51
4 Mos 27,12–14
“Mana Abarimváriide ja goarkŋo Nebo čohkkii mii lea Moabis Jeriko buohta. Geahčat doppe Kanaana eatnama maid mun attán israellaččaide opmodahkan. 50
32,50
4 Mos 20,23–26
Don jámát dan várrái ja váldojuvvot olbmuidat lusa, nugo vielljat Aron jámii Horvárrái ja váldojuvvui olbmuidis lusa. 51Ná dáhpáhuvvá danin go doai leidde oskkáldasmeahttumat munnje Meriba čáhcebáikkis Kadešis Sinmeahcis eahppige atnán mu bassin israellaččaid čalmmiin. 52
32,52
34,4
Don oaččut geahčadit dan eatnama gáidagasas, muhto it beasa dan eatnamii maid mun attán israellaččaide.”

33

Moses buressivdnida Israela čearddaid

331Dáinna buressivdnádusain Moses, Ipmila olmmái, buressivdnidii israellaččaid ovdal go jámii. 2

33,2
2 Mos 19,20
Hab 3,3
33,2 Paranvárri aláš Paranmeahcis. >1 Mos 21,21.Son celkkii:

Hearrá boahtá Sinajis,

Seiras son badjána čuovgat álbmogasas,

báitimis son almmustuvvá Paranváris.

Son boahtá Kadešmeahci guovllus,

son manná Moaba vilttiid guora.

3Hearrá ráhkista čearddaidis,

buot su bassi olbmot leat su gieđas.

Sii čohkánit su julggiid ovdii

ja váldet vuostá su sániid.

4

33,4
Sál 147,19
Moses attii midjiide lága

opmodahkan Jakoba searvegoddái.

533,5 Ješurun >32,15.Hearrá šattai Ješuruna gonagassan

go álbmoga oaivámuččat čoagganedje,

go buot Israela čearddat ledje čoahkis.

6Ruben galgá eallit iige jápmit,

muhto su olbmát eai šatta eatnagin.

7Juda birra son celkkii:

Hearrá, gula Juda čuorvasa,

divtte su boahtit iežas álbmoga lusa

man ovddas son lea soahtan.

Veahket su su vašálaččaid vuostá!

8

33,8
2 Mos 17,2–7
4 Mos 20,2–13
33,8 tummim, urim bassi biergasat mat adnojuvvojedje vuorbádeamis, go dáhtto diehtit Ipmila dáhtu. >2 Mos 28,30. ▶ urim ja tummim.Levi birra son celkkii:

Du tummim galgá Levii,

du urim iežat oskkáldas olbmái,

sutnje gean don geahččalit Massas,

gean don hástet Meribačázis.

9

33,9
2 Mos 32,26–29
5 Mos 13,6–8
Matt 10,37
19,29
Son celkkii iežas áhči ja eatni birra:

“Mun in leat oaidnán sudno goassege.”

Son ii dovddastan vieljaidis vielljanis

iige dáhtton dovdat mánáidis.

Levi čearda doalai du sáni

ja bealuštii du lihtu.

10

33,10
3 Mos 1–3
5 Mos 17,9
Mal 2,6č
Sii oahpahit Jakobii du báhkkomiid,

Israelii du lága.

Sii diktet suovvasa badjánit du ovdii

ja buktet ollesoaffariid du áltára ala.

11Hearrá, buressivdnit su fámu,

suova su gieđaid daguid dohkket dutnje!

Cuvke su vuostálastiid alimiid,

vai su vašálaččat eai šat čuožžil.

12Benjamina birra son celkkii:

Dat gean Hearrá ráhkista, ássá oadjebassan.

Hearrá várjala su álohii,

son ássá Benjamina dieváid gaskkas.

13

33,13
1 Mos 49,25–29
Josefa birra son celkkii:

Hearrá buressivdnida su eatnama

buoremusain mii boahtá almmis,

sulnniin ja čáziin mii boahtá

eatnama čiekŋalasas,

14buoremus šattuiguin

maid beaivváš láddada

mánus mánnui,

15dološ váriid láhjiiguin,

agálaš alážiid attáldagaiguin,

16

33,16
1 Mos 49,26
2 Mos 3,1–6
33,16 oaivámuš hebreagillii nasir, olmmoš gii lea vihahuvvon Ipmilii. Vrd. 4 Mos 6,1–21.eatnama valljivuođain,

su buressivdnádusain

gii ásai bastilislátnjámiestagis.

Bohtos dat Josefa oaivvi badjelii,

su oaivečohka badjelii

gii lea vieljaidis oaivámuš.

17

33,17
1 Mos 48,13č19
33,17 čoarvvit dorvvet ja čoarvvit.Goargat son lea,

vuovssá vuosttašriegádeaddji.

Dego meahcivuovssá čoarvvit

leat su čoarvvit,

daiguin son doarru buot álbmogiid

gitta eatnama ravddaid rádjái.

Dakkárat leat Efraima logiduháhat,

Manasse duháhat.

18

33,18
1 Mos 49,13č
Sebulona birra son celkkii:

Illut, Sebulon, go vuolggát,

leage ilus, Isaskar, iežat gođiin!

19Sii rávket álbmogiid várrái

gos sii oaffaruššet rivttes oaffariid.

Sii ellet meara valjis

ja ártnain mat leat čihkkojuvvon sáddui.

20Gada birra son celkkii:

Buressivdniduvvon lehkos son

gii viiddida Gada eatnama!

Gad lea ássansajistis nugo ledjon,

son gaikkoda gieđa ja oaivvi.

21

33,21
4 Mos 32
Jos 4,12
Son geahčadii alccesis buoremus oasi,

eatnama mii dohkke ráđđejeaddjái.

Go álbmoga oaivámuččat čoahkkanedje,

de son ollašuhtii Hearrá vanhurskkisvuođa

ja su duomuid Israelis.

22

33,22
1 Mos 49,17
Duop 13
Dana birra son celkkii:

Dan lea nuorra ledjon

mii boahtá ruohta Bašanis.

23Naftali birra son celkkii:

Naftali lea valjit árpmihuvvon,

Hearrá lea buressivdnidan su valljugasat,

son oažžu eatnama oarjin ja lullin.

24

33,24
1 Mos 49,20
Job 29,6
Ašera birra son celkkii:

Buressivdniduvvon ovdalii

eará bártniid lea Ašer.

Ehccoset su su vieljat,

buonjostehkos son julggiidis oljjus.

25Lehkoset du smarttit

ruovddis ja bronssas,

nugo du beaivvit leat,

nu lehkos du fápmu.

26Ii oktage leat nugo Ješuruna Ipmil!

Son riide almmi badjel veahkehit du,

allatvuođastis son riide balvvaid alde.

27

33,27
31,3
Sál 90,1
Du ássansadji lea agálaš Ipmil,

deike vuolás ollet Agálačča gieđat.

Son ájii du vašálaččaid du ovddas

ja gohčui du duššadit sin.

28Nu Israel oažžu ássat oadjebassan,

Jakoba nálli beassá orrut ráfis

dan eatnamis mas lea gordni ja viidni,

doppe gos almmis goaiku suoldni.

29Lihkolaš leat don, Israel,

gii lea nugo don?

Don leat álbmot maid Hearrá beastá.

Son lea du suodjaleaddji galba,

du miehkki mii vuoitá.

Du vašálaččat dohkkestuvvet dutnje,

sin alážiid don duolmmat.

34

Moses jápmá

341

34,1
3,27
Moses goarkŋui Moaba jalgadasas Nebovárrái, Pisga čohkkii mii lea Jeriko buohta. Hearrá čájehii sutnje oppa eatnama: Gileada gitta Dana rádjái, 2oppa Naftali, de Efraima ja Manasse eatnamiid ja oppa Juda eatnama gitta oarjemeara rádjái 3ja Negeva ja Jordana duolbadasa, dan leagi mii ollá Jerikos, Pálbmagávpogis, gitta Soara rádjái. 4
34,4
1 Mos 12,7
5 Mos 32,52
Hearrá celkkii sutnje: “Dát lea dat eanan maid mun vuordnumiin lohpidin Abrahamii, Isakii ja Jakobii addit sin nállái. Mun divttán du oaidnit dan iežat čalmmiiguin, muhto don it beasa dohko.”

5Moses, Hearrá bálvaleaddji, jámii Moaba eatnamii, nugo Hearrá lei cealkán. 6Hearrá hávdádii su muhtun leahkái Moaba eatnamii, Bet-Peora buohta; ii oktage dieđe vel otná beaivvige gokko su hávdi lea. 7

34,7
31,2
Moses lei čuođiguoktelogijahkásaš go jámii, muhto su čalmmit eai lean sevnnjodan iige son lean vuoimmehuvvan. 8
34,8
4 Mos 20,29
Israellaččat čirro Mosesa Moaba jalgadasain golbmalogi beaivvi, dassá go moraštanáigi nogai.

9

34,9
4 Mos 27,18–23
5 Mos 1,13
16,18
Viissisvuođa vuoigŋa devddii Josua, Nuna bártni, danin go Moses lei bidjan gieđaid su ala. Israellaččat jeagadedje su ja dahke daid rávvagiid mielde, maid Hearrá lei addán Mosesii.

10

34,10
2 Mos 33,11
4 Mos 12,8–10
Israelis ii šat čuožžilan dakkár profehta go Moses geainna Hearrá sártnui muođus muhtui, 11gean Hearrá vuolggahii Egyptii dahkat mearkkaid ja oavdduid faraoi ja buot su bálvaleddjiide ja oppa su eatnamii, 12ja buot daid stuorra ja hirbmatlaš daguid maid Moses dagai gievrras gieđain oppa Israela oaidnut.